Occursus Christi. Lumina collata. Dies purgationis.
Ita cælestis ille Bethlehemita procedit: ita apparet aspectabilis, qui fugit aciem oculorum: ita expers ille corporis in carne monstratur: ita venit circumscriptus, qui circumscribi non potest. At in occursus curramus ejus universi, qui tam pie illius colimus veneramurque mysterium, propenso cuncti animo eamus. Quis illi primus occurret? Quis Deum oculis cernet primus? quis Deum primus excipiet? Quis primus ulnis portabit Deum? Neminem pigeat cursus accelerati, nemo ad gressum concitatum claudicet, nemo pium abrumpat exitum, nemo ad Divinum occursum tardet: nemo celebritatis degustatæ spectetur expers, nemo mysteriorum exors appareat, nemo lucifera hilaritate privetur: nemo ad cursum Simeonis senis velocissimum flat languidior, nemo anu illa Anna pede tardior judicetur, ut ne quo modb senes vereque grandaevi illum, quem deficientem viderint pedibus, citoque cursu destitui, non solum incusent, sed remissum etiam animum, fortasse et infidelem, eidem propheticis verbis exprobrent. Nemo igitur sit occursus non particeps, nemo a ab luce ferenda alienus.
7 Cereorum etiam splendorem addimus, tum ostendendo splendorem accedentis Divinum, a quo cuncta splendescunt, pessimisque depulsis tenebris illustrantur abundantia lucis æternæ: tum vel maxime manifestando splendorem animæ, quocum nos occurrere Christo necesse sit. Ut enim Dei Mater Virgoque integerrima, veram ulnis tulit lucem, iisque adfuit, qui jacebant in tenebris; ita et illustrationibus illius nos illustrati, ac lumen omnibus apparens tenentes manibus, ei qui vere lux est, obviam ire festinemus. Nam profecto, quia lux venit in mundum, eumque tenebris circumfusus illustravit, et quia visitavit nos Oriens ex alto, atque his qui in tenebris sedebant, affulsit; hoc nostrum est mysterium; idcirco lampades tenentes incedimus, idcirco lumina ferentes accurrimus, tum ita designantes, quod illuxit nobis, lumen: tum splendorem, ab eo nobis adfuturum, innuentes. Quapropter curramus una, Deo cuncti occurramus: ne, si facere id piguerit, vel de animo ab eo ingrato aliquando accusemur, vel de metuendo ipsius contempti crimine: audiamusque, quod etiam dicentem eum prius audierant tenebris illis involuti, nec illustrandi Judaei: Quia Lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras, quam lucem: erant enim eorum mala opera (semper enim animum obscurat maitia,
A malitia, nec eum sinit videre lucem) vel etiam illa (quod sacrum ait Evangelium) lux in tenebris lucet, et tenebræ eam non comprehenderunt. Lux ergo illa vera, quæ illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum, venit. Omnes ergo, o fratres, illuminemur; omnes illustremur. Nemo nostrum maneat hoc non initiatus splendore, nemo oppletus illuni nocte persistat, sed prodeamus omnes splendidi: illustrati eamus obviam simul universi, lucemque illam claram ac sempiternam excipiamus cum sene Simeone: exultantesque cum eo animis, Genitori Patrique lucis, qui misit lucem veram, caliginemque depulit, ac nos omnes effecit splendidos, cum gratiarum actione hymnum concinamus. Dei enim salutare, quod paravit ante faciem omnium populorum atque ad nostram novi Israelis gloriam manifestavit, etiam nos per ipsum vidimus, fuimusque veteri illo obscuroque crimine, uti vitæ præsentis vinculis viso Christo Simeon, confestim absoluti. Nos etiam Christume Bethlehemo ad nos profectum complexi fide, facti sumus ex Gentibus. Dei populus (ipse enim Dei Patrisque salutare est) oculisque Deum carnem factum conspeximus, ac visa Dei præsentia ulnisque mentis admissa, novus Israel nuncupamur, eamque festis anniversariis, in oblivionem ejus numquam venturi, celebramus.
B
8 Verum Christusneb ubique præsens accedit? An lux implens omnia procedit in medium? Nihil enim illius, cum natura non circumscripta sit, nullaque abs re arceri valeat, velitque legem implere priscam, vacuum est claritate. Imo vero accedit, ortumque suum omnino summum præsignificans, de se Mosaico vaticinatus est ore. At quale hoc vaticinium? Omne masculinum adaperiens vulvam, inquit, sanctum Domino vocabitur. Quod quidem præceptum, magis tamen denuntiationem propheticam, etiam solus implevit, cum ex utero Virginis solus ipse processit, eamque tamen virginitate non privavit sua, ejusdemque, cum procederet, vinculum non dissolvit: quod de solo ipso aperte prædictum erat. Nam et ipse soluse sola natus est Virgine, et a seminis experte vulva solus est 'genitus, et soluse Virginis utero progressus, ipsam Virginem conservavit; non corrupta ejus gratia nascens, illius non minuto splendore in lucem veniens, vinculo illius non soluto progrediens: que et Deum ostendunt cum esse, qui nascitur, et Deiparam declarant proprie eam esse quæ parit. Ubi scelestus iterum videtur esse Nestorius, qui neque Deum dicere vult eum qui nascitur; nec Deiparam eam sustinet vocare quæ peperit: ubi execrandus quoque Eutyches spectatur, qui carnem negat Domino ejusque, atque nobis, esse natura. Quo enim modo Verbum, quod caro nostra fleri cauusa sustinuit, Caro factum est, si natura carnis ab eo ex nobis neque vere assumpta, neque ita ipsi juncta erat, ut ostenderet liquido, eamdem, quam nos, naturam Verbum ante corporis expers suscepisse, atque ita vere hominem factum esse nobiscum, si neque habeat corpus ejusdem cum corporibus nostris generis, neque animam ejusdem, qua nostræ constant, naturæ? At vere Verbum Caro factum, nos servare cupit: et existens in ipso Deus vere factus homo, nihil falsi præ se fort, neque homines nos decipit; sed nostra natura suscepta, gratificatus est nobis suam.
9 Etenim, si hoc ita non erat ut credimus, quomodo, qui haec scribit, ait Evangelista: Et postquam impleti sunt dies purgationis eorum? Qualis porro purgationis, o abominande Eutyches, si caro in Christo non erat vera? si natura humana adunata non erat Verbo? nam Divina expers corporis quali eget purgatione? quæ contaminatio in experte carnis Divinitate conspicitur? Quamquam ut hominum conditio exigebat, humilius hoc conscriptum est, D vel maxime ob te amentiamque tuam imaginariam, atque instar Manichæorum attonitum stuporem tuum. Nam neque, qui omnium est expiator Christus, ulla expurgatione indigebat, accepta præsertim carne illa sola immaculata: neque, quæ peperit, inviolata illa impollutaque vere Virgo, quæ omnium genuit expiamentum, expiatione per Legem præscripta eguit. Quamquam hoc, secundum legem, adscriptum sit, ut ne Christus dissolutor esse legis existimaretur.
ea ambo non egebant.
Luc. 2. 22.
a Græce γυντοψαρίας ἀλλετρίας allusione ad cereos qui ferebantur, facta. — b Inielligi solam Christi Deitatem infra patet ubi hæretici de ea male sentientes perstringuntur.
CAPUT III.
Ad occursum admittuntur orthodoxi, repelluntur hæretici.
Quid autem vel ipsa inviolatis gestavit ulnis, vel quid Simeon excepit suis, præter Deum carnem corpusque factum? Et Deum affectu religioso Propheta suscipiebat, ac Patri Deoque illum deferebat, et legem implebat spiritu. Nunc, gratis inquiens labiis, dimittis servum tuum, Domine, secundum verbum tuum, in pace. Quod ei ex Spiritu dictum erat, non visurum se mortis aditum, nisi prius videret Christum Domini, legisque vinculum solveretur. Senex enim ille obtinebat personam legis. Quia, inquit, viderunt oculi mei Salutare tuum. Non enim erat Salutare lex illa Mosaica. Lex autem vetus et senex et infirma, viso Christo, hoc est Salutari Dei, et ab infirmitate ad salutem reducebatur, et vetustate, quæ illi aderat, convenienter novitati renovata, eximebatur: lumen enim veterem Israel omni vetustate liberans, ad eumque Gentes adducens, oculis cernebatur. Idcirco clamat, clamansque enuntiat: Nunc dimittis servum tuum, Domine, secundum verbum tuum, in pace: quia viderunt oculi mei Salutare tuum, quod parasti ante faciem omnium populorum; lumen ad revelationem gentium et gloriam plebis tuæ Israel. Existens novuse veteri (et Galilæa gentium illustratur, et novus Israel demonstratur) Christum, lumen, aspexit.
senio Legem Mosaicam indicans:
Luc. 2. 31.
C
11 Quid autem vidit etiam oculis, nisi cognatum nobis corpus atque conspicuum, convincensque inscitiam Eutychetise Manichaica semente productam? Ex natura enim sua fugit aspectum Deitas, nec hominum oculis cerni potest. Excedant ergo hac nostra celebritate simul Eutyches ac Nestorius ejusdem hostes et adversarii, illiusque lætitiam violare certantes: hic quidem Christum dividens individuum, ille vero impie ea, quæ confundi non possunt, confundens: nec enim umquam a talibus nostra se patitur adornari celebritas. Idcirco purgemini, idcirco nitescite, idcirco Christi mysteria, velut Christo amici, colite: etenim aliter sibi obviam accurates neque admittit, neque oculis videre sustinet: verum ab celebritate sua eos exules esse jubet, profanosque constituit, et occursus ad se exortes. Abeant una cum his a Eunomii etb Eudoxii etc Asterii, et cum ipsis Manichæi etd Apollinarii,e Severi acf Dioscori, omnisqueg Acephalorum misera illa ac vere capite carens gangræna. Illi quidem quia ob carnem Christi conspicuam, et inaspectabilem perfectamque Deitatem imminuere et abrogare conati sunt, eamque alterius efficere naturæ, substantiæque ab natura, quæ est in Patre, qui genuit, contendere diversæ, in creatis eam rebus audacter numerantes, ac decernentes Christum Deum creatum esse, et, secundum utramque naturam, Divinam, inquam, et humanam adorandum esse. Hi vero ob illam Christi, quæ non videtur, Deitatem,
ab hoc occursu expellendi hæretici, Eutyches, Nestorius,
Eunomius, Eudoxius, Asterius, alique,
ab cd cf g
A Deitatem, etiam carnem ejus eludere ementirique volunt: qui ea quæ unius solum naturae propria sunt, arripientes, conjunctarum confusionem substantiarum imaginantur: et miseras Apollinariih Polemonisque præstigias libenti animo accipiunt. Quibuscum Ebiones ac Samosateni, Pauli et Bardesanæ collocentur, nostroque e festo hoc exigantur. Hi quidem, quia Christum solummodo nudum hominem ac nobis parem arbitrati sunt, iisque, quæ Deitatis sunt propria, carentem, ac ne Deum quidem ullo modo nominaverunt. Illi vero, quod Christum non æternum esse Deum Patrique æternitate parem, sed ex Maria affirmabant, solum ex ipsa ineffabili Incarnatione Deum exstitisse rati.
12 Et si quidem universi, quotquot vel impie secundum ipsos insanierunt, vel secundum eosdem evaserunt insane impii, ab Divino Christi occursu repellantur, ut nos, qui recte sentimus, cuncti hunc festo colentes die, hæreseos multifariæ nulla labe suscepta Christo Deo eamus obviam, eumque cum sene Simeone et cum anu ac vate Anna excipiamus. Ambo enim antiquabantur, et lex videlicet, et secuti illam Prophetæ, dimissionem expectabant. Nam usque ad repletam luminibus Christi ostensionem et obtinuit lex, et Prophetæ vaticinantes, a Deo erga Christum sapienter peracta mysteria, admirandaque de Christo oracula prædixerunt. Nos ab Ethnicorum multitudine in novum translati Israel, novusque Dei populus appellati, confiteamur vicissim, ac Psalmos accinentes, cantemus Domino canticum novum. Nos pulchre renovati Christique præsentia in altum sublati, aljecto splendore vetustateque Gentili simul ac legali universa, omnique ea, quæ carnem sapiat, clarissimaque hac Christi celebritate indigna, cantemus Domino canticum novum. Renovati etenim sumus, novique facti e veteribus, jussique canticum novum canere Deo ac Patri, qui Christi nos præsentia et innovavit universos et populum illius novum esse demonstravit. Cantemus Domino canticum novum: quia mirabilia fecit, atque per Christi quidem præsentiam mirabilius, per quam omnia innovantur, recuperantur perdita vetera, nova conspiciuntur, atque in Deum sublata in primam juventutem transferuntur.
13 Qualia autem hæc sint, evidenter tradit lyra Spiritus; Salvavit ipsum dextera ejus, inquiens, et brachium sanctum ejus. Et quænam hæc, quæso, dextera Dei ac genitoris, et brachium sanctum extitit, nisi solus ille, per quem omnia fecit, filius? per quem, quæ ante non erant, condidit, et e non existentibus ad existendum perduxit: quæ postea ad interitum ac vetustatem repentia (veterascens enim res unaquæque et consenescens ex naturae suæ habitu semper ad interitum vergit) omnipotente quoque dextera et excelso omnimodoque sancto brachio servat. Confitentur enim splendore cognitionis Divinæ locupletati, præclareque et corpore et animo, et intellectu illustrati solum Christum esse, cognoscique, qui per carnis similitudinem ob rerum omnium conditarum recuperationem ad nos venit; per quem et manifeste servamur, et antiqua nostra vetustate eximimur, redimimurque ac Deo efficimur nova conspersio, apparentes non jam veteris acidique fermenti.
14 Nos etenim vere sumus dicimurque Dei dextera inexpectato modo conservatæ creaturæ, ac potenti ejus brachio renovatæ: de quibus David vaticinando modulans tenere cantabat: Salvavit ipsum dextera ejus et brachium sanctum ejus, salute scilicet indigebamus, ac recessum redemptionemque ab exitiali vetustate petebamus: quibus Psaltes secum adventu Christi ad salutem indigentibus, addicit dexteræ ac brachii Patris corroborationem ad renovandum gloriosam, ut, in cantico hoc divinitus inspirato, exponitur: Notum fecit Dominus salutare suum: in conspectu Gentium revelavit justitiam suam: Quod et Simeon (id est, Lex) suscipiens, clamitabat ad Deum, sibi concesso salutari, id est, Christo gratificantem: Nunc dimittis servum tuum, Domine, secundum verbum tuum in pace. Pax enim coestibus ac terrestribus vere Christus significatur. Quia viderupt oculi mei Salutare tuum, quod parasti ante faciem omnium populorum, lumen ad revelationem gentium, et gloriam plebis tuæ Israel. Completum est vaticinium: perfecta promissio: illustratum est, quod errabat: affectum est gloria, quod erat inglorium: atque ego (et in me Lex) adii a vetustate, neque tantum evasi novus, verum etiam tuum, Domine, conspicatus Salutare, oculisque senilibus gloriam tuam intuitus, vigorem prorsus expertem rugæ juvenilemque recepi. Etenim Christus lumen Gentibus factus est, et Israelem novum gentium vocatumque novum, excellenti mirificaque affecit gloria, dispertitus illi gloriam vere expertem senii, et luce numquam consenescente, neque ex lege agente rugas, illustrans. a S. Ephræm Syrus supra i Februarii in Testamento suo cap. 8 execratur hæreticos, atque inter alios num. 23 Eunomianos et Manichæos. ubi nos ad iuleram i de Eunomio egimus. — b Eudoxius Arianus Constantinopolitanæ invasor Sedis baptizavi Valentem Impera'orem, cui se adjunxit Aetius magister Eunomii, dei ab Eudoxio constituti Episcopi Cyziceni, quem expulsum, apud se Constantinopoli detinuit. Ita Socrates lib. 4 cap. 1 et 7, et S. Epiphanius hæresi 73 num. 38 qui hæreticis Anomæis annumerat, quorum princeps Eunomius habebatur, — c Asterius Sophista in persecutione Maximiani Christianam fidem ejuravit; S. Epiphanius hæresi 76 num. 3. Agunt de eo homine Cappadoce et Ariano, ejusque libris Socrates lib. 1 cap. 24. Sozomenus lib. 2. cap. 31, S. Athanastus de Synodo altisque. — d Apollinaris Laodicent hæreses describit Epiphanius hæresi 77 num. 22, scilicet Christum corpus e calo detulisse, animam non assumpsisse, corpus divinitati consubstantiale fuisse. Agit de eo Sozomenus lib. 2 cap. 25 et alii: eum S. Damasus Papa Romæ in Synodo damnavit anno 373. — e Severus Sedem Antiochenam expulso S. Flaviano per vim invasit anno 313, ex secta Acephalorium, oppugnator Concilii Chalcedoensis. Columnir SS. Flavianus, et Elias tune quoque per ipsum e Sede Hierosolymtana pulsus, 4 Julii. — f Dioscorus Episcopus Alexandrinus patronus Eulycheits, cum eo in Concilio Chalcedoensi damnatus. De eo agemus 18 Februarii ad Vi am S. Flaviani Episcopi Constantinopolitani ab ejus factionis hominibus in exitiam pulsi. — g Cum Petrus Moggus in sedem Alexandrinam anno 482 receptus, Henotico Zenonis Impera'oris admisso, Catholicos simul et hæreticos offendisset, Eulychtani plures ab urisque deiptentes, Acephali. id est, sine capite, sunt appellati: in varias nox sectus divisi, — h Polemium ex scriptis Apollinarii ansam nactum, dixisse in Christo substantiarum confusionem factam, et commixionem Divinitatis et corporis tradit Theodoretus lib. 4 Hæret fabul. cap. 9. — i Ebion princeps hæresi, quæ Christum nudium hominem appellavit. contra quem et Cerinthum S. Joannes suum Evangelium scripsit. Agunt de eo Theodoretus in compendio hæreticarum fabularum, carumque lib. 2 cap. 1. S. Epiphanius hæresi 51 altique. — k de Paulo Samosateno agit S. Ephræm Syrus in testamento 1 Feb. num. 33, a quo Bardesanem strenue confusatum esse tradit Theodoretus lib. 1 Hær. fab. 22: de hoc etiam agit S. Epiphanius hæresi 22.
Simeonis et Annæ prophetiæ explicatæ.
Et ille quidem grandævus Simeon, viso Dei salutari, gratis hæc cum ipso verbis sermocinabatur; illud Dei ac Patris Salutare ulnis gerens, quo is salutem transmisit omnibus eximiamque dedit redemptionem. Conversus autem et ad Virginem, quæ Salutare Dei in carne genuit peperitque, et ad Josephum, qui putabatur pater hujusce luminis, innotuit tamen a carnali partu lucis omnino alienus: Ecce, inquit, positus est hic in ruinam et in resurrectionem multorum in Israel: in ruinam servorum litteræ, in resurrectionem filiorum gratiæ; in ruinam, legalem adhuc colentium vetustatem, in resurrectionem amantium Evangelicam novitatem; in ruinam gloriantium paternitate carnali Abrahæ, in resurrectionem factorum Abrahæ filiorum per fidem; in ruinam indutorum prudentiam Adæ veteris, in resurrectionem sapientiam indutorum Adæ novi; in ruinam sapientium pulverea ac terrena, in resurrectionem cupientium excelsa atque coelestia. Primus enim A enim Adam e terra factus, pulvereus, terrenum habuit affectum; hic autem secundus Adam, qui et in carne meis portatur manibus, et ipse me ferentem divine fert, peregre venit ad nos e coelo, omnibusque adventum suum fideliter admittentibus, ac primi quidem Adæ vestem respuentibus, novi vero nativitatem desiderantibus, coelestem largitur sensum. Quotquot enim eum cum fide receperint, iis adoptionem immortalem filiorum apud Deum ac Patrem confert, qui neque ex voluntate carnis gignuntur, neque ex voluntate viri constituuntur, sed ex Deo secundum gratiam nascuntur: nec enim e substantia ejus naturaque proveniunt.
16 Solus enim hic, o Virgo Mater inviolata, ex Deo secundum naturam genitus est ac Deo Patri consubstantialis; solus ex Deo natus genitore, filiusque ejus unicus agnoscitur, et certe ex te Virgine incarnatus, generationem humanam ex te suscepit.
Luc. 2. 35. Ac tuam ipsius, quæ et magna Dei conspexisti mysteria, et thesaurum gratiæ nobis hunc perperisti, animam pertransibit anceps gladius, ac mentem stupore percussam ensis percurret, quando eum oculis conspexeris sponte clavis Cruci affluxum atque inter latrones medium sublatum, interimere ipsam mortem a qua occidebamur; nobis vero, qui juste moriebamur, donare vitam; ac ligatis legionibus dæmonum, solvere peccatorum vinculis hominem, antiquitus a dæmone alligatum. At non persistet, neque omnino in te permanebit gladius ille pertransiens: numquam enim, o Dei Mater, in Divini ex te conceptus, miræque ex te progenerationis oblivionem adducta fueris. Corripieris certe quodam humano stupore ex iis, quæ infandæ Crucifixionis tempore eventura sunt; quomodo Deus qui per naturam neque mori, ac ne pati quidem potest, in crucem agi sustineat! quomodo, qui ab Angelis sempiterna effertur gloria, idem latronum medius contumeliis afficiatur! quomodo, qui escam præbet omnibus esurientibus quique potum dat omnibus sitientibus, fel bibat et accetum! quomodo vita illa, quæ dat vitam omnibus ea carentibus, subeat necem! quomodo latus illi hasta confodiatur, qui lancea sensum omnem oculorum fugiente mortem confoderit! quomodo, qui mortem corruptionemque sepelit, qui sepultos tumulis eximit, qui sortitis ex Adamo corpora eademque mortua ob contractam ejusdem Adami primi parentis labem circumferentibus, vitam reddit a morte excitatis, ferat tridui sepulturam! Percelleris enim nonnihil, hæc videns omnia; at non diu parebis ambigens: animam quippe tuam ac mentem pertransibit perculsionum tantarum tamque terribilium gladius. At non persister; nec mansionis stationisve locum occupabit, ocissime quippe depulsus abs tuo illo seminis experte conceptu, atque abs tuo illo semper virgineo partu.
Luc. 2. 35. His omnino nihil est vel horribilius, vel, iis qui non intelligunt, visu incredibilius. Idcirco revelantur ex multis cordibus cogitationes, quæ conspicere nequeunt Divina tua ac mira mysteria, quæ nec coelorum virtutes quidem videre potuerunt. Idcirco cadit, qui non credit, præconio: resurgit autem atque ad vitam immortalitatemque illustratur, qui proli tuæ credit, ipsumque ore Deum prædicat, teque, quæ genuisti, sentit esse Deiparam. Idcirco Christus ita ex te natus, ignaris mysteriorum ejus vere ponetur in signum, cui contradicetur; patienturque, illi lapsum, a quo erigi non poterunt, participes redditi infidelitatis, excitationemque a mortuis vitamque, quæ in cælis est, propterea quod vitæ æternæ non crediderint, numquam contemplabuntur. Hæc locutus desistit, dominationemque legis, ipsum legislatorem jam advenientem suæque ipsius legis consilio perfecte stantem conspicatus, simul sistit. Processit
enim Christus, complementum Legis; Paulique sententiæ qui contradicat est nemo: unde in salutem quidem credenti est, at infidelem habenti animum in interitum ac ruinam.
18 Adstat Anna etiam huic operi, anilibus incedens gressibus. Nam et illam advocabat mysterium impleturam prophetiæ gratiam, dum prophetico spiritu testatur quod notum fecit Dominus salutare suum, ac quod in conspectu gentium revelavit justitiam suam: et quod non sit lex, quæ in umbra figuraque prævaluerit, hominibus imponens onera importabilia, revelata jam cunctis gratia, suave habente jugum et onus leve facileque portatu. Et quod non sit lex vaticinantur de Christo Prophetæ, ubi, qui iisdem inspiravit vaticinia, vaticinatumque eos misit, ipse jam adventaverit. Quæ quidem Anna cum prophetiæ clareret gratia, diceretque ad eos, qui expectabant redemptionem Israel, consolationem ingenerabat iis undique divinam, venisse omnium Redemptorem, apparuisse Salvatorem universi, qui velit imaginem redimere suam, cupiatque homini a se creato salutem conferre. Nam ideo Christo est nomen JESUS: quippe et JESUS Salvator exponitur.
19 Hæc autem omnia cum et re ipsa fierent, et propalarentur verbis, stupebat MARIA Dei Mater; admirabatur una cum ipsa præsens Josephus. Postquam tamen, quæ ab lege injuncta erant, consummassent; (omnia namque quæ legis erant, Christus venerat implere et legalibus finem præceptisimponere) revertuntur in Nazareth, ubi ab Gabriele Archangelo fuerat salutata, quæ mundo genuit Salvatorem, et de seminis experte conceptu gravida, et Virgo a partu manens, videntibusque declarans universis, notum factum esse Salutare Dei, lumen Gentibus illuxisse, omnibus terrarum finibus justitiam redemptionemque Dei apparuisse: ac divinam gloriam claritatemque æternam omnis interitus, corruptionisque nesciam induisse eos qui illum expectabant.
Anna redemptionem Israel prædicat: Psalm. 97. 2.
Matth. 23. 4
Matth. u. 30.
Luc. 2. 38.
admirantur Deipara et S. Josephus. E
turtures et pulli columbarum
F Quid autem volunt et turtures, aut cur pulli columbarum accepti sunt, quos Christus adiens Hierosolymam ad sistendum se Genitori Deo in sacrificium deferebat? aut quam ob rem par unum ex alterutro genere obtulit, si, quæ hunc genuit, Virgo manserit? offerebat pro se Patri hæc animalia, quæ pura deprehenduntur, interque volucres eximia: ac, præterquam quod ambo munda sint nec profana, horum genus utrumque simul propriam quamdam virtutem continet: ostenduntque aves illæ, eximium esse aliquid atque selectum, præter cetera, innatum sibi, quod spiritaliter contemplantibus adferat utilitatis haud parum. Præceptum namque servandæ legis non intra solam consistit litteram; abditum etiam quidam continet, et eminens magis eo, quod apparet, atque incomparabili pretio excedens. Ideo Littera me occidit, solam sequentem litteram, Spiritus autem vivificat spiritui bene obtemperantem: et dum littera a velamine dehiscit quodammodo, spiritus subeuntem fundum, ac denudantem thesaurum illic abditum, atque ita opes illas infinitas adeptum perficit. Puræ erant aves turtures et columbæ sicuti dictum est, ac turtures quidem summa temperantia, quam adeo amplectuntur, ut si conjugi mors contigerit, nec superstes cum alio convenire sustineat, vitam reliquam agat cælibem, viduitatemque colat potius, quam ut connubialem cum alio mare contactum sufferat. Columbæ vero sunt purissimæ a malitia, omnisque noxiæ expertes, quas ideo ob simplicitatem suam
mystice indicant
2 Cor. 3. 6.
continentiam,
puritatem,
Matth. 10. 10.
A suam vacuitatemque malitiæ Christus simplices vocat, quæque ad suos quoque persecutores tanquam mali nil passæ, mox redeant: quod summæ signum est innocentiæ multæque, ut sic dicam, simplicitatis indicium. Et quidem casti turtures, degunt privati ac solitarii; at insontes columbæ non modo cicures, domorumque incolæ, sed etiam hominum peramantes.
21 Vult ergo Christus manifestissime, ad se accedentes temperantiæ cumprimis habere puritatem;
Innocentiæque splendorem sapere, atque his magis illustrari; ipsumque Christum, qui eos condidit, et ea qua erga homines fuit misericordia, eosdem servaturus descendit, exhilarare; ut is et videat et lætetur, lubensque illos simul occurringtes excipiat. Nec enim alia re ulla sic Deus colitur, atque temperantiæ, et castimoniæ omnisque innocentiæ perfectione. Est autem honestum, suave ac quietum, negotiorumque æstu liberum, et Deo, quoad fieri id quidem potest, adhærere, et nulla ab re implicari studiosius, distractum scilicet atque occupationibus mundanis avulsum: quibus etiam illud canticum videtur dicere: Vacate et videte, quoniam ego sum Deus, tamquam in solitaria sibi vita vacaturis semper amans commonstrare sanctimoniam suam illuminautem. Honestate effulgent etiam similiter tum mansuetudo, tum communio amorque mutuus, quo quis agere recte poterit, tum qua convenienter erga proximum afficiatur misericordia, cum eaque naturaliter conjuncta humanitas, in quibus fit ipso cum Deo prægrandis assimilatio.
22 Cur autem volucres binas attulit? sic enim lex afferre imperabat: quia unus idemque Christus naturis duplex cernitur, e duabus quidem naturis adunatus, atque in duabus sine divisione confusione que innotescens, tam divina quam humana, ex quibus etiam est compositus. Verum nos ipsi etiam, constantes animo atque corpore, constituti sumus duplices, apparentesque et in animo et in corpore, ut ambobus etiam quod honestum est, faciamus, neque altera quidem parte expleamus virtutem; claudicemus autem altera, virtutumque splendore careamus. Atque hoc ipse Dominus, qui virtutis universæ bonus dator agnoscitur, cum doceret, aiebat: Estote perfecti, sicut et Pater vester cœlestis perfectus est. Imperfectum enim inexpletumque si quid est, Deo etiam non acceptum continuo esse judicatur.
23 Hoc itaque scientes etiam nos, desideratissimi, Christo Deo ita simul eamus obviam: temperantiam adferentes, apportantes castimoniam, ferentes innocentiam, injuriarum oblivionem ostendentes, separantes nos ipsi a curis secularibus, Deoque sistentes puros, conferentes morum lenitatem, benevolentiam, amoremque habentes in omnes mutuum, addicentesque ad hæc omnia miserentem omnium animum, prodeuntique ex animo commiserante misericordia abundantes, ita Christum accipiamus accedentem, ita spectemus Christum, ita Christum divina quadam ratione stringamus ulnis, verbisque coram confiteamur propheticis, illius ad nos adventum laudantes, eamque, quam erga nos exercuit, misericordiam ore magnisque vocibus prædicemus, ut et regnum cœlorum adipiscamur, et æternis fruamur bonis in ipso Christo Redemptore ac Salvatore nostro Deo, cum quo optimo Deo Patri sanctissimoque Spiritui gloria, honor, et adoratio undique sit et nunc et semper et in secula seculorum. Amen.
✠
Izvornik: Acta Sanctorum. Februarius, tomus I, Pariz: Victor Palmé, 1863. Prvi cjeloviti prijevod na hrvatski, objavljen 23. studenoga 2026. Prijevod i uređivanje: Tim Kršćanska stvarnost.