Preskoči na sadržaj
Kršćanska Stvarnost
Odaberite dan
Veljača
1234567891011121314151617181920212223242526272829
Ožujak
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Travanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Svibanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Lipanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Srpanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Kolovoz
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Rujan
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Listopad
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Studeni
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Prosinac
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Veljača
1234567891011121314151617181920212223242526272829
Ožujak
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Travanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Svibanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Lipanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Srpanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Kolovoz
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Rujan
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Listopad
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Studeni
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Prosinac
12345678910111213141516171819202122232425262728293031

✠

Acta Sanctorum · Svezak II · 13. siječnja

Bl. Godefrid iz Cappenberga, od grofa kanonik premonstratskoga reda

B. GODEFRIDUS CAPPENBERGENSIS, EX COMITE CANONICUS ORD. PRÆMONSTRAT

Sadržaj (30)
  1. Commentatione historica illustratus
  2. A Joanne gamansio Societatis Jesu.
  3. § I. Natalis B. Godefridi.
  4. § IV. Comitatus.
  5. § V. Comitatus sedes.
  6. § VIII. Conversio.
  7. § IX. Capenberga cænobium, Ecclesiæ Monasteriensis filia.
  8. § X. Catalogus Præpositorum Capenbergæ.
  9. § XI. Ecclesia Capenbergensis. Reliquiæ.
  10. § XII. Alia cænobia, a B. Godefrido et fratre ædificata.
  11. § XIII. Efficax B. Godefridi exemplum.
  12. Prologus auctoris.
  13. B. Godefridi vita in seculo acta.
  14. Conversio ejus, fratris, uxoris.
  15. S. Norberti virtutes, miracula, vaticinia.
  16. B. Godefridi varie probata constantia.
  17. Aliæ præclaræ ejus virtutes.
  18. CAPUT X. Humilitas, ægritudo, mors.
  19. CAPUT XI. Miracula post mortem.
  20. Translatæ Cappenbergam reliquiæ.
  21. B. Godefridi genealogia.
  22. De eodem b. Godefrido.
  23. Ex vita S. NORBERTI Cap. 32.
  24. Alia vita.
  25. CAPUT III. Virtutes religiosæ.
  26. Mors, miracula.
  27. § II. Infestatur a socero.
  28. § III. Franco raptor mortem ei minatur : famuli amicique varie obstrepunt.
  29. § IV. Religiosæ ejus virtutes.
  30. § V. Adversus dæmonem imperium.

B. Godefridi varie probata constantia.

Sed hæc hactenus. Jam deinceps ad beatum Comitem reflectamus articulum, et qualiter serpens antiquus virtutes ejus videns et invidens, per satellites suos illi obviare tentaverit, jam nunc adducamus in medium. Ubi primum sancti viri religiositas innotuit, Fridericus a Comes profanus et Antichristianus potius quam Christianus, avaritiæ facibus accensus infremuit, fallaciæ commenta exquisivit, dicens filiam suam arte circumventam, hereditatis quoque debitæ portionem fraudulenta illi seductione sublatam. Qua occasione diversis beatum virum affecit injuriis, multis vexavit contumeliis, cum ille tamen expeditissimam de omnibus redderet rationem, et impudentem ejus vesaniam, prout dignum erat, confidenter argueret. Verumtamen infelix ille non quiescens, et plus aloes quam mellis habens, cum aliquando suorum concione vallatus, complura genero minaretur, multis astantium tamen ob tanti viri reverentiam lacrymas continere non valentibus, vir Dei conscientiæ vallo munitus, quo grassanti vesaniæ aspirate fas non erat, omnem furoris illius impetum securus irridebat; vocatoque demum uno ex familiaribus suis ait: Forte infelix iste me captivare disponit disponit, tu vero Patri Norberto dicito, quatenus etiamsi incarceratus fuero, ne quem pro mei absolutione laborem vel exiguum impendat. Ego enim pro lege Dei mei non solum incarcerari, sed etiam in carcere mori utinam condignus inveniar. Ego in carcere Deum meum deprecabor, in carcere misericordiam et miserationes ejus alacriter præstolabor. Opto siquidem, ut quemadmodum scopa usu detrita novissime flammis injicitur, sic corpus meum Christi exhaustum servitio, tribulationis demum igne consummetur. Ecce quanta beati viri constantia, omnia quidem pro Christo perpeti decernebat, sed pius Dominus nostris eum adhuc profectibus reservabat.

20 Fridericus præterea inexplebili stimulante avaritia, (Quid enim non mortalia pectora cogit auri sacra fames?) castrum Capenberg, obsidere, ipsumque Patrem Norbertum pro muris suspendere minitans, (nam quis metus aut pudor est unquam properantis avari?) eousque mala malis adjiciens iram sibi thesaurizavit, donec Altissimus, qui patiens est reditor, condigna illum animadversione percussit: quem et unus e Fratribus ante denuntiatum ejus interitum a leone horrendo transglutiri per visum agnovit.

21 Sed nec sic serpens ille, uno licet succiso capite, a veneno suæ conquievit invidiæ, sancto quidem viro tribulationem et dolorem exuscitans, sed in his quamquam invitus majorem illi virtutis occasionem subministrans. Hæc enim est inscrutabilis abyssus judiciorum Dei, quæ diabolum cum membris suis electorum cogit deservire profectui, cujus profundum et beatus Apostolus intuebatur, cum diceret: Scimus quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, his qui secundum propositum vocati sunt sancti. Sola enim est divina vis, cui et mala bona sunt, dum eis competenter utendo, ne quid in regno ejus temeritati liceat, boni alicujus effectum elicit. Quod in sequentibus luce clarius elucebit. Matronam igitur, quæ sacrum velamen assumpserat, Franco quidam scelestus diabolico rapuit instinctu, qui beato viro inermi forte obvianti, tantamque illius nequitiam pie persequenti, cum armatus et elatus diceret: Tunc ille es, qui detrimentis meis operam dare perliberis? Vir sanctus quemadmodum scriptum est, In timore Domini fiducia fortitudinis; et Justus quasi leo confidens absque terrore erit, constantissime respondit: Ego detrimentis tuis nequaquam invigilo, quin potius hostis antiqui dentibus, cujus mancipium factus es, te summe eruere desidero. Cumque ille vesaniens gladium arriperet, dicam, dicam (magnus ab integro seclorum ut noverit ordo) dicam quomodo vir Dei tanquam ad victimam agnus ductus, sine voce astitit, cervicem protinus tetendit; sed nntu divino conterritus ille ferire non prævaluit. Numquid ergo hunc virum Christi Martyrem non dixerim, qui non solum animo, sed et jugulo præparato, tam incunctanter se ingerebat martyrio? Quis hunc athletam separet a caritate Christi? Tribulatio, an angustia, an persecutio, an fames, an nuditas, an periculum, an gladius? Denique raptam suam variis laborum anfractibus requisitam cellulæ demum restituit, et raptor ille morte pessima, quæ peccatorum est propria, non longe post lancea perfossus interiit.

22 Quid autem de nonnullis insensatis ministerialibus, et servis etiam infimis referam, qui multis illum pulsavere conviciis, dicentes eum amentem factum, sequi falsarium et impostorem illum Norbertum, tam sublimem hujus mundi gloriam stulte deserere, seque desolatos, et quasi acephalos relinquere? Verum inter omnia haec athleta noster dum omnes excipit assultus, permanet ejusdem patientia, fortis ad omnes telorum nimbos, reddit et has contra venerando pectore voces: Si diligeretis, inquit, me, gauderetis utique, quia ad Deum meum tendo, quia naufragium seculi hujus præterire desidero, quia Creatori meo proximari concupisco.

23 In die vero Assumptionis beatissimæ Virginis Mariæ, quæ summa nobis est solemnitas, quando et hujus loci ambitus ab Antistite consecratus est, quis digne commemoret, quales tentationum impetus, quantos impulsionum fluctus evicerit, aliis eum hinc trahentibus, aliis inde retrahentibus, ac mira improbitate suggerentibus, ne tantæ honestatis, tantæque spectabilitatis castrum desereret, cum et ipse Antistes carnem sapiens, et cor in terra trahens, alterius ei mansionis concambium repromitteret? Sed Christi miles invictissimus, et vere super Christum fundatus, inter imbres et flumina, tot quoque ventorum flamina, immobili persistens tolerantia, nec terrore teri potuit, nec turbine frangi. Fortis enim est ut mors dilectio, et aquæ multæ non potuerunt extinguere caritatem. Nihil servo Dei de multiplicis possessionis suæ complacebat specie, quia sola pretiosæ margaritæ, hoc est, caritatis divinæ claritas fulgebat in mente. Ministeriales centum et quinque, præter alias donationes gloriosas, cum sufficientissimis possessionibus Monasteriensi Ecclesiæ donavit, præter eos, quos Ecclesiæ Coloniensi, aliisque locis, prout ipsi oravere, contradidit.

Aliæ præclaræ ejus virtutes.

Tandem ergo compositis rerum morumque secundis in commune bonis, postquam a concussione dura respirare datum est illi, claustroque fovere pacificos sensus, et in otia solvere curas, quantum purgatissimis moribus entiuerit, Deum testor, quod humani sermonis inopia nullatenus explicabit. Studebat primum in omnibus sui despectum appetere, indigna quælibet atque extrema servitia non abhorrere, oblatam sibi a Fratribus venerationem humillime declinare. Alto enim corde retinuit, quod a Magistro humilitatis accepit dicente: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris.

25 Verbum Dei audiens, seu orationem Domino fundens, uberrimis profluebat lacrymis, quæ satis in illo declarabant ardorem ac devotionem internæ puritatis. Qua de re unus quoque seniorum testabatur dicens: De hoc viro sancto illud ego frequentius videns admiratus sum, quod cum una nobiscum ad communem discumberet refectionem, non modo mira ciborum pollebat abstinentia, verum etiam tam uberrimis atque creberrimis lacrymarum rigabatur fluentis ut stupens hæc intra me reputarem: Deus bone, quid in hoc agitur homine beatissimo? quæ putas horum ratio gemituum? quæ tantarum causas est lacrymarum? Num ex nimia spiritualis laetitiæ se conficit abundantia, gratias nimirum agens et amantissima consideratione perpendens divina, quæ hoc loco ipse in perpetuum ordinavit, ministeria, quæque jam nunc adeo videt in sui servere præsentia? Num, inquam, pro his magnificis Dei beneficiis, in tantum gratulatur, ut a lacrymis tam affluentibus temperare non valeat? An vero potius tam immenso, tam impatienti, tam inconsolabili rapitur æternorum desiderio bonorum, ut illius intuitu, terrenorumque fastidio nihil omnino ei nisi flere libeat? Utriusque profecto caussæ salubris et laudanda religiositas, utriusque compunctionis beata talique Dei servo condigna sublimitas. Hæc senior noster, quæ assidue oculis suis intuitus est, veraci ac fideli milii testimonio prosecutus est.

26 Semen præterea verbi divini secundo corde percepit, tantaque ac tam crebra exhortationis gratia diffusa erat in labiis ejus, ut Pater Norbertus de ipso gratulatorie dixisse perhibeatur: Postquam ego in prædicationis cursu lassatus defecero, Godefridum filium meum suscitabo more cervorum, qui cum se venatorum instantia supra vires lassari persenserint, alios pro se cervos exagitandos suscitare memorantur. tur. Proinde vel unum ex dictis ejus, quod a Fratribus didici memorabile, piæ menti non ingratum erit advertere. Cum Fratres exhortaretur non curare labia iniqua; et detrahentium inepta mendacia, quia imperitos tantum falsus honor juvat, et mendax infamia terret: Mendacium, inquit, diu subsistere non valet, veritas autem stabilis perseverat et solida. Mendacium enim in præcipiti sedet equo, veritas autem in asino. Et recta plane similitudo, veritatem sedere in asino, quia Dominus meus qui ait: Ego sum veritas, in asino sedere dignatus est.

27 Corpus etiam suum et Apostolico castigabat exemplo, ac perenni frangebat jejunio; sciensque, quod Summa quies nil velle super quam postulat usus Debitus, ut simplex alimonia, vestis et una

Infirmos tegat, ac recreet mediocriter artus, modicis omnino contentus erat, aquam frequentius bibens, et pane solo excepto, vix aliud quippiam alimentorum sumpsit.

28 Cum autem Fratres quidam tepidi de rigore ordinis relaxando illi suggererent, vir sanctus Dei Spiritu plenus hac similitudine respondit: Qui magnum fluvium navigio transmeare proponunt, longe superius a destinata ripa navigare incipiunt, quia violentia retorquentur incessabili, et velint nolint, cum fluvio quodammodo descendere compelluntur: Ita et nos fratres, qui hoc mare magnum, et spatiosum manibus pertransire contendimus, ubi sunt reptilia, quorum non est numerus, adjungere ascensum, nostrum roboremus propositum, quia humanæ torpor negligentiæ semper in descensu est: et vereor plurimum, ne in futurum ordo noster descendendo vel prolabendo nimium, (quia qui modica spernit, paullatim defluit) ad temporis pristini relabatur decursum.

Etiam in seculo sancti mores.

Quodam tempore cum cives Monasterienses adversus Comitem nostrum, seculari adhuc habitu detentum, jurgia concitarent, et bella moverent, unus ex ministris ejus cum suis complicibus, in viciniam illam excurrens, prædam congregavit copiosam, animalia quoque multa, quæ diripuerat, stante in porta Comite, tamquam gloriabundus adduxit. Cumque vir pius æquitatis amicus, inquirens quid hoc esset, rem didicisset ex ordine, continuo sancta indignatione permotus, ministris astantibus: Ite, inquit, dicite prædoni iniquo, ne nostros umquam præsumat adire conspectus, donec eis, quos impie læsit, satisfaciat, omnibus quæ rapuit ad integrum restitutis. Si enim homines civitatis illius ad præsens nobis, prout forte sumus digni, adversantur, numquid ob hoc præsumptor iste villanos et innocentes quosque, nostri sub nominis umbra, deprædabitur? Ad hoc ille perterritus, et nil tunc minus auditurum sese arbitratus, quantocyus discessit, ex rapina nil sibi retinere præsumens, sua cuique multa cum sollicitudine resignavit. Itaque cum in Godefrido multa stupeamus mirifica, ea plus mirari solemus, quæ in seculari dignitate bona executus est.

30 Inter cetera cælestis gratiæ dona, eximia quoque in viro Dei, necdum seculi rebus exuto, abundabat compassio. Nec leprosos, aut quamlibet infimæ conditionis ægrotos despexit; adeo ut, stupentibus ministris, pauperrimo cuidam apud se languenti pius atque humillimus visitator assideret. De sordidissimo ejus vasculo una bibere non exhorruit, per omnia infirmanti se contemperans; et, juxta Apostolicam eruditionem, ita subveniens, quemadmodum sibi vellet subveniri, si eadem vel simili ægritudine laboraret.

31 Illud quoque de hoc liberalissimo Dei servo nequaquam regam silentio, quod gladio adhuc accinctus, dum iret ad visitandum Varlarense coenobium cum famulo suo Giselberto, quem postea Conversum vidimus, occurrit mendicus eleemosynam petens. Mox vir misericordissimus nullatenus ferens vacuum abire pauperem, Giselberto ait: Remansit, oro, quicquam in loculis? Respondit ille, Etiam Domine: Da, inquit, pauperi. Quo facto, rursus quæri jussit, siquid adhuc foret residuum, iterum ergo datum est pauperi. Sed nec sic quievit sancti viri larga benignitas, quousque tertio quoque totum quod remanserat, pauperi donaretur. Ita Trinitatis Deificæ verus confessor et cultor, sine trino munere inopem præterire nequaquam passus est. Famulo quoque suo dixit: Demus, quæso, egenis quidquid valuerimus, quatenus Dei nostri bonitas novellam plantationem Fratrum nostrorum in Capenberg et Varlare confirmare dignetur.

32 Cujus germanus Otto, quod prætereundum non est, cum esset apud Elofstat, illis in partibus divinæ servitutis cultum dono Dei ampliavit. Manegoldus enim vir nobilis et potens, cujus erant castra duo, Hagen, et Wirberg, ab adversariis suis una cum filio interemptus est. Remansit autem totius possessionis heres unica filia, nomine Aurelia. Quam multis uxorem petentibus (erat enim satis elegantis formæ) venit Otto, et dato ei perpetuæ castitatis consilio, noctu eam non sine vitæ periculo, voluntariam abduxit. Deinde Pontificali et regali auctoritate subnixus, multis et variis exegit laboribus, quod simul cum Aurelia hereditas tota divinis ministeriis mancipata est. Castrum igitur Hagen ipse delevit incendio, in altero autem fratrum et sororum hodie viget religio.

Mundi contemptus, caritas erga proximum.

Quantæ vero puritatis, quantæque simplicitatis devotione Godefridus cuncta reliquerit, et ex responso ipsius, quo Eucruvino satisfecit, plenissime declaratum est. Ea namque tempestate, qua raptam a Francone matronam laboriose requisivit, fama, quæ tam pravi fictique tenax quam nuntia veri est, mox undique percrebuit, Comitem Godefridum pœnitudine ductum, suam recepisse conjugem, Fratresque omnes de castro, quod jam religiosi occupaverant, cum injuria perturbasse. Talibus figmentis ad Mosam usque divulgatis, venit de finibus illis Eucruvinus, nostri Henrici germanus, eumdem Henricum secum sperans abcessurum: et salutato Comite, cum benigne susceptus foret, caussam adventus sui requisitus, exponebat dicens: Veni, Domine, fratrem meum, qui apud vos Conversus est, quem et unice diligo, pristinæ revocare professioni, quia jam pridem vos, receptis omnibus, universos Fratres expellere cœpisse, longe lateque nuntiatur. Tunc vir Dei alacri vultu respondit: Quid ergo? Nonne tuis, amice, oculis in præsentiarum comprobas, ficta esse omnia? Miror quidem valde tantæ impudentiæ figmenta. Qua enim temeritatis audacia mihi ea usurparem, quorum hodie nulla proprietas omnino mihi residua est, quæque Dei solius sunt attributa servitio? Scis tu, Deus meus, quod etiamsi filios nutriendos ex femina illa suscepissem, stipem potius necessitatis nostræ ostiatim mendicando, parvulosque in cervice mea gestando conquirerem, quam eorum quippiam, quæ Dei sunt atque servorum ejus, aliquatenus temerare auderem. Hæc audientes qui aderant, tantam tanti viri sinceritatem, altissimamque paupertatem usquequaque non sine fletu mirati sunt.

34 Tempore quo maxime Friderici Comitis adversus virum Dei fervebat persecutio, quemadmodum ab eodem furore suo vel ad modicum tyranni refracta fuerit immanitas, occultare non debeo. Accidit ut illis diebus apud a Trajectum fieret, præsente ac jubente Imperatore Henrico, Comitum, Marchionum, aliorum conventus nobilium; ubi et ipsum contigit contigit adesse Fridericum. Dum ergo tractatis nonnullis Imperii negotiis seorsim in secretario suo resiret Imperator, considerentes forinsecus Principes, ut assolet, multa inter se vario sermone ferebant. Cum ecce unusb Suevorum Princeps bene Christianus, dissimulans omnino se, quis esset Fridericus, agnoscere, cœpit illum facetissima urbanitate, in illius senatus audientia, confutare, hoc modo Godefridi nostri, ejusque fratris conversionem inducens: Paullulum, inquit, o Heroes et commilitones dignamini advertere. Auditum est, et celebri sermone vulgatum in finibus nostris memorabile gratiæ Dei miraculum, quod videlicet Capenbergenses Comites duo, divina inspiratione compuncti, omnia sua Domino Deo nostro reddidere, ita ut omnis hereditas ipsorum in obsequium pauperum Christi, Deo jugiter servientium, cedat in perpetuum. Felices nimirum viri multumque beati, quibus a Domino tantæ virtutis est collata ingenuitas, tamque sublimis propositi feliciter est consummata voluntas, qui nostris diebus universis Christi fidelibus magnificum sanctitatis ac voluntariæ paupertatis largiti sunt exemplum, seipsos quoque non dubitantes humiliter in eorumdem Dei pauperum aggregare consortium! Sed ecce (o nefas!) quidam in vicinia illa filius diaboli, Fridericus nomine dec Arnesberg, tantæ sanctitatis bonum, ut fama est, præpedire nititur, atque nubilo cœcatus avaritiæ in ipsum Deum, quod nullus ambigit Christianus, infelicia bella machinatur. Ego vero si Deo nostro hic pessimus mortalium aliquando prædo prævaluerit, minus libenter ipsi Deo me deinceps serviturum profiteor, qui tantam nominis sui injuriam propulsare noluerit. Nec tamen desperare queo, in confictu isto Dei futuram esse victoriam. Inter hæc autem irrisoria Principis verba, infelix ille gravissima confusione dejectus, huc illuque vultum declinabat, loquentis aspectum ferre non sustinens, nec in tali conventu, præ conscientiæ impietate, vel mutire præsumens.

35 Hoc tamen compertum nobis et certum est, quod post conventum illum regressus domum, aliquantum cœpit agere mitius, missoque nuntio, virum Dei magna cum lenitate deprecatus est, uti dignaretur Arnesberg ad suum venire colloquium. Hic sperans eum de animæ suæ remedio quippiam tractaturum, paucis fidelium suorum assumptis in Assumptione B. Mariae Virginis confidenter venit ad locum. Ubi dum captivos, compeditos, et incarceratos plerosque reperisset (semper enim homo crudelissimus habebat, quos in catenis maceratos affligeret) super his, more suo, viscerali flexus clementia, primo omnium pro his rogaturus accessit. Verum ad omnes supplicationum blanditias ille velut pelagi rupes immota resistebat, non tantæ solemnitatis gratiam, non tanti viri reverentiam, non denique lamentabilem captivorum miseriam dignatus advertere.

36 Quid autem mirum si eo tempore homo sævissimus nullum pietatis admisit remedium, qui et ipsa mortis suæ hora nullius preces, nullius consilium admittens, nec unum quidem ex captivis relaxare voluit. Mortuus est impius tam tetri, ut aiunt, putoris molestia, ut matrona quæ illi assidebat, ipsa etiam post paullulum expiraret: et percussione tyranni gratulantes captivi, tunc demum absoluti sunt; frustra tamen, quia ex eis nonnulli diuturno carceris squalore infirmati spiritum in brevi reddiderunt.

37 Dolente autem Godefrido, causam sibi, pro qua vocatus esset, non aperiri, assumptum eum circumducere cœpit Fridericus, murorum ædificia, vel ceteram supellectilis suæ varietatem ostentando: cum tamen vir sanctus omnia hæc irrideret, et cuidam suorum, qui idipsum mihi attestatus est, innuens, hæc auribus ejus instillaret: Existimat hic homo, me hujusmodi vanitatibus oblectari, sed ego hac vice velut ex necessitate morem ei gerere compellor, cum tamen pro cunctis ejus, quas ostentat divitiis, putris calami pretium non commutarem. Paucis deinde illum exhortatus, omnis protinus dilationis impatiens, festinavit ad reditum. Semper enim seculi tumultus molestissime ferebat, paradisum æstimans claustrale silentium, et dilectæ sibi solitudinis quietem omnibus Crœsi superponens divitiis.

38 Post hæc vero, cum persecutoris sui cognovisset interitum, veræ compassionis affectu, memor clementiæ, immemor malitiæ, lacrymas fudit, per Spiritum in se habitantem sciens ad quæ vel quanta supplicia talis anima justo Dei raperetur judicio. Venerunt quoque sub idem tempus nonnulli ex ministris ejus dicentes: Ecce Domine, qualis et quam ampla vobis abvenisset hereditas, si hujus mundi gloriam, quam possidere valebatis, non ultro placuisset abjicere. Quos ille indignantis vultu reverberans: Quid est, ait, quod pro magno jactatis? Numquid non omnia relicturus eram, quemadmodum et iste moriendo reliquit? Ecce interiit, nec jam sumet omnia, neque descendet cum eo gloria ejus. Scis tu Domine Deus, quod etiamsi sic futurum prævidisem, nequaquam ob hoc tamen conversionis distulissem gratiam, nisi forte ad amplius dilatandam laudationis tuæ servitutem. Quid porro magnum feci ea relinquendo, quæ ipsa naturæ conditione mecum permanere non poterant? Nonne Omnia quæ tempus peragit, quæque exitus aufert, Vilia sunt brevitate sui?

Respondete quæso. Num si vobis opulentissimam civitatem una siliqua comparare daretur, siliquam illam tam lucroso commercio eligeretis subtrahere, plus diligendo siliquam, quam civitatem amplissimam? Ad quod illi cum respondentes dicerent: Hoc factu stultissimum: Longe, inquit, stolidior, longeque vesanior est, qui quamlibet amplam hujus mimdi substantiam pro regno caelesti commutare dissimulat. Quis gloriabitur, imo quis merito de hoc remunerari postulabit, si auctori suo restituat, quod ab ipso accepit? Et tamen pius Dominus, etiam in hujusmodi nobis occasionem salutis constituit, quod sola nimirum dignatione fit ejus inexhaustæ bonitatis.

a Inferius nempe, quod vulgo Ultrajectum. Hic anno 1122 natalem Domini celebravit Henricus V, ut Urspergensis, et Crantzius Saxoniæ l. 5, cap. 43.
b Fuit hic fortassis Fredericus II, Dux Sucviæ, Henrico V, Cæsari, avunculo suo, apprime gratiosus, vir, ut Frisingensis scribit, in bellis fortis, in negotiis ingeniosus, vultu et animo serenus, in sermone urbanus, etc.
c Aliis Arnesburg, Arnsburg, Arnsberg. Brunus to. 4, Theatri urbium: Sunt qui Angersberg haud secus quani Arnsberg legunt, quasi ibi Angariæ Ducatus inceperit. Ab aquila ductum nomen, et monte in quo situm: et gestarunt olim Comites, nuncque Archiepiscopus Coloniensis Arnsbergæ dominus, albam in sculo rubeo aquilam. Aræ etiamnum valida est injugo montis, in cujus acclivi geminum pendet oppidum vetus et novum, ad radicem cænobium ordinis Præmonstratensis Wedinckhusen, quasi Widekindi (fortassis magni illius et Sancti) domum dicas: id Henricus hujus Friderici nepos fundavit, idem ipse institutum professus anno 1157.

Sanctitas ejus terrori est diabolis; Principibus venerationi.

Novi præterea unum e Fratribus magnæ sanctitatis et gravitatis virum, qui mihi secum de Godefridi meritis conferenti, hoc sermone respondit: Elia Frater, quis est hodie mortalium, qui merita sanctitatis ejus ad plenum æstimare sufficiat? Ego tanti miraculi exhibitionem per sacram illius præsentiam præsens expertus sum, ut longe inferius reputarem si vel cæco mihi visum, vel claudo gressum, seu etiam surdo restauraret auditum. Solo enim intuitu, sacrique vultus ejus efficacia quotidie infestum a me repellebatur dæmonium. His auditis obstupui, fateor, et hæc referenti: Per illum, inquam, te obtestor, qui est vera caritas, ne hujus tam fructuosæ, tamque divinæ rei me fraudes notitia. Tum ille: Eo, inquit, anno quo primum mutato habitu monasterium petii, multis me tædiis hostis antiquus, multisque tentationum aculeis incessanter agressus est, ita ut ipsum dæmonem scapulis meis quodammodo insidentem, et intolerabiliter me ab omni operis devotione retardantem, continua vexatione sentirem. Hunc ego dæmonem aliquando vehementius insistentem, cum pro posse reluctans, in oratione coram altari sancto prostratus, divinum invocarem auxilium, Dominus mihi etiam visibilem ostendit, habitu deformem, vultuque teterrimum. Quotiescumque igitur sic affligebar, currebam et inquirebam sancti viri præsentiam, et continuo eo viso, quasi quodam rore perfundebar, moxque fugam dæmonis, et mirabile tam corporis quam spiritus sentiebam refrigerium. Quod si præsentem forte videre non valebam, sed tantummodo solam vocem ipsius audire merebar, confestim non dissimili consolationis gratia refrigeratus sum, adeo ut nullatenus ambigere possem, talia in eo operari præsentissimam Spiritus sancti efficaciam. Quo Spiritu ille illustratus, meas quoque me tacente cognovit angustias, et velut omnia in se mea expertus incommoda, congruam quoque consolationis vocem formabat dicens: Frater mi, consolare, viriliter age, et quoties in tantum affligeris, ut ne unam quidem orationem coram Domino fundere prævaleas, sustine tempus miserendi ejus, atque in spe futuræ consolationis Dei respira, certissime sciendo, quia juxta Prophetæ veridicam vocem: Si abjecit, et miserebitur secundum multitudinem miserationum suarum. Ita me dulcissimo sermone, et mellita Dei melle lingua refovebat, sique annum fere continuum agonizabam, et quocumque die virum Dei casu aliquo videre vel audire non merui, gravissima, ut præfatus sum, dæmonis infestatione conterebar. Hæc ego dicta vel acta sancti Fratris nostri nequaquam passus sum tegi silentio, quatenus pia omnis cognoscat anima, quanta in Godefrido nostro reposita fuerit supernæ gratiæ magnitudo.

40 Oportebat quodam tempore hunc Dei servum, adhue ferentem gladium, cum Fratrum ita poposcisset utilitas, ad Imperatoris Henrici cognati sui venire colloquium. Erat autem Capellanus ejus Eppo, qui postmodum tanti viri exemplo conversus est, cui tamen interim non valde fuerunt accepta conversionis Domini sui principia. Hunc ergo cum paucissimis famulis assumens, dum iter agredi tentaret, ille ausus est dicere: Qualiter, o Domine, tuum Imperator adventum excipiet? quali putas vultu te egenum aspiciet, et pauperem habitu, vel crine deformem? absque solita militum frequentia modo ad se venientem? Cui vir Dei placidissime respondit: Hoc, Frater, Deo nostro totum committo, in cujus manu cor Regis est, et quocumque voluerit, inclinabit illud. Cum ergo venisset ad palatium, Imperator, licet variis occupatus negotiis, eum videns, rejectis omnibus a longe cucurrit in amplexus ejus, exclamans atque dicens: O cognate dilectissime, Deo nostro immensas gratias ago, quod te videre hodie merui. Nec enim hac die talem ac tantum, tamque mihi præcipuum virum me visurum æstimavi. Ita miro susceptum amore, magno quoque eum honore detinebat, et præ ceteris, ad Capellani ruborem, familiarius habitum, demum non absque affectuoso mœrore dimisit in pace.

Propositum ejus multis modis impugnatum.

Antistes quoque porro Monasteriensis, cum suggerentibus plurimis, castrum Capenberg, ne in partem servorum Christi cederet, obtinere niteretur, plurimaque loca beato viro in concambium cunctis acclamantibus offerret, ipse super petram vere fundatus constantissime resistebat, ita respondens Episcopo: Frustra, Pater, universi conantur, quicumque terroribus vel blandimentis propositum nostrum de loci hujus mutatione Dei dono inspiratum, impe-
dire laborant; quia nulla feram ratione, nt, me superstite, deinceps in hoc loco mundanæ vanitati serviatur, quin potius id elaborare necesse est, ut ubi hactenus licentiosa militum grassabatur incursio, illic amodo cælestis obsequii succedat assiduitas: sufficiunt enim præteriti dispendia temporis ad stultorum voluntatem consummandam, qui ambulaverunt, ut scriptum est, in luxuriis et desideriis suis. Mihi credite, etiamsi quadruplo tantum possessionum recompensantes offerretis, numquam castrum hoc ulterius seculi negotiis occupari consentirem. Tanta beati viri constantia, talique responsionum strenuitate confutati, nil Antistes, nil ceteri omnes ultra super hac re tentare præsumpserunt.
1. Pet. 4. 3.

42 Sed et tyrannus, quem sæpe jam diximus, tremendum verborum ejus fulmen expertus est, cum foret ex illis unus vir iste, de quibus legimus, quod si quis eos nocere voluerit, ignis de ore ipsorum egrediens, devorabit inimicos eorum. Dum enim ingenitæ libertatis memor Godefridus, contra se Leviatan, mundi despectu, suscitaret, mox conturbati sunt Principes Edom, robustos Moab obtinuit furor, indignati sunt habitatores Chanaan: quorum præcipuus Fridericus avaritiæ flamma succensus (halitus quippe diaboli prunas ardere facit) possessionibus Comitis, filiæ occasione, inhiabat, instabat, exercitum adversus Comitem ductabat, crebro placitabat, impietate pro pietate utebatur. Condicta igitur die in magnæ multitudinis frequentia, collatis multis hinc inde sermonibus, demum vir Dei innocentiæ puritate conspicuus, atque liberrimus, hujusmodi fulminea sancti Spiritus jacula in illum contorsit, dicens: Eia, miser homo, quid tantopere infimis et caducis rebus æstuas? Quid finitimis inhias contempto limite agellis? Numquid tu solus habitabis in medio terræ? Numquid mundum vorabis universum! Esto; Et quid tibi proficit, si totum mundum lucreris, animæ vero tuæ detrimentum patiaris? Tu quidem filiæ nobis occasionem adducis, verum universi novimus, quantus te insatiabilis avaritiæ obsideat morbus, qui, mundo teste, nec defuncti fratris tui filiæ pepercisti, sed eadem avaritia vesaniens, captivitatis eam injuriis affecisti. Inter hæc verba mirabili confidentia, multorum cum stupore, mentum illius apprehensum concutiens adjecit etiam hæc: Ecce facies tua jam jamque marcere incipit, ecce caro vultus tui jam contabescit, velis, nolis, jam tempus imminet, quo resolveris in pulverem, et redigetur in lutum cervix tua. Princeps, et unus ex hujus seculi primis, ore vulgari nominaris: sed timendum æstimo, ne in futuro seculo non inter primos, verum nec inter novissimos ac despectissimos computari merearis. Tunc ille irridens cum timore respondit: Vos quidem, o Domine, non tam a Deo Dei Spiritu repleti estis, quin ego fieri queam salvus æque ut vos, et vester ille servus seductor Norbertus. Ita ergo ignis, ut dixi, de spirituali celo descendens, veritatis inimicum urebat atque consumebat, cruciabat non illuminabat.
Apocal. 11. 3. Peccatores li- bere reprehen- dit.
Exod. 15. 15.

43 Nec multo post infelis ille mortuus est, et respiravit mundus a tali peste liberatus. Nam et Fratres universos nunc minitando, nunc militari manu terminis eorum proximando, tantis aliquando terroribus concusserat, ut unanimiter una cum Godefrido ac Patre Norberto facta invicem confessione, tamquam oves occisionis cervices pararent, et portis ultro apertis, martyrium indubitanter atque alacriter expectarent. Sed Dominus qui servos suos, quos per vasa iniquitatis probat, de tentationibus novit eripere, iniquos vero in diem judicii cruciandos reservare, egressum ejus, insaniam, ac superbiam sua potentia irridens, circulum in naribus, et frænum in labiis ejus posuit, et per viam qua venerat, omni quidem labore frustratum, sed voluntate non immutatum redire coegit. Et ille quidem præfatis Christi pauperibus,
a
Dire a socero infestatur. pauperibus, tamquam Saul malum David quærebat cunctis diebus; verumtamen Dominus non tradidit illos in manus ejus, istos per tribulationes axaminans, illius vero malitiam mire tolerando contemnens. a Gobelinus æt. 6, cap. 48. An. 1123. Fridericus Comes Westfaliæ de Arnsburg, homo ferocissimus, mortuus est; qui castrum Weuelsburg, antiquitus Hunnorum tempore constructum, restauraverat uno anno ante obitum suum; a quo totam viciniam multiplicibus angariis vexare non cessavit. Consentit Gelenius in Engelberto I. 3, cap. 42 et alii.

CAPUT X. Humilitas, ægritudo, mors.

Cum autem in medio Fratrum positus Godefridus, vita refulgeret Angelica, Fratres eum universi, prout dignum erat, honorabant, et pristino dignitatis nomine Comitem interdum nuncupabant. Sed ille, cujus exemplo humilitatis vitam quisque suam dispicere cogebatur, hoc honoris vocabulum vehementer expavendo refugit, Fratribusque dixit: Per caritatem Christi vos obtestor dilectissimi, ne me servum omnium vestrum deinceps unquam tali vocabulo contristetis. Sub hoc enim nomine me in multis excessisse profiteor: meos quoque sub hujus auctoritate nominis plurimum deliquisse, dolens et gemens recognosco. Sed minimum est hoc humilitatis indicium, cum aliquando etiam, quod ad confutandam superbiam nostram silere non possum, se cloacarium domus nostrae humillima seu extrema servitute dejectus exhibuit.

45 Porro caritatis et eleemosynæ tantus amor eum devinxerat, ut ipse domum hospitalem, quæ a hodie cernitur, per se construeret, per se quoque inibi pauperum pedes, Dominicæ institutionis minister et custos, frequenter ablueret, ac nummos distribuendo singulis misericordiæ opus impenderet, paternum circa eos affectum gerens per omnia, ita ut cum B. Job veraciter loqueretur affectu: Pater eram pauperum, et cor viduæ consolatus sum. Item: Si comedi buccellam meam solus, et non comedit pupillus ex ea, quia ab infantia mecum crevit miseratio, et de utero matris meæ egressa est mecum. Dispersit enim omnia et dedit pauperibus, ut justitia ejus maneatit in seculum seculi, et cornu ejus exaltetur in gloria.

46 Evangelici etiam præcepti non segnis imitator inimicos innocentiæ puritate diligebat, omnesque obtrectatorum injurias fortissimus patientiæ custos magnanima æquanimitate sufferebat. Recolo quoque verbum bonum, quod a quodam familiarium nostrorum, qui optime noverat sanctum virum, in hunc modum lætus accepi: Vere, inquit, Frater, quid amplius tibi dicam? Vir de quo agis, fundatus erat supra firmam petram.

47 Qais ordo fidelium ampliora his virtutibus expetat miracula, cum hæc ipsa sint tam admirandæ sanctitatis insignia? illa nimirum sunt divinæ operationis prodigia, quæ cum reprobis non possunt haberi communia, et de quibus Propheta gratulatur dicens: Tu es Deus qui facis mirabilia. Verum præter has, aliasque spiritalis gratiæ dotes, quas profecto mortale non capit ingenium, nec digne promit eloquium, vir sanctus mirabili atque inæstimabili ad Christum transeundi flagrabat desiderio, ac inenarrabilibus anhelabat suspiriis, propter quod et Dominus properavit educere illum de medio iniquitatis. Nam et frequenter, sociis in itinere quolibet residendo pausantibus, ipse quemadmodum in exequiis mortuorum membra componi solent, manus et brachia sua composuit supinus, dicens clamore intimo, gemituque vehementissimo: O si veniat hora illa nostri transitus! o si ad hanc horam aptare ac præparare me digneris Domine Deus meus!

48 Denique ut summi etiam Patriarchæ non deeset obedientia, dictum est illi a Patre Norberto: Exi de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui, et veni in terram quam monstravero tibi. Ad quod sine mora implendum obedientissime paruit, jamque discessurus una cum venerabili Domino Ottone fratre suo: Ecce, inquit, frater mi, si quid hactenus residuum fuit, quod non perfecta renuntiatione calcavimus, jam funditus in nomine Christi deseramus, nihilque ultra proprium retinentes ad iter obedientiæ alacriter properemus. Venit ergo ad locum vere, juxtab nomen suum, a Domino præmonstratum, electum, ac prædestinatum, ubi et origo nostri ordinis cœpit, ubi cum fratre Acolythus ordinatus est, ibique quamplurimos Angelicæ suæ conversationis exemplis roboravit.

49 Post annum vero revocatus ad Patrem Norbertum jam Archiepiscopum Magdeburgensem, cum seculi pompam vel strepitum sancti viri ægre ferret aspectus, Domino electum suum remunerare disponente, lenta cœpit pulsari ægritudine, acceptaque benedictione Patris Norberti, ad Elofstadense declinavit cœnobium, ubi hoc ordine post non multos dies migravit.

50 Cum languoris molestia sensim per dies ingravesceret, aderat ei devota sollicitudine germanus ejus Otto cum nonnullis Fratribus, quibus ipse transitum suum jam jamque desiderare perhibebat. Cumque astantium unus diceret: Absit Domine. Nequaquam nos desolatos relinquetis, nobis adhuc pernecessarius estis: vir beatus velut indignantis vultus respondit: Eia Frater, quid est quod loqueris? Ut quid, oro, poenitentiæ habitum suscepimus, ut quid etiam pro Christo tota die mortificari contendimus, si non per labores hos quantocyus ad Christum emigrare concupiscimus? Optandum mihi est via breviori pergere, atque ad conspectum vultus Christi, quem semper optavi, maturius pervenire. Ad hæc dicta cum germanus ejus gravi se mœrore conficeret, consolans eum Beatus ait: Idcirco, mi frater, universa propter Deum abdicavimus, quia nos ad hujus horæ necessitatem perventuros, hoc est, morituros, certissime noveramus, præoptantes atque satagentes, ne hujus nos procella discriminis obruat imparatos. Amplectamur ergo hanc a corpore peregrinationem, faciamus de necessitate virtutem, gaudentes et gratias agentes quod de labore ad requiem, de miseria ad beatitudinem transmigramus. Nec enim poterimus operum nostrorum retributionem desideratam percipere, nisi contigerit hinc per mortis gustum exire. Quia vero initium est retributionis in obitu securitas mentis, videres illum nihil hæsitantem, nihil pavitantem, quinimo vehementer exultantem, ita ut liquido in hoc Sancto recognosceres, quod fidelis servus vicinæ mortis tempus agnoverit, de gloria retributionis hilarescit. Vigilantem enim illum invenit Dominus, castimoniæ zona præcinctum, et lucernas exemplorum lucis gestantem in manibus.

51 Deinde cum sacri olei fuisset liquore inunctus, pacis osculum Fratribus dedit universis, ita dicens: Ego quidem, Fratres, gratia ordinis ac zelo divini honoris, quosdam vehementius quandoque allocutus sum. Unde si quem vestrum offendi, quæso, ne dedignetur ignoscere. His dictis, non sermone responsum, sed fletibus, pariterque contristatis omnibus paullo post fratri sic locutus est: Frater mi, audio vocem dicentem: Exite obviam ei. Et facto item intervallo, cum frater qui ei sedulus assidebat, ab eo inquireret, quid spei haberet, vir sanctus Latino sermone respondit: Magnam spem habeo. Jam enim pro toto mundo paullo diutius in hoc nollem morari exilio. Post hæc paullulum conquievit, apertisque mentis oculis cum ingenti subito exultatione dicebat: Beneveniunt nuntii Domini creatoris mei. Quo dicto debitum Creatori reddidit spiritum, atque Idibus Januar. quo die baptismum Christi sancta recolit Ecclesia, beata illa anima carne soluta, æternæ regenerationis induit candidatum: anno Dominicæ Incarnationis MCXXVI, ætatis autem suæ ferme XXX, migravit migravit ad Christum, cui est honor et gloria in secula seculorum, Amen.

a Superest etiamnum domus cum sacello S. Nicolai. ante monasterium sita. Erogant Capenbergenses omnium rerum decimas in pauperes.
b Nomen a Christi apparitione factum loco autumant quidam: alii diclum prius Pratum monstratum, sive Pre monstre, scribunt. Vitæ S. Norberti cap. 19, dicitur: Elegit locum valde desertum et solitarium, qui ab incolis antiquitus Præmonstratum vocabatur.

CAPUT XI. Miracula post mortem.

Porro Gerbergis Abbatissa, de qua præfati sumus, unice sanctum virum diligens, sæpius eum discedentem contestata fuerat, uti vel vivus vel mortuus in brevieam visitaret. Cum ecce illi, in ipso transitu, apparuit miro decore redimitus, aureoque diademate coronatus. Quem illa, transitum ejus ignorans, cum requireret deciens: Quid est dilectissime, quod sic coronatus incedis? Ille respondit: Noveris me modo sine dilationis interstitio, sine ullo gravis examinationis periculo, ad summi Regis migrasse palatium, ideoque tamquam Regis filium beata immortalitate coronatum. Quod ne aliquatenus dubites, ecce scripturam in diademate mœo digestam agnosce. Respondit et attendit, atque hoc modo digestum invenit: Induit me Dominus vestimento salutis, et indumento lætitiæ circumdedit me, et tamquam sponsam decoravit me corona. Tum illa non ignorans quod scriptum est: Gloria et honore coronasti eum; item: Posuisti Domine super caput ejus coronam de lapide pretioso, divinum advertit fideliter oraculum, statimque, nobis adhuc ignorantibus, a Missas pro eo celebrari fecit, cum ecce frater ejus post ferme dies decem veniens, felicem illius transitum hora eadem, qua nepti apparuit, completum, omnibus denuntiavit.

53 Post excessum sancti viri plurima sanitatum beneficia per illum Dominus operatus est, quæ nobis quidem, ad quos vix famæ tenuis perlabitur aura, nec omnia comperta sunt, nec facile a quoquam sigillatim enumerari possunt. Duo tamen ex pluribus operæ pretium reor attingere. Est locus, in quob sanctimonialium cohabitat multitudo,c Eltene nuncupatus, ubi una ex sanctimonialibus acerrimo dentium dolore laborabat. Cumque ingravescente per singulos dies incommodo nihil obtinere posset remendii, turbata mens consilium denuo invenit. Misit enim Dominus in mentem ejus beati viri memoriam, quem adhuc viventem bene notum habebat, et morte obita de virtutibus ejus præclara multa compererat. Hinc toto cordis affectu coepit implorare, quatenus suis apud Deum precibus tanto subveniret dolori. Mira res: ubi completa est pie credentis et de sancto viro præsumentis oratio, dolor omnis aufugit continuo.

54 Eodem quoque doloris periculo quidam ex nostris, qui Sancto adhuc viventi familiaris extiterat, permultum vexatus et infirmatus est. Dictum est illi et consultum, uti ad brachii minuendum sanguinem phlebotomum posceret: quod agens, nihil omnino salutis consecutus est. Novissime cum edidicisset prædictum sanctimonialis remedium, coepit et ipse nostrum fideliter invocare patronum. Fecit hoc, et mox curatus est.

35 Hic Dei famulus spiritu nobiscum est, gaudens cum Apostolo, et videns ordinem nostrum ac firmamentum fidei, quæ est in Christo. Cum enim e Fratribus unus ad hymnos matutinos processurus celerius surrexisset, paullulum forte resedit in lectulo, et repentino sopore concidentibus ejus oculis, egressa est processio. Moxque vir Dei clarus astitit dormitanti, et vocans eum ex nomine: Frater mi, ait, surge quantocyus; quia chorum jam ingreditur conventus. Ad cujus illico vocem surrexit, et citato gradu Fratres procedentes consecutus est.

a Abundans hæc piæ feminæ cautela fuit; nisi aut verita est, ne qua fraus apparitioni subesset, aut in gratiarum actionem offerri Deo sacrificia voluit.
b Ea voce non solæ monachæ significantur, sed et Canonicæ, ut patet ex Regula sanctimonialium canonice viventium, in Gallicanis conciliis Sirmondi, et Mira; imo et virgines viduæque, continentiam in seculo, aut sacro suscepto velamine, aut peculiari modestioris habitus ratione, professæ.
c Pighius in Hercule Prodicio: Trans Rhenum e regione Clivorum in Altino monte, ubi nunc nobilium virginum est coenobium, quod Allense nominant. Id Wichmannus Comes circiter an. 960, condidit, ampleque dotavit, ecclesia S. Vilo dicata, commisit que Luthardi filiæ, prinæ Abbatissæ; quam secuta Athela neptis. Ottones variis illud privilegiis ornarunt, atque Essendiensi, Quedelburgensi, Gandersheimensi illustribus cænobiis par esse sancierunt. Diplomata recitat Gelenius in Engelberto: in iis Eltnon, Heltnon, Allenis, Altena, Eltica appellatur; vulgo Eltenbergh, aut Hoch-Elten; nam inferius haud a monte procul Neder-Elten jacet.

Translatæ Cappenbergam reliquiæ.

Anno Dominicæ Incarnationis MCXLVIII, Indictione xi, præsidente Sedi Apostolicæ Papa Eugenio, regnante glorioso a Dei cultore Conrado, et de peregrinatione sancti sepulchrib redeunte, ut Fratrum Capenbergensium satisfaceret desiderio, venerabilis Dominus Otto, Elofstad profectus est, convocatisque Fratribus dixit, se memorabilis Godefridi germani sui ossa Capenberg transferre, jam tandem oportere. Hoc enim, inquit, dum extremum hic spiritum ageret, a me toto postulavit affectu, quod et hactenus mea neglectum desidia, nunc demum opportunum est, ut sine dilatione gratanter adimpleatur. Illico contristati omnes, æqualis omnium tremor ac perturbatio; una singulorum voluntas, eademque sententia, numquam se tanti fundatoris ac domini sui fraudandos præsentia, vel patrocinio carituros. Istum, aiunt, locum desolare venistis, vos qui patronum ipsius hinc auferre contenditis: quod si ullatenus præsumptum fuerit, omnes nos a majore ad minorem de hoc coenobio in præsentiarum effugatis. Nobis enim oblatus, et nobis per divinæ gratiæ ordinationem donatus est. Quod ergo Deus nobis concessit, homo qualiter auferre præsumit? Adhæc venerabilis Otto respondit cum suis: Poteramus quidem, Fratres mei, vos Apostolicæ Sedis litteris ad hujus rei necessitatem etiam invitos compellere, poteramus liberius et audacius quodammodo vobiscum agere, si non magis optaremus omnia consummari vestræ universitatis assensione concordi. Jam siquidem diximus, quod hoc vivus expetivit, quia cænobium Capenbergense præ ceteris diligebat, sed etego, quod diffiteri non valeo, id me promptius executurum jam jam migraturo coram Fratribus pollicitus șum. Illi e contrario, ut supra, se discessuros jactitant, nec id ullius unquam terrore potestatis elaborandum, ut huic in tanto loci sui detrimento, consensus unanimitatem adhibeant. Et cum infinita surgeret altercatio, venerabilis Otto magno curarum fluctuans æstu, nunc huc, nunc illuc celerem dividit animum, in partesque rapit varias, perque omnia versat. Novissime vocatis majoribus hæc alternanti potior sententia visa est, et ipsorum consilio ad hoc deflecti consensit, ut reliquias illasc partirentur, quatenus et illius, et nostri cænobii perpetuæ stabilitatis et pacis forent tuitio.

57 Denique cum idipsum ægre permissum fuisset, atque ipso die transitus ejus, memorabiles reliquiæ cum magni frequentia concursus, de minori ad majorem transferrentur ecclesiam, hoc quod ejusdem cænobii Fratres divinitus accidisse mili fideliter attestati sunt, ad Christi gloriam reticere non debeo. Matr ona enim quædamamplæ satis familiae,Matthia nomine, quæ eatenus febribus urebatur, nec ab aliquo curari poterat, per ejus medici omnipotentiam, qui per suæ humanitatis præsentiam socrum Simonis a febribus liberavit, ad Godefridi reliquias repente sanata est. Unde ipsa quoque non ingrata deinceps ad sacram ejus tumbam præ ceteris attentius excubabat, et sanctas reliquias indefessis orationum suarum frequentabat muneribus.

58 Post hæc, pridie Idus Februarii, portio reliquiarum, quæ nobis obvenerat, a Fratribus nostris, cum cum summæ devotionis alacritate suscepta est, ita ut in die illo, novo quodam et mirabili gratulationisd tripudio Fratrum nostrorum perfusa universitas sit, et quodammodo nobis illuxerit Jubilæus, qui est annus jubilationis plenus. Nam sicut legimus,

Jubilæus adest; (annus remissionis) proprii distractio ruris Antiquo donatur hero: servire coactos Libertas amissa petit; mala debita laxat Creditor, et limen patriæ vetus aspicit exul.

Ita nimirum et nostra societas in hujus patroni adventu, velut antiquæ servitutis mœrore projecto, novæ libertatis et exultationis gratia donata est, sentiens per eum uberiorem divini respectus benedictionem consecutam.

39 Deinde anno sequenti, sextodecimo Kalendas Octobris, sacra ossa, multis astantibus, ine sanctuario novo venerabiliter ab Antistite Monasteriensi Wernero reposita sunt. Ex quo nimirum tempore ipsa rerum experientia cognovimus, quod superni muneris abundantia intus et foris, magis magisque cumulati sumus, ita ut historiæ illius recordari possimus, qua dicitur: Benedixitque Dominus domui Principis militum; et multiplicavit tam in ædibus, quam in agris, cunctam ejus substantiam propter Joseph. Nos itaque quemadmodum ille Princeps exercitus, huic nostro Joseph votis assiduis donum delegemus gubernandam, creditis illi omnibus, quia profecto nostra omnia sub meritorum ejus manu perpetuo benedicenda et promovenda indubitanter confidimus. a Ita de co Guilietmus Tyrius lib. 17, cap. 8. Infra paucos annos apud Bauenberg mortuus est, ubi et magnifice in ecclesia majore sepultus est: vir pius et misericors, corpore conspicuus, generositate insignis, rei militaris ad perfeccum habens experientiam, vita et moribus per omnia commendabilis, cujus memoria in benedictione est. Otto Friingensis ejusdem Conradi Imperatoris frater, de gestis Frederici lib. 1, cap. 63. Bambergensis Ecclesia convenientissimum et honestissimum, et Ecclesiæ illi et Imperiodecernens, juxta tumbam Imperatoris Herrici ejus loci fundatoris, qui nuper auctoritate Romanæ Ecclesiæ in loca sancta levatus, pro Sancto habetur. regio cultu eum sepelivit. Alii alibi sepultum volunt. Viennæ. Magdeburgi, Loraci, Spiræ, etc.b Redire capit, ut ex Frisingensi et Tyrio patet, an. 1148, pervenit in Germaniam an. 1149, ac Pentecosten Juvaviæ, sive Saltzburgi celebravit.c Pars sacri corporis superior Hmstadii relicta, altera delata Capenbergam.d xi Janu. cum de S. Balthasare ageretur, dictum est tripudium pro jubilo festoque concentu accipi. Quamquam prol abile sil vera olim instituta ad sacras ejusmodi panegyres in natalitiis translationibusque Sanctorum tripudia, sed modesta, imo religiosa. Ita etiamnum Pruniam et Eplernacum, celeberrima in ditione Trevirensi cænobta ærtis anni diebus, vetere instituto, peregrini saltantes deducuntur; springhende Heylighen: quæ res magnum in spectantibus ciere sensum pietatis solet. Sic Herbipoli S. Kliani solenne olim tripudium, ejus natali die, Sant Kilans-dantz. Huc fortassis respexit, sive Leo IX, seu quisquis bullam scripsit, qua S. Dionysii asseruntur Natisponensibus reliquiæ, apud Binium to. 3, concil. statuens ut dies translationis anni singulis cum omni jucundhitate et gaudio celebretur: totaque tripudiet regio Germanorum, tanti patris et patroni adventu non ingrata. Alibi quoque apud Belgas, (ut Hallis oppido nobili miraculis Deipare, a Justo Lipsio descriptis) consuevere peregrini, absolutis divinis officiis, circum templum, inforo et compitis tripudia ugiare, pias una cantilenas concinentes, festive interea sonantibus campanis.e Ita superiorem templi chorum appellant; in cujus medio,e regione summi altaris, tumulo elevato B. Godefridi, ac deinceps Ottonis condita ossa; tumulum nuper hæreticus miles subruit, ut ante dictum.

✠

Izvornik: Acta Sanctorum. Ianuarius, tomus II, Pariz: Victor Palmé, 1863. Prvi cjeloviti prijevod na hrvatski, objavljen 22. studenoga 2026. Prijevod i uređivanje: Tim Kršćanska stvarnost.

13. siječnja Kalendar godine