Preskoči na sadržaj
Kršćanska Stvarnost
Odaberite dan
Veljača
1234567891011121314151617181920212223242526272829
Ožujak
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Travanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Svibanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Lipanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Srpanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Kolovoz
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Rujan
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Listopad
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Studeni
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Prosinac
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Veljača
1234567891011121314151617181920212223242526272829
Ožujak
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Travanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Svibanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Lipanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Srpanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Kolovoz
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Rujan
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Listopad
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Studeni
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Prosinac
12345678910111213141516171819202122232425262728293031

✠

Acta Sanctorum · Svezak II · 15. siječnja

O sv. Aleksandru, utemeljitelju Akemeta, u Carigradu

DE S. ALEXANDRO, FUNDATORE ACOEMETORUM, CONSTANTINOPOLI

Sadržaj (10)
  1. § I. S. Alexandri natalis, Vita.
  2. § II. Acæmetorum origo, prima monasteria.
  3. § III. S. Alexandri ætas, tempus obitus.
  4. S. Alexandri vita secularis, cænobitica, anachoretica.
  5. Fanum succensum. Rabbulus conversus.
  6. Cenobium ad Euphratem constructum.
  7. Iter per solitudinem et limites Romani Imperii. Miracula.
  8. CAPUT VI. Antiochiæ gesta, tolerata.
  9. Monasterium Constantinopoli constructum.
  10. Persecutio, mors, miracula.

Iter per solitudinem et limites Romani Imperii. Miracula.

Transmittit rursus cum discipulis, quos delegerat, Euphratem Alexander: inde in Persicam solitudinem abeunt, nihil omnino secum rerum necessariarum deferentes, præter descriptas in membranis sacras litteras. Unica induti tunica versabantur in inculta solitudine, assidue die ac nocte canonem sacræ hymnodiæ exequentes. Contigit deinde, ut magis eorum virtus probaretur, eos corporis necessitatibus tentari: nam multis diebus solis arborum baccis victi tabant, itaque incedebant. Oblocuti autem sunt viro sancto triginta ex iis, eumque ita affati, ut olim illi S. Moysen: Eduxisti nos in hanc solitudinem ut fame enecares. Et cupiebant clam ad monasterium reverti; idque inter sese agitabant consilium. At viro sancto divinitus id patefactum est; ut nihil eum celabat Deus, cum vere, ut alter Moyses, esset fidelis in omni domo ejus. Convocat igitur eos, et ut incredulos increpat, verbisque castigatos dimititit, ut ad monasterium unde discesserant revertantur, magna voce inclamans: Credite mihi Fratres, hodie visitabit nos Deus, et vestram incredulitatem arguet.

33 Cumque haud longo spatio recessissent, misit Deus, ut prædixerat Sanctus, Tribunos Romanos et milites, qui cuncta iis bona attulerunt, rogaruntque ut ad ipsorum a castella diverterent, iisque benedicerent. Sunt enim ad confinia Romanorum ac Persarum castella, Barbaris opposita, decem ac viginti invicem distantia milliaribus. At Fratres qui stationem suam reliquerant, hos eminus adventantes conspicati, ac vere rati evenisse quod vir sanctus prædixerat, confirmati sunt in fide, et quidam eorum poenitentia ducti ac humi procumbentes, valedixerunt fraternitati: alii vero qui cum eo erant, abierunt in interiorem solitudinem, et isthic usque ad mortem permanserunt. Beatus vero Alexander jussus a Spiritu sancto, quemadmodum et olim beato Apostolo Petro accidit, cum militibus illis ire, continuo eos sequitur, et totum obiensb limitem, omnes in fide confirmabat, pauperes nutriens ut Pater, divites vero ut egentibus benefacerent, adhortans. Tantus autem ejus verbis factus est motus animorum, ut multi tabulas ac lites adversus creditores instructas, coram eo prolatas comburerent.

34 Consurrexerunt autem quidam viri scelerati divitiis affluentes, et diabolicis tenebris involuti, et dixerunt: Accessisti huc, ut nos depauperares. Hos vero divinis beneficiis ingratos execratus est Sanctus, atque in eorumc castro tres ipsos annos omnino non pluit. Postea vero intellecta plagæ hujus caussæ, unanimes concurrerunt, ut ejus rei auctores et castro exterminarent. Qui terrore perculsi ad ecclesiam confugerunt, et profusis lacrymis noxam diluerunt: ceteri vero metuentes ne et ipsi paria paterentur,d Romanos Episcopos adiere, ut cum litteris legatos mitterent ad B. Alexandrum, quem audierant Antiochiæ esse. Hujus igitur rei diligentem curam gessere, arbitrati eum Antiochiam abißsse ut Ducem exercitus contra ipsos interpellaret. Episcopi eo audito, Sanctum continuo per litteras obsecrarunt, ut pro castro apud Deum intercederet, atque incolarum misereretur. Ut litteras legit vir sanctus, didicitque populi calamitatem, amare coram Deo collacrymavit, et, Quis ego sum, inquit, Domine, quod ita me exaudisti, et populum innocentem afflixisti? Gratias tibi semper ago Domine, quia me peccatorem exaudisti. Et nunc benignitatem tuam deprecor, ut miserearis pauperum, et trium illis annorum sterilitatem fructuum ubertate, compenses, eaque re mihi declares, servum me tuum esse. Hæc precatus, minimeque ambigens, quin Deus postulata esset largiturus, homines illos dimisit, dicens: In nomine Domini nostri Jesu Christi ite fratres. Evenit vero, ut prædixerat, talisque circa illud castrum anno quarto fertilitas extitit, qualis antea numquam. At vero in viros deinceps ira Dei desæviit: nam intra paucos dies liberi eorum extincti sunt, pecora a Barbaris abacta, domus a latronibus direptæ; plane ut omnes intelligerent, hæc illis omnia evenisse propter viri sancti indignationem.

33 Sanctus cum omnem solitudinem peragrasset, cum Fratribus assidue psallentibus, venit in civitatem Salomonis, cujus in libris regnorum mentio fit, quam in solitudine ædificavit, e Palmyram. Cives Fratrum multitudinem eminus conspicati, (Judæi enim enim sunt, licet dicantur Christiani) ubi propius accesserunt, portas illis occluserunt, ita invicem colloquentes: Quis tot homines alet? si in urbem ingrediantur, omnes famempatiemur. Utid Sanctus vidit, Deum collaudavit, dicens: Bonum est confidere in Domino, quam confidere in homine. Bono animo estote Fratres; quando minime expectamus, visitabit nos Deus. Barbari vero, qui in iis locis degebant, exhibuerunt eis non vulgarem humanitatem. Cum tribus diebus in aremo morarentur, misit Deus juxta verbum viri sanctif camelarios quatuor mansionibus ab urbe distantes, qui omnes varia iis bona attulerunt. Accipientes ea, et Deo gratias agentes iis fruiti sunt ipsi, et hortânte viro sancto etiam cum mendiceis illius urbis, quæ missa sibi erant, participarunt.

36 Quidam vero e Fratribus viri industrii ex commiseratione consilium inierunt, ut propter præteritam molestiam multitudo Fratrum tantisper recrearetur: atque ex ipsius sententia paraverunt diversa fercula, quæ sciebant Fratribus conducere. Et volens eos docere ut superiores esse se humanis passionibus scirent oportere, dum illi omnia sollicite parant, repente juxta consuetudinem accipit sancti Evangelii volumen, atque in viam se dat, dicens: Gloria in altissimis Deo, et in terra pax, in hominibus bona voluntas, (consueverat enim, cum proficisei vellet, id agere) præcipiens ne quid eorum quæ præpararant attingerent. Ergo illi cuneta jam facta dimiserunt, suumque prosecuti sunt iter. a Græce est: eis τούς χαστίους αὐτῶν. ac deinde χάστελλοι γὰρ eis μεταξῦ Τρυμζίων και τοῦν Περοῶν.

D Græce: καίδελλον δικ παντὸς τοῦ λεμτοῦ. Theodoretus Philothei cap. 2, ait ad Euphratem limitem esse Romani imperii. Festus Rufus de Adriano scribit: Invidens Trajani gloriæ, sponte Armeniam et Mesopotamiam et Assyriam reddidit, ac medium inter Persas ac Romanos Euphratem esse voluit.c Græce: eis το χάστρον ἐκεῖν. et μοχ: ἐκ τοῦ χάστρου.d Græce: προστήλλοντοις Έπισκοποις τῶν Τρυμζίων.e 3 Reg. 9. 18. Ædisficavit ergo Salomon... Palmiram in terra solitudinis. 2 Paralip. 8, 4. Et ædisficavit Palmiram in deserto, scilicet Syriæ superioris. Ptolemæus, alique et noster hic auctor, Πλημρῶν scribunt. Distat ab Euphrate itinere unius diei.f Græce: Καμηλερτους.

CAPUT VI. Antiochiæ gesta, tolerata.

Cum quatridui essent itinere progressi, pertigerunt ad locum, ubi illius frater uterinus magnæ congregationis erat Archimandrita: statuit autem explorare an secundum Evangelium ambularet; et Fratre uno secum assumepto, januam pulsat. Janitor vero, Præstolare, inquit, tantisper; sine primum ad Præpositum referam: et tunc ingredieris. Non acquievit Alexander, sed secutus est Fratrem, explorare cupiens num adversus Fratrem illum commoveretur Præpositus. At sanctus illius frater Petrus (id enim erat ei nomen) illum post triginta annos conspicatus, continuo agnovit; (Natura enim ingeneratum est, ut etiam inter ignota proprium agnoscamus) et humi procidens pedes ejus complexus, rogabat ut quod factum erat condonaret. Sanctus vero austerius illum increpans, ait: Pater noster Abraham ipsemet prehensabat peregrinos, iisque ministrabat. Dominus vero noster Jesus Christus eadem nobis præcepit. Et excusso vestimento suo, discessit. Sanctissimus autem Petrus et Fratres omnes cum fletu rogabant, ut vel diem isthic unum moraretur: nec annuit; verum ad paupertatem eos et divinum amorem hortatus, abiit Antiochiam.

38 Antiochenus autem Episcopus a Theodótus cum improborum quorumdam hominum et hypocritarum instinctu sinistram de Alexandro opinionem animo imbibisset, ubi didicit eum in urbem advenisse cum grege assidue psallentium monachorum, jussit injuriis ac plagis affectos expelli. Qua facta nefariis hominibus potestate, immaniter Dei servos divexarunt, atque urbe exturbarunt. Sanctus vero cernens diaboli conatum, clam media nocte cum Fratribus in urbem ingreditur; cumque veteres quasdam thermas reperisset, hic juxta morem suum assiduam instituit hymnodiam. Episcopus vero eorum intellecta audacia, graviter quidem stomachatus est, manum tamen iis rursus injicere ausus non est: metuebat enim turbas, quæ veluti unum e Prophetis Sanctum reverebantur, audientes et cernentes quæ patrabat prodigia; unde relictis ecclesiis ei adhærebant, admirandæ ejus doctrinæ attendentes.

39 Cernens autem quantam vim sua habuisset in audientium animis adhortatio, ac paratos esse omnes exsequi imperata, plurimumque sibi honoris et gloriæ deferri, opportunum tempus ratus, statuit et pauperum ejus urbis curam suscipere. Atque in hoc admirari licet viri sancti magnanimitatem, quod rerum omnium egenus, undique extorris, studio suo curare ac moliri xenodochium valuerit. Convocatus igitur ad se opulentiores et pro divina, quæ ei inerat, prudentia admonitos permovit, ut xenodochio necessaria præberent. Insigni quoque usus libertate Ducem exercitus, et Episcopum arguit, quod multa quæ essent muneris sui negligerent. Et, ut verbo absolvam, Pædagogus erat et Magister omnium.

40 Hæc atque alia cum viderent quotidie Clerici, mirari quidem videbantur, tamen pristinam animo retinebantb invidiam. Malchus vero quidam Subdiaconus, homo superbus, ad Episcopum accessit, dicens: Unicam hanc habebam sustentationem, judiciorum potestate: et eam mihi Alexander monachus ademit; nec solum eam, sed et Ecclesiæ gloriam: et facti sumus omnibus ludibrio, assiduum Pædagogum nacti. Hic est præstigiator ille, qui adversus S.P.N.c Porphyrium urbem concitavit, et plurima ei conscivit mala. Hic est, qui oculos hæreticorum fuligine infecit. Hic est, qui Episcopis, et Præfectis, fortassis etiam et dæmonibus, terrorem incutit; ubique sui similis. Hic mortem contemnit, et facessit omnibus molestiam. Et nunc huc ingressus eadem agitat. Hic igitur si in civitate permanserit, nobis ex ea erit jam alio abeundum, quia omnibus deinceps ludibrio erimus. Sed precor Angelum vestrum, ut mihi potestas detur eum urbe exturbandi.

41 Ea accepta potestate, cum turbad lecticariorum aggressus est virum sanctum, et effreni abreptus iracundia statim illi alapam infligit, dicens: Egredere ex hac urbe sceleste. At beatus veluti agnus innocens nihil respondit, sed mansueto animo illam hominis tulit procaciam, id solum effatus: Et erat nomen servo illi Malchus. Adstantes hoc ita ad rem apposito sermone audito, viri prudentiam sunt admirati. Cum ergo multi adversum sanctum virum convenissent, nihil ei incommodare valuerunt, populo eum defendente. Hæc ergo renuntiant Episcopo. Posteaquam inter se contulere, Ducem adeunt, unumque id beneficii et gratiæ loco postulant, ut Sanctume Chalcidem Syriæ urbem releget, ac Fratres cum eo urbe pellat. Verum benígus Deus hac illorum improbitate ad majus usus est bonum: ut discessuruse Syria vir sanctus post viginti annos spirituales suos filios maxima cum providentia reviseret. Quod cum factum esset, in urbem regressus, omnes in fide confirmat. Cum vero aliquo tempore isthic moraretur, observabatur a satellitibus, metu Præsidum, atque a civibus qui magno illius desiderio tenebantur. Intellecta autem improborum hominum machinatione, stupebat et Dei longanimitatem, et ipsorum animi cæcitatem.

42 Post aliquod vero tempus voluit iterum in peregrinum aliquem locum abire, et valedicere iis quibus jam sexto valedixerat. Et cum propter edictum Ducis palam egredi non posset, mutato habitu, mendici specie noctu discedit; factoque dierum aliquot itinere devenit in locum quemdam, ubi illustrium pietate virorum monasterium reperit, Crithenium dictum; atque in illud ingressus cunctos salutat. Mirabatur vero cernens præclara instituta ac disciplinam, et maximam sanctorum Fratrum caritatem; secum vero ita ratiocinabatur: Vitæ institutum agnosco: disciplinam a me inventam videre hic videor. At quis eam has in oras invexerit, miror. Tantum itineris confeci, at nihil uspiam vidi simile. Ignoti tamen mihi Præsidum vultus. Hæc cum animo volveret, intelligit quis illud coenobium instituerit; fuisse nimirum quempiame suo grege: et Deo gratias egit, qui sibi in iis partibus laborum suorum fructus ostenderit. Eorum ergo collaudata caritate et alacritate, exiit rursus ut diaboli laqueis detentos venaretur. Sancti vero Fratres cernentes eum cuncta diligenter examinantem, et improbantem horti occupationem, ut quæ possit perfectæ virtuti afferre impedimentum, sancto Spiritu compuncti, intellexerunt hunc esse magnum illum spiritualium ovium pastorem Alexandrum, quiin Orientis partibus tanta splenduisset virtutis celebritate.

a Theodorum Epáscopum Antiochenum, de cujus Sedis tempore supra eginus, multis laudat Theodoretus: at nenne Porphyrium, de quo mox, et Theodorum Mopsuestenum, ei conjungit, lib. 5, cap. ultimo; ut facile sit agnoscere; haud satis defæcalam eam laudem esse.
b Haud alia validior, ad subruendam pietatem et virtutem machina, quam Cleri invidia. Ea Christo olim mortem conscivit: ea mullorum Christum imitantium sanctos conatus elisit.
c Magna vero laus est Alexandri quod Porphyrio homini scelerato restiterit. Hic mortuo Flaviano, in cathedram Antiochenam intrusus sub annum 403, ut ex Palladii dialogo de vita S. Chrysostomi patet. Villagos quidam Nisibius Presbyter tunc Roman venit, exponens monasteriorum Mesopotamiæ gemitum et ejulatum, quodque inter alia, ordinationem de Porphyrio factam, ut illicitam ac nefariam execrarentur. Indubie tunc inter illos Mesopotamios zelotas S. Alexander fuit.
d Grace: μετε πλήθους λετεχαρλων. De his agit Meursius in Glossario. Mortuos efferebant.
e Chalcidiæ caput diei minimum itinere Antiochia distat. De ea alibi.

Monasterium Constantinopoli constructum.

Inde abeuntem illum viginti quatuor e Pratribus secuti sunt, Christi milites, habentes thoracem justitiæ, et galeam salutis, necnon gladium Spiritus, obsecrantes ut ab eo offerrentur Christo irreprehensibiles. Sanctus vero tantam cernens Fratrum alacritatem, et zelum, ac fidem, et quid sibi hæc vellent perpendens, didicit sancti spiritus arcano quodam motu, sese in iis quoque partibus ad certamen vocari: eaque stimulatus cogitatione ad illud animum comparat, et Christum obtestatur, ut brevi ejus circa se voluntas fiat. Exaudiit haud diu post preces ejus benignus Deus. Et cum a juxta ædem sancti Martyris Mennæ moraretur, intra paucos dies convenerunt ad eum generosi athletæ Christi ex omnibus istarum partium monasteriis, sane sentientes. Erant vero universim e tribus nationibus, Romani, Graci, Syri, numero trecenti; et hos in sex choros distribuit, ut assiduam obirent hymnodiam, docuitque eos paupertatem; et juxta pristinam regulam omnia ordinavit effecituque ut intra breve tempus omni virtute efflorescerent; et vertutis iis ostendit fundamentum: præfecit quoque iisb Quinquagenarios et Decuriones secundum Regulam. Et erant omni hora perseverantes in divina doxologia.

44 Cum ergo videret populus constitutum certamen, assiduam confessionem, absolutam paupertatem, atque insolita quædam opera non sine miraculo perfecta, revera tamquam ad benefactorem et magistrum alacriter concurrebant, atque ab eo de fide et futura vita edocebantur. Et brevi tempore factus est omnibus portus salutis, ac Pædagogus justitiæ. Et si ipse siluisset, vita tamen ejus magna voce clamabat, ac Dei præcepta adulterantes assidue arguebat; si qui inemendabiles manerent, eos qua utebatur libertate percellebat. Maxime vero cernentes tantam paupertatem et integritatem, et nihil eos præter membranas, in quibus sacræ litteræ descriptæ erant, possidere, et indesinenter hymnodiam peragere, et veluti incorporeos vivere in corpore, attoniti Deum collaudabant, qui etiam in his partibus adeo admiranda ostenderet mysteria: terrena enim, ut ante scripsi, contemnebant, ac nulla omnino præsentium cura tangebantur.

43 Cogitarunt vero quidam increduli gratiam tentare, et manserent inter Fratres die ac nocte, volentes explorare, unde alimenta Dei famulis præberentur: cernebant enim in dies escam illis paratam assidue reperiri, qua ipsi sufficienter vescerentur; residuum vero mendicis distribui, et nulla eos crastini cura angi. Sanctus vero cum sancti Spiritus instinctu didicisset eorum cogitationes, dicit Fratri se sequenti, nemine fores pulsante: Exi, et sume quæ a Domino missa sunt. At priusquam ille ad januam pervenisset, venit vir quidam candida indutus veste, et fortiter januam pulsavit. Qua aperta, reperit Frater cophinum refertum mundis panibus et calidis; eum vero qui januam pulsarat, nusquam vidit. Erat enim Angelus, qui virum cum panibus isthuc stiterat, et discesserat. Dicit igitur Frater ei qui advenerat: Quis te huc misit? At ille:c Panes ex furno extrahebam; cum mihi vir adstitit procerus, candido amictu, graviter me urgens, ac dicens: Affer panes hos omnes servis Altissimi. Cumque locum ignorarem, jussit me sequi huc usque: ille est qui fores pulsavit, atque illico videri desiit. Hæc cum audisset Frater ille, sancto Abbati renuntiat, cum Fratres jam mensæ accubuissent. Accipient ille calidos panes apposuit. Quos cum gratiarum actione sumentes, quod superfuerat pauperibus fratribus largiti sunt. Obstupuerunt vero hæc viri fiducia, qui secundum Scripturam de crastino minime esset solicitus. Is vero cupiens Fratribus fidem inserere, in medium advocat eum qui panes attulerat, ut ex ipsius ore cuncta cognoscerent. Atque ita animæ Fratrum cum timore et amore ei devinciebantur. Et hæc agebat, non ut sibi gloriæ quidquam accederet, sed quia in certamen erant deinde descensuri, exercebat illos prius, et animas eorum fideroborabat, ne cum in mediam arenam processissent, diffidentia deficerent.

46 Commemorabo autem e plurimis miraculis nonnulla, quæ multis fuere manifesta. Volo enim vel per hæc demonstrare, generosum hunc athletam fuisse in domo Dei alterum Moysem. Consueverat vir sanctus responsa a junioribus discipulis exigere. Contigit igitur ut quidam ex ipsis, a Fratribus divina providentia rationabiliter gubernatis, egressus, per urbem temere vagaretur. Eo divinitus cognito Alexander, advenienti illi occurrit, atque in ænigmate eum arguit, id solum vernacula ejus lingua effatus, Κλέπια, fur. Ac deinde siluit, scire volens num eo verbo ad pœnitentiam moveretur, et peccatum confiteretur. Ideoque neutiquam curiose rem inquisivit, ne hostis veritatis eum ad excusandum præ verecundia delictum induceret. Ille vero haud quaquam clare intellexit Patri culpam suam perspectam esse; sed lepore quodam id ab illo pronuntiatum existimavit; atque in cepto progressus est. At sanctus pastor pro eo lamentabatur et obsecrabat Deum: et volens ei significare se prius illius peccatum probe cognitum habuisse, commoda oblata occasione, castigat eum et a conspectu removet. At rursus induravit Satanas cor ejus, et nolebat respondere. Verum post triduum compunctus, et se respiciens, statuit pœnam deprecari. Cumque id animo volveret, continuo id Sancto revelatum est, et sequenti se Fratri ait: Abi, et dic Fratri isti: Quandoquidem emollitum est cor tuum, et tui te peccati pœnitet, ego te quoque pœna absolvo. Ut id Frater audivit, ex secundo hoc miraculo facile intellexit, primum quoque delictum ei clare perspectum fuisse: et illud quoque cum lacrymis confessus est. Et salvatus est frater, Magistri vestigiis post hæc inhærens.

47 Aliud commemorabo miraculum, humana natura tura altius. Curam gerebat vir sanctus bonæ temperiei propter infirmos Fratres. Ollas igitur habebat fictiles, easque jussit repleri, et calefieri: et quatuor Fratres constituit, qui quotidie per vices eam rem curarent. Quodam igitur die uni eorum oblivio surrepsit; (aut Deus potius eam evenire oblivionem permisit, ut viri virtus innotesceret,) eo igitur die neglecta res est: nam cum aqua frigida eas mane replevissent, abierunt. Instante igitur hora, et necessitate jam iis quod opus erat in memoriam revocante, erubescebant Fratrem respicere, ad Abbatem vero accedere eique id referre non audebant. Quidam tandem ex ipsis sumpta audacia, ad eum adit, et dicit: Ligna non habemus, et aquam non calefecimus. Sanctus vero: Cur mane non monuistis? Sed, ut video, tentare me nunc cupis. Vade: calefacta est. Et adhuc ambigentes ingressi, repererunt ollas bullientes. Certum tamen erat, neminem eo die quidquam supposuisse. Atque in hoc denuo sancti viri fidem admirati sunt Fratres. Et hæc quidem ex parte retulimus, ut ex paucis alia plurima probaremus, atque illud cumprimis, omnia ei possibilia fuisse, eo quod esset fide perfectus.

a Græce: πλησίον τοῦ δικου τοῦ ἀλλίου μάρτυρος μηνά. Sic in Vita S. Marcelli 29 Decembris: ὸ θείος Αλλέξανθρος πρὸς τὴ ἔερὸ ολκω τοῦ μεγάλου ἐν μάρτυροι Μηνά τῆν ἄσκησιν ἐπιδεικνυτο: Divinus Alexander exercebatur (non in templo, ut Latine apud Lipomanum perperam versum est, sed) apud templum magni Martyris Menæ. Constantinopoli silam fuisse hanc ædem, patet ex sequentibus, et diserte exprimitur in Vita S. Marcelli. Ædem hanc a Constantinu Magno ædificatam fuisse tradit Nicephorus lib. 7, cap. 49. De ea agemus ad Vitam S. Menæ, sive Mennæ, XI Novembris.
b Græce: Πετηκοντάρχους καὶ δεκάρχους.
c Græce: ἄρτους ἐκ τοῦ φούρου ἐξέβαλλον.

Persecutio, mors, miracula.

Cum ergo, obsecundante Numine, præclare ministerium implesset, et discipuli ejus insignes in fide progressus facerent, et in psalmis, ac hymnis, et canticis spiritualibus exultarent, atque in pace viverent, non tulit hæc cernens inimicus: sed veluti in militari acie fieri solet, ita sanctum athletam aggressus est. Nam in illa primum quidem eminus telis geritur res; deinde gladiis exertis unanimes concurrunt, et fortiori parti cedit victoria. Idem hic egit hostis veritatis. Postquam quinquaginta per annos invictum hunc Ducem oppugnavit, neque eum valuit proturbare, at vim belli semper proprium in caput traxit; nunc tandem in eum cum toto diabolico exercitu irruit, et turbam hominum in ejusdem advocat belli societatem; ac rursus adversus Dei servos telum vibrat. Defertur ergo ad Præfectos Alexandrum monachum a hæreticum esse, et velle Dei Ecclesiam tetra contagione corrumpere. Sed cum vir sanctus assiduis precibus omne quod objectum erat generose dissipasset, nec umbræ quidem illius poterant resistere. Solet enim a veritate prodi et convinci mendacium; at si in obscuris rebus verum dixerit, justitia tempestate jactatur. Stetit igitur Alexander, inermis ille quidem et nudus, ut videbatur, sed prudentia indutus. Cernens enim Dei servus multitudinem populi adversum se a diabolo commotam, ista e sacris litteris protulit: Sederunt Principes, adversum me loquebantur; servus autem tuus exercebatur in tuis justificationibus. Nam et testimonia tua meditatio mea est; et consilium meum justificationes tuæ. Adhæsi testimoniis tuis Domine, noli me confundere.

49 Tunc hostis veritatis coram eo adstitit, exclamans: Quid me punis ante tempus serve Dei? Habeo proprium Dominum et Judicem. Constituti igitur Judices haudquaquam rectum reddentes judicium, contra magnum Judicem judicarunt. Id vero egerunt ut dimissus populo exhiberetur a satellitibus diaboli. Ipse vero divino fretus auxilio per medium illorum ibat. Eos enim pavor quidam celitus immissus occuparat, et dissipatum est eorum consilium. At sancti Fratres preces pro eo fundebant ad Deum. Et quod olim sub sanctis Apostolis, idem hic quoque evenit; idem enim utrobique id fecit Deus.

50 Ut vero bellum, Christi virtute, sopitum est, non conquievit tamen hostis veritatis; verum omnia movit, omnia periclitatus est, ut perennem illam hymnologiam abrumperet, quod illa præcipue adversus eum esset instituta. Et rationem reperit, qua eam penitus dissolveret, ut quidem rebatur; memor urbes quandoque et provincias a suis civibus esse proditas. Ita ergo Beatum aggreditur adversarius, et collectos contribules in belli provocat societatem. Comprehendunt hi Alexandrum cum sanctis Fratribus injiciunt iis vincula, plagas imponunt incurabiles. Tunc ergo assiduam hymnologiam ad dies aliquot intermiserunt. Et factus est revera planctus Fratribus, et sanctis virtutibus. Jussi sunt qui prius eorumdem Fratrum Pastores extiterant, singuli suos recipere.

31 Atque ita dimittitur Dei servus Alexander solus, ut existimabant. At solus non erat. Secum enim Christum habebat. Ut vero ille dimissus est, convenerunt unanimes, veluti tuba evocati Fratres omnes, atque eo ipso die in divino ministerio consueta servata regula est, itaque omnes erant affecti, atque si nihil durum essent perpessi: imo veluti spirituali reperto thesauro, ita exultabant: proficiebant etiam in Domino, pluribus aliis sibi adjunctis Fratribus. Si quis enim voluerit universum orbem peragrare, et non Romanum dumtaxat imperium, sed et barbarorum adire provincias, reperiet Sancti hujus vigere ubique discipulos. Tunc enim illustre cænobium Acæmetorum ipsi construxerunt, et alia plura et maxima.

52 Si voluero magnanimi hujus athletæ virtutes cunctas ordine percensere, quemadmodum S. Paulus Apostolus ait, narrantem me dies deficiet. Quis enim ea est præditus dicendi facultate, ea sancti Spiritus gratia, ut quinquaginta annorum possit certamina explicare? Ego vero fieri vix posse existimo, ut apud incredulos, et honestatis inimicos, ea referantur, quæ vel supra modum magnifica, vel humanam superant imbecillitatem, propterea quod ipsi carnales sint. Fideles vero, et recta nobiscum sentientes, quique proximorum bona velut propria existimant, suscipient nos vera narrantes, non ignorantes a Domino promissum, cum arefactam ficum mirarentur discipuli: Non solum quæ ego facio, sed his etiam majora facietis, illud quoque: Omnia possibilia sunt credenti. Nos vero scimus recte et ex virtute actam vitam omnibus miraculis esse altiorem, qualem perfectus hic magister egit. Ibi ergo sermonem abrumpemus, ubi ille vitam finivit. Hic vir beatus annis quinquaginta assidue luctatus, numquam succubuit, non fractus adversis, persecutionibus, nuditate, fame, siti, sed in his gaudens, et cum libertate docens verbum veritatis, et magnam congregans hominum multitudinem, ac Christo offerens; quod et in hodiernum usque diem ejus agunt discipuli. Cum in his ergo illius semper eluxisset virtus, tandem ad beatum, curis liberum et quietum a laboribus finem pervenit, cumque sancte obdormisset, sepultus est in Bithyniæ finibus, in loco qui Gomon dicitur.

53 Post ejus decessum, crevit, ipsius precibus, discipulorum numerus, et coepta perseveravit disciplinae ratio, uti diximus, non iis solum locis, sed ubique terrarum. Nam qui ipsorum congregationi præerant, monasterium est a nobis, dignum ejus sancta conversatione, quod propter assiduam ipsorum et numquam somno interruptam doxologiam Acæmetorum, id est Non-dormientium, fuit cognominatum. Huc illius sacræ translatæ reliquiæ sunt. Ut vero etiam isthic ostenderet benignissimus Deus se eos qui gloriam suam amplificare contendant, gloria quoque quoque exornare, et quæcumque ab eo gesta atque instituta sunt, suo esse nutu gesta, sua sententia comprobata, sanctæ ejus reliquiæ quotidie plurima edidere miracula: adeo ut immundi spiritus ne nomen quidem illius audire sustinerent, velut igne quodam ita illius percussi nomine.

34 Et nos quidem fraternam ejus caritatem beneficentiamque ostendimus. et quæ vidimus ipsi, pro nostra tenuitate, solam sectantes veritatem, retulimus. Speramus autem divina providentia futuros alios, qui sancto afflati Spiritu, majori quam nos scientia præditi, elegantius hæc sint explanaturi, ad ædificationem et utilitatem eorum, qui hoc vivendi genus voluerint complecti. Eveniat utinam nobis, ut digni illius efficiamur discipuli, atque ejus precibus consequamur ea, quibus ille nunc fruitur, gratia et indulgentia Domini nostri Jesu Christi, ipsi gloria in sæcula sæculorum. Amen. a Erat tunc Constantinopoli Episcopus Nestorius, qui gnarus quo zelo Catholicam fidem et pietatem alibi propugnasset Alexander, (et viderat ipse Antiochiæ eum quoquo modo submovere cupiebat, ne suis ille nefariis conatibus adversaretur.

✠

Izvornik: Acta Sanctorum. Ianuarius, tomus II, Pariz: Victor Palmé, 1863. Prvi cjeloviti prijevod na hrvatski, objavljen 22. studenoga 2026. Prijevod i uređivanje: Tim Kršćanska stvarnost.

15. siječnja Kalendar godine