Preskoči na sadržaj
Kršćanska Stvarnost
Odaberite dan
Veljača
1234567891011121314151617181920212223242526272829
Ožujak
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Travanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Svibanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Lipanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Srpanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Kolovoz
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Rujan
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Listopad
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Studeni
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Prosinac
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Veljača
1234567891011121314151617181920212223242526272829
Ožujak
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Travanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Svibanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Lipanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Srpanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Kolovoz
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Rujan
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Listopad
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Studeni
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Prosinac
12345678910111213141516171819202122232425262728293031

✠

Acta Sanctorum · Svezak II · 15. siječnja

O sv. Aleksandru, utemeljitelju Akemeta, u Carigradu

DE S. ALEXANDRO, FUNDATORE ACOEMETORUM, CONSTANTINOPOLI

Sadržaj (10)
  1. § I. S. Alexandri natalis, Vita.
  2. § II. Acæmetorum origo, prima monasteria.
  3. § III. S. Alexandri ætas, tempus obitus.
  4. S. Alexandri vita secularis, cænobitica, anachoretica.
  5. Fanum succensum. Rabbulus conversus.
  6. Cenobium ad Euphratem constructum.
  7. Iter per solitudinem et limites Romani Imperii. Miracula.
  8. CAPUT VI. Antiochiæ gesta, tolerata.
  9. Monasterium Constantinopoli constructum.
  10. Persecutio, mors, miracula.

§ I. S. Alexandri natalis, Vita.

Duos hoc die damus illustres sanctitate Acoemetos; alterum natu grandem, auctorem ejus instituti Alexandrum; juniorem alterum, atque in ipso prope flore ætatis calo transscriptum, Joannem, cognomento Calybyten, qui ad Alexandri nuper vita functi reliquias, plurimis miraculis, ideoque et piorum hominum concursu, celebres, sezennium exegit. Et hunc quidem Latinorum Græcorumque fasti XV Januarii exhibent; illius nusquam expressum natalem reperimus. Fit tamen honorifica ejus mentio in vita S. Marcelli Abbatis, qui ab eo sacratum habitum suscepit, et tertius ab eo Acoemetorum monasterio præfuit; cujus natalis agitur XXIX Decembris. Eo quoque die signari Alexandri nomen poterat: sed quoniam Joannes, etsi non ab eo sit in monachorum numerum cooptatus, tamen quia diu ante Marcellum diem suum obiit; merito inter Acoemetos, quorum quidem religiosa peragatur memoria, S. Alexandri primogenitus censeri appellarique potest: eaque causa illi Alexandrum, parentem filio, comitem damus, aut ducem potius, propterea quod ex ejus vita plurima, quæ de Acoemetis adhuc perperam tradita, illustrabuntur.

2 Eam Vitam nacti sumus e bibliothecæ Regis Christianissimi MS. codice, vetustate quibusdam locis ezeso, eoque mutilam; præclaram alioqui, et nondum typis vulgatam, aut ulli citatam, quod quidem viderimus, recentiorum. Auctor monachus Acoemetus fuit, ab ipso Alexandro præceptionibus asceticis eruditus ad virtutem. S. Alexandri Id ipse non uno loco significat. Nam cap. 4, cum Christum narrasset S. Alexandro apparuisse, id se ab illius ore didicisse scribit: χλι τοῦτο αὐτὸς ἡμῖν ώμολόγησεν, ώς ἐξ προσώπου ἐτέρου, et cap. 8 profitetur se ea scribere, quæ oculis ipse viderit, et curiose observarit: καὶ ἡμεις μὲν, inquit, τὴν φιλαδελφίαν καὶ τὴν στοργὴν ἐπιδεικνύμενοι, ἀπερ ἐθεσάμεθα. Alia ex Rabbuli, ab Alexander ad fidem et vitam anachoreticam conversi, dein Edessæ Ecclesiæ præfecti, relatione tradit: Τελειφθέντος τοῦ μακρίου, ώμολόγησε τοῦτο ὁ Πάββουλος ἐμπροσθεῖν Επισκόπων καὶ μοναχῶν' καὶ ἀλκθής ἐστιν ἡ μαρτυρία τοῦ νέου μαθητοῦ. Supervixet Alexander hic Auctor, in monasterio quod in Bithynia a Joanne ejus successore inchoatum, Marcellus deinde perfecit: in quod deinde S. Alexandri translata ὅσια λείψανα καθ' ἐκάστει ἡμέραν ἐθυματούργουν, ut cap. 8, dicitur; illudque subjungitur votum: Γένοιτο δὲ πάντας ἡμας ἀξίους μαθητάς γενεσθαι τε καὶ εύρθηναι καὶ τυχεῖν διὰ τοῦν πρεσβιεῶν αὐτοῦ, ὼν αὐτὸς μέτοχος ἐγένετο. Hæc de Auctore.

3 Ipsiam porro vitam solidissimam, omnique acceptancee dignissimam, tum rerum omnium exacta descriptio, et consequentia persuadet, tum consentanea aliorum scripta, ac præsertim Vita S. Marcelli, in qua dicitur Alexander, vir virtute incomparabilis, plenus sapientia, plenus pastorali sollicitudine et diligentia enraque animarum. Baronius quoque tomo 6, Annal. an. 439, num. 18, memorat Alexandrum Abbatem, hujus instituti, (Acæmetorum, quos ipse Acæmetas vocat, minus fortassis usitate, cum ἀχοίμητος dicatur Græce, vigil, insomnis, de quo mox) auctorem, et S. Marcelli institutorem.

§ II. Acæmetorum origo, prima monasteria.

Andreas Saussaius V. CL. in Martyrologio Gallicano hoc die S. Joannis Calybitæ vitam brevi epitome complexus, ait eum e patria fugientem Arometi monasterium remotissimum petiisse. Debuit Acæmetorum scribere, sed cujusmodi illud, aut ubi terrarum situm fuerit, silet. In Fastis Marianis, in Syria; in Martyrologio Gallico idiomate Leodii vulgato, Hierosolymis statuitur. Jacobus Canisius noster in Petri Ribadeneiræ Flore SS. Latine verso, parte 2, de SS. Extravagantibus, ad XX Februarii, ait S. Eucherium Episcopum Aurelianensem, Christi crucem amplexum, cænobiumque Acæmetorum ingressum, monachum induisse etc. et multa ibi de Acæmetis annotat. At quantum deviat! Gemmeticum S. Eucherius ingressus est, quinque leucis a Rotomagensi urbe dissitum, instituti Benedictini; circiter annum 640, a S. Philiberto, sumptum præbente Dagoberto Rege, fundatum, ut XX Augusti ad S. Philiberti vitam dicemus. Dicitur quidem post S. Alexandri decessum late per orbem propagata Acæmetorum religio, hic cap. ultimo. Et in Vita S. Marcelli: Quomodo ex magna Eden quatuor dicunt manare fluvios, ita etiam ex Marcelli tabernaculo cæpit per universum fere orbem terræ profundi purum et jucundissimum et salutare fluentum, illa, inquam, accuratissima vitæ, quæ ab eo agebatur, imitatio. Præterea autem supernarum potestatum ministerii, quod nullo somno interrumpitur, zelus cum hinc cæpisset, venit ad primam et urbium Reginam; deinde ad alia quoque transiit loca imitatio. Sed hæc de Oriente accipienda: quamquam fuerunt etiam in Occidente, qui similem sacrarum precationum disciplinam suis præscriberent, aliis tamen statutis temperatam.

5 Primum ejus rationis caenobium erexit ad Euphratem Alexander, ut cap. 4, dicitur. Ad ejus normam alia ab ejus discipulis ipso vivo condita, et quibus Crithenium cap. 6, laudatur. Sed in his institutum, non nomen Acæmetorum viguit. Demum Constantinopoli aliud ipse construxit, in quo e vita migravit. De eo cap. 7, et 8, atque in vita S. Marcelli ista habentur: Kaî tôte μὲν ὁ Θείος 'Λλεξανδρος πρὸς τὴ ἐρῶν οίκω τοῦ μεγάλου ἐν μάρτυραι Μηνὰ τὴν ἀσκησιν ἐπιδείκνυτο. Ύστερον δὲ καὶ πρὸς αὐτὴ τὴ τοῦ πόντου στόματι σεμνὸν ιδρύεται φροντιστήριον, τοῦ δὲ καὶ νόμον είσάγει, καινὸν μὲν, ἀλλὰ τὰ ἀπαντάχου καλλιστον, μηδέποτε τῶν εις Θεὸν μυνῶν τὸ συνεχές διακόπτεται, ἀλλὰ τὴ καταδιαχή τῶν λειτουργούντων υπαλλαγή τὴν ἄσιγητον ταύτην, καὶ ἀποσυστον τὴ δεσπότη πριποιείσθαι δοξολογίαν. Et tunc quidem divinus Alexander in templo magni Martyris Menæ exercebatur; postea autem in ipso quoque ostio Ponti venerandum statuit monasterium: in quo novam quidem, sed longe omnium pulcherrimam legem posuit, ut hymnorum ad Deum numquam interrumperetur perpetuitas; sed per vices mutatis ministris hæc numquam silens et numquam quiescens tribueretur Deo glorificatio.

6 Hoc post Alexandri deces sum in Bithyniam translatum est, a Joanne ejus successore, in locum Γομῶνα appellatum, quem et Έιρήναιον dixerunt, διὰ τὸ θορύβων ἐκτὸς εῖναι, quod procul a turbis et strepitu abesset. Ιοάννου δὲ, ut in vita S. Marcelli dicitur, τὸ πράγμα δνομα τὴ τόπω δόντος, ἐκ τής διηνεκοῦς πρὸς θεὸν ωδής τῶν Ακοιμήτων ἄχρα τής δεύρο τὸ φροντιστήριον δνομάξεται. Τὸν γὰρ αὐτὸν 'Λλεξάνδρω τύπον καὶ Ιωάννης ζηλώσας ἐκ διαδοχής τῶν φδόντων τὴν πρὸς Θεὸν ἀχοίμητον ἐποιείτο δοξολογίαν. Cum Joannes autem ex re ipsa nomen loco dedisset, propter perpetua quæ ad Deum fiunt cantica, in hodiernum usque nominatur monasterium Acæmetorum, id est, Non dormientium. Nam cum eamdem formam, quam Alexander habuerat, imitatus esset Joannes, eorum qui per vices canebant, nullo somno interruptam faciebat glorificationem.

7 Joanni haud diu post translatum monasterium vita functo, subrogatus est Marcellus, sub quo ea colendi numinis ratio late sparsa, venit etiam, aut potius rediit, ad primam et urbium Reginam Constantinopolim: quando Studius quidam vir præclarus, ut ait Nicephorus lib. 13, cap. 23. Roma Constantinopolim venit, et Divo Præcursori templum erexit, in quod monachos ex monasterio Acæmetorum induxit, quod divinissimus Marcellus extruxerat; in quo perpetui hymni Deo canerentur, sodalitate monachorum in tres coetus divisa. Hinc Studitæ orti, quorum multis seculis eluxit virtus et eruditio, et præsertim gloriosa adversus Iconoclastas Imperatores certamina, de quibus IV Februarii ad S. Nicolai Studitæ vitam, XI November ad S. Theodori, et alibi sæpe.

8 Hinemanifestum unde Acæmetorum fluxeritnomen. In Vita S. Joannis Calybitæ a Lipomano edita, ita appellati dicuntur, quod numquam cubare soliti essent. At vero id glossema videtur interpretis, aut cujuspiam librarii. Ita Carthusiani Colonienses in addit. ad Usuardum XXVII Februarii habent S. Joannem septem annis in monasterio stetisse. Rosweydus in Notis ad cap. 26. Philothei, nu. 76, Stylitas vocat ἀχοιμήτους, quod S. Simeon Stylites istlie referatur manibus in cœlum extensis stetisse tota nocte, nec a somno delinitus, nec a labore superatus. Sic et monachi Palæstinæ in Lauris degentes laudantur ab Evagrio lib. 6, cap. 31, Κουνάς τάς πρὸς τὸν Θεὸν λιτάς δημερένουσι τε καὶ διανυτερεύουσι, οὐτω σφᾶς ἐκθλίβοντες, οὐτω τοῖς πόνοις πιέξοντες, ως τάφων ἀνευ νεκρούς αὐτὸς δρᾶν. In precibus, quas ad Deum fundunt, die noctuque perseverant, ita se atterentes, ita laboribus affluentes, ut insepulti mortui videantur. Verum et Palæstinorum monachorum, et Stylitarum diversum ab Acæmetis institutum fuit. De utrisque illis actum alibi. Alexander præclaram continuandæ per vices precationis instituit methodum: quam Canisius et Ferrarius in Catalogo SS. Italiæ perperam ita interpretati sunt, quasi iidem absque intermissione in divinis laudibus excubarent, et somni perparum aut omnino nihil caperent. At recte Baronius to. 6, Annal. an. 439, nu. 16, scribit eos juges die noctuque pervigiles Deo laudes obtulisse, tripartito tempore, sibi invicem succedentes.

§ III. S. Alexandri ætas, tempus obitus.

Quot annos vixerit Alexander, nusquam diserte ex- S. Alexandri pressum. vila secularis, pressum. Quinquaginta in religiosæ vitæ exercitatione posuisse, in procemio vitæ et cap. 8, asseritur. Prius vero quam ei sese exercitationi daret, adolescentiam in studiis litterarum Constantinopoli exegit; militiam annis aliquot secutus, atque aliquamdiu ἐπάρχησω functus munere: ut haud multo minor viginti quinque annis videatur ad monasticam vitam accessisse.

10 Hæc omnis in sex veluti flexus aut præcipuas functiones partita illi fuit. Primum enim, quadriennium in Syria sub Elia Archimandrita rudimentis cænobiticis datum: septennii anachoresis secuta: adjecit inde ad conciliandos Christo Gentiles animum, et Rabbulum cum suis, triginta item latrones, atque alios convertit, miraculis etiam patratis, ac cælitus elicito igne; quod evenisse dicitur triginta ante obitum illius annis. Postea viginti ipsos annos monasterio trans Euphratem præfuit, et quadringentos in eo monachos instituit ad virtutem; ut cap. 4, memoratur. Tum peregrinus, in solitudine Euphrati vicina, Antiochiæ, Palmyræ, atque in variis monasteriis quinque facile annos exegit; tres quidem, quibus annonæ sterilitate castella dicuntur laborasse, antequam ad urbem Antiochenam accederet: quartus fertilitatis fuit: altero post tandem Constantinopolim venit, ibique quinque reliquos vixit.

11 Hæc de Alexandri ælate. Nunc qui Christianæ epochæ ea congruat, quærendum. Theodotus Antiochiæ Episcopus erat, cum isthic degeret Alexander, ut cap. 6, dicitur. Is autem anno 421, ordinatus, annis sex eam rexit Ecclesiam, ut ex Theodoreti epistola 83, patet, quam ex codice Vaticano recitat Baronius to. 6, Annal. an. Chr. 444, nu. 23. Qua de re actum pluribus VIII Januarii in S. Attici Vita. Cum eam Ecclesiam teneret Theodotus, Alexander hic noster Antiochia mendici habitu recessit, et Constantinopolim paullo post venit. Quam hic persecutionem passus cap. 8, scribitur, ea videtur a Nestorio concitata ejusve asseclis. Capessiverat eam Sedem Nestorius IV Id. Aprilis, Felice et Tauro Coss. ut auctor est Socrates lib. 7, cap. 29, qui Christi annus erat 428. Idem anno 431, ab Ephesina Synodo damnatus, solioque exturbatus est. Nec videtur Alexander illi damnationi superstes fuisse, aut saltem diu: plane ut probabile sit, circiter 380 annum Christi, militiæ nuntium remisisse, ac dein quinquaginta annorum curriculo strenue ac feliciter peracto, e vita decessisse sub annum 430. Quid, quod ejus discipuli domicilio in Bithyniam translato, hoc ἐφρηχεῖον appellarunt, qui demum pacem et quietem reperissent, procul insectantium tumultu? suffragantur quæ dein ab iisdem gesta Acæmetis.

12 Illud quoque declarandum videtur, Rabbulus, qui et Rabbulas, Rabulas, Rabula dicitur, quo tempore Edessenam administrarit Ecclesiam. Is ante annum 400, ab Alexandro fidei mysteriis eruditus; constructo urori ac filiabus monasterio, in eremum secessit, atque annis aliquot anachoreticam vitam duxit. Dein Episcopus ordinatus, annis 30 Edessenæ Ecclesiæ præfuit, ut cap. 3, dicitur. Illi Ibas successit, qui in epistola ad Marim Persam, quæ extat Act. 10. Concilii Chalcedonensis, et to. 6, Annal. Baron. an. 448, nu. 66, Rabbulam perstringit, et tyrannum civitatis Edessenæ appellat, propterea quod cum Acacio Melitenensi Theodori Mopsuesteni libros damnarat. Hæc vero non ante annum 435 contigerunt, quo, cum Nestorii libri a Theodosio Imp. jam XV, Cos. III Nonas Augusti interdicti incendioque damnati essent, ut dicitur L. ult. C. Theodos. de Hæreticis; Nestoriani, ut Nestorium non nova docuisse ostenderent, Diodori Tarsensis et Theodori Mopsuesteni scripta, affinem tradentia doctrinam, publicarunt: quibus Rabbulus atque Acacius restiterunt, ut testatur etiam Liberatus in Breviario cap. 10. Extant in Concilio V. Æcumenico confessione sive Collatione V, quas tunc invicem hi et Cyrillus scripsere, epistolarum fragmenta. Atque inter alia Rabbulo ita Cyrillus scribit. Semper quidem tua splenduit sanctitas, præcipue autem modo facta omnibus Orientalibus columna et fundamentum veritatis, et sicut quemdam pestiferum expellens morbum, novæ et abominandæ hæreseos Nestorii blasphemiam. Videtur ergo etiam post annum 435, aliquamdiu fuisse in vivis Rabbulus. Ubi is decessit, subrogatus est Ibas, superstite etiamtum Joanne Antiocheno; nam hic S. Proclus Constantinopolitanus Antistes scribit, apud se Ibam Edessenum hæreseos Nestorianæ a suis Clericis insimulatum. Extant eæ litteræ collatione VI, concilii V, quod propter tria Capitula præcipue convocatum, quorum Capitulorum secundum erat de citata Ibæ ad Marim epistola. Successit Theodoto, de quo supra, in Antiochena Cathedra Joannes anno Christi 427, sedit annis tredecim, ut diserte scribit Theodoretus ep. 83, ante citata. Obiit ergo an. 440, quo anno ejus obitum consignavit Baronius in Appendice tomi 3, ad ann. 436, cum prius eo anno decessisse illum scripsisset: quod in Epitome quoque observavit Spondanus; at non Gualterius in Tabula Chronographica, et Petavius in Chronologia lib. 13, de doctrina tempor. qui Theodoti mortem referunt ann. 427, Joannis 436, additque Petavius, cum sedisset annos xiii, ut calami aut memoriæ lapsum liceat agnoscere. Præfuerat jam, superstite Joanne, anno uno alterove Edessenæ Ecclesiæ Ibas.

13 Unde confici potest circiter annum 437, decessisse Rabbulum, qui S. Alexandro septem annos superstes, narravit facta olim ab eo miracula, jam grandis natu, cæcus oculis corporis, cum mente acutum cerneret, ut jam vidimus. De cæcitate meminit Theodorus Lector Collectan. lib. 2. Metâ tñn πρός τούς ἀνατολικούς συββίβασω συγγράψαι λέγει τον Θεοδόριτου κατὰ τῶν δώδεια κεφαλαίων Κυρίλλου. Ραβουλὰς ἐδέσης ἐπίσποπος τυφλὸς ἴν. Ἀνδρέας δὲ τῶν Σαμοσάτων ἐνεκάλει ὁς γράψαντα κατὰ τῶν δώδεια κεφαλαίων Θεοδόριτου. Post reconciliationem cum Orientalibus, Theodoritus contra duodecim Capita Cyrilli scripsisse fertur. Rhabulas Episcopus Edessenus cæcus erat. Andreas vero Samosatenus accusavit eum, quasi contra duodecim Capitula Theodoriti scripsisset.

Auctore monacho Acæmeto, ejus discipulo, ex veteri Græco MS.

PRÆFATIO AUCTORIS.

Sanctissimus ac beatissimus Alexander, vir Apostolicus, et vobis Christum diligentibus, et mihi disceptationis proponitur argumentum. Illud enim mihi licere existimo, ut et virtutem imitatione, et verbis præclara ejus facinora coner exprimere. Benignisimo igitur Deo adjuvante, cujas hic vir, quo de sermo est, extiterit, et unde illa ei exercitationis ratio modusque, exponam. Novimus, cunctos, qui cœlestibus cumulati beneficiis a propitio Numine sunt, illius agnoscere beneficentiam, illius delectari operibus, illius laudes prædicare, et cum Apostolo in has prorumpere voces: O altitudo divitiarum sapientiæ et scientiæ Dei! quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viæ ejus! Spectemus igitur exitum victoriosi athletæ, qui inter nos vitam egit, et numquam interruptum, veluti Sol hic aspectabilis, cursum peregit.

2 Atque hic solus in hac nostra vere, ut Salvator noster testatur, perversa generatione, ita eluxit, ut geminam sibi coronam pepererit. Etsi igitur omnes, qui scribendæ historiæ dedunt operam, hic fatiscere necesse sit, rerum narrandarum magnitudine eorum obruente facultatem; tamen quia silentium nostrum volentibus illius virtutem imitari infructuosum futurum sit; quemadmodum qui seculi negotia tractant mercatores, quæstus proventuri gratia, mortis etiam periculo sese objicunt; nos quoque propter eorum qui imitari voluerint, emolumenta, facilius ad hanc dicendi temeritatem devenimus, ac tempori obsecuti partem aliquam recensebimus magnanimi hujus athletæ præclare factorum; nam ut universa pro dignitate exponamus, fieri nullo modo potest. Eia igitur principium proponamus certaminis, et præstantem hunc athletam fide egregie instructum fuisse commonstremus. Alexander, cujus memoria est in benedictione, toto corde, totisque viribus Deum dilexit, ipsisque id patefecit operibus: et quod nullum Divinorum mandatorum sit prætergressus, fructus testatur: indicium id Christus ipse præscripsit: A fructibus eorum cognoscetis eos. Neque suæ dumtaxat salutis curam gessit, verum orbem terrarum universum subjugare Christo studuit; atque id quoque ex parte perfecit. Et velut in manibus haberet eorum qui per ipsum salvarentur mercedem, ita firmo pectore, animoque invicto, quinquaginta per annos alienam, impentius tamen propriam, assidue salutem curavit.

S. Alexandri vita secularis, cænobitica, anachoretica.

Beatus hic ex Asia illustri genere oriundus, in insulis habitavit: Constantinopoli vero arte Grammatica accurate eruditus, atque omni morum honestate et temperantia conformatus, ad maturam pervenit ætatem: dein in militum a Prætorianorum classem allectus, brevi pervidit quam humana omnia infirma sint et instabilia, quamque gloria omnis mundana velut flos fœni celeriter defluat: eoque res has sublunares ut fluxas aspernatus, mentis oculos in alterius longeque melioris vitæ bona intendit. Ergo veteris novique Testamenti libros indefesso studio pervolvens, in sanctis tandem Evangeliis invenit inexhaustum, nullique rapinæ obnoxium thesaurum, ita eos qui viva fide accedunt invitantem: Si vis perfectus esse, vade, vende quæ habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in cœlo, et veni, sequere me.

4 Hoc ut audivit et sincere credidit, continuo et patrimonium omne, et castrensia bona (nec exigua illa, qui in eo esset Prætorianæ militiæ gradu, et insigni præditus cum temperantia, tum animi magnitudine) in mendicos et pauperes profundit. Cupiebat enim propter propositam spem, procul a patria, cognatis, amicis secedere, ut in solius Christi adlegeretur familiam. Et audierat in Syria cænobia esse sanctorum virorum, quorum præclara et laudabilis esset conversatio. Eo igitur cum venisset, multis precibus, tandem obtinuit, ut in monasterium admitteretur religiosissimi Archimandritæ Eliæ, cujus erat celebre in iis regionibus nomen, propter eximiam et morum sanctitatem, et domesticæ disciplinae institutorumque rationem.

5 Istlic quadriennio moratus egregios in virtute progressus fecit, alacre et indefessum iniens certamen, atque in cunctis reverenter obtemperans; vitam autem divinarum Scripturarum norma regens. Cum vero.... non reperiret, quod quæ in commune instituitur vita, ut norunt earum rerum studiosi, summam illam egestatem, et curarum omnium vacuitatem sancto Evangelio consentaneam,b minus experiri videatur, Præfectis omnes Fratrum necessitates sollicite curantibus; servus Dei Alexander, spiritu fervens, assidue illam audiens Domini vocem, vetantis vel in crastinum sollicitos esse, qui multis passeribus præstemus, angebatur et perturbabatur animo, neque ulterius continere se poterat. Nec fas erat quidem, ut principio statim iïs de rebus faceret sermonem: oportebat enim eum prius omni spirituali instrui armatura, quæ est psalterium.

6 Cum vero quadriennii spatio desiderium suum explesset, non propter ingenii tarditatem diutius in illa disciplinae exercitatione immoratus; sed quod exacte intelligeret, de quo quisque versus esset pronuntiatus, tunc oratione et obsecratione ad Deum fusa, haustaque cœlitus intelligentia, nihil, præter

Præpositi mandatum, jam mortale spectare sustinuit, verum sumpto Evangelio continuo Præfectum adit, itaque eum compellat: Pater verane sunt omnia quæ in Evangelio conscripta? Elias autem vere Pater et pastor rationalium ovium, insolitam interrogationem miratus, ratusque eum maligni dæmonis fraude in aliquam prolapsum incredulitatem, nihil quidem statim illi respondit; verum prona facie solo affixus, Fratres hortatur, ut orent pro eo, laqueis, inquit, diaboli irretito. Cumque duarum horarum spatio pro eo cum lacrymis fudissent ad Deum preces, assurgit Archimandrita, ex eoque sciscitatur: Frater, unde hæc tibi incidit cogitatio? Hic ille rursus quærere, Verane sint quæ in sancto scripta Evangelio sunt? Respondentibus, verissima esse, quia Dei verba: Cur non ergo, inquit, illa exequimur? At illi: Nemoc servare illa potest. Tum vehelementi quodam spiritu correptus, ac veluti præteritum omne tempus damnans, et ad nihilum redigens, salutatis Fratribus, sumpto secum Evangelio egreditur, executurus quæ scripta sunt, et sanctos Patres nostros imitaturus. Ergo Eliæ vatis exemplo abit in solitudinem; in qua septem exegit annos, nulla terrenarum rerum pulsatus sollicitudine; Spiritu sancto actus ejus omnes perpetuo dirigente.

a Græce est 'Επαρχες.' Est 'Επαρχο; Præses, Prætor, Præfectus Prætorio. Fortassis innuitur gessisse eum aliquam præfecturam; ut 'Επαρχες' non Prætorianum, sed Præfectorium significet.
b Videtur id dicere Auctor; Cum suadeat in Evangelio Christus, ut rebus omnibus abdicalis, totos non illius providentiæ committamus, nec de cibo aut vestitu omnino cogitemus, id perfectius impleri in anachoretico vitæ genere, ubi necessariæ res non propria industria parentur, non Præfectorum sollicitudine curentur, sed ab una Dei manu expectentur. Verum, etsi, propter et hanc eminentem de divina ope fiduciam, et assiduam cum dæmone luctam absque hominum aliorum auxilio et solatio, sublimior ea videatur vivendi ratio, quam quæ in cænobio ducitur; tamen potest hæc et debet, in iis sallem qui aliis non præsunt, omnino perfectissima inesse sollicitudinis vacuitas. Cur enim de crastino cogitent, de cibo, potu, vestimentis, quibus abunde paterna Dei cura prospicit, vel Præsidum vigilantia, vel aliorum hominum, imo et brutorum quandoque animalium, atque Angelorum etiam ministerio? Laudabilis tamen fuit antiquorum consuetudo, qui diu in cænobio exercitati in solitudinem abibant, vel ad tempus, vel in perpetuum, ut quietius vacarent Deo, plura incommoda paterentur, dæmonem veluti singulari certamine vincerent.
c Ilæ ab infirmitate nimia missa vox est. Si de præceptis agatur, servari cum divinæ gratiæ auxilio omnia possunt, non ita tamen, quin subinde homo, saltem leviter, labatur; si de consiliis, et illa quoque cum eadem gratia suscipi atque impleri queunt; licet quisque expendere ante debeat, quod monuit Christus, ne aliius ædificium moliatur, ne gravius bellum aggrediatur, quam exequi possit ejusdem gratiæ fultus præsidiis.

Fanum succensum. Rabbulus conversus.

Ubi vero visus est fidem caritate radicasse, mentem quoque ad Evangelii prædicationem adjecit, ne cum otioso et nequam illo servo damnaretur. Cum ergo audisset civitatem esse quamdam, in qua improbi dæmonis etiamnum dominaretur superstitio; nam et festivas idolorum peragebant ferias, et in nefandis exultabant gestiebantque flagitiis; succinctus lumbos in præparationem Evangelii, ingressus in celeberrimum eorum fanum, Divina a quadam virtute illud succendit evertitque. Eoque perfunctus certamine, nequaquam ex eo loco profugit, sed in ipso templo consedit.

8 Concurrere interea populares ingenti furore, eique necem intentare: qui mox tamen incredibili ejus libertate mansuefacti discedebant. Ille vero a Dei gratia custoditus, in Apostolicam illam vocem prorupit: Et ego homo sum similis vestri patibilis; atque in his quoque vanissimis rebus tempus aliquando contrivi. Fugite judicium æternum. Regnum vobis cæleste annuntio. Et multo tempore hæc facientes.....

9....b urbis Præfectus, quod et divitiis et facundia præstaret... deinceps vero idolorum exterminator, et præco factus veritatis. Hic insano correptus defendendæ superstitionis studio, magna voce populum ita affatur: Fratres et Patres, patrios Deos ne deseramus:

AUCTORE EJUS DISCIPULO, EX MS. GREECO. Rabbulum Præfectum præfidenter secum disputantem confulat:
c
vim ac minas contennit:
Rom. 8. 38.
fidei mysteria Præfecto ex-ponit:
Matth. 10. 39.
Scripturas explicat:
3. Reg. 18. 98 et 4. Reg. 1.
eo miracula Eliae non credente.
3. Reg. 18. 40.
deseramus: at sacrificia iis ritu solito offeramus. Dii Galilæo huic minime auxiliantur. Neque ab eo injuria lacessiti, velut si obsequiis essent deliniti, opem illi ferent. Equid magnus est Deus Christianorum? Dein sua fretus potentia et nescio quibus diaboli præstigiis offusam habens mentem, dicit multitudini: Ego solus ad eum accedam, ejusque magiam ac fraudem dissolvam, et Deos ulciscar, nosque omnes ab eo contumelia affectos. Magna ergo cum insania ad eum accedit, cumque eo disputaturus, cœpit jactabundos hosce proferre sermones: Ut certaminis moderatoremc,... justitiæ, denuntiem;... capesamus armaturam, qua omnem, vim roburque hostile elisit, et non solum principatus et potestates, et dominationes æternæ illius caliginis, et spiritales nequitias evertit; sed totum orbem terrarum obsistentem repulit. Omnia igitur frustra expertus adversarius, semperque divina virtute prostratus, ac nihil omnino valens efficere tandem universalem hominum pugnam ciet: variehi sanctum athletam aggrediuntur.
10 Ille vero neque regiam reveritus est potestatem, neque Præfectorum timuit minas, neque populi contumeliam, neque Antistitum perversas adhortationes, nec quæ alia intentabantur, ut abduci sese a veritate pateretur. Verum eos omnes qui contradicebant confudit, recta vitæ ratione, et fide perfecta. Audierat enim Apostolum dicentem: Quis nos separabit a caritate Christi? tribulatio? an angustia? an persecutio? an fames? an nuditas? an periculum? an gladius?....
11..... dominorum nostrorum Deorum evertisti; et non solum populum, sed et nos omnes ad te attrahere vis, ac tui similes efficere, sacrilegos ac Deorum omnium contemptores. Dic igitur veritatem: Quam spem habetis vos Christiani, qui ita vitam vestram contemnitis, talia audentes? Beatus subridens, ait: Nos vero neutiquam vitam nostram contemnimus, ut dicis, sed æternam vitam expetentes, præsentem hanc negligimus. Scriptum enim est nobis: Qui perdiderit animam suam in hoc mundo, in vitam æternam inveniet eam. Ille vero: Qualem spem expectatis, ubi ab hac vita migraveritis? At Beatus: Nos volentibus veritatem addiscere, et transferri a tenebris ad lucem, hujus vim sermonis operibus ostendimus. Nec opus est fabulis multiloquio involutis, ut vos Ethnici existimatis.

12 At ille: Et ego paratus sum omnem vestram insaniam addiscere, qua non solum nos conturbasti, verum et Deos contumelia afficere non cessas. Tum Sanctus: Audi, inquit, Dei nostri virtutem, et mysteria fidei nostræ, cœpit que illi explicare Dei erga homines benignitatem, et sacrarum Scripturarum virtutem, exorsus a prima mundi conditione, usque ad Crucis dispensationem. Et persisterunt invicem his de rebus conferentes die illa ac nocte tota, cibi omnis somnique expertes. Scriptis igitur consignatas ostendens sanctorum virorum virtutes, quamque de Deo habuere fiduciam, atque in eum quasi libertatem, evolvensque a Deo dictata volumina, in eum devenit locum, ubi Elias traditur ter ignem e cœlo elicuisse. Cumque plura jam ille capita audisset, hic obloqui cœpit, ac sibi scilicet victoriam polliceri: Ista omnia, inquit, mendacia sunt: res vestrae conflictis fabulis constant. Utilia tibi suadeo, ut nobiscum diem festum agas, et Diis sacrificia offeras. Et quæ in eos perpetrasti, quia benigni sunt, eorum tibi veniam atque impunitatem, quia ignorantia adductus ea fecisti, tribuent. At Beatus: Si Dii erant, cur non a primo mane in vesperam ad se clamantes exaudiebant, ignemque largiebantur? Et quidem Dei servus Elias solus erat, omnes tamen pseudoprophetas Divina virtute interfecit: eoque orante ne plueret propter dementem hominum in colendis idolis vesaniam, annos tres et sex menses nullus omnino e cœlo nubes decidit: donec ipse Dominus servi sui severitatem, ob humanitatem erga viduam, inflexit, atque ad benignitatem eum induxit, ut jusjurandum suum solveret, et pro hominibus ad se funderet preces. Dixerat enim: Vivit Dominus, si erit annis his ros et pluvia, nisi juxta oris mei verba. Neque irritum servi sui jusjurandum esse voluit Deus; verum ut dixit propheta, ita evenit.

13 Irridens autem dicit B. Alexandro: Si hæc vera sunt, si talis est Deus vester, et famulos suos ita actutum exaudit, precare et tu illum, ut coram nobis ignem demittat. Id si fecerit, dicam non esse Deum ullum nisi Deum Christianorum. Sin vero, falsa sunt quæ apud vos scripta extant: nam et tu, ut dicis, servus es Dei illius. Beatus autem Alexander firmiter credidit absque hæsitatione; et Deus ejus petitioni annuit. Et quia scriptum est, Omnia possibilia sunt credenti, ait illi: Invoca et tu Deos tuos, quia multi sunt, ut coram nobis ignis decidat. Deum ego Deum meum precabor, et veniet ignis, consumetque positas ante nos storeas. Rabbulus vero ait: Non habeo ego talem potestatem; verum ora tu. Sanctus ergo his auditis, fervens Spiritu, surrexit, dicens: Oremus, et stans versus Orientem, manusque extendens, sic oravit, ut ipsa moveretur creatura; venit que ignis et storeas consumpsit per domum jacentes, ut generosus noster pugil prædixerat, ipsos vero minime lesit. Rabbulus repentino hoc viso miraculo, veritus ne et ipse incendio hauriretur, magna voce exclamavit: Magnus Deus Christianorum. Volentem vero prodigium hoc late prædicare, obtestatus est, adeoque jurejurando obstrinxit Sanctus, ne se vivo cuiquam id narraret quod et ille præstitit. Annis vero triginta post hoc miraculum elapsis, Sancto jam vita functo, Rabbulus illud coram Episcopis et monachis narravit; et verum est testimonium novi discipuli. Licet vero hoc ex miraculo statuere, eadem quoque ratione exustum ab eo delubrum illud fuisse.

14 Rabbulus hoc viso miraculo, mansiteum B. Alexandro hebdomadem unam, accuratius cuncta perdiscens, quæ ad sermonem pertinent veritatis. Cumque ex ipsis operibus penitius etiam illi esset persuasum, poposcit sese deinceps illuminari, et coelesti initiari baptismo, cum jam sanctum Pascha instaret. Verum inimicus veritatis cernens undique suum subverti dominatum, conatus est novum hunc discipulum æternæ vitæ exortem facere. Persuadet ergo illi, ut non in ipsa urbe baptismum suscipiat, sed in quodam Martyrum templo, tribus inde dissito stationibus, illuminationis suscipiat sacramentum: procuravit autem ut in eodem ipso templo Canonica quædam ipso tempore ab infausto corriperetur genio. Cum ergo illi templum essent ingressi repererunt eam veluti epileptica ægritudine humistratam. Quam cum Rabbulus vidisset, avertit se ut abiret, dicens: Non fio Christianus; hæc enim omnino a Diis punitur, quod Christianam sit religionem complexa. Et me quoque eadem manent.

15 Sanctus vero ut exterritum eum vidit, jamque a proposito resilientem, Deum obnixe precatur, ut pessimi dæmonis technas elidat, novique sui discipuli misereatur. Tribus ergo horis elapsis, vix tandem illi persuadere potuit, dicens: Hæc inimici fraus est. Illa suorum criminum pœnas exolvit, quodque sanctum habitum, quem gerit, inhonorarit. Et si ingredi libuerit, neque illud ex ejus ore dæmon ipse fateatur, non postulo deinceps verbis meis habeas fidem. His ille auditis, induci se passus est, ut templum denuo ingrederetur, probaturus num vera essent, quæ Sanctus dixerat; jam enim e templo recesserat. Ingressi ergo reperiunt illam a Deo punitam, magna voce confitentem, quam ob caussam dæmonis tradita esset potestati. Rabbulus auditis ejus pravis actibus, et cernens ita se rem habere ut Sanctus dixerat, ait: Vere illa flagitiorum suorum pœnas exolvit. Acdeinde sincera fide sacrum suscipit baptisma.

16 Alia plurima per eum Deus fecit miracula. Nam cum a colesti prodiret lavacro, inventa est ejus vestis undique crucibus a summo ad imum referta: quæ res haud leve attulit ad ejus roborandam fidem momentum. Cives vero conspecta hac repentina mutatione et miraculis, cum uxoribus et liberis Christo crediderunt; itaque prompto animo, ut prius etiam quam de rebus divinis pro more habendis sermonibus instituerentur, festinarent sigillum sacri baptismatis accipere.

17 Sanctus vero Alexander experiri volens, num serio crederent, edicit omnibus: Prius operibus fidem probate; ac deinde consignabimini. Si quis igitur idola domi suæ habeat, ea proferat in medium, et propriis manibus confringat. Quæ cmu illi audissent, certatim (quis enim in eo segnis esset?) sua et parentum idola comminuebant: licebatque eo die isthic mirabilia divina contemplari. Si quis fidem mentiri, atque abdere idola voluisset, non poterat. Quisque enim priusquam ab alio accusaretur, contendebat propria sua efferre: noverant enim mutua arcana. Atque ita ipsi, cum omni quisque familia, purgati sunt, et exiguo tempore in fide confirmati, omnes sacro baptismate dignati sunt; ac deinde cum uxoribus et liberis eo studio fidei propagandæ exarserunt, ut Principes coacti sint eos omnes qui veritati adversarentur, exilio multare.

a Igne coelitus elicito, ut infra innuitur.
b Dolendum has expleri lacunas alterius codicis opera non posse. Rabbulum hunc esse, sive Rabulam, ex sequentibus patet. At quæ urbs illa fuerit, nobis non constat. Viguisse adhuc plurimis locis ea tempestate idololatriam in Syria, patet ex S. Porphyrii Vita 26 Februarii.
c Ilæe lacuna fortassi Rabuli Thrasonicam orationem absorbuit, nisi quæ sequuntur illius pars sunt.

Rabbuli vita anachoretica; uxoris filiarumque monastica. Ejus Episcopatus. Latrones ab Alexandro conversi.

Sanctus ergo cum videret omnes fide suscepta gestientes, Deoque gratias agentes, ait eis: Hactenus lacte estis nutriti; at si quis solidi cibi esse particeps cupit, et perfectus Christianus fieri.... possessiones suas, et det pauperibus: nec sollicitus sit de crastino, et habebit thesaurum in coelis. Sed quærat, juxta quod scriptum est, regnum coelorum et justitiam Dei, et hæc omnia affatim ei adjicientur. Hæc gravia et dura visa sunt quibusdam, qui amplas habeant facultates. At Rabbulus discipulus dixit: Non sum ego perfectus Christianus? atqua ratione possum hæc facere? Quis enim multitudinem domesticorum meorum nutriet, si id egero? Hic mera fraus est. At si vis, ipso facto id mihi persuade, et me liberosque meos vel die uno sustenta; tum demun credam quæ dicis. Si id in urbe præstare haud vales, quid si in solitudinem exierimus? Respondit B. Alexander: Sume liberos tuos, atque alios quot volueris, et in quampiam illos deduc solitudinem; et si vestri curam non gesserit Dominus, ne mihi deinceps fidem habeas. Rabbulus ait: Id si feceris, exequar universa quæ scripta sunt.

19 Assumptis igitur liberis suis, et quot voluit aliis, maxime B. Alexandrum cupiens tentare, in vastam eos solitudinem deducit, numquam humano, ut videbatur, calcatam vestigio. Cumque die toto iter egissent, sub horam undecimam substiterunt in medio duorum montium. Et Rabbulus quidem vias circumspiciens ridebat. B. Alexander autem juxta consuetudinem statim precationi se dedit. Cumque simul vespertinum hymnum complessent, fiduciæ magnanimi athletæ sui respondit piissimum numen. Misit enim Angelum rustici specie, jumentum agentem mundis et calidis onustum panibus, et duabus ollis obsoniorum utrimque dependentibus, in quibus olera erant et legumina. Tunc B. Alexander Rabbulo dicit:

Surge, accipe, et noli incredulus esse. Is vero longo tempore attonitus hæsit, ita secum ratiocinans: Unde in loco deserto rusticus homo tot et tales habuit panes? Et nos quidem toto die incedentes vix in hunc pervenimus locum: omnino igitur ipsum oportet noctu domo discessisse, ut hunc tandem hoc tempore perveniret: necesse proinde est, ut hodie panes illi cocti non sint: unde ergo calidi sunt? Atque hæc animo volvens, admirabatur Christi virtutem. Dicit autem ei qui advenerat: Unde venis? aut quis te huc misit? Angelus vero: Meus me Dominus misit. Sumptis ergo cibis illum qui rusticus videbatur dimiserunt: qui ad exiguum spatium progressus, subito videri desiit. Suscipientes cum gratiarum actione quæ iis a Domino Jesu missa erant, manserunt isthic ea nocte. Postridie in urbem reversi sunt.

20 Rabbulus autem hoc miraculo in fide confirmatus, volens absque ulla distractione divinæ vacare contemplationi, quæ Reip. erant, ei resignat; uxori, quæ ejus erant, restituit, et filiabus atque ancillis. Acquievit vero uxor viri sui consilio, constructoque monasterio in eo cum filiabus et ancillis Deo toto corde servivit. At Rabbulus servos manu misit, quæ rationi cõnsentanea essent vitæ subsidia iis largitus; possessiones vero ac vestes divendens, pretium in pauperus erogavit. Atque in eremum secedens eo assidua exercitatione processit, ut non videretur humano amplius corpore circumvestitus, in jejuniis, vigiliis, precibus perseverans, et cum Christo indesinenter colloquens, dolens de præterita ignorantia.

21 At benignus et misericors Deus, qui solus mala non recordatur, qui dixit, Glorificantes me glorificabo, id quoque promissum erga eum complevit, neque diu bonum suum servum abscondit, sed velut luminare mundo ostendit. Nam cum decessisset a Episcopus Edessenus, universa civitas ac circumjecta regio eum Pastorem poposcit. Plurimorum igitur suffragiis diligitur populi Princeps. Est autemb Edessa metropolis Mesopotamiæ.

22 Ordinatus Episcopus, portus quidam divinæ cognitionis factus est, non solum Syriæ, Armeniæ, Persidi, sed et toti propemodum orbi terrarum. Erectæ in ea urbe sunt jam olim divino nutu linguae Syriacæ scholæ in vicinarum civitatum commodum. Nam viri principes atque alii locupletes liberos suos eo institutionis gratia ablegant. Sacrum igitur principatum adeptus Rabbulus studuit, cooperante Spiritu sancto, omnes in veram et stabilem fidem adunare, et scilicet quæ Magister suus, sedulo actitare. Et vere de eo licet illud pronuntiare: Sufficit discipulo si sit sicut et magister ejus. Exponem vero et aliud Beati hujus benefactum, proderit enim legentibus. Viduarum et pupillorum erat pater. Exteros Gentilium filios bis in mensem e schola ad se evocabat, eosque verbum veritatis docebat. Ac suscepto sancti Spiritus signaculo, eoque pacto maximum consecuti emolumentum in patriam revertebantur, et successu temporis bonis assueti moribus, eosdem liberis suis in hoc usque tempus inserunt. Ita in illis quoque partibus Christi gratia effulsit. Id vero egit non duobus aut tribus, sed totis triginta annis. Et hæc illius præclara facinora ac virtutes, propter magistri ejus certamina retulimus: nec enim illo minus laboravit. Et vere illud possum asserere ejusmodi fuisse ejus acta, ut Elisæi Prophetæ conditionem exæquare videatur. Et hæc quidem novus ille discipulus.

23 At pater ratione præditi gregis Alexander, eum ita præclare affectum intuens, et intelligens posse eum aliis ad Christum viam commonstrare; reliquos vero pro temporis opportunitate fidei obedire; animo exultabat, ipsa re expertus, omnia possibilia esse credenti, et paratum esse Deum optima largiri eum rogantibus. Ceterum perpendebat, quid a se nunc Christus exigeret. Populus vero omnem movebat lapidem, ut eum secum retineret propter immensam qua eum omnes complectebantur caritatem, ut eum quoque Pastorem sibi deposcerent. Quod cum ille didicisset, meditabatur clam urbe excedere. Cives autem perspecto ejus consilio, ut ne, quem vere Patrem agnoverant, eo privarentur, custodes ad portas urbis statuerunt, qui diu noctuque ne ipse profugeret caverent. Cum ergo præreptam sibi egrediendi facultatem videret, nocte in sporta dimissus e muro est a discipulis, uti Beatus olim Paulus, atque ita urbe excessit.

24 In solitudinem bidui itinere progressus, incidit inc latronum latibula, in quibus dux latronum morabatur, qui triginta sub se habebat viros sceleratos, quos nec urbs ulla nec regio effugit, quin eorum nefariis flagitiis foedaretur. Hæc cum a multis audivisset Alexander, precatus est Deum, obsecrans sibi improborum illorum animas daret, quas ipsi vicissim offerret. Videns Deus optimum ejus propositum, annuit postulatis. Nam cum in ducem latronum incidisset, ei fidei mysteria exposuit. Qui ejus verbis compunctus, ac sincere credens, gratiam sancti baptismatis suscepit. Cum vero divino eo munere esset dignatus, et primum a sacro lavacro egressus, dicit ei B. Alexander: Petiisti quidpiam cum ad sacrum lavacrum accederes? Omnino, inquit ille. Quid vero petiisti? ait Alexander. Ut, inquit, Deus brevi animam meam suscipiat. Cumque hebdomade una supervixisset, et præteritorum scelerum vehementer eum pœniteret, octavo die ad Deum migravit.

23 Qui ei adhærebant viri triginta insolitum hoc prodigium contemplati, et ipsi ad S. Alexanderum accedunt, flagitantes ut et ipsos dona Christi dignaretur: et sincero animo Dominum nostrum Christum confessi, baptismo quoque abluti sunt. Tanto vero tamque inflammato studio fidem complexi sunt, ut illam latrocinii domum in monasterium converterint, atque ibi ei animi contentione virtutem coluerint, ut brevi coram Deo pretiosi inventi sint. B. Alexander, ut eos vidit sufficienter jam in fide perfectos, qui et alios possent instruere, Præsidem eis constituit, leges præscripsit, amplius eorum animos confirmavit, et bene precatus iter antea susceptum prosecutus est, gaudio exultans.

a Agenus 30 Janu. de S. Barse, vel Barso, Episcopo Edesseno, cujus successor S. Eulogius, an. 381, Concilio Constantinopolitano interfuit, et colitur 5 Maii.
b Plura de Edessa alibi, quæ hic "Ἀδεσσα dicitur. Eusebius lib. 2, hist. Eccl. cap. 1. Usque ad hanc ætatem (Constantii nempe imperium) ab eo tempore (quo S. Thaddæus Apostolus Edessenos convertit Negemque Abgarum) tota Edessenorum civitas, Christi confessioni constanter adhæret. Theodorctus. Habbuli æqualis, Philothei cap. 8. Est autem Edessa civitas maxima et populo frequentissima, et quæ pietate insigniter exornatur. c. S. Hieronynus in vita S. Malchi, quam dabimus 21 Octobr. De Berca Edessam (60 millibus inde distantem) pergentibus, vicina est publico itineri solitudo, per quam Saraceni incertis sedibus huc atque illuc vagantur, et latrocinia, ut sequitur, late exercent.

Cenobium ad Euphratem constructum.

Bidui itinere ad Euphratem pervenit, eumque trajecit spiritualis Jacob. Hic cum fixum dolium reperisset, interdiu quidem preces in montibus peragebat, nocte autem a in eo dolio morabatur. Ille virgam gestans idem flumen transmisit, orans panem quo vesceretur, quaque operiretur vestem sibi tribui, atque isthic viginti annis habitavit. Quæ cum memoria repeteret B. Alexander, Deum obtestatus est, ut sese alterum veluti Jacob efficeret. Annuit benignissimus Deus. Ergo suam illiusque sortem conferens, ita cum animo suo loquebatur: Ille pastor erat ratione carentium ovium, egorationalium fieri cupio: ille post septimum annum merita frustratus est mercede; ego post annos septem a Domino meo gratiam consequar: ille viginte per annos homini servivit, quatuor sibi uxores comparavit, ex iisque prolem suscepit; ego annis viginti Domino meo serviens, quatuor diversarum linguarum choros illib congregavi: ille fratrem metuens, octo gregibus ordinatis eique obviam missis, vitam servavit; ego per octo choros Deo hymnos concinentium, salutem suscipio: ille duodecim filios carnales habuit; ego duodecim ex divinis Scripturis lectiones. Hæc meditabatur, per intervalla in illo ante scripto dolio degens.

27 Convenerunt autem ad eum viginti annorum spatio viri quadringenti, contendentes præclara et inculpata ejus institutione in familiam Christii adscisci, inducti ab eo ut dignos sese præstarent regno cœlorum. Erant hi quatuor linguis distincti, videlicet Latini, Græci, Syri, Ægyptii. Hos in octo choros partitur, ut alacriter et assidue canerent et psallerent Deo laudes, constructo ordinatoque monasterio. Normam vero et officia duodenis ordinibus descripsit, juxta eam precationem quam auspicatus erat in dolio. Licet vero etiam in hoc fidem admirari generosi athletæ, quod cum tot Fratrum curam gereret, nulla omnino earum rerum quæ ad quotidianos usus accommodatae sunt, sollicitudine angebatur, sed juxta Evangelium solum quæ in diem necessaria erant procurabat: quod supererat, in omne pauperibus largiebatur. Habebant vero cuncti singulas tunicas, atque in his omnibus singularem percipiebant ex divinis sermonibus volyptatem, et futurorum spe nutriebantur.

28 Attentebat autem servus Dei Alexander iis quæ in traditis divinitus voluminibus descripta sunt, ita accurate et sedulo, ut ne unus quidem eum apex præteriret; sed fieret omnium magnorum virorum, quorum tradita litteris gesta, imitator. Et primum in regula sancte institutionis, normam Apostolicam suscipit, statuitquec Tertiam, Sextam, Nonam, et simul Nocturnum. Deinde vero expendit, quid Deus exigat, et reperit ubique septimum numerum prædicari, quemadmodum dicitur, Septies in die laudem dixi tibi; et illud statuit exequi: quod et perfecit, septies interdiu, ac noctu septies concipiens preces. Septennio hunc secutus est tenorem.

29 Inquisivit postea denuo, quid aliud exigatur; et reperit dictum a Propheta: Et in lege Domini meditabitur die ac nocte. Quærebat ergo secum, qui fieri id posset, atque ita ratiocinabatur: Equidem si id fieri non posset, sanctus Spiritus per Prophetam id minime nobis præscripsisset. Et volens rem tantam petere a Deo, non audebat, ratus esse eam humanis altiorem viribus. Tunc illius subit animo, Christum quotidie nos ita hortari: Petite, et dabitur vobis; pulsate, et aperietur, et: Omnis qui petit accipit; et pulsanti, aperietur, et rursus: Omnia possibilia sunt credenti. Hæc secum animo revolvens, ait: Si Dominus noster, ut est benignissimus, hortatur nos ut a se bona omnia postulemus; quid nos propter inertiam nostram negligimus petere: Et triennio integro perseveravit, jejuniis et orationibus vacans, et obsecrans Deum die ac nocte, ut quod coelestium virtutum est opus, ab ipso perfici posset in terra. At benignus et misericors Deus cernens boni servi sui caritatem, et desiderium; ac studiom inflammatum, hoc quoque illi concessit, clare illi apparens, et dicens: Statue petitionem tuam, et stabilietur in terra, usque ad consummationem seculi, juxta verbum tuum. Et hoc ipse nobis veluti ex alterius persona confessus est. Nam quemadmodum olim beatus Apostolus Paulus, alterius assumpta persona revelationem sibi factam enarravit, ita et Apostoli imitator Alexander.

30 Cum igitur hoc illi patefactum esset mysterium, regulam quærebat juxta quam id perfici opus posset: et perspecta naturæ imbecillitate, hærebat anceps animi. Omnem enim veterem ac novam perscrutatus Scripturam, et, quotquot omni ætate extiterunt, viros magnos contemplatus, neminem reperit, qui mirabile hoc opus in terris exacte peregisset, cujus imitatione suum expleret sanctum desiderium ad multirum salutem animarum. Magistrum igitur sibi legit architectum architectum universorum: et quemadmodum hic in prima mundi creatione quosdam terminos limitesque præfixit, ita et vitam ipse ordinat, dicens: Deus in prima rerum conditione horis quatuor et viginti diem ac noctem definivit: nos igitur quatuor et viginti ministeriis cursum diei ac noctis perficiemus, Deo hymnos accinentes. Salvator noster jubet nos conservis nostris mutuas offensas septuagies septies condonare: et nos cum totidemd genuuflexionibus mittamus ad Deum preces. Dominus meus diem et noctem augeri ordinate constituit: et nos tali constitutione hymnos indesinenter illi offeramus. Salvatorem meum in terra Angeli glorificaverunt: et nos cum Angelis glorificemus. Et jussit omni divini officii acoluthia absoluta, Lectionibus servatis, ministeriis peractis, cum illis hymnologiam sanctorum Angelorum nocte ac die septuagies septies decantari; ea est autem: Gloria in altissimis Deo, et in terra pax, in hominibus bona voluntas.

31 Hæc cum egregia instituta in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti sanxisset, denuo, scrutatur quid exigat Deus; et reperit in Evangelio, ex omni discipulorum numero delectos esse septuaginta, qui regnum Dei nostri evangelizarent: Deum precatur ut ete suis pari numero deligat, fidei zelo inflammatos, qui valeant Gentilibus Verbum Dei prædicare. Et hoc quoque ei Deus concessit, atque ex omni turba discipulorum ejus, uti ille postularat, septuaginta fide potentes designavit. Narrabo rem, uti gesta est, ex fide. Cum octo essent ordines perfecta fide exculti, quique longo tempore cum gaudio ac jubilo cordis ad Deum preces et hymnos fundebant; ita secum ratiocinabatur Sanctus: Ne quando in hac tanta curarum vacuitate negligentia aliqua surrepat, rursumque carnalem, ut fieri solet, afflictionem inducat, ac simul centum quinquaginta nominatim accersit, generosos Christi pugiles, vere lorica fidei tectos, et galea salutis, et gladio sancti Spiritus armatos, itaque illos affatur: Fratres, probemus nos ipsos, num simus fide perfecti, et peragremus solitudinem hanc horrendam Gentilium, ostendamusque operibus, non solum verbo, quod ex corde crediderimus Deo. Volebat igitur primum in Ægyptum proficisci, et Gentiles isthic, qui a se fabrefacta idola venerabantur, catechesi instruere; et ducebatur a Spiritu sancto. Illi autem ejus vere discipuli audito hoc consilio constituerunt incessanter eum sequi. Beatus vero Alexander omnino cupiebat ex eo loco migrare, neque hoc ulli indicavit. At simulans, se Fratres, qui in eremo essent, visitare velle, monasterio virum quietum et sanctum, ac vere Patrem præficit, Trophinum nomine, quem cum idoneis monitis instruxisset, ceteros pro more esset adhortatus, facta oratione, discedit. a Græce est: iv âutâ țâ pi(ó)â. b Pi posout(owa, in ejus domum vel familiam adscivi. Non ergo hæc principio dicta commorationis ad Euphratem.c Hunc servatum Apostolis psalmodiæ ritum, patet ex Actibus Apostolorum cap. 3 1, et cap. 10.9. Qua de consuetudine alii plura.d Evagrius lib. 1, hist. Eccles. cap. 21, genuuflexiones crebras ac prope assiduas Syris monachis in usu tradit fuisse eist đê gamma omega alpha alpha alpha alpha alpha alpha alpha alpha alpha alpha alpha alpha alpha 424. Genuum frequentes inflexiones et inclinationes usurpant. De Magni Simeonis Stylitæ admirandis inclinationibus eginus 3 Janu. in ejus vila.

✠

Izvornik: Acta Sanctorum. Ianuarius, tomus II, Pariz: Victor Palmé, 1863. Prvi cjeloviti prijevod na hrvatski, objavljen 22. studenoga 2026. Prijevod i uređivanje: Tim Kršćanska stvarnost.

15. siječnja Kalendar godine