Preskoči na sadržaj
Kršćanska Stvarnost
Odaberite dan
Veljača
1234567891011121314151617181920212223242526272829
Ožujak
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Travanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Svibanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Lipanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Srpanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Kolovoz
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Rujan
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Listopad
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Studeni
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Prosinac
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Veljača
1234567891011121314151617181920212223242526272829
Ožujak
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Travanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Svibanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Lipanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Srpanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Kolovoz
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Rujan
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Listopad
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Studeni
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Prosinac
12345678910111213141516171819202122232425262728293031

✠

Acta Sanctorum · Svezak IV · 2. veljače

O svetim mučenicima iz Ebbeckesdorfa, Teodoriku, biskupu mindenskom, Markvardu, biskupu hildesheimskom, Bruni, vojvodi saskom; grofovima Vigmanu, Bardonu, drugom Bardonu, trećem Bardonu, Tioteriku, Geriku, Liutolfu, Folkvartu, Avanu, Tiotriku, Liutariju; kraljevskim pratiocima Aderamu, Alfuinu, Adasti, Aidi, drugom Aidi, Dudonu, Bodonu, valu, Halilfu, Hunildiunu, Adalvinu, Verinhartu, Tiotrihu, Hilvartu i drugim drugovima i slugama; također o Erlulfu, biskupu verdenskom i Gosbertu, biskupu osnabrüčkom

DE SANCTIS MARTYRIBUS EBBECKESDORPIENSIBUS, THEODORICO EPISC. MINDENSI, MARQUARDO EPISC. HILDESHEIMENSI, BRUNONE DUCE SAXONIÆ; WIG- MANNO, BARDONE, altero BARDONE, tertio BARDONE, THIOTHERICO, GERRICO, LIUTOLFO, FOLCWARTO, AVANO, THIOTRICO, LIUTARIO, Comitibus; ADERAMO, ALFUINO, ADDASTA, AIDA, altero AIDA, DUDONE, BODONE, WALO, HALILFO, HUNILDI UNO, ADAL- WINO, WERINHARTO, THIOTRICHO, HILWARTO, satellitibus Regiis, aliisque sociis et famulis; itemque ERLULFO EPISC. FERDENSI et GOSBERTO EPISC. OSNABRUGENSI,

Sadržaj (7)
  1. Commentarius historicus.
  2. § 1 Horum Sanctorum publica veneratio. Martyrii genus, tempus, locus.
  3. § II S. Brunonis genus, res gestæ.
  4. § III Episcoporum Theoderici et Marquardi Sedes, gesta.
  5. § IV Episcoporum Erlulphi et Gosberti Sedes, obitus, cultus.
  6. § V Aliorum Episcoporum, et Benedicti V D Papæ obitus.
  7. § VI Miracula ad reliquias horum Martyrum,

Commentarius historicus.

§ 1 Horum Sanctorum publica veneratio. Martyrii genus, tempus, locus.

Ebbekstorpium sive Ebbekestorpium, aut Ebsdorpium, insigne Virginum ordinis S. Benedicti cænobium fuit, in ea Saxoniæ inferioris parte, quam Luneburgici Duces possident, quaque ab ipsa regionis Metropoli Luneburgo, versus meridiem et Brionsvicensem tractum itur, haud procul Ultzena ad ipsum fere regionis Meditullium sito oppido. In hoc cænobio celeberrima fuit memoria multorum Martyrum, qui seculo Christi nono, ante conditum isthic monasterium, a Danis, seu Normannis, circumventi sunt, et fidei Christianæ odio trucidati. Acta eorum ab anonymo Auctore, partim ex obscura et confusa majorum fama partim ex schedis ipsarum fortassis sanctimonialium nullo indicio scriptis, seculo decimo tertio concinnata, extant in MSS. Nos e codice collegii Paderbornensis Societatis Jesu nacti ea sumus hoc exordio: Alacrius solito magno Regi gentium Christo jubilando, concoinat Sancta Mater Ecclesia de sanctorum Martyrum victorioso triumpho, in quibus inter ceteras humanæ felicitatis mansuetudines, tamquam matutinum sidus irradiavit integræ fidei sinceritas. Quorum gloriosa merita, et exemplaris vitæ decor, in arcanis membranarum receptaculis, merito memoriis aeternalibus reservantur. Infra sect. 24 ostendit Auctor se anno MCCXIIU miracula spectasse. Acta illa Albertus Krantzius, ut anilium affinia fabularum explodit libro 2 Metropolis, a capite 6 ad 18; et quidem cap. 16 testatur se rei gestæ historiam digossisse sacris Virginibus in Ebbeckstorp degentibus, ad perpetuam rei memoriam, et ad prædictam fabulam eliminandam. Hæc Krantzii lucubratio, post eamdem Metropolim excusa, et ipsa nobis visa est ejusmodi, ut nemini probari erudito possit. Nos e vetustioribus et quibusdam coætaneis Scriptoribus certiora proferemus: e codice etiam Paderbornensi, quæ Auctor patrari suo avo vidit miracula, eoque fidem commerita: neque negligemus, si quid solidum Krantzius dabit.

2 Auctor coævus, qui annales Francorum Fuldenses ad mortem usque Ludovici Junioris Regis Germanæ, annum videlicet Christi DCCCLXXXII produxit, horum pugilum exdem his verbis describit: Anno DCCCLXXXII. Hyems aspera et solito prolixior. Nam Rhenus et Moenus fluvii, glaciáli rigore constricti, longo tempore se calcabiles præbuerunt. Rex Hludovicus Natale Domini celebravit in Franconofurt: postea in Galliam profectus, filios Hludovici ad se venientes suscepit, totumque regnum Hlotharii suæ ditioni subjugavit. Inde ad expugnandos Nordmannos, qui in Scalta fluvio longo tempore resederant, convertit exercitum, initoque certamine plusquam quinque millia ex eis prostravit: in quo prælio Hugo filius Regis occubuit. In Saxonia cum Nordmannis infeliciter dimicatum est. Nam Nordmanni superiores existentes, duos Episcopos, quorum ista sunt nomina, Thiotrih et Marcuvart, et duodecim Comites, his nominibus appellatos, Brun Ducem et fratrem Reginæ Wigmannum, Bardonem, alterum Bardonem, et tertium Bardonem, Thiotherium, Gerricum, Liutolfum, Fulewartum, Avan, Thiotricum, Liutharium, cum omnibus qui eos sequebantur, occiderunt. Præterea xvii satellites Regios, cum suis hominibus prostraverunt, quorum ista sunt nomina: Aderam, Alfuvini, Addasta, Aida, Alcer, Aida, Dudo, Bodo, Wal, Adaluvini, Weirnhardt, Thiotrich, Ailuvart: exceptis innumerabilibus, quos in captivitatem duxerunt. Rex vero de Gallia rediens in Franciam, Pascha celebravit in Franconofurt. Sclavi, qui vocantur Dalmatii, et Behemi, atque Sorabi, ceterique circumcirca vicini, audientes stragem Saxonum a Nordmannis factam, pariter conglobati Thuringos invadere nituntur, et in Sclavis circa Salam fluvium, Thuringis fidelibus, prædas et incendia exercent. Quibus Poppo Comes occurrit, et Divino auxilio fretus eos prostravit. Karlmannus frater Hludovici et Caroli, xi Kal. Aprilis obiit.

3 Huc usque Annales Francorum Fuldenses a Chesnæ editi tomo 2 Scriptorum historiæ Francorum. Consentiunt editi a Marquardo Frehero tomo 1 Scriptorum rerum Germanicarum; et qui, inter alias Historias et Annales Francorum, primo vulgati ex bibliotheca Petri Pithæi Parisii 1588. In hisce Pithæanis desunt nomina Satellitum Regiorum; proque Liutolfo et Liuthario, Luuttolfus et Luuttharius Comites nominantur Recensentur apud Freherum Satellites; sed qui supra Weirnhardt, is Werinhard dicitur. In codice MS. cænobii S. Trudonis, Comites Theotherius et Gerricus, Thotericus et Gerrichus appellatur, ac majori etiam diversitate ita Satellites referuntur: Aderam, Alfuvini, Addasta, Aida, alter Aida, Dudo, Bodo, Wal, Halilf, Hunildium, Adaluvini, Werinhart, Tiotrich, Ailwart, ubi duobus appositis Halif et Hunildium, omittitur Alcer, et legitur alter Aida, quod magis probatur: suntque universim expressi, non xvii, sed xiv, qui numerus forte in aliis exemplaribus restituendus. Aventinus lib. 4. Annalium Boiorum, Satellites hosce Præfectos appellat, et duodevigenti censet fuisse, ac pluribus ejusdem nominis geminatis, eos omnes

A ita enumerat: Aderami, Assovini, Addastæ, Ædones bini; Botho, Valo, Adelvini bini, Bernardi duo, Theodericus, Ælvaritus, Ariovistus, Isenothus. Duo hi postremi ab Aventino additi, ignoti ceteris: omissi ab eo Budo, Halilf, et Hunildium: duplicati Aderami, Assovini, Addastæ, Adelvini, Bernardi; qui aliis cujusque nominis singuli, Aderam, Alfuvini, Addasta, Adaluvini, Weirnhardt. In Cyriaci Spangebergii Chronico Mansfeldico cap. 108. Satellites hi Præfecti militiæ appellantur, ac recensentur hoc ordine xviii, Latinis Aventini fere nominibus in Germanica versis: Botho, Walo, Dietherich, Heilward, Ernst, Isenot, duo Asslein, duo Aderam, duo Adhasten, duo Hetten, duo Adelwin, duo Bernarden. Comites Aventino Duces sunt, ita relati: Bruno Regulus Saxoniæ, patruus Henrici primi Cæsaris Germaniae, Bardo frater Luitgardæ Reginæ, Vichomanus, Bardones duo, Theoderici duo, Gericus, Luithulfus, Folmarus, Avanus, Lotharius. Hæc ibi. Brunonem Ducem, non Bardonem, fratrem Reginæ Lutgardis fuisse infra dicemus. Aliquis autem Bardo, cum Brunone occisus, habetur patruus S. Conrardi Episcopi Constantiensis, et cum eo a Comitibus Altdorfensibus prognatus. Colitur S. Conrardus xxvi Novemb. Liutharius et Leutulfus Comites anno DCCCLX, ut referunt Capitula Caroli Calvi, in basilica S. Castoris apud Confluentes, paci inter Ludovicum et Carolum Calvum fratres, et eorum nepotem Lotharium stabiliendæ adfuerunt: quo etiam modo aliquis Theodericus Comes interfuit pactioni Aquisgranensi anno DCCCLXX inter Ludovicum seniorem Regem Germaniae et Carolum Calvum fratres, in divisione regni Lotharii, tomo 2 Scriptorum historiæ Francorum. Sed num tidem dein a Nordmannis cum aliis Martyribus occisi fuerint, in neutram partem argumenta suppetunt. De Episcopis Theoderico et Marquardo, aliisque Præsulibus, qui passim tunc etiam occisi creduntur, seorsim agemus: uti capite proximo de duce Brunone.

4 Annus in tribus ante citatis editionibus Annalium Fuldensium præfigitur DCCCLXXX, a quo codex MS. S. Trydonis eorumdem Annalium discedit, etab anno DCCCLXX ad finem historiæ, cujusque anni gesta ad præcedentem reducit, itaque hanc Saxonum cladem refert anno LXXIX. Verum rectius ea omnia contineri in excusis exemplaribus clarum atque evidens est multis ex locis. Hic unus in morte Ludovici Balbi Regis Francorum sat erit. Annales Bertiniani, qui ad annum usque DCCCLXXXII ab Auctore coævo deducuntur, tradunt hunc Ludovicum, iv Idus Aprilis, die Parasceves jam vespere obiisse, et in crastina, scilicet in vigilia sancti Paschæ, sepultum anno DCCCLXXIX, quo Pascha incidit in XII Aprilis. Huic consentiunt Annales excusi Fuldenses, neque potest ejus obitus ad annum præcedentem referri, quo Pascha fuit celebratum XXIII Martii. Iidem Annales Bertiniani cædem Martyrum innuunt contigisse anno DCCCLXXX, quo referunt Ludovicum in Saxonia magnum damnum de fidelibus suis per Nordmannos sustinuisse. De Nordmannorum horum sede, Ducum familia et variis incursionius, agemus III Februarii ad Vitam S. Anscharii.

5 Diem, mensem, et modum, quo Nordmanni superiores effecti, hos Episcopos, Duces, Comites, ac Satellites Regios cum suis in odium fidei peremerunt tradit Dietmarus, qui Mersburgensis in Misnia Episcopus obiit anno MXVIII. Hic lib. 2 Chronici ait · Dücem Brunonem, qui a Ludovico Rege in expeditionem ad Danos missus fuerat, cum Episcopis duobus Thiedrico et Marquardo, cæterisque militibus, iV Non. Februarii, fluminis inundatione interiisse. Clarius Witchindus monachus Corbeiensis, Dietmaro antiquior, in suis Annalibus ad Mathildam Reginam, hanc inundationem exponit: Bruno, inquit lib. 1, cum Ducatum administraret totius Saxoniæ, Februarii T. I. duxit exercitum contra Danos, et inundatione repentina circumfusus, non habens locum pugnandi, periit cum omni exercitu; coactus scilicet eum tradere voluntati Nordmannorum, a quibus innumerabiles in captivitatem abducti dicuntur supra in Annalibus Fuldensibus, occisi Episcopi et Duces, prostrati satellites Regii cum suis hominibus, et omnibus qui eos sequebantur. Ægidius Gelenius in sacris Fastis Agrippinensibus, tradit in glacie circumdatos a Nordmannis et Danis idololatris propter fidei Christianæ propugnationem interfectos esse. M. Adamus Bremensis Canonicus, Dietmaro aliquanto junior lib. 1 historiæ Ecclesiasticæ cap. 34 Annalibus Fuldensibus assentitur: Tunc Saxonia, inquit, a Danis vastata est, vel Nordmannis; Brun Dux occisus, cum aliis XII Comitibus; Tiadericus et Marquardus Episcopi obtruncati. Quæ eadem verba ex Adamo descripsit Albertus Stadensis in Chronico ad annum DCCCXVI. Ericus Pomeranus Daniæ Rex in Historia gentis Danorum, ait: Erik Barn Regem vastasse Saxoniam, Brun Ducem et XII Comites occidisse, tum Episcopos cum grege truncatos esse, plures urbes cum civibus, ecclesias cum fidelibus incensas esse; Theodoricum et Narwardum Episcopos truncatos. Sebastianus Munsterus, et eum secutus Franciscus Belloforestus lib. 3 Cosmographiæ universalis, in genealogia S. Widekindi, de quo egimus VII Januarii, asserunt Brunonem, Episcopos, aliosque ex ejus exercitu a Nordmannis religionis Christianæ hostibus, pro fide et nomine Jesu Christi fuisse occisos. Hos Normannos sub propriis suis Regibus in Jutia resedisse docemus III Februarii.

6 Krantzius Acta eorum inscribit, Veram historiam, de sanctis Martyribus in Ebbeckstorp monasterio, et in Præfatione eorumdem Actorum ad Deo dicatas et sacratas Virgines in eo monasterio, sub regula S. Benedicti militantes, ait se dedisse operam, ut explosa vanitate, res gestæ de Martyribus ibi tumulatis agnoscerentur, et populo deinceps, ut actæ sunt, enuntiarentur: incitatque ut agnita veritate fabulam projiciant, et sincera devotione Martyres Christi apud se quiescentes venerentur: qui ut in Actis addit, circumfusi in corona hostium, innumera multitudine cæsi sunt, quando placuit Deo ex terrigenis augere sanctorum agmina Colitum, et de sanguine domesticorum Martyrum ditare inopiam Saxoniæ. Et deinde: Hæc est illa sanctorum in Ebbeckstorf Martyrum strages. Inde sunt Sanctorum, quæ coluntur, Reliquiæ, non aliunde advectæ; sed in loco cædis et peracti pro Christo martyrii tumulatæ. Eadem habet lib. 2. Saxoniæ cap. 31 et lib. 2. Metropolis cap. 3. In Mindensium Episcoporum Chronico incerti Auctoris, a Joanne Pistorio inter sex veteres Scriptores Rerum Germanicarum edito, dicuntur Theodericus Episcopus Mindensis, aliique Episcopi, Comites, et fideles, juxta Ebekestorp in acie pro fidei et patriae defensione stantes imperterriti, Domino permittente, occubuisse, cælosque petisse sanguine laureati, in die Purificationis Beatæ Mariæ Virginis. quo etiam die eosdem refert Gelenius in sacris fastis Agrippinensibus, et ex Kalendario Germanico Ferrarius in Catalogo generali Sanctorum, et iterum, Krantzium secutus, Kalendis Augusti, ac utrobique sanctos Martyres appellat. Primo etiam Augusti referuntur in Actis MSS. quo fortassis die aliqua corporum elevatio, aut translatio contigit, ut is natalis ac Martyrii dies fuerit creditus.

§ II S. Brunonis genus, res gestæ.

Bruno Auctori Annalium Fuldensium ejus xquali, Dux dicitur et frater Reginæ; tunc videlicet, cum scriberet, anno DCCCLXXX, in Germania cum marito Ludovico Juniore regnantis. Ea in Annalibus Metensibus ad annum usque DCCCLXXXIII ab auctore itidem coævo A productis, Liutgardis appellatur. In iis ita legitur ad annum DCCCLXXXII. Habuit Ludovicus Rex Liutgardem Reginam in matrimonium copulatam, ex qua flium unicum suscepit, quem nomine suo Ludovicum nominavit. Qui puernulus de fenestra cecidit, et confractis cervicibus statim expiravit. Duxerat eam anno DCCCLXIX, reqni Ludovici parentis XXIX. Cum enim obtenta contra Orientales Sclavos victoria, ad partes Saxoniæ reverteretur Liuithgardam filiam Luithdolpi Ducis Saxoniæ desponsavit, et in Francia Orientali in castro Aschaffenburg nuptias celebravit; uti his verbis testatur Gobelinus Persona xtate 6 Cosmodromii cap. 42, et Krantzius lib. 2 Metropolis cap. 13 qui addit, inde apparere Duces Saxoniæ jam tum fuisse in ea Regum æstimatione, ut nuptiis dignarentur filias eorum et thoro conjugali. Hnc refellendus Witchindus, dum scribit Liudgardam hanc, sororem Brunonis, nuptam fuisse Ludovico filio non Ludovici in filii Arnulphi: B Arnulphi Imperatoris. Witekindum secuti sunt Abbas Urspergensis, Albertus Stadensis, Joannes Cuspinianus, Aventinus, Peucerus, Reusnerus, Albisius, Sammarthani aliique quibus in Notis suis ad Witchindum opponet Henricus Meibomius diploma Ludovici prioris datum anno DCCCLXXVII, quod ex Chronico MS. Gandersheimensis cenobii, auctore Henrico Bodone profert, in quo Luitgardæ ac carissimæ prolis meminit Ludovicus. frater etiam Abbatissarum Hathomudæ, Gerbergæ et Christinæ: C qui Romam profectus transtulit reliquias B. Innocentii Papæ: quod factum anno DCCCLIX tradit Albericus monachus Trium-fontium in Chronico MS. apud Chiffletium in Vindiciis Hispanicis cap. 2. illique Innocentius primus est, qui colitur XXVII Julii. Ludolfum hunc Brunonis patrem ait Fabricius propter integritatem morumque gravitatem summa fuisse auctoritate, vires Danorum ductu et virtute sua ita obtrivisse, ut ipso vivente nullam Germaniæ provinciam amplius attigerint: eaque de causa e Marchione Ducem Saxoniæ Magnum creatum. Dein vita functo Brunonem itidem Ducem subrogatum, non suo minus quam parentis studio Christianæ religionis amplificandæ Nordmannis invisum, ut nihil magis exoptasse videantur, quam ut hoc prælio superiores facti, eum cum præcipuis Comitibus et Episcopis tollerent e vivis. Ferrarius 1 Augusti ejus consignat memoriam: Apud Hamburgum in Saxonia, sanctorum Martyrum Brunonis Ducis et trium Episcoporum, cum aliis multis Nobilibus, a Nordmannis pro Christi fide occisorum. In Ducatu succedit ei frater Otto: 9 Bruno Ducatum reliquit fratri natu quidem minori, sed omni virtute multo potiori, Ottoni magno Duci: ut de eo scribit Witchindus. Is sub Arnulfo Imperatore, bello Italico summa fide et fortitudine gesto inclaruît. Dein Arnulfi filio Ludovico tutor datus, D pari fide officium executus, inter cetera Hungaros repressit atque ad postulandas inducias adegit. Post pupili obitum ad Imperium vocatus, senium excusavit, commendato Principibus Conrado Francorum Orientalium Duce: cui deinde ipsinus Ottonis filius Henricus Auceps posterique longa serie Imperatores successere. Huic Henrico patrui sui Brunonis adeo cara fuit memoria, ut cum parentis nomen in filio Ottone Imperatore renovasset, alterum a suo nomine vocasset Henricum, tertium ab hoc patrio suo Brunonem, ut advertit Dithmarus appellarit. Nec vanum id fuisse omen singulorum foriuna virtusque ostendere. Uti enim a Magno Duce Ottone Otto Magnus Imperator nomen accepit, atque ab Henrico altero filio, quem Bavariæ Ducem constituit, nepos orbi datus est S. Henricus Imperator; ita et a sancto patrio Brunone illic sanctissimus fortissimusque Coloniensis Archiepiscopus Bruno nomen sortitus. Hujus Vitam dabimus x1 Octob. ex cujus initio de familia illa illustri præcerpenda hæc verba: Atavorum ejus atavi usque ad hominum memoriam omnes nobilissimi, nullus in eorum stirpe ignotus, nullus degener facile reperitur. An inter hos atavos, seu majores censendus sit S. Widekindus, qui tempore Caroli Magni Dux Saxoniæ fuit, in utramque partem aliqua, sed in neutram certa suppetunt argumenta. Avum E. Brunonis Ducis omnes Brunonem appellant, quem Krantzius pronepotem, Fabricius supra ac Bertius lib. 2 rerum Germanicarum cap. 2, aliique fratrem faciunt Widekindi: contra Mathildam conjugem Henrici Aucupis scribit Witchindus Corbeiensis lib. 1 ex stirpe magni Ducis Widechindi progenitam: quod haud dubie de ipso Aucupe, si et inde prognatum credidisset, neutiquam silentio præteriisset. E Reliquum est de Tanguardo, sive Dangmaro, fratre Brunonis, ut quæratur, num hisce Martyribus annumerari debeat. Fabricius lib. 2 Saxoniæ illustratæ, ita scribit: Dangmarus, ut et Bruno frater ejus, uxorem non habuit, prælio Ebbecsdorfio una cum fratre et exercitu reliquo perit, ut ex Annalibus Mindensium, Hildeshemiorum, Hamburgensium Krantzius annotat. Sed quo in libro Krantzii id legerit, non tradit. In Actis horum Martyrum superfuisse Tanquardum ait Krantzius: nec dubium, inquit, quin principes ejus temporis Tanquardus, atque Otto, cæsi Ducis Brunonis fratres germani, similem in suum quoque germanum pietatem intentarint, cupientes extractum de congerie cæsorum, principali ritu tumulare: sed non erat quo internosceretur nobilis a plebeio, dispensante Deo; ut qui in una Christi causa cecidere, uno in loco tumulati colerentur, expectantes novissimam tubam. Sed neque in Saxonia neque in Metropoli Tanquardum occisum, aut omnino prælio interfuisse tradit. Ab utroque, et potissimum a Brunone, extructum Brunsuicum idem scribit lib. 2 Saxoniæ cap. 31. Bruno, Tanquardus, Otto, liberi fuere Ludolpho: quorum Bruno insigne nomen reliquit vico, quem ille primus inchoaverat, qui ex illo dictus est Brunonis vicus, jam diu Brunswicum, insigne oppidum in media Saxonia, ad rivum Onacri, qui influit Visurgum. Cujus oppidi parva primum initia multas per tempora habuere accessiones, ut per vices amplificatum, nunc in eas excreverit vires atque opes ut facile Principibus suis titulum indiderit, qui exinde vocantur Duces Brunswicenses. Sed hoc longe postea. Sinum excurrentis fluminis, stagni, aut maris, Saxones lingua sua wyck appellant. Inde Bruno excursum fluminis alterum, alterum Tanquardus non longo intervallo ædificiis honestarunt. Inde Brunswyek et Tanquardeswyck diu variata appellatione secernebantur; obtinuit autem Bruno, ut solus oppido nomen relinqueret: frater autem arcem communivit vicino loco, quæ de ejus nomine Tanguerode ex hoc nepos Henricus Auceps Rex, pater Ottonis Imp. et S. Brunonis Archiep. Alter frater Tanquardus, socius, non martyrii. sed extructiopidi Brunswict.

A guerode diceretur: quo in loco ecclesia S. Blasio consecrata nomen retinuit, ut in urbe diceretur, extantibus muris prioribus, qui jam mœnibus civitatis ambiuntur. Hæc Krantzius qui eadem in Metropoli et horum Martyrum Actis repetit. Eadem habent Fabricius, Munsterus aliique passim recentiores, quod Georgius Braunius tomo primo civitatum orbis, ex Hermanno historico rerum Brunswicensium, factum scribit anno DCCCLXXI a Brunone ejusque fratre, quem Theodorum, seu Theomarum mule appellat. Bertius lib. 2. cap. 11 a Brunone avo extructum scribit: at libro 3 huic Brunoni et Tanquardo illaudem reddit. Contra S. Swibertus Episcopus sub initium seculi vii cum suis Presbyteris et Clericis migrasse ad Saxoniam, pervenisseque in grandem vicum, dictum Brunswick, ibique diebus aliquot prædicasse Christum, et convertisse multos traditur in Vita ejus sub nomine Marcellini Presbyterii ejusque discipuli edita, sed plurimum a posteris interpolata, ut dicetur Kalendis Martii.

§ III Episcoporum Theoderici et Marquardi Sedes, gesta.

Duo Episcopi in Annalibus Fuldensibus supra memorantur occisi, Theotrich et Marewart, qui Ditmaro sunt Thiedricus et Marquardus, Adamo Bremensi Thiadericus et Marquardus, Alberto Stadensi Tiadricus et Marquardus, neque usquam hi altiorum Episcoporum meminerunt. Theodericus in Chronico Mindensi apud Pistorium nominis primus, tertius Episcopus Mindensis, fundavit monasterium in Wunsterpe, in honorem Cosmæ et Damiani Martyrun. In Annalibus Episcoporum Mindensium hoc eum elogio ornat Petrus Merssæus Cratepolius: in S. Theodoricus inde vir sincerus gubernacula suscepit: hic bonus Antistes in illa turbulenta incidit tempora, quando Nordmanni per terras grassabantur, et multa ubique damna dedere. Occubuit igitur hic gloriosus Pontifex cum aliis quibusdam viris, qui pro ecclesia Dei occisi sunt. Martyris autem, hujus scilicet Antistitis, corpus ob vulnerum deformitatem non potuit agnosci, locus autem interfectionis est in Ebbeckstorp. Eadem in libro de assertione Missæ repetit Cratepolius, et cum aliis pro religione occubuisse affirmat. Eadem fere habet Krantzius lib. 2 Metropolis cap. 16. Quanto tempore sederit nusquam legimus. Ante annum nccclxv Episcopum creatum fuisse constat ex Vita S. Remberti Archiepiscopi Hamburgensis, quam damus IV Februarii. Cum enim hic ipso die depositionis S. Anscharii fuisset a Clero populoque in Archiepiscopum electus, eum ad Regem Ludovicum adduxerunt Thiadricus Mendensis Ecclesiæ Episcopus et Adalgarius Abbas monasterii novae Corbeiæ: cumque ille a Luitberto Moguntino Archiepiscopo consecraretur, in adjutorium consecrationis astiterunt Liudwardus Baderburnensis Episcopus et præfatus Thiadricus. ut illic dicitur numero 14. Hinc corrigi Mindense apud Pistorium Chronicon debet, quod sub successore ejus exordium statuit Comitatus Flandriæ, et quidem, (nisi mendum typographi incuria in numeros irrepsit) anno DCCCLXVII. In Chronico Hildensheimensi tomo 3 scriptorum historiæ Francorum anno DCCCLXXIV Indicidione, in Calendis Novembris dedicata est Ecclesia S. Mariæ in Hildenesheim, a venerabilibus Episcopis Alfrido ejusdem Ecclesiæ Episcopo, et Rimberto, atque Theodrico, sed et Luithardo, cum interventione religiosi Abbatis Adalgarii, monachorum et Canonicorum, uti iterum explicamus ad Vitam S. Remberti § 3.

12 De S. Marquardo ita scribitur in eodem Chronico Hildenesheimensi, Anno DCCCLXXV Ludovicus Rex obiit anno Regni sui xxxv. Alfridus Episcopus obiit. Post Alfridum Ludolfus monachus Chorepiscopus eligitur, sed subitanea morte aufertur. Post hunc Marcuvardus successit, qui a Sclavis interfectus, quarto anno decessit. Eggehardus in Chronico Hildensheimensium fere eadem habet: Alfridus, inquit, in die Assumptionis obiit, et Asnede in cœnobio, quod fundaverat, est sepultus anno Domini DCCCLXXV, post Alfridum Ludolfus quidam monachus Corbeiensis postulatur, sed morbopræventusaufertur. V Marquardus. Hic Abbatias Saligenstad et Asnede negligenter amisit: et quarto ordinationis suæ anno a Sclavis est occisus. VI Wigbertus DCCCLXXX Domini anno in Episcopum est electus. Hæc Eggehardus. Cum autem Ludovicus anno DCCCLXXVI, v Calend. Septemb. Francofurti diem ultimum clauserit, eodem dicendi obiisse anno Alfridus et Ludolfus, ac tamdem sub finem ejusdem aut initium sequentis electus Marquardus, qui quarto anno ordinationis, Christi DCCCLXXX, a Nordmannis, non Sclavis, fuit interfectus hoc u Februarii: quo eodem anno Wigbertus ejus successor in Episcopum est electus. Krantzius plurimum sibi contradicit lib. 2 Metropolis, ubi cap. 12 ait Alfridum obiisse anno DCCCLXXVII, quo tempore strages illa fuit memorabilis sub duce Brunone in loco Ebbeckstorp: potuisse autem hunc Sanctum agmini interesse Sanctorum, sed monachali professione et ætate senili jam sessa, armis eum interesse carnalibus impeditum fuisse, et cap. 14. In Heldesemensi, inquit, Ecclesia post Alfridum præfuit Marquardus, vir Deo et coëlo dignus, qui agmini Sanctorum interfuit ad annum Christi DCCCLXXVI in Ebbeckstorp pro Christo cæsus. Bruschius in catalogo Episcoporum Hildesheimensium, erroribus ejus correctis, addit Wigebertum successorem electum esse post martyrio coronatum Marquardum anno DCCCLXXX. Demochares lib. 2 de sacrificio Missæ in Episcopis Hildesheimensibus, V Marquardus, inquit, præfuit annis tribus. Trucidatur Hamburgi a Sclavis et Danis infidelibus, sepelitur in monasterio Epplestorpensi honorifice anno DCCCLXXX. Sequitur Cratepolius de eisdem Episcopis in assertione Missæ.

13 De horum duorum Episcoporum sacris pignoribus conquisitis Krantzius in Actis producti testes Annales plurium in circuitu Ecclesiarum. Nam, inquit, Mindenses cum se pro suo Pontifice Theoderico, viro sanctitatis eximiæ, ad stragem cæsorum corporum pro illo apud Ecclesiam suam honorifice tumulando, contulissent, jam erat indiscreta corporum congeries, inflicta vulnera et secutus inde tumor mortuæ et jam putrescentis carnis, discrimen non reliquerunt. Idem passi Hildesemenses pro suo Pontifice Marquardo, ordine quinto, diligentiam facientes. Hæc de duobus dictis Episcopis utcumque certa et expedita.

§ IV Episcoporum Erlulphi et Gosberti Sedes, obitus, cultus.

Difficultas est magna de aliis Episcopis, qui a pluribus socii Martyrum asseruntur. Acta MSS. Paderbornensia, omisso Marquardo, alios enumerant Episcopos septem, Theodiricum, seu Thidericum Myndensem, Dudonem Paderbornensem, Drogonem Osnabrugensem, Dodonem Mimigardevordensem, Aufridum Trajectensem, Reynbertum Hamburgensem et Erlorfum Verdensem. Item prætermisso Dodone Mimigardevordensi referuntur in Chronico Mindensi apud Pistorium: Theodoricus Mindensis, Dudo Paderbornensis, Drago Osnaburgensis, Anfredus Trajectensis, Albertus Hanenbergensis, Erlurfus Verdensis. Quos ex Calendario Germancio hoc u Februarii ita retulit in Catologym generalem Sanctorum Ferrarius:

Arius: Ebekestorpii in Vandalia sancti Martyres Theodoricus Episcopus Mindensis, Albertus Ep. Hanburgensis, Aufridus Ep. Trajectensis, Drogo Ep. Osnaburgensis, Dodo Ep. Paderbornensis, Erlulphus Ep. Werdensis, cum tribus Ducibus, xv Comitibus et aliis multis Krantzius in horum historia Martyrum pro Episcopo Hamburgensi substituit Halberstadiensem, his verbis: Aderant frequentes in circuitu armati quantis poterant viribus Episcopi: Halberstadensis, qui tum Sedem habebat in Salingstadio, Hildesemensis, Verdensis, Paderburnensis, Mindensis, Monasteriensis, qui tum Mimegardevordensis, et Osnaburgensis. De singulis agit in Metropoli: plerosque etiam enumerat Cyriacus Spangenbergius in Chronico Manfeldico cap. 108.

13 Idem Krantzius lib. 2 Saxoniæ cap. 31 eumque secutus Ubbo Emmius lib 5 rerum Frisicarum, Episcopos tres cæsos scribunt, Mindensem, Hildeshemnium, de quibus egimus, et Verdensem. Hic Erlulfus est, quem Ferrarius et cum reliquis hoc die locat, et seorsim xxii Januarii: Werdæ S. Erlulfi Episcopi: iterumque 1 Augusti eum inter tres Episcopos ex Kranzio refert. Censetur ab eodem Krantzio lib. 1 Metropolis cap. 31 et a Demochare ac Bruschio in Catalogis Episcorum decimus ejus Sedis Antistes, successor Heligandi, qui anno dccxxxi cum aliis Episcopis adstitit

Drogoni Metensi, S. Anscharium Archiepiscopum Hamburgensem consecranti, ut in ejus Actis dicitur. cap. 3. Verum ex eisdem Actis cap. 9 constat, cum circa annum dccclvii Bremensis sedes cum Hamburgensi uniretur, præfuisse Sedi Ferdensi Waldgarium, qui eodem anno dccclxvii interfuit concilio Moguntino sub Rabano, ut ad hujus Vitam dicetur. Huic tum iterum cesserat pars ante Hamburgensi Sedi in prima ejus institutione attributa, qua aliquot post annis iterum dictæ Sedi Hamburgensi subjecta alia portio Walgario collata est. Statuendus igitur Erlulphus inter annos xxxi et xlvii ejus seculi, quem tamen, quo nescimus errore, Verdensium Annales, teste Krantzio deputant collegio Sanctorum pro Christo ab Danis infidelibus cæsorum; eumque etiam trucidatum Ebbeckstorpii et martyrio coronatum agnoscit Bruschius: et aliis Episcopis conjungunt Spangenbergius, et Demochares, cujus sunt hæc verba: S. Erlulphus Scotus, Martyrum loco Eppeckstorp anno dccclxxvi. Camerarius in Menologio Scotorum x Februarii cum sic refert: S. Erlulfus Martyr et episcopus Verdensis. Natione hunc Anglum aut Scotum, dignitate Abbatem fuisse, ex aliorum opinione tradit Krantzius lib. 2 Metropolis cap. 30. Verdensis, inquit, Ecclesia post Erlulfum Martyrem in Ebbeckstorp cum agmine Christianorum pro Christo cæsum habuit Walterum virum eo loco dignissimum, primum, ut arbitrantur, ex hujus nationis hominibus ortum. Nam prædecessores fere omnes Scotici aut Anglicani generis fuere, quod títuli testantur Abbatiarum, a quibus sunt translati. Verum hic Walterus in Actis S. Anscharii est Waldgarius, ex Germanis orinodus: quem secutus est Wigbertus, ex sanguine S. Widekindi Ducis: cui Ludovicus ii, sive Junior, Rex Germaniæ, multa bona contulisse dicitur pro Ecclesia Ferdensi, illustri statutæ nostrae Chronologie confirmatione. Thomas Dempsterus lib. 5 historiæ Ecclesiasticæ gent s. Scotorum cap. 485, statuit S. Erlullum in insulam Borealem Islandiam abiisse, et barbaris istic fidem Christi annuutiasse. Mox occasionem sibi oblatam gloriæ Hibernis tribuendæ ratus Colganus, hoc 2 Februarii duos Erlulfos celebrat, ambos Hibernos: quorum alter in Islandiam abierit, alter Martyr fuerit Episcopus Verdensis, ante Abbas Amarbaricensis, sive Armachanensis, in Hibernia. Sed tota fides sit penes hos Auctores, donec antiqua proferant monumenta.

16 Alter horum Episcoporum est Osnabrugensis, quocumque is nomine appelletur. Hic supra in Actis D MSS. Chronico Mindensi, et Catalogo Sanctor. Ferrarii, dicitur Drogo, seu Drago quo etiam nomine eum inter Martyres censet Krantzius lib. 2 Metropolis cap. 16, qui mox cap. sequenti sui oblitus, tradit Osnaburgensi tum Ecclesiæ Episcopum Gosbertum præfuisse, interfuisseque agmini Episcoporum, qui una cæde mactati a Danis infidelibus, in loco Ebbeckstorp, pro Christo occubuerunt. Et cap. 26 Egbertum vocat successorem Gosberti, qui insigni cæde facta a Normannis inter alios fertur etiam occubuisse. Et lib. 3 ejusdem Metropolis cap. 25 octavus Ecclesiæ Osnaburgensis Pontifex dicitur Drogo, sub Ottone i ordinatus, qui anno cmlxiiiii Idus Aprilis diem clausit extremum. Consentiunt Catalogi Episcoporum Osnabrugensium Krantzii ad calcem Metropolis, Democharis Cratepolii, et qui præfixus est synodo majori Osnabrugensi anno MDCXXVIII mandato Francisci Guilielmi ejusdem urbis Episcopi excusæ. In hoc Gosberti sanctitas prædicatur his verbis: S. Gosbertus, gente Suveo, sive Suecus, discipulus S. Anscharii, præstantissimi Apostoli Suediæ, sedet octo annis, ab LXVI ad LXXIV supra Ddcc. Cratepolius plura addit: S. Gosbertus, inquit, ex schola S. Anscharii, præstantissime Apostoli Suediæ, huic Ecclesiæ datus est E

Antistes. Fuit quidem strenuus verbi Dei concionator, verum rebus in Ecclesia turbatis ad suum Magistrum Ansgarium, qui tum temporis erat Sedis Apostolicæ Legatus, sese contulit: et cum annis decem præfuisset, cum aliis piis viris in Dania Martyr occubuit. Idem in Assertione Missæ eundem et Sanctum appellat, et Martyrem ait in Dania occubuisse.

17 Mira rerum omnium confusio. In Actis S. Anscharii, aliisque coexis scriptoribus, nulla hujus Gosberti occurrit mentio, nisi (quod omnino suspicamur) Gaudbertus sit propinquas Ebbonis Archiepiscopi Remensis, qui legationis S. Anscharii adjutor in Episcopali ordinatione circa annum dcccxxxvii Simon, seu Simeon nuncupatus est, primusque Episcopus ad partes Sueonum missus, honorifice a Rege et populo susceptus, copit cum benevolentia et unanimitate omnium Ecclesiam inibi fabricare et publice Evangelium fidei prædicare, ut in Actis S. Anscharii dicitur cap. 6: cumque Sueoniam jam aliquot annis cum episcoios fructu excoluisset, diabolico instinctu ab infidelibus capitur, ligatur, contumelia et opprobiis afficitur, rebus omnibus spoliatur, atque regno ejicitur; non tamen, ut Joannes Magnus in Metropoli Upsalensi lib. F i scribit, martyrio vitam consummavit. Nec potuit a S. Anschario deinceps induci, ut regnum illud denuo tentaret, sed ut num. 43 fusius scribitur, Erimbertum Sacerdotem, nepotem suum, tradidit socium S. Anschario, qui circa annum Christi Ddcc. Sueoniam iterum ingressi, fidem Catholicam plurimum promoverunt, facultate a Rege populoque concessa ut Ecclesiæ fabricarentur, et Sacerdotes in regno permanerent. Regresso S. Anschario, Gautberti Episcopi nepos Erimbertus Divina mysteria ibidem peregit; donec circa annum dccclvi aut post paullo, submisso Presbytero Ansfrido Dano, reversus est. Hunc ergo Gautbertum eundem esse suspicamur cum Gosberto Episcopo Osnabrugensi qui, ut propinquas ejus Ebbo ex Archiepiscopo Remensi factus fuerat Episcopus Hildesheimensis, et S. Anschario et Ludovico Regi admodum carus ad Martium usque anni dccclii supervixit; ita et hic ex Episcopo Sueoniæ adeptus fuerit Osnabrugensem Sedem, apud eundem Regem Ludovicum gratiosus, quem super prædicta ultima Legatione cum S. Anschario adierat, rogatusque ab eo, num ipsi in hac voluntate concordes essent, respondit in hæc verba: In Dei servitio nos semper concordes et fuimus et sumus; et istud unanimo consensu ita fieri cupimus, ut cap. II dicitur.

A Alius extitit hoc tempore Gosbertus, pro Adalgario Episcopo Augustodunensi gubernator castri Sine-muro dicti in Burgundiæ Ducatu, ope S. Joannis Abbatis Reomensis sanatus, ut in tertia hujus Divi Translatione dicitur num. 6 xxviii Januarii. Unde liquet Gautbertum et Gosbertum usurpata promiscue Francis nomina fuisse, uti Gauzelenus eo tempore Episcopus Parisiensis, Goslenus etiam dictus.

18 Hæc de Gosberti vita ac nomine putamus non improbabili nos conjectura assecutos, sed mortis genus magis dubium; cum supra memorati Auctores Martyrem prædicent, næc tamen eum, ut neque Erlulfum Ferdensem, audeamus cæsorum agmini apponere: singulos seorsim a Nordmannis captos, atque odio fidei Christianæ occisos potius opinamur. Potuit Erlulphus Helingaudo successisse post annum DCCCXXXI et anno DCCCXLV. (quo tempore Hamburgum devastatum probamus ad Vitam S. Anscharii § 2) aut etiam citius gloriosam pro Christo mortem a Nordmannis inflictam oppetiisse, cui Waltharius successerit, et diæcesim, ut supra dictum, cum S. Anschario circa annum DCCCXLVII ordinarit: quo modo Acta S. Anscharii, a S. Remberto successore conscripta, cum serie et ordine Episcoporum Ferdensium, abque ullo discrimine conciliantur. Potuit etiam Gautbertus seu Gosbertus, in Daniam profectus, cum B aliis viris piis Martyr occubuisse, ut ex Cratepolio diximus. Potuit et in sua diæcesi, a Nordmannis sæpius vastata, odio religionis intersectus esse. Demochares a Normannis anno LXXIV seculi IX interfectum scribit. In Annalibus Fuldensibus dicitur Rudolphus, quem filium fuisse Herioldi Regis Daniæ ostendimus ad Acta S. Anscharii § IX, post regnum Caroli Calvi incendiis prædisque sæpe vastatum, anno DCCCLXXIII classem in regnum Ludovici induxisse, et conserto cum Frisionibus Orientalibus prælio, cum octingentis viris occubuisse. Aliar plurimæ excursiones fuere, quibus hic Gosbertus, quem omnes Martyrem prædicant, eam palmam consequi potuerit. Denique eumdem sub nomine etiam Heriberti, (quem primum in Sueciam missum volunt, et in tres quasi viros distinctum) refert Joannes Vastonius in Vite Aquilonia de Sanctis Sueciæ, et Gosbertum Martyrem statuit. Cujus auctoritate nisus Raderus noster eumdem Catalogo Sanctorum alphabetico MS. qui penes nos est, inscripsit. Demum in libro, qui Athenzeum Christianum, ob Academiam Carolinam Osnaburgi anno MDCXXX restitutam, appellatur, hypotyposi 3 schemate 3 S. Gosbertus IV Osnabrugensis Episcopus Martyr, naviculam S. Petri, id est, Osnabrugensem Ecclesiam S. Petro dicatam, fluctibus agitatam, inducit fluctus adversos ridentem. Venerantur eumdem quidam ad diem XXVII Februarii.

19 Hæc de Gosberto et Erlulfo occurrere: amplectemur si quis certiora protulerit. Eorum forte reliquæ aliquæ Ebbecstorpium delatæ, occasionem posteris dederunt, eos reliquis Martyribus, quasi eadem cæde mactatos, annumerandi. Certe Rembertus Archiepiscopus Hamburgensis, qui iisdem accensetur, octo post eos annis superstes in pace quievit, ut ex dicendis IV Februarii constat: qui tamen in Actis MSS. Paderbornensibus Reymbertus, Auctori Chronici Mindensis, Ferrario, aliisque dictus Albertus Hamburgensis; aut Hanenbergensis videtur. Krantzius in Saxonia, Metropoli et historia horum Martyrum, sæpius et operose abfuisse S. Rembertum inculeat. Ejus dein maxima emicuit caritas in captivis hac clade in Daniam abductis, a misera servitute liberandis, impensis bonis omnibus suis, ac sacrat.s etiam Ecclesiæ vasis, ut dicitur cap. 7 Vitæ. An ejus aliquæ, ut ceterorum, Ebbecstorpii reliquæ fuerint custoditæ, haud comperimus.

§ V Aliorum Episcoporum, et Benedicti V D Papæ obitus.

Quæ de ceteris narrantur Episcopis ibidem cæsis, veremur ne circa ea (ut Henricus Meibomius in annotationibus ad lib. 1 Wittichindi etiam sensit) quispiam homo imperitus oscitanter hallucinatus sit, aut certe aliquorum militum istic tunc occisorum nomina Episcopis perperam attribuerit. Nam qui supra inter Satellites regios numerantur in Annalibus Fuldensibus Dudo et Bodo, proclivi ob nominum similitudinem errore, Episcopi habiti, Dudo Paderbornensis, et Dodo, seu Bodo, Mimigardevordensis, seu Monasteriensis: quia horum nominum Episcopi utroque loco sederint, licet integro fere post seculo. Nam Dudo administrata annis XXV Paderbornensi Ecclesia, sub Ottone Magno anno CMLV decessit: cui Dodo Monasteriensis, etsi hand longo tempore sederit, creditur supervixisse. Utriusque illius Ecclesiæ Episcopum non expresso tamen nomine, recenset in Martyrum historia Krantzius: ast in Metropoli Monasteriensem Martyrem nullum memorat, uti nec Demochares aut Cratepolius. Paderbornensem Lutharium Krantzius lib. 2 Metropolis cap. 13 describit, assignatis Sedi ejus annis III et XX, nulla facta cædis mentione. Bruschius XXV annis Episcopum vixisse ait, ordinatum anno DCCCLII; et cum Demochare et Spangebergio a Nordmannis trucidatum anno LXXVII ejus seculi tradit. Hunc Krantzius cap. 16 Dudonem censet esse, ut fuerit binominis, aut Bisonem ejus successorem. Forte quia Liutharius, seu Liuttarius Comes inter Martyres legitur in eum fuerunt errorem acti Baduradus, seu Baturatus decessor interfuit Concilio Moguntino anno DCCCLXII sub Archiepiscopo Rabano, ut ad hujus Vitam dicitur IV Februarii. Ipse autem Luitharius adstitit Luidberto Archiepiscopo Moguntino, cum ab eo anno DCCCLXV in Hamburgensem Archiepiscopum consecratus est S. Rembertus, ut IV Febr. in ejus Vita legitur. De Bisone ejus successore non videmus, quo potuerit argumento impelli Krantzius, ut pro Dudone cum inter Martyres cœnseret, cum cap. 31 scribat eum pervenisse ad tempora Arnulphi Imperatoris. Bruschius ad annum CMI vitam ejus extendit.

21 Quem idem in historia Martyrum memorat Krantzius anonymum Episcopum Halberstadiensem, videtur insinuasse Hildegrinum. Per cujus tempora, inquit in Metropolis lib. 2, cap. 13, fuit illa Danorum in vicinas provincias excursio frequens, et illa insignis strages in qua Dux Saxoniæ Bruno cecidit in loco Ebbeckstorp. Bruschius obitum ejus refert ad annum DCCCLXXXVII, et sepultum tradit in cœnobio Verdensi F apud antecessores consanguineos suos. Assentitur Demochares. Hunc, uti Monasteriensem, neutrius indicato nomine, inter Martyres refert Spangebergius.

22 Demum Aufridus, sive Anfridus Ultrajectinus Episcopus, quem Acta MSS. itemque Chronicon Mindense, Ferrarius, Spangebergius, alique hisce Martyribus jungunt, integro amplius seculo post hæc tempora Balduino Episcopo successit, ac post annum Christi millessimum vita functus: ut in historia Ultrajectina Joannes de Beka, et Willelmus Heda tradunt. Neque aliquis Episcoporum Albertus est, quem ab aliis Sedi Hamburgensi perperam attributum, Krantzius Ultrajectinis possit vindicare. Alius istic ante sederat Albricus, nonnullis Alfricus, qui xIV Novemb. colitur: sed neque hic potuit agmini cæsorum interfuisse, mortuus circa annum DCCCLXV, frater decessoris sui S. Frederici Martyris. Alius est Anfridus Danus Presbyter, qui ex primis Suediæ Apostolis, post Erimbertum, nepotem Gaudberti, eam tribus annis excoluit, sed reversus, aggravescente dolore defunctus dicitur in Actis S. Anscharii cap. 14.

23 Unum superest MSS. Actorum mendum notatum a Krantzio aliisque, quod Pontifex Romanus Benedictus

A nedictus reliquis Martyribus summa inscitia confungatur. Est ille Benedictus v, quem ab Ottone Magno Imperatore depositum, ut refert Adamus Bremensis lib. 2 cap. 6, Adalgagus Archiepiscopus Hamburgensis, reversus Roma in patriam, duxit in comitatu, et in custodia, sed magno cum honore, ad obitum usque detinuit, quod vir sanctus litteratusque esset, et dignus Apostolica Sede a populo Romano videretur; nisi quod per tumultum electus esset, expulso eo quem ordinari jussit Imperator. Igitur apud Adalgagum in sancta conversatione vivens, aliosque sanctæ vivere docens, cum jam Romanis poscentibus a Cæsare restitui deberet, apud Hammaburg in pace quievit iv Nonas Julii anno cMLxv quem Baronius tomo 10 ad illum annum, num 2, explosa hac fabula, alia ratione dicendum censet Martyrem, nempe quod a Leone Pseudopontifice tam dira tamque contumeliosa sit passus, et exul ipse legitimus Romanæ Ecclesiæ Pontifex sit defunctus; ut sancti Martyres iidemque Pontifices Pontianus atque Martinus in exilio vita functi. Quod autem ut Martyr coleretur Benedictus, ne ob id Ottonis nomini nota inureretur, fingendi aliam caussam Martyrii occasio data. Reperitur iv Julii Martyrologio Ferrarii inscriptus. Quidni cum sacrum ejus corpus Romam referetur, aliquæ reliquiæ remânserint in Saxzonia, quarum partem adeptæ sanctimoniales Ebbeckstorpinæ? Quod forte et aliquibus ante relatis Episcopis factum fuisse aliquis Saxzonicarum antiquitatum curiosus indagator aliquando probabit.

§ VI Miracula ad reliquias horum Martyrum,

ex MS. Paderbornensi.

A anno Dominicæ Incarnationis millesimo ducenfesimo quadragesimo tertio manavit oleum ex ossibus sanctorum Martyrum, in die passionis eorum, quod ab ortu solis manere coepit, et ad horam fere quartam stetit. Aderamus et nos psallentes in multa gratiarum actione in lacrymis effusa, et stillicidio illo supercoelesti quo omnes spiritaliter peruncti. Abbas Villessensis aderat cum suis, testis et ipse fidelis, qui reportavit Ecclesiæ suæ memoriale ex oleo illo sacro, quod ministravit nobis Rex Regum, dives in omnes non mediocriter, sed ex abundanti præsentibus et spiritualibus et laicis, qui convenerant ad diem festum, ubi misericordia Dei nullius fraudavit oculum in illius olei sacri manantis aperta visione. Quidam tamen, ut moris est humanæ tarditatis, non credentes liquorem sanctum divinitus datum, affirmabant rorem magis esse tenendum: sed Dominus bonitatis suæ donum non passus errore obscurari, abrasit dubium, in die scilicet passionis eorum, die mediante in ipso fervore solis oleum ex ossibus sanctis fecit exurgere, populo concurrente et inspectante: ea videlicet hora, qua rorem descendere non esset opinabile. iterum.

25 Erat quodam tempore in die B. Petri pluvia vehemens: et Dominus more solito mirificavit Sanctos suos sacro oleo manante ex ossibus eorum, omnibus astantibus et hoc miraculum cernentibus. Affuit inter eos quidam ex Ordine Minorum Fratrum, nomine Echehardus, Deo valde devotus. Et dum omnes haesitarent propter inundationem pluviae quæ descendebat, lychnus, quod tenebat, intinxit in liquore, et retractum imposiut candelæ, et arsit donec totum absumeretur quod fuerat intinctum. Præpositus Helricus ejusdem miraculi minus credulus, quodam tempore accepto turibulo infudit sacrum oleum, et arsit quasi liquor olivæ. Et sic fidelis Dominus circa opera sua omne solvit ambiguum. Benedicta gloria Domini, qui mirificavit sanctos Martyres, quorum gloriam non audivimus, sed vidimus, et manus nostrae contractaverunt gratiam quæ data est nobis. Lætemur et nos apud quos sancti Martyres veneranda pignora sua in gremio dovere clementer delegerunt. Quorum concives in præsenti feliciter effecti sumus, in futuro gaudio cumulatiore consortes felicius assumendi, sicut speramus, ipso donante, qui vocat ea quæ non sunt tanquam ea quæ sunt.

26 Tempore Domini Manegoldi, qui erat Præpositus Canonicorum in Ebbeckestorq, Ecclesiæ Mindensis est incensa. Quæ reædificata, septies postea igne consumpta est. Mindenses igitur missis legatis alloquuntur capita Ecclesiæ nostrae, petentes ut accepto magno præmio redderent sibi corpus Pontificis eorum, Beati videlicet Theoderici, ut in tanto periculo eis sit præsidio. Reclamant omnes nullatenus annuentes. Quia inter tot millia unus dignosci non poterat: quin etiam si notus esset facie et nomine, nullo modo dimitterent thesaurum qui consilio Divino apud eos esset reconditus, et hoc eis ad lucrum maximum. Igitur qui missi fuerant, infecto negotio reverrentes, turbatione non modica populum convenerunt. Ergo licet cassaretur desiderium eorum, patronum tamen suum quamvis absentem honore magnifico sublimare volentes, argenteum faciunt monasterium, ad modum lacerti pulchro stemmate decoratum. Sacerdotem ante altare ponentes, ex latere turrim argenteam et sacristam stantem et nolas quasi compulsantem, hoc munus sibi fore munimen perantes, ut ejus patrocinium hinc eis referret solatium et sic per merita sancti Martyris cessavit plaga incendii ab eis.

27 Structura, quæ erat circa corpora Sanctorum, ex vetustate collapsa fuerat, quæ ex negligentia civium non reædificabatur. Tune idem prædictus Pontifex apparuit cuidam moniali in casula violacei coloris, infulatus ac mirifice decoratus, vultu serenissimo, præcipiens, quatenus pronuntiari faceret populo, iram Dei super eos in brevi futuram, pro eo quod locus, in quo requiescerent, valde haberetur despectus, et porci terram evellerent nullo penitus prohibente. Et subjunxit: Quibuscumque hæc narraveris, dices in testimonium, quod me corporalibus oculis videris, et quod quotidie sumus memores omnium nostri memoriam agentium apud summum Deum. Quo dicto, vir venerandus disparuit.

28 Quodam tempore, dum quidam rusticus illic gramen meteret pecoribus suis in pabulum, contigit ut ipse et uxor sua sensu privarentur, equus ejus et omnia pecora morerentur. Et in hoc apparuit, quod Dominus sublimavit Sanctos suos dignis in colo præmiis et in mundo miraculis: cui est laus in seculorum secula.

29 Eodem tempore erat quædam puella toto corpore contracta, quæ vehiculo imposita illuc a parentibus est adducta; et celebratis pro ea Missarum solenniis, pedes rediit ad propria, stupentibus et lætantibus omnibus qui aderant. Hæc temporibus Gervasii Præpositi acta sunt, qui gavisus in Domino sermonem fecit ad populum, quia Deus hoc de virtutum eorum testimonio signum dedit.

30 Quædam bonæ nationis fæmina, dum laboraret in partu octo diebus, ad extrema devenerat, ita ut de sepultura ejus ageretur: quæ inter doloris aculeos separata, vidit se assidere foribus ecclesiæ, ubi sunt sancti Martyres tumulati. Vidit ergo sibi assistere virum ætate senem in habitu venerando, qui dixit ei. Scio quod gravi corporis molestia es depressa: si feceris quod persuasero, sanitatem recipies. Si ad quemlibet locum, ubi requiescimus, voveris te oblaturam quatuor denarios, continuo salva eris. Arbitrio tuo relinquo, quid ad capellam offerre

A offerre volueris. Evigilans autem ex visione certa reddita, matrem et astantes rogabat, ut quæ ei demonstrata fuerant, Domino devoverent, et statim peperit filium, et curata est sicut præviderat.

31 Plebanus quidam dum laboraret in quartanis, voto se Sanctis obligavit, et quod amicos Dei fide honorasset, sanitate reddita ostendit.

32 Quædam monialis, dum penitus obsurduisset, gramen quod de tumulis Sanctorum carpserat tulit, auribusque imposuit, et protinus audivit.

33 Matrona quædam vehementi dolore oculorum gravabatur: oculos argenteos Sanctis transmisit, et et dolor continuo conquievit.

34 Oppidanus quidam sacra unctione percepta, D dum pervenisset ad extrema, vocat uxorem, rogans eam: ut ad memoriam Martyrum curreret, et pro ejus sanitate supplicaret. Hora qua mulier illuc advenisse videbatur, vir incolumis efficitur, qui die tertia ad agriculturam progreditur.

35 In his et aliis multis magnificasti, Domine, populum tuum, et pro ostendenda eorum vera gloria tua non desinunt miracula. Istos igitur Dei bellatores veneremur, qui tanta Dei dona miro testantur in actu, ut nos eorum gloriosis meritis et intercessionibus participes fieri mereamur in perpetuæ claritatis regno Amen.

✠

Izvornik: Acta Sanctorum. Februarius, tomus I, Pariz: Victor Palmé, 1863. Prvi cjeloviti prijevod na hrvatski, objavljen 23. studenoga 2026. Prijevod i uređivanje: Tim Kršćanska stvarnost.

2. veljače Kalendar godine