Preskoči na sadržaj
Kršćanska Stvarnost
Odaberite dan
Veljača
1234567891011121314151617181920212223242526272829
Ožujak
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Travanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Svibanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Lipanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Srpanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Kolovoz
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Rujan
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Listopad
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Studeni
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Prosinac
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Veljača
1234567891011121314151617181920212223242526272829
Ožujak
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Travanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Svibanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Lipanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Srpanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Kolovoz
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Rujan
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Listopad
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Studeni
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Prosinac
12345678910111213141516171819202122232425262728293031

✠

Acta Sanctorum · Svezak IV · 6. veljače

O sv. Amandu biskupu maastrichtskom u Elnonu ili Amandopolu u Belgiji

DE S. AMANDO EPISC. TRAJECTENSI ELNONE SIVE AMANDOPOLI IN BELGICO,

Sadržaj (53)
  1. Commentarius prævius.
  2. § VI. Monasteria in Bracbanto antiquo, et Hannoio, a S. Amando extructa. Diæcesis Cameracensis exculta.
  3. § X. Chronologia stabilita a nativitate S. Amandi usque ad annum Christi IOCXXXVI.
  4. § XIII. Res a S. Amando præclare gestæ ab anno DCLI ad DCLXIV.
  5. § XV. Tempus conditi a S. Amando testamenti, ejusque obitus.
  6. § XVI. Scriptum Elnonense de anno obitus S. Amandi excussum.
  7. § XVII. S. Amandi publica variis diebus veneratio Ejus Reliquiæ.
  8. § XVIII. Vita S. Amandi a variis conscripta.
  9. § XIX. Historia translationum et miraculorum S. Amandi a variis conscripta.
  10. § XX. Nantua in Beugesia monasterium an a S. Amando constructum?
  11. § XXII. Episcopatus Castellonensis an a S. Amando administratus?
  12. Prologus auctoris.
  13. Iter S. Amandi Romanum duplex. Ordinatio Episcopalis. Tempestas sedata.
  14. Episcopatus S. Amandi Trajectensis. Fidei doctrina instituti Calloani et Vascones.
  15. Monasteria a S. Amando extructa, miracula patrata.
  16. Inobedientia punita. Obitus S. Amandi.
  17. ALIA VITAAuctore Aquifano anonymo,Ex MS. Andreæ du Chesne.
  18. Alia vita
  19. Alia vita
  20. Epistola ejusdem ad Joannem Abbatem.
  21. S. Amandi primum iter Romanum. Verbum Dei prædicatum.
  22. S. Amandi secundum iter Romanum. Gandenses aliique instructi.
  23. Episcopatus S. Amandi Trajectensis. Epistola F S. Martini Papæ.
  24. Variorum institutio. Miracula a S. Amando patrata. Monasteria extructa.
  25. Tertium iter Romanum S. Amandi. Laus Elnonensis monasterii.
  26. Alia vita metrica
  27. Rescriptum haimini ad eumdem.
  28. A proæmium operis sequentis.
  29. Liber primus
  30. Introductio Poetica, a Christo et Apostolis ad S. Amandum. Hujus ortus.
  31. Liber tertius
  32. Mortuus a S. Amando suscitatus.
  33. Fides per S. Amandum propagata. Sclavi aditi. Exilii pœna irrogata.
  34. Reditus S. Amandi ab exilio. Baptismus S. Sigeberti.
  35. Episcopatus Trajectensis S. Amandi.
  36. Liber quartus
  37. Cæcitate et paralysi puniti, sanantur ope S. Amandi.
  38. S. Amandi mors, sepultura. Elevatio corporis. Epilogus.
  39. Versiculi a wlfaii
  40. De transl. corp. s. Amandi, ejusque ordinatione,
  41. De elevat. corp. s. Amandi,
  42. Ignis divina virtute accensus.
  43. A epitome historlæ
  44. C fragmentum brevis chironici monasterii elnonensis,
  45. Ex MS. Blandiniensi.
  46. Hist. miracul. s. Amandi corpore per franciam deportato, auctore gilleberto monacho elnonensi,
  47. Prologus auctoris.
  48. Miracula Lauduni, Calnici, Noviomi, et Duaci facta.
  49. HIST. MIRACUL. S. AMANDI, CORPORE PER BRAGBANTUM DELATO, AUCTORE FORTE GUNTERO MONACHIO ELNONENSI, Ex iisdem MSS. et operibus Philippi ab Eleemosyna.
  50. Prologus auctoris.
  51. Historia mulieris suspensæ
  52. Hymnus antiquus
  53. Hymnus alius

S. Amandi primum iter Romanum. Verbum Dei prædicatum.

Deseritur solitaria mansio, secreti dulcis negotiosa otia laxantur in publicum: conversationis occultae latebra, sub aspectum solis educitur. Non hic tamen usum levitate credimus servum Dei, vel absque familiari processisse mandato, quod paginæ cordis calamus scribæ velociter scribentis impresserat. Spiritualis quidem omnia judicat, et ipse a nemine judicatur, et cum Sanctorum semper imitanda sit virtus, non tamen semper imitabilis actus: et eorum pleraque opera non vivendi formam, sed privilegium divini muneris eloquuntur, in quo sunt admirationi tradita, non exemplo. Mirari liceat super hoc Dei servum, non libeat imitari: quia non in generale transit edictum privata concessio: nec in omnes diffunditur gratia specialis. Spiritus enim sanctus non ubique, sed ubi vult, spirat, et vocem virtutis prærogat voci suæ: ut, qui docetur interius, audiat, quid loquatur: et a mandatis intelligat, semitas eligens veritatis. Taliter, ut dignum est credi, vir sanctus, uno tantum comite contentus, egreditur: et aggreditur viam, quam, Spiritu sancto diectante, conceperat, spiritalis emolumento gratiæ munerandus. Emensoque itinere, post Alpium horridam et arduam viam, post anfractuosos et lubricos vertices Appennini, post naufragosos et difficiles fluminum commeatus, Apostolici culminis Urbem jocunda perventione lætus ingreditur. Ibi ad B. Petri confessionem, cum lacrymis et oratione reverenter affusus, obsecrationibus sacris mente devotus indulget, ad reliquum vitæ tempus et ordinem postulat profutura, pietati divinæ totus innititur, et in jubilo cordis de subventione gratuita gratiarum replicat actionem. Inde ad memorias Martyrum et Sanctorum a titulos aviditate sedula circumfertur, et eorum suffragiis operi suo fructum a Patre luminum flagitat assignari.

18 Sicut studet exequi justitia, quod suum est; sic a ferali proposito livor improbus non recedit. Justorum namque semitas obsidet sathanæ malitia pervicax, et insidiando circumvolat: ut convertat studia pietatis in scandalum. Reversus erat in una dierum B. Amandus, sicut consueverat a visitationis sacræ votivo circuitu, ut in B. Petri basilica consummaretur dies, et continuaretur oratio. Cumque post vespertinam synaxim, recedentibus aliis, vellet ibi solus hujus rei gratia demorari; affuit ex ædituis unus, loca sancta perscrutans in ordine vicis suæ, ne quid accideret, quod servitutis suæ turbaret obsequium. Hic cum non agnitum sibi Dei servum in loco abdito reperisset; repentino turbatus impulsu, minus civiliter attrectatum, non sine verbis contumeliæ, violenter a templi ambitu et irreverenter extrusit. Ille intra patientiæ claustra se continens, in spiritu mansuetudinis portat injuriam, calumnias despicit, molestiæ reluctatur. Non recedit ab opere sanctitatis excitatus opprobriis; sed in hymnis, et psalmis, et canticis spiritualibus, cordis et vocis ministerio consonante, servitutis suæ pensum Domino cum omni humilitate dependit. Retunditur et hic antiquus illusor, et illuditur ei judicio veritatis: quia reportat humilitas allisa solatium, et in desiderio cordis sui fraudulenta non requiescit impietas.

19 Cum ergo sic exclusus, in gradibus ascensionis pro foribus ecclesiæ resideret; post orationis cursum, post pietatis lacrymas, et amoris intimi sancta suspiria, subito raptus, in excessu mentis B. Petrum videt propter assistere, aspectu læto, serena facie, claritatis habitu renitentem. Hic post visitationis piæ munus exhibitum, post communionem suavis alloquii, post familiaritatis sanctæ lene solatium, reflectendum denuntiat iter in Gallias; ut in agro Domini laboret attentius, et super messem, quæ multa succreverat, promptus minister invigilet. Ille coelesti certificatus oraculo, et Apostolicæ vocis roboratus hortatu, viam convertit in Gallias: et quod a mandatis intelligat, opere protestatur.

20 Regnabat in Galliis ea tempestateb Lotharius, vir strenuus rebus bellicis, non minor virtute quam gloria, et Christianæ fidei propugnator insignis. Hic quartus a Clodoveo (quemc B. Remigii constat ministerio baptizatum) præferebat in potestate clementiam, morum titulos in eminentia dignitatis, in abundanti rerum prosperitate gratiam mansuetudinis exigebat. Colebat in reverentia Pastores Ecclesiæ, donariis frequentibus et prædiis ornabat Ecclesias: et regni gloriam continuis propagabat augmentis. Ad eum cum beati viri celebris emanasset opinio, gloriosis virisd Audoeno et Eligio non segniter adnitentibus, qui inter aulicos Principes adhuc in seculari habitu non mediocriter eminebant, evocatur ad Regem: et Pontificali auctoritate præmissa, voluntate Principis, et Magnatorum probante consensu, in officium prædicationis ordinatur Episcopus, sicut mos illius temporis exigebat, et ad disseminandas in Gentibus evangelicas sanctiones, ad propalandum Christi nomen incredulis, ad ponenda fidei fundamenta, cum omnium favore et gratia destinatur.

21 Vir sanctus impositum suscipiens reverenter officium, studet opus Evangelistæ diligenter implere: studet et omnibus verbo proficere, pariter et exemplo: studet ad lucra spiritualia talentum sibi creditum fideliter erogare: studet annonam fidei, fidem nescientibus dispensare cum gratia: et ab idolorum cultibus ad veritatis viam revocare satagit aberrantes. Et, quia redemptionis æternæ gratiam prædidicat, captivorum redemptioni miseranter insistit: ut in eis mundanæ pariter et diabolicæ jugum servitutis absolvat, et prædicationi sanctæ pondus et gratiam conferat æstimatio pietatis. Si quos autem infra pueritiæ terminos redemptioni casus assignat, purificatos unda baptismatis, studiis applicat litterarum ne confundat indisciplinatio renascentes, vel obruat ignorantia promovendos. Ex his postea nonnulli, beati Patris adnitente subsidio, facti sunt veritatis assertores egregii, Sacerdotes electi, Doctores Ecclesiarum, et prælati monasteriis sancti vitæ monasticæ professores.

22 Dum commerciis talibus vir beatus ordinationis suæ coronat initia, ab illustri viro, quem supra memoravimus, Audoeno ad consecrationem monasterii, quod jussu prædicti e Regis instruxerat, invitatur. Vocatusf B. Faro Meldensis Episcopus, et ad opus destinatum cum B.g Agilo fideli opera consummandum diligentius elaborat. Cumque omnibus rite peractis ad altaris consecrationem sancti Pontifices accessissent; inæquali positione locatum superpositum marmor apparuit: differunt ad horam sancta mysteria; correctionem parant inæqualitatis inventæ; et ad reformandum mensæ declivis statutum vigilanter intendunt. Quam loco motam sancti viri dum sustentarent manibus, et inconsideratius attrectarent; defluxit in terram subito marinor elapsum, et allisum vehementius in duas partes subdita divisione dissiliit. Turbati et conterriti venerabiles viri, non mediocriter contristantur, et casus urgentis incommodum verbis cæremoniæ prosequuntur. Tunc B. Amandus cum Beatis Farone, et Agilo, spe de Domini pietate præsumpta, cum lacrymis in orationem procumbunt: et affectu penetrante coelestia, solatium tristis incommodi, de Patris æterni clementia

A mentia præstolantur. Surgentesque ab oratione, signo super lapide vivificæ Crucis emisso,h reconsolidatum marmor, in integritatem pristini tenoris aspiciunt; sed ad signum virtutis, signique memoriam, virgula subtilis in medio loco scissuræ, tamquam lineare discrimen apparuit. Fit de divino munere solennis gratulatio, consecrationis opus in gaudio consummatur, et aguntur uberes gratiæ tam celebris misericordiæ Præstitori. Audoenus igitur vir illustris, ne tam dignum opus, vel vetustas absumeret, vel occultaret oblivio, prædictum marmor litteris jussit eminentibus insigniri, certo sensu continentibus, altare præsens B. Amandi fuisse ministerio consecratum. Locum præterea i Jerusalem præcipiunt sancti Patres ab incolis appellari, propter crebras revelationum spiritualium visiones, et assidua miraculorum beneficia, quæ dignabatur in servis suis divina pietas ibidem multipliciter operari.

23 Inde, ne quid a titulo gloriæ, ne quid a cumulo mercedis excideret; ad loca remotiora, et irretitas idolorum cultibus Gentes, dilectus Deo et hominibus B. Amandus egreditur, ad dandam scientiam salutis plebi Domini in remissionem peccatorum eorum: ut lumen Christi splenderet in tenebris, et notum fieret salutare Domini, et revelaretur infidelibus justitiæ cultus, et gratia veritati. Hic labor, hoc studium viri Dei, huic operi diebus insistit et noctibus, et lucris spiritualibus ampliatur, Domino cooperante et sermonem confirmante sequentibus signis. a Edita, tumulos. — b Hic est Choltharius n. cui anno 628 mortuo successit filius Dagobertus, ac sub hoc sequentia potus peracta. — c Quartus a Chlodoveo i non ordine reqendi, sed nascendi, habuit enim cum proavum, Choltharium i avum, et Chilpericum patrem. — d Colitur i Oclobris. De ejus xtate et baptismo Chlodovei eginus hoc die ad Vitam S. Vedusti: uti et de baptismo Reis 5 Februarii in Vita S. Aviti Episc. Viennensis. — e Imo a Dagoberto Rege post obitum Chloturii, petivit S. Audoenus et impetravit locum, extruxitque monasterium, ut constat ex Vita S. Agili primi Resbacensis Abbatis 30 Augusti cap. 11 et 12. — f Colitur S. Faro 28 Octob. — g In altero MS. Agasilo, minus recte. — h Idem miraculium in Actis S. Agili cap. 15, et S. Faronis narratur, et in utrisque S. Amandus adfuisse dicitur. — i Aimonus lib. 41 scribi, B. Audoenum fabricasse monasterium intra Brigensem saltum, quod Hierusalem quidem est nominatum, sed a fluviolo, super quem est situm, Resbacense dici cænobium.

S. Amandi secundum iter Romanum. Gandenses aliique instructi.

Numquam de se vera præsumit humilitas, et quo altius in arcem virtutis evehitur, eo arctius sua in se excrementa recolligit, et his existimat se minorem, quorum dicitur æstimatione sublimior. Poterat sufficere viro Dei celestis auctoritas, et Apostoli Petri fidelis indictio: quo mandante, prædicationis onus opusque susceperat. Sed ne præsumptionis notam livoris ei genius infligeret, si absque Vicario Christi, Christum evangelizaret in Gentibus, iterato Romam tendit itinere: et apud summum Pontificem, laboris et intentionis suæ summam, cum subjectionis humilitate depromit, cordis affectum verbo scintillante prosequitur: et sancti desiderii flammam, summi Patris ingerit sanctitati. Dominicæ messis opulentiam docet operariis indigere, et subventione paterna suam postulat indigentiam sublevari. Deo dignus Antistes, viri Dei miratur zelum, probat industriam, doctrinam commendat, propositum veneratur, laudat instantiam, labores extollit, compatitur periculis, profectibus delectatur. Ad supplementum igitur consortii vel laboris, probabiles et industrios viros, a Landoaldum Archipresbyterum, et Amantium Levitam, segregatos in opus ministerii sancti, cum aliis quorum nomina non tenemus, auctoritate Apostolica cum B. Amando delegat in Gallias. Ille voti compos, cum benedictione Patris ab Urbe digrediens, Centumcellis subvectione nautica deportatur, spe magna concipit et fidelis collegii plenitudine gloriatur.

25 Lætis semper imminet transgressor antiquus; et aspergine fæculenta maculare nititur gaudia beatorum. Orationi circa vesperam mere solito vir Domini secretius incumbebat; cum subito malignus spiritus, unum de pueris arreptum, concussione valida trahebat in pelagus suffocandum. Ille timore noctis et hostis horrore circumdatus, stridore terribili, quoad poterat, Christi nomen frequentius inclamabat, Christi flebiliter implorabat auxilium, Christo se fideliter commendabat. Insultatorieb pervasor iniquus clamanti respondit: Quis esset hic Christus, cui se tam sedulo commendaret? Quo tacente, ad hanc vocem vir beatus infremuit, et clamore valido puero subtintulit dicens: Responde fili: Christus qui natus est de Virgine, qui pro nobis passus est, et resurrexit a mortuis. Ad vocem confessionis dæmon confusus evanuit, et merito sanctitatis puer ab imminenti naufragio liberatur.

26 Ascensa dehinc nave, Thyrreni legit æquoris plagas, et sinuosos littorum prætercurrit anfractus. Cumque secum in navi residentibus, ut moris habebat, tamquam pincerna cælestis, divini verbi nectar infunderet, improviso piscis magnus occursu navigantium se conspectibus intulit, et vicinis incursibus navi cœpit insistere. Quem gnara piscandi turba diligentius intuens, venationis æquoreæ circumvolvit et extulit armamentis. Læta igitur divino muneri gratias agit: et in commune de tam solenni præda, reflectionis subsidiæ præparantur. Epulantur et gaudent, et ducunt in lætitia diem festum, jocundi successus grata stipendia celebrantes. Incerta sui est semper mortalis infirmitas, et sicut caussas, sic rerum minime comprehendit eventus. Inter epulas et verba lætitiæ, subito facies maris inhorruit; cœlum triste sole subducto migravit in tenebras; et vehementius incumbens spiritus procellarum, violentia turbinis, et undarum crebris incursibus, lætantium mentes et statum securitatis absorbuit. Devolvitur in pelagus, quicquid ad victualia servabatur, jactantur sarcinæ, vasa cum utensilibus exponuntur, vacuatur navis omnibus, ut undosa cacumina saltu leviore supernatet, et rebus perditis sola saltem possit vita servari. Ubique metus, ubique mortis imago plurima, nec nisi suprema cogitat miseriarum comes desperatio. Supplicant igitur viro Dei, ut partes suas apud misericordiam Judicis interponat: et pro communi periculo, precum victimas offerat Redemptori. Consolatur attonitos vir beatus, et toto corde converti monet ad Dominum, et salutis eventum de Omnipotentis sperare clementia. Inde ad orationem convertitur, familiare in omni tribulatione refugium, et pro sua suorumque salute, preces summæ porrigit Majestati. Cœlum pulsat affectibus, devotione transcendit excelsa: et valido mentis incessu, patrem misericordiarum, et totius consolationis Deum, ad remedia solitæ pietatis invitat.

27 Inter orandum vir Domini subitum rapitur in soporem, et in labore spiritus vehementi, carnis subsidit infirmitas. Adest cælestis claviger quiescenti, et in secretarium misericordiæ, per ostium blandæ consolationis inducit, dicens ei: Surge Amande, ne timeas, non peribis: et evadent periculum, quos tibi necessitatis hujus societas aggregavit. Hoc dicto somnus pariter et procella dispergitur, et tranquillitatis optatæ refulget læta serenitas. Mane itaque facto, nave dimissa, refunduntur omnes in aridam, et de liberatione sua gratias exhibentes, ad propria diriguntur. Gloriosus Deus in Sanctis suis, qui clamantem ad se servum suum, tam misericorditer audivit, audivit potenter, efficaciter liberavit. Dignus A et ipse præconio, cujus insigne meritum, vita laudabilis, opus egregium, tantum de Domini sui gratia meruit obtinere; ut non sibi tantum, sed et aliis proficeret ad salutem, et exurgens in exitium commune triste periculum, orationis sanctæ beneficio propulsaret.

28 Interea viam universæ carnis ingredientec Lotario Rege, successor ei constituitur Dagobertus, sicut regiminis, sic virtutis et pietatis paternæ strenuus imitator. Quo regnante, B. Amandus ab Urbe regrediens, ministerium verbi, sicut assneverat, coepit diligentius exercere, et animarum lucra profectu divini muneris operari. Hujus rei gratia, Gandavum progreditur, et sterilitatem gentis incredulæ, fœcunditate divini germinis satagit adimplere. Hic, ut liberius securiusque possit in evangelicæ sationis opus assurgere, interveniente sanctæ recordationis Aichario Noviomensi Pontifice, a præfato Rege suscepit epistolas, ut nullus verbum vitæ, jugum fidei, sacramenta gratiæ detrectaret: sique Regi colesti Rege militante terreno, velociter curreret sermo sanctus, et in exitium mortis, jugulumque diaboli, duo gladii convenirent: quia felix est et jocunda communio, cum ad classicum militiæ spiritualis, erigitur terrenæ satellitium dignitatis.

29 Populus autem ille, sicut ubere glebæ, sic ubertate gratiæ sterilis et jejunus, fanatici erroris cultibus et idolorum sacrificiis insistebat. Sique instigante salutis adversario, dura fronte, et indomabili corde, pacis æternæ consilium respuebat, et salutaribus monitis, cervicoso reluctabatur annisu. Satagebat nihilominus vir Domini, studio pertinaci et jugi opera, ut in diversoria mortis inductos, in regnum vitæ per gratiam sanctificationis educeret. Renitebatur impietas pietatis obsequiis: et ministrum vitæ frequentibus ad mortem trahere moliebatur insidiis. Ille spreta sui corporis morte, sæpenumero cæsus, affectus contumeliis, pulsatus injuriis, opprohriis lacessitus, frequenter præcipitatus in flumen, ab ipsis etiam mulierculis, persecutionis injuriam sustinebat. Quarum quanto est fragilior sexus, tanto est nequior sensus, tanto affectus improbior, et procacior solet esse malitia. Fratres itaque qui eum, nimia ejus devincti caritate, secuti fuerant, et in opere Dei præstabant familiare contubernium, timore mortis, et inediæ squallore compulsi, fracti animo recesserunt, relicto eo ad propria remeantes. Ille, ne quem gravaret, et sine sumptu poneret Evangelium, propriis manibus laborabat, unde viveret, et, ut pro facultate ministraret necessitatem patientibus.

30 Nihil est tam arduum, tamque difficile, quod non expugnet opera pertinax, et frequens lima complanet; maxime cum diligentiæ comes gratia suffragatur. Aperitur tandem laboribus sanctis ostium grande, et Magnatis ad fidem cum populo confluentibus, vir sanctus in virtute Dei confringit idola, templa destruit, altaria demolitur, cultum miseræ supersitionis excludit, et abdicat deceptæ gentilitatis errores. Ad laudem igitur et gloriam nominis Dei vivificæ Crucis erigitur triumphale vexillum: mutato ritu, pro fidelibus offeruntur hostiæ salutares: et carnificini libaminis cruore sublato, religionis Catholicæ cultus eucharis instauratur. Ædificatur in eodem loco fidelium sumptibus fabrica celebris, quæ in fidei domicilium solennibus edita sacramentis, sub Apostolorum Principis honore et nomine, B. Amandi ministerio consecratur. Construitur item altera cultibus divinis ecclesia, in loco quem Blandinium vocare consueverat voluptatum sectatrix prisca gentilitas: eo quod blanditiis lenis, et amcenitate præcipuus videretur. Ubi Deo servientium probata constituens officia Clericorum, curæ pastoralis officium, discipulo
suo viro venerabili tradidit Floreberto. Sub illius felici magisterio, S. Bavo secretum votivæ reclusionis intravit, postquam a vanitate seculi B. Amandi prædicatione conversus est, et ecclesiastico ritu, benedictionis gratia tonsuratus. In qua, vigiliis, jejuniis, orationibus convenienter intentus, seipsum Deo patri hostiam vivam, sanctam, beneplacentem, juxta institutionem viri Dei satagebat fideliter exhibere.

31 Gloriosa semper et efficax circa suos Divina dignatio, bonis meliorad supponit, et optima perfectionis coronat accessu. Magna et admirabilis Amandi gloria in salutari sancto: gloriam et decorem magnum posuerat Dominus super eum; sed, quanta fuerit virtutis ejus, sanctitatisque perfectio, sequentis attestatione miraculi declaratur. Ad urbeme Menapiorum, quæ Tornacus vulgato nomine dicitur, vir beatus ascenderat, patriam gloria sanctitatis illustrans, et gratiam suavitatis infundens populo jam credenti. Residebat ibi Comes Dotto Judex a Rege delegatus in provinciam, ut publicis actionibus ordinem, finem controversiis, judiciis formam, culpis supplicia, justa merentibus exhiberet. Sedente eo pro tribunali, vir a lictoribus exhibetur, corruptus infamia, correptus in culpa, miserabilis poena: cui mortis sententiam populus terribiliter inclamabat. Judex, sicut paullo truculentior et indulgens iræ justo amplius erat, ad clamorem plebis, in miserum, suspensionis ferale jaculatur edictum. Sed vir beatus, qui totus semper in Domino misericordiæ visceribus affluebat, miseratus addictum, partes suas apud Judicem suppliciter interponit: et dari sibi postulat animam, quam sententia supremæ damnationis involverat. Obstinationem plerumque parit elatio, et immitis nascitur de obstinatione contemptus. Immobilis manet animositas judicis, nec meritum sanctitatis advertit; sed precum supplicatione rejecta inrevocabiliter manere decernit, quæ semel fuerat indicta damnatio. Igitur ad patibulum miser trahitur, miserabilior cruciatu, quam diffinitione crudeli; sique jam totus fere plagis absumptus, ut non homo, sed cadaver ereptum bestiæ videretur.

32 Mens humilis non confunditur ad repulsam; sed in illius miseratione respirat, qui non derelinquit in finem, nec precem pauperis aversatur. Mox a facie judicis vir sanctus egreditur, et ad locum supplicii cum festinatione procedit; sed misericordiæ gressus, manus apparitorum violenta præcesserat, et extorta laqueo vita, carnis ac spiritus objecerat triste dissidium. Deponit itaque de ligno corpus exanime, et ad cellam, in qua orare consueverat, jubet assistentium manibus deportari. Hinc amotis omnibus, orationi totus incumbit, prodit ab intimo pectore sancta suspiria: rigat faciem piarum profluvio lacrymarum, et totis animæ viribus, in occursum Divinæ miserationis exurgit: ut ad vitam redeat sic extinetus, et ad salutis remedia denuo reparetur. Non præciditur a fonte rivus, nec vena beneficio propriæ fraudatur originis. Pius affectus in amplexum pietatis, obvia benignitate colligitur, et petitionem filii non avertit paterna dignatio. Redit transfuga spiritus in jus possessionis ereptæ, et redivivis donata sensibus, caro mortua suscitatur, exclusis tenebris lumina revolvuntur in lucem, et corporis ingesti rigore laxato, in pristini sermonis lingua, renovatur officium. Mane itaque facto, convocatis Fratribus, aquam vir sanctus jussit afferri, ut vulnerum sordes, ut fluxi cruoris asperginem, minister devotus ablueret, ne quid pietatis deesset officio. Credunt ad obsequium funeris, ablutionis exigi famulatum, et donandum corpus existimant beneficio sepulturæ. Sed ingressi cellam, colloquentem pariter, et assistentem viri Dei,

A quem defunctum reliquerant, non sine stupore et admiratione conspiciunt, magnificantes in opere tam solenni nisericordiam redemptoris. Quos vir sanctus humiliter obsecrat et obtestatur in Domino, ne publicent hoc secretum; sed silentio supprimant cautiori, quod non de merito fragilitatis humanæ, sed de indulgentia fuerat Divinitatis exceptum. Mens etenim sancta, numquam ab humilitatis tenore dissiliens, nihil aliud in operibus suis, nisi Divini nominis claritatem, nisi coelestis regni gloriam requirebat; humani favoris illecebras et hominum laudes, tamquam virus execrabatur horrendum. Loto igitur corpore, sic carnis scissuras, et hiantia vulnera solidavit: ut nullum superesset de pristina corruptione vestigium. Muneratum taliter remittens ad propria, sanum parentibus et incolumen resignavit.

33 Frustra quæritur latebra, cum fama loquatur in publicum, nec caret ornamento gloriae, quem glorificare Majestas æterna disposuit. Crescit in dies, lateque diffunditur amabilis Amandi nomen et gloria, et tamquam de promptuario luminis, gloriosus emicat de tanti admiratione miraculi magnificentiæ clarioris sincera serenitas. De tanta virtutis eminentia gratiam recipit ampliorem: rigore deposito Gentilium, colla pridem dura mollescunt, odiorum sepultis aculeis, persecutionis invidia defluit inamorem: et malitiæ vepres dulcorem referunt caritatis. Services spontaneas subjiciunt fidei sacramentis: et profligatis sedibus idolorum, sicut erroris terminum, sic exterminium deferunt feritati. Erigunt præclara dominicæ passionis insignia: et in honorem Salvatoris ecclesias et altaria sancta constituunt, ac fideli obedientia sancti Patris monita prosequuntur. a S. Landoaldum sociosque a S. Martino Papa adjutores datos S. Amando in terrio ejus itinere Romano ostendimus § 12. — b In altero § S. perversor. — c Philippus tradit S. Amandum obitisse anno 6.A: hanc anticipat, quasi sub Chlo'harto n facta, quæ sub Dagoberto et nepotibus Chlodoreo n et S. Sigeberto contigerunt. — d Ita MSS. ast edita, superponit. — e Hanc Menapiorum sedem vindicavimus § 3.

Conversio variorum ad vitam monasticam. Exilium et reditus S. Amandi. Baptismus S. Sigeberti.

Erat ex multo tempore desiderans videre eum a B. Gislenus, qui tamquam sidus eximium, cujus rutilans splendor ab oriente paret in occidentem, coelesti ductus oraculo, a Graciæ finibus migrarat inb Gallias. Hic cum viri Dei visione pariter etc alloquio fuisset instructus, et in opus sanctum continua fructificatione proficeret; occasione sumpta pro dedicatione monasterii sui, quod de novo construxerat, servum Dei diligentius studuit evocare: ut cumd B. Auberto Cameracensi Episcopo, novi operis fabricam, in gratiæ coelestis habitaculum consecraret. Hic dum sacris mysticis ambo pariter insudarent, et formæ visibilis exemplar fidelium mentibus satagerent convenienter imprimere, pio conventus auditu Madelgarius Comes, qui ete Vincentius, a seculi vanitatibus ad divinæ convertitur obsequia pietatis. Hic, cum inter Palatinos Principes clarus et nobilis, Regique gratissimus haberetur; mundo renuntians, vivificæ prædicationis instinctu, juxta beati Pontificis salutarem doctrinam, didicit a voluntatibus suis cor avertere, resistere carnisf affectibus, proprium nil habere: factusque est voluntariæ municeps paupertatis et sanctitatis laudabile propositum, gloriosæ consummationis exitu coronavit.

33 Laudatur arbor a fructibus, et ex odore suo balsama comprobantur. Pretium mercibus species et usus ascribunt, venustas operis commendat artificem; servo Dei celebrem compingit ornatum, quam in Christo per evangelium genuit susceptæ sobolis generosa fœcunditas. Inclyta virgog Aldegundis, quam formae dotibus et dignitate natalium, morum gratia fecerat et fidelis institutio digniorem, pudicitiæ procos et copulæ nuptialis illecebras fugiens, in incorruptionis æternæ thalamum pervenire cum titulo virginitatis ardentius affectabat. Hæc clandestinæ fugæ, silvestrisque latibuli beneficio, de manibus elapsa quærentium, ubi adh Altimontis monasterium præfatos comperit adventasse Pontifices; desiderium mora corporis non tardante, festinanter ad eos tamquam ad urbem refugii convolavit. Ad Sanctorum itaque procumbens vestigia, quid timeret, edocuit, aperuit quid optaret, quid expediret, petiit erudiri. Cujus animum fluctuantem B. Amandus diserto sermone reficiens, in arcem propositi celsioris evexit: et imposito sacri velaminis usu, sponso virgini, sponsam virginem i consecravit. Quæ voti compos roborata felicius, k Malbodium rediit, ubi primum latuerat. Ibi sancto annitente Pontifice, et l Dagoberti Regis munificentia suffragante, monasterium construxit Deo servientium feminarum.

36 Simili m B. Rictrudis cum filia S. Eusebia exemplo, gloriosi Pontificis monitis animata, munita consiliis, adjuta precibus, evecta suffragiis, n Martianis monasterio, quod sanctus Pater ante o fundaverat, sub ejusdem discipulo p Jonatho Abbate, vovit et exsolvit Domino salutaris continentiæ cælibatum.

37 Filius ejus q Maurontus, sancto Patre divina celebrante mysteria, cum sacris astaret reverenter altaribus; vidit idem sanctus Pontifex apis volatu caput girante circumdari. Concipit hic altius aliquid perspicax animus viri Dei, et quia ministra dulcoris est, et castitatis mater apicula, fideli conjectat auspicio, perpetuæ suavitatis in eo gratiam castimoniae merito propagari. Dehinc adolescentem secretius evocans, quid viderit, indicat: quid visio portendat, edisserit: et ad formam propositi r sanctioris invitat. Ille, licet amicis suadentibus, et matris connivente consilio, et hereditatis orbatæ provocante defectu, propensius ad conjugii copulam traheretur; ruptis necessitatum vinculis, salutaribus monitis animum pariter et caput inclinat: et præstito solenniter continentiæ voto, juxta morem Ecclesiasticum, beati Pontificis ministerio tonsuratur, et divinis efficaciter totus mancipatur obsequiis.

38 Nihil relinquit intentatum sancta sedulitas, nec difficultatis objectus affectum veræ pietatis elidit, vel amori sancto generat diffidentiam res timoris. Viritaque, ne quid sibi apud Dominum meriti defluat aut favoris, non sibi parcere proponit, ut saluti consulat aliorum, et ut congreget pereuntes, offerre proprii sanguinis hostiam non recusat. Igitur ad Sclavos iter s dirigit, quibus necdum fuerat annuntiatum de Christo: ut in castra fidei colligat alienos, et ad gloriam Regis æterni sub signis doceat militare coelestibus, et tyrannicis sathanæ legibus reluctari. Sed non est omnium fides, nec obediunt omnes Evangelio: quia non capiunt tenebræ luminis sacramentum; nec sementi congruit terra, quæ non humoris proprii fœcundatur impendiis. Paucis tamen ad fidem conversis, verbi divini curam delegat, et ministeria sacra disponit, ne quid posset deesse salvandis. Ipse vero ad proprias oves revertitur, cum pertinaciter et promiscue cetera turba in errorum suorum jaceret involucris: nec sibi videretur idoneum, si margaritas Domini mitteret ante porcos, et sanctum canibus erogari. Excusso itaque in eos juxta Domini præceptum pulvere pedum, commeatu felici evocatur in Gallias, et predicationis opus repetit intercisum.

39 Interea Dagobertus ingentibus victoriis, et rebus supra fidem prosperis factus elatior, a via justitiæ cõr deflectit in facinus, et flagitiis inquinat regiam

Agiam dignitatem. Conjugii violat sacramentum: et rejecta uxore legitima, in assumptæ pellicis demigrat amplexus. Quod ubi ad sancti Pontificis processit auditum, mœrore conficitur, innocentiæ statum, ruinam virtutis, regiæ majestatis injuriam, notam feralis exempli, mentis anxietate prosequitur. Et quia justus, ut leo, confidit, et probata virtus corripit insipientes, ingreditur audacter ad Regem, sicque hominem corripit, ut gradui deferat, et sic verbum reprehensionis exponit, ut nec offensæ locum perquirat aut gratiæ. Leonis feritas non verbere, sed blanditiis regitur; regia dignitas non reprehensione corrigitur, sed prosilit in furorem. Ad monita viri Dei, Regis animus contumescit in iram: Divinitatis honore calcato, pietatis eliminato respectu, jubet a regni sui finibus ministrum veritatis excedere: confusionis suæ reputans invenire solatium, si viri Dei removeat crudelis vindicta præsentiam. Ille vocis Divinæ non immemor: Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam, dat iræ locum, et ad interminationem Regis egreditur, remotiora u penetrat loca, reclinatorium pacis exilio quæritans et labori.

B40 Numquam tamen animus exulat a Divinis; sed verbum præstat Dominus evangelizanti virtute multa, et in die nubis et caliginis servum solatur insontem. Nocenti pœnas ingerit, et fructu ventris privat adulteram: quia juxta verbum Sapientis: Spuria vitulamina non dabunt radices altas, et semen ab iniquo thoro exterminabitur. Rex igitur de successione diffidens, repudium mandat adulteræ, et totus in alios transit affectus: hoc specialiter affectans, et sedulis expetens votis, ne careant sceptra regentibus, nec regia dignitas liberorum posteritate fraudetur. Tertius aptatur thalamus, et secundum Regis voluntatem virgo nobilis inducitur et fœcunda: quæ maritum sobole, regnatore subditos, regnum muneret successore. Inter hæc Dagobertus non immemor prævaricationis admissæ, ad Dominum convertitur ab ærumna delicti, dum cordi ejus infigitur terribilis spina judicii. Eleemosynis peccata redimit, obsecrationibus coëlum, donariis altaria confrequentat. Respicit Dominus humilitatem servi sui, et datur ei divino munere filius, parentum gloriatio, reparatio generis, spei bonæ titulus, gaudium subditorum. Deliberat ergo lætus et anxius pater, cui potissimum committere parvulum debeat, ad suscipienda regenerationis sanctæ salutaria Sacramenta: quem tanti muneris velitesse custodem, quem tutorem spei suæ, quem regiæ successionis ministrum præparet et altorem.

41Subit animum multa cogitantis Sancti memoria, solusque apud eum non dubiæ æstimationis judicio dignus quam maxime reperitur, cui jure debeat tantæ reverentiæ tam dulcis fasciculus assignari. Protinus ex ore Regis emissis circumquaque cursoribus, quæritur servus Dei, multoque repertus labore, cum gaudio et exultatione reducitur. Regredienti Dagobertus hilaris et jocundus occurrit, et injuriæ memor, et regiæ dignitatis oblitus, ingredientis vestigia pronus amplectitur, delicti veniam postulat, et errorem suum confessione humili detestatur. Pretiosus Domini Confessor, sicut mitis semper erat, et humilis corde, plusque veniam paratus x exerere, quam vindictam, prævenit humilitatis obsequio sic prostratum, jacentem sublevat, et gratiam compensat injuriæ. Factus ille de viri Dei benignitate securior, quid postulet, aperit: et, ut indultum sibi coëlitus parvulum coëlestibus innovet Sacramentis, multa supplicatione deposcit. Vir Domini, qui nihil in mundo nisi Domini voluntatem, nil nisi coëleste requirebat imperium, ne terreni Regis familiaritatem tali videretur usurpare voluisse commercio; primo quidem renuit; sed agente supplici Regis instantia, et idipsum supersuadentibus gloriosis viris, Audoeno et Eligio (quos adhuc regia familiaritas inter Palatinos Principes, dilectionis et fidei speciali celebrabat exemplo) reverenter annuit postulatis, et pium regiæ voluntati spopondit obsequium.

42y Convenientibus itaque Aurelianis in unum Magnatis et Primoribus regni, juxta Regis edictum, deportatur ad baptisterium parvulus sancti Pontificis ministerio sacris mysteriis innovandus. Cumque præsignatione solenni, juxta morem Ecclesiasticum, catechumenum eum faceret, quantæ apud Deum virtutis esset et gratiæ, Divina pietas in conspectu hominum mirabili declarat judicio. Puer namque quadraginta ferme ab ortu habens dies, cum, oratione finita, non esset in multitudine tam frequenti, qui locum suppleret idiotæ, clara voce respondit, Amen, et omnium qui audierunt in se oculos et corda convertit. Mirantur et stupent tam insolitum, tamque solenne miraculum: beatum prædicant Regem de tam felici susceptæ prolis auspicio: puero futuræ probitatis vaticinantur insignia, commendant in rei novitate bonitatem Dei, meritum viri sancti, gratiam Sacramenti. Renovatur itaque parvulus salutaribus Sacramentis, et in novam transfertur divino munere creaturam. Fit omnibus communis exultatio, referuntur ab omnibus gratiæ tanti muneris Largitori, et cum lætitiæ manipulis singuli revertuntur ad propria. Sic servi Dei favor et gratia gloriosius augmentatur, et quo diffusius circumfertur, dulcius enitescit. a Colitur S. Gislenus 9 Octobris. — b Belgicam scilicet, ubi ad Hainam fluvium, a quo Hannoniæ Comitabus appellatur, monasterium condidi, cui oppudum ad eo Gislenopolisdictum, accrevit. — c Hanc invisit, relicto Episcopatu Trajectensi, anno 6:0. — d Fulbertus in Vita S. Auberti

13 Decemb. refert etiam hanc consecrationem a SS. Auberti et Amando factam. Contigit circa an. 635. — e Colitur

14 Julii: in cujus Vita et S. Auberti endem referuntur. — f Alerum MS. voluptatibus. — g Traplicem S. Aldegundis Vitam dedimus 30 Januarii. — h De Al.imontensi monasterio egimus 16 Januarii ad Vitam S. Marcelli Papæ, cujus Reliquiæ illuc sunt translatæ. — i Hæc supra retultmus, facta circa an. 661. — k De opido Haimontæ Malbodio, a quo leuca distat monasterium Altimontense, egimus ad ejus Vitam. — I Imo S. Sigeberti, quem tam Austratiæ fiegem fuisse, et quam plurima monasteria condidisse, diximus i Februarii. — m De ius egimus ad Vitam S. Aladaldi marii i S Rictrudis 2 Februarii. — n De Marchianensi, seu Martinensi, monasterio egimus indem et supra § 4. Elegonter id descrivit Buzelinus 4.b i Gallo-Flandriæ cap. 41. — o Anno 648. — p S. Jonatus colitur 1 Aug. — q Hanc eandem his oriam refert Huebaldus in Vita S. Rictrudis. Id § 14 in senectue S. Amandi contisse diximus. — r Alier codex, arctior.s. s Circa annum 633, ut dictum § 10. — t Gomadrude, quod sterilis esset. — u Negnium Charilerii fratris Dagoberi adit exul anno 634. — x In allero MSS. exercere. — y Anno 638.

Episcopatus S. Amandi Trajectensis. Epistola F S. Martini Papæ.

Sane post decessum beati a Joannis Trajectensis Episcopi, fervente circa virum Deib Dagoberti Regis affectu, electione Cleri, petitione populi, honoratorum assensu, comprovincialium voto, servus Domini reverenter et instanter expetitur, renitens et invitus trahitur ad Cathedram, et pastorali cura dignus, omnium voce et desiderio conclamatur. Ille se honore indignum constanter edicit, oneri se fatetur imparem, non satis utilem curæ, minus idoneum dignitati. Sed pietatis subnixa zelo multorum studioa convalescunt, et in Cathedra pontificali, generali omnium assensu favorabiliter collocatur. Indignum siquidem judicatur ab omnibus, si tam clara Sedes, tanti patris solatio non ornetur, si tantus Pater tanto tempore, sine titulo debeat militare, si tam fideli dulcique consilio domus regia defraudetur. Tam sinceræ devotionis instantiæ vir beatus, querulus, tristis et anxius acquiescit, et quo indigniorem se clamitat. dignior ab omnibus æstimatur, dignoque universitatis præconio, sanctæ humilitatis exhibitio commendatur. Peractis igitur, quæ in ordinatione Pontificis solent et debent solenniter exhiberi:

A beri: vir sanctus omni sagacitate, et studio satagit honorare ministerium suum, prava corrigens, debilia sustentans: consolidans fracta, sana conservans, dispersa recolligens. Non exerit typum dominantis in Clero; sed forma factus gregis, omnibus se præbet humilitatis exemplum, justitiæ viam, innocentiæ speculum, castimoniæ decus, titulum sanctitatis. Equabilem se præstat humilibus, in elatos rectitudinis erigitur zelo: corrigit in mansuetudine delinquentes: rebelles piae severitatis animadversione concludit. Colit diligentia subditos, pares obsequiis, reverentia summos, recreator pauperum, mœrentium consolator, plebis deliciæ, gloriæ Magnatorum: salutis in omnes et gratiæ propagator.

B

44 Sed, quemadmodum scriptum est: Ecce, qui serviunt ei, non sunt stabiles, et in Angelis suis reperit pravitatem; reperta est in ministris altaris tristis et ærumnosa calamitas, et inventa est eorum misera conversatio ad pondus sanctuarii minus habens. Sacerdotes namque et Levitæ, qui coelestibus cæremoniis arctius deberent et sincerius obligari, respectu divini timoris abjecto, commessationibus et ebrietatibus, cubilibus et impudicitiis deserviëbant, curam carnis agentes in desideriis, desideria patris sui diaboli, voluptatis obscenitatibus adimplentes. Angariatur animo vir beatus, et in fortitudinis zelum justa severitate se subrigens, constanter insistit errantibus, arguit, increpat, obsecrat opportune et importune, prædicat innocentiæ viam, et correctionis sarculo de vinea Domini densitatem veprium conatur avellere. Non facile medicamini desperata credit infirmitas, nec libenter verbum veritatis recipit indurata malitia. Flammis edacibus salamandra convivit, et, quæ in exitium dantur homini, vitam præstant venena serpenti. Sic in fæcibus suis malesana requiescit impietas, et prævaricationum frutices radicis malæ germinat infausta secunditas. Deprehensus in sphæram se convolvit ericius, et attrectantis manum spinarum cruentat aculeis. Sic malignantium rebellis et fraudulenta congeries, non solum monitis salutaribus non obaudit; sed machinationibus noxiis appetit innocentem: et pro subventionis sanctæ beneficio, persecutiones excitat et offensas.

C

45 Rex interea Dagobertusc diem claudit extremum, regnantibus pro eo filiis suis Clodoveo ind Francia, et in Austria Sigeberto, quem B. Amandus de sacro fonte susceperat. Considerans idem vir Domini, suam nihil industriam proficere, nil conferre sollicitudinem, benevolentiam nil mereri, nisi contradictionum stimulos, et cuniculos odiorum, latere disposuit, et exire de medio nationis pravæ et perversæ, ne vel illis de rebellione delicti pondus accresceret, vel eorum culpis exigentibus, labor suus infructuosior appareret. Sed quia sapientis est examinare consilia, et non cito ad nova facili volubilitate prolabi, sicut per Salomonem dicitur: Omnia fac cum consilio et post factum non poenitebis, directa ad Urbem legatione, laboris suscepti molestias, et desiderium cordis sui B.c Martino tunc Romano Pontifici, signatis direxit apicibus, ejus volens uti consilio, cujus suberat potestati. Quos plenis veneratione oculis vir Apostolicus, pio perlegens intellectu, plenam consolationis et reverentiæ rescripsit epistolam, cohortans eum ad perseverantiæ virtutem, qua fidelium omnium merita coronantur. Jam enim famæ discurrente præconio, vitæ sanctitas, prædicationis instantia, gratia virtutum beato Papæ innotuerant, et quem Deus perfuderat gratia, sincerius ab eo et ardentius amabatur. Destinavit preter hoc ei Sanctorum pignora, quæ postulaverat, et synodalium decretorum volumen egregium, quodf quinque partitum tomis ipseg descripserat, et mandata Regi Sigeberto perferenda transmisit. Unde datur intelligi B. Amandum magni meriti, et nominis extitisse: quem tantus Confessor, fidei columna, et universalis Ecclesiæ Pater, tantæ dignationis muneravit insignibus, cujus absentem præsentiam familiari recolligebat intuitu, quem dignius ea sui parte recolebat et dûlicus, quia fidelius atque jocundius amicitiæ ratio possidetur. Ut vero prædictæ locationis nostrae assertio, deterso dubietatis nubilo, confirmetur, præfatam epistolam ejusdem Papæ ad B. Amandum directam, huic nostro sermoni subjungere placuit, cujus iste modus est:

46 h Dilectissimo Fratri Amando Martinus.

Fraternitatis tuæ, studio pietatis congestam epistolam i suscipiente, animus noster relevari cognoscitur: quippe quoniam hujus seculi fluctivagas, atque transitorias, despiciens oblectationes, illa quæ perpetua et sublimia dona pro Domini Dei nostri obsequiis tribuuntur, appetere certum est. Ex relatione igitur, juxta tenorem tuæ fraternitatis epistolæ, latoris præsentium, laborum tuorum certamen cognovimus, ex quibus coelestis patriæ ascensum humiliatis mentibus, atque contritis corporibus, vobis futurorum gaudiorum largienda sunt munera. Nam, cum sit nulli omnino comparationi coæquandum, quod a Creatore nostro pro bonis servitiis compensatur, dumbrevi atque parvo temporis spatio finiuntur labores, quos pro dilectione ipsius sustinemus; consideratione refrigerii nos oportet libenti animo tolerare præsentis vitæ angustias. Sed, quantum nobis laborum vestrorum operatio magnam gaudii ubertatem inducit, tantum pro duritia Sacerdotum gentis illius conterimur, quod postpositis salutis sue suffragiis, atque Redemptoris nostri contemnentes servitia, vitiorum fœderibus ingravantur. Quibus ad præparandam salutem, quandoquidem tanto nos necesse est importunis prædicationibus imminere, quantum perfectæ negotiationis, creditorum nobis talentorum duplicat assignatio, atque Dominicæ vocis ad suscipiendam ejus requiem persuadet assertio. Suggestum est namque nobis eo quod Presbyteri, seu Diaconi, aliique sacerdotalis officii post suas ordinationes, in lapsum inquinantur, et propterea nimio mœrare fraternitatem tuam adstringi, velleque pastorale obsequium pro eorum inobedientia deponere, et vacationem ab episcopatus laboribus eligere, et silentio atque otio vitam degere; quam in his, quæ tibi commissa sunt, permanere: dicente Domino, Beatus qui perseveraverit usque in finem. Unde namque beata perseverantia, nisi de virtute patientiæ? Quia secundum apostolicam prædicationem omnes qui voluerint in Christo pie vivere, persecutiones patiuntur. Ideoque, frater carissime, non vos afflictionum amaritudo a pio mentis vestræ proposito coarctet recedere, considerans quanta pro absolutione nostri et liberatione, Creator Dominusque noster pertulerit, quibusque contumeliis afficiendum tradiderit, ut nos a vinculis potestatis diabolicæ liberaret.

47 Propterea nullatenus in hujusmodi peccato delinquentibus, ad destructionem k canonum, compassionem exhibeas. Nam qui semel post suam ordinationem in lapsum ceciderit; deinceps jam depositus erit, nullumque gradum sacerdotii poterit adipisci; sed sufficiat ei lamentationibus fletibusque assiduis quoad vixerit, in eadem poenitentia perdurare: ut commissum delictum divina gratia extinguere valeat. I Si enim tales quærimus ad sacros ordines promovendos, quibus nulla ruga, nullumque vitæ contagium præpediat; quanto magis; si post ordinationem suam quispiam in lapsum ceciderit, et prævaricationis peccato deprehendatur obnoxius, omnimodo prohibendus est, cum manibus lutulentis atque pollutis, mysterium nostrae salutis tractare? Sique hujusmodi

A hujusmodi semper juxta sacrorum canonum statuta in hac vita depositus, ut ab illo qui mentis interiora scrutatur, nullumque de ovibus errare congaudet, dum aspexerit sinceram pcenitentiam ejus, in terribili judicio habeat reconciliatum. Ideoque iterum hortamur caritatem tuam, exemplo ejus qui pro nobis pati et mori voluit, promptos vos in cunctis ejus servitiis permanere. Neque nos pigeat temporales cruciatus pro Christi nomine sustinere; sed emolumenta futuræ remunerationis, hujus seculi vexationes tolerare remunerationis, hujus seculi vexationes tolerare persuadeant. Scriptum namque est: Quid retribuam Domino pro omnibus quæ retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo. Tantum enim a nobis exigitur, quantum possumus famulatus nostri obsequia commodare. Cumque cuncta quæ nobis, ad confortandos fraternitatis vestræ animos, poterant ministrari, largiente supernæ majestatis clementia, vobis sint procul dubio manifesta; restat ut de aliis, quæ nos per sua scripta consuluit, fraternitati vestræ significemus.

48 Credimus etenim ad vos pervenisse quomodo in conturbatione rectæ fidei, et catholicæ Ecclesiæ conculcatione, ante hos plus minus m quindecim annos, a n Sergio falso Episcopo Constantinopolitano, in auxilio habente o tunc imperantem Heraclium, execranda et abominanda hæresis pullulavit p Apolinaristarum, et q Severianorum, r Eutychianistarum, atque s Manichæorum errorem renovantem. Quam successor ejus t Pyrrhus, idemque Episcopus, qui ambitionis fastu Constantinopolitanam Sedem arripuit, in deterius auxit. Pro quare sæpius u Apostolica Sedes persuasionibus, contestationibus atque increpationibus plurimis, ammonuit eos; quatenus ab hujusmodi errore recederent, et ad lumen pietatis, ex quo lapsi sunt, remearent. Et non solum hoc facere nullatenus voluerunt; sed et nunc successor ejus x Paulus, temerator fidei, Episcopus Constantinopolitanus aliud nequius excogitavit in præjudicio catholicæ fidei conamen: quasi quæ a decessoribus suis hæretice exposita fuerant destruens, et imperialem y typum, sacrilego ausu, totius plenum perfidiæ, a clementissimo Principe nostro z fieri persuasit, in quo promulgatum est, ut omnes populi Christiani credere debuissent. Ideoque necesse habuimus, ne pro quadam negligentia et animarum detrimento, quæ nobis commissæ sunt, culpa rectitudinis adstringamur: coetum generalem fratrum et Coepiscoporum nostrorum, in hac Romana civitate congregare. Quorum præsentia memoratorum hæreticorum scelerosa conscripta examinata atque denudata sunt, et Apostolico mucrone, Patrumque definitionibus, uno ore, unoque spiritu condemnavimus, ut cognoscentes universi errorem, qui in eis continetur, eorum pollutione nullatenus maculentur. Unde prævidimus volumina gestorum synodalium in præsenti vobis aa dirigere, una cum Encyclia nostra, ex quorum serie omnia subtiliter potestis addiscere, et tenebras illorum nobiscum, ut filii lucis, extinguere.

C

49 Idcirco studeat fraternitas tua omnibus eadem innotescere, ut tam abominandam hæresim nobiscum execrentur: quamque suæ salutis sacramenta indiscere valeant, atque synodali conventione, omnium fratrum et Coepiscoporum nostrorum partium illarum effecta, secundum tenorem Encycliae a nobis directæ scripta, una cum subscriptionibus vestris nobismet destinanda concelebrent: confirmantes, atque consentientes eis, quæ pro orthodoxa fide, et destructione hæreticorum vesaniæ nuper exortæ a nobis statuta sunt. Et Sigebertum præcellentissimum filium nostrom Regem Francorum, pro suæ Christianitatis remedio, consultissime ammone atque precare, dirigere nobis ex corpore fratrum nostrorum, dilectissimos Episcopos, qui Sedis Apostolicæ legatione, divina concedente propitiatione fungi debeant, et quæ in nostro concilio peracta sunt, cum his synodalibus apicebus bb nostris, ad clementissimum Principem nostrorum sine dubio asportari cc faciemus, ut nostrorum laborum particeps effectus, mercedis cumulum adipisci valeat, et sui regni protectorem invenire eum, cujus caussa flagitari dignoscitur. Hoc namque et in ejus epistola exhortari eum cognoscimus.

50 Reliquias vero Sanetorum, de quibus præsentium lator nos admonuit, dari præcepimus. Nam codices jam exinaniti sunt a nostra bibliotheca, et unde dare ei nullatenus habuimus: transcribere autem non potuit, quoniam festinanter de hac civitate regredi properavit. His igitur ita prælibatis, quæ a nobis per epistolam vobis scripta sunt, effectui mancipari fraternitatem vestram hortamur. Deus te incolumem custodiat, dilectissime frater. a Anno 646, 25 Julii. — b Imo S. Sigeberto, triennio post mortem Dagoerti. — c Anno 641, 19 Januarii. — d In Neustria seu Francia Occidentali, ut antiquiores loquebantur. — e S. Martinus creatus anno 647, in exilium deportatus anno 653· colitur 12 Novembr. — f Aca Synodi Romæ sub S. Martino Papa habitæ anno Constantis 8, in Nonas Octobr. Indictione 8 tum capta, Christi 649, distincta habentur quinque secretariis, actionibus, vel sessionibus. — g In Actis S. Martini dicitur, faciens exemplaria: quæ describi curaverat: infra enim ait · Prævidimus vobis dirigere volumina. — h Exiat ea Epistola in fine dicia Synodi, et tomo Conciliorum Galliae a Sirmondo editorum. Eandem contulinus cum MSS. Elnonensi, Blandinensi et quannor aliis. — i Alii suscipiens et suscipientes. — k Hæc Pontificis verba retulit Gratianus in decretum dist. 50 cap. 2. Qui semel post — l Hæc quoque recitat Gratianus dist. 50 cap. 12. — m Ergo circa annum Ch. 634, Heraclii Imp. 24, quo Patriareha creatus fuit Herosolymitanus Sophronus orthodoxus, sub quo hæresis Monotheliarum, quæ anno Heraclii 20, Christi 630 caperat. fuit damnata. — n Creatus est Sergius. anno Phoæ Impera-oris 7, et anno uno ante Imperium Heraclii, ergo Christi 609: mortuus vero Indictione 3 apud Nicephorum in Breviario, anno 636. — o Dein mortuum anno imperii 31, Christi 641, oclo annis antequam hæc epistola scriberetur. — p Ita in dicia Synodo secretorio; S. Martinus Papa tradit Sergium unam, secundum impium Apollinarem, in Christo voluntatem et operationem instituere. Capit ea hæresis sub Imperatoribus Valenæ et Valentiano, damna a S. Damaso Papa Romæ in Synodo anno 373: agit de ca Sozomensib. 6 cap. 25. — q Severus sub Zonone Imperatore vivit. S. Morinus Papa loco ciato ait. Cyrum Alexandrinum ad similitudinem Acephalorum hæreticorum unam operationem in Christo predicasse. — r Eutyches natararum in Christo omne discrimen sustulit, damnaus in Chalcedonensi Synodo Oecumentica. — s Manihæi plurima de Chris o jabulas commenti erant, quas resert Timotheus Presbyter apud Combefis in Hisoria Monotheliarum pagina 431. — t Successor Sergii ejectus est sub Constante anno 642. — u Potssisum S. Martini decessores Joannes iv et Theodorus. — x Sedit Paulus ab anno i Constanti: Imperatoris ad annum u, ab anno Chriti 641 ad 632. — y Typum auctor Vite S. Martini appellat morbum inventæ hæreseos quo Catholicum dogma destruitur, et omnes omnino voces sanctorum Patrum enervantur; et nec unam nec duas voluntates aut operationes in Christo Domino licet confiteri. — z Indictione 6 anno Christi 648. — aa S. Martinus. ut in ejus Actis legitur, exemplaria per omnes Ecclesias Orientis et Occidentis direxit, et per manus orthodoxorum fidelium direxit. — bb Sirmondus in Conciliis Gallæ, vestris. — cc Ita MSS. ut Sirmondus omitti faciemus.

✠

Izvornik: Acta Sanctorum. Februarius, tomus I, Pariz: Victor Palmé, 1863. Prvi cjeloviti prijevod na hrvatski, objavljen 23. studenoga 2026. Prijevod i uređivanje: Tim Kršćanska stvarnost.

6. veljače Kalendar godine