Preskoči na sadržaj
Kršćanska Stvarnost
Odaberite dan
Veljača
1234567891011121314151617181920212223242526272829
Ožujak
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Travanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Svibanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Lipanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Srpanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Kolovoz
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Rujan
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Listopad
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Studeni
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Prosinac
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Veljača
1234567891011121314151617181920212223242526272829
Ožujak
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Travanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Svibanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Lipanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Srpanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Kolovoz
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Rujan
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Listopad
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Studeni
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Prosinac
12345678910111213141516171819202122232425262728293031

✠

Acta Sanctorum · Svezak II · 14. siječnja

O bl. Engelmaru, pustinjaku i mučeniku u Bavarskoj

DE B. ENGELMARO EREMITA MART. IN BAVARIA

Sadržaj (1)
  1. Vita, auctore anonymo.

Ferrarius in generali SS. catalogo, XIV Januarii: In Bavaria B. Engelmari eremitæ, et iterum XXIV cujus rationem nullam affert. Hoc certe, sive proximo post octavam Epiphaniæ die, interfectum esse, infra patebit. Citat ille Annales Bavariæ. Henricus Canisius tomo 6, Antiquæ lectionis origines Windbergenses ex ejusdem cœnobii vetusto codice vulgavit, inque iis B. Engelmari gesta; quæ elegantius reddidit Raderus to. 1, Bavariæ sanctæ, citans Bruschii schedas, ut in B. Wilhelmo ibidem fatetur, ineditas; ac deinde Brunnerus Annal. 11, nu. 8, titulo S. Engelmari cruenta mors. Quod sanctitatis honestamentum ei recte tribuitur, cum in vita jam ab annis prope 500, scripta cella S. Engelmari, coelitusque designati Martyris patrocinia celebrentur, et Raderus testis sit hodieque Winburgi celebrari.

2 Illarum porro originum et vitæ scriptor, instituti Præmonstratensis sectator fuit, ac cœnobii Windbergensi alumnus. Testatur ipse: Anno 1142 ab incarnatione Dominica, gubernante monarchiam Rege Conrado, præsidente diœcesanæ nostrae Ecclesiae venerabili Henrico Episcopo; anno primo ingressionis venerandi Patris et provisoris hujus loci Gebhardi. etc. et paullo post: Consecravit autem ea altaria D. Stilco Olmuciensis Episcopus, de provincia quae est Moravia, vir magni nominis et meriti, tam spiritualibus quam laicis acceptus et gratus personis, amator religionis quantum ad professionem nostri ordinis, scilicet Præmonstratensis.

3 Vixisse autem sub ejusdem monasterii, adeoque ordinis, primordia videtur. Nam de Rudberto primo Windbergensi Præposito loquens, ait: Supradicto Rudberto, olim duntaxat populari Presbytero, nunc autem et arctioris conversationis æmulo. Et ante de B. Guilielmo loquens: Per quem (prophetiæ spiritum) cum multa prædixerit, ut nobis beatæ recordationis altrix ejus Comitissa Luitkardis retulit, etc. Videtur priorem libelli partem, vitamque S. Engelmari ipso adhuc superstite Rudberto scripsisse, quod particula illa nunc indicat; cetera deinceps adjecisse, ut quæque gesta sunt, usque ad majoris basilicæ dedicationem anno 1167, Indict. 1, IV Kal. Decemb.

4 Ejus fides constat, quod referat solum vel a se coram conspecta, vel ab oculatis accepta testibus. Verum quod Sanctis natalem duntaxat diem adscribat, anno, quod in promptu erat, non expresso, scriptor indiligens censetur Brunnero libro citato, nu. 2, Engelmarus quidem quo aut ætatis aut Christi anno obierit, penitus silet: quo ad secundam eremum transierit, veluti per transennam indicat, dum S. Gregorii ejus in anachoreticis magistri mortem memorat, quæ 23 Septembris 1093 contigit.

5 Inter Reginum Ilisumque annes, quorum hic e regione Passavii, ille Ratisbonæ Danubio miscetur, ad Bohemiæ confinia, celebri et ampla ditione sese Pogiensis Comitatus extendit, ut Aventinus 7 Annal. et Hundius to. 3, Metrop. cænobii Windbergensis ortum progressumque memorantes tradunt. Pogen vulgo, et Bogen appellatur, quod quidam arcum interpretantur, (estque ea vocis Bogen notio:) inde alii originem familiæ de Arcu ad lacum Benacum in Italia repetunt: alii veterum Boiorum hic superesse vel in nomine vestigia divinant. Quæ Comitatus illius pars ad Septemtrionem ac Bohemiam vergit, vulgo Waldt, sive silva, nuncupatur, ab Hercynio saltu, qui, ut omnem eam, olim ditionem obtinuit, ita etiamnum, et quidem ingentibus alicubi silvis, præcingit.

6 In hunc igitur saltum anno 1093, Passavio demigravit, commoratusque est circa Windi montem, sive Windbergam, Pogiensi municipio et arce montana haud procul, Straubinga, sive Strubinga, ad alteram Danubii ripam posterius extructa secundo milliari distantem: ubi aliquot annis post ab Adelberto Comite extructum est, quod etiamnum viget, Windbergense amplissimum cænobium, ordinis Præmonstratensis, loco peramæno. In Bavariæ chorographia studio Petri Weineri accurata, visitur locus quidam intra ipsum saltum Hercynium, Engelmanswaldt, sive Engelmari silva dictus: num isthuc illius eremitica mansio fuerit, an cella sepulchro imposita, quæ supplicantium confluxu in ampliorem vicum vicum dilatata, Comitis Adelberti dono fundatione caenobii Windbergensis accessit, haudquam compertum habemus.

7 Quod Raderus scribit: Engelmarus circa Winburgi, postea conditi, saltus et nemora cum socio sedem fixit, de caenobio (quod xque ac pagus ipse Windberga passim nuncupatur) accipi debet: nam et pagus et ecclesia adventu Engelmari antiquiora sunt. Constat ex citatis loci originibus, Winth quemdam, sive Windum, gente Saxonem, primum loci incolam, et nominis auctorem, isthic ecclesiam (incertum tamen quo anno) construxisse honori Deiparæ Virginis et omnium Sanctorum, plurimis isthuc allatis reliquiis, et in altari per se conclusis lapidibus absconditis et collocatis, præsente Azelino Presbytero. Ex vero reliquiæ isthic expressis nominibus recensetur. Huic Windo frater senior fuit, ut ibidem narratur, ejusdem nominis, in illius ædificatione ecclesiæ adjutor, qui de Saxonia tempore Ludovici Regis, deducentibus Hunnis, in eas oras advenerat. Videtur id contigisse sub Ludovico Rege Arnulphi Imperatoris filio, qui anno Christi 912, regni 12, obiit: nam eo regnante saepius Germanicas provincias, ac nominatim Saxoniam et Tluringiam populati sunt sive Hungari, ut ex Reginonis continuatore, Hermano Contracto, Lamberto Schafnaburgensi et aliis liquet. Quo calculo, Windbergæ nomen ac templum integro seculo Engelmari ortu priora concludes. Atque hæc est honorabilis et amabilis antiquitas Windbergensis Ecclesiæ, ut anonymus originum scriptor ait.

8 Ante Engelmarum quoque, eidem loco, ut idem auctor scribit, tantis Sanctorum pignoribus (a Windis fratribus) gratificato, non minimum gratificationis addidit emeritus et veteranus Christi miles Willihelmus, qui longis peregrinationibus ad varia Sanctorum sepulchra, ac laboribus fractus, isthic eremiticam vitam peregit, Luîtkarde pia semina, Hertwici II, Comitis Pogensis uxore, Alberti I, fundatoris Windbergensis matre (non conjuge, ut Raderus, eam cum Hadwige nuru confundens, scribit) ei annonam subministrante. Is huic suæ altrici, quæ dñu post superfuit, cladem Saxonum ad Vostrutum fluvium prædixit, quæ anno 1073, contigit, ut ex Schafnaburgensi et aliis patet. Albertus I, qui et Windbergensis monasterii fundator, in bulla qua E'ugenius II, anno Christi 1126, Altachii superioris fundationem secundam, sive restaurationem confirmat, to. 2, Metropolis Hundii, vocatur Adelbertus Comes de Windeberch; atque ab Henninges tom. 4, Stemmat. Windbergensis. Qua nomenclatura, ab arce (eo fortassis ipsa loco sita, ubi deinde monasterium locatum) ducta, distingui videtur ab altera Pogiensium familia, cujus a Frederico, fratre Asswini, avi Alberti, cæptæ, princeps hoc tempore, in sejuncta ditione erat Frederici filius Fredericus Advocatus Ratisbonensis Ecclesiæ, memoratus in eodem Honorii diplomate.

9 Vixit Engelmarus, inquit Raderus, anno post almum Virginis partum 1088, quod Ferrarius reddit: cessit e vita circa annum salutis 1088. Astanno 1093, cessit e vita Gregorius Episcopus, ac post Engelmarus in solitudinem Windbergæ vicinam secessit: ubi Martyr occubuit non multis post annis. Brunnerus ad annum 1096, ejus cædem refert: sed fallitur dum VII Id. Januarii jugulatum scribit, ubi Raderus ad ipsa regalia; nam auctor fere coævus diserte asserit post octavas regalium id contigisse.

Vita, auctore anonymo.

6 Antiq. lect. Hen. Canisii. a Præterea suggerente venerabili Rudberto Presbytero, et annuenteb præfato Comite Adelberto, cessit in dominium hujus loci silvestris cella S.c Engelmari, de quo nos plura scribenti futuris scriptoribus occasionem dare cupientes, diligentis inquisitionis initia ponimus. Denique reperimus eum natione fuisse Baioarium, genere et opered georgium, hoc est, terræ colonum: sed abdicatis terrenis desideriis propriisque facultatibus pro amore Christi derelictis, eremiticae vitae disciplinam cæpisse sub eruditione S. Gregorii Armeniorum quondam, ut ferunt, Archiepiscopi, sed tunc uberiori spe cælestis præmii voluntariam paupertatem cum peregrinatione circae Pataviam sectati. Quo defuncto, secundum quod ipse prædixerat, Nona Calendarum Octobris, circa meridiem,f hora qua illa famosissima solis Eclepsis accidit, quam non solum maxima mortalitas, sed et Hierosolymitana sequebatur expeditiog, auctore Papa Urbano II, contulit se B. Engelmarus in solitudinem requietionis suæ: factaque inibi mansione, cæpit laboribus manuum suarum juxta Psalmistam et Apostolum vivere, et nihilominus juxta Psalmistam et Apostolum vivere, et nihilominus vigiliis ac jejuniis et orationibus conditoris sui gratiam spiritu fervens quærere.

2 Cumque pro bonitate et religione sua valde acceptus esset omnibus, qui in circuitu ejus erant, socius suus novus Cain appellandus, invidia ductus potioris ei divinitus collatæ gratiæ; seque dolens inæqualem apparere, remotis arbitris non exhorruit in illum manus extendere: percussumque nive et ruderibus operire. Fertur enim post octavam Epiphaniæ proxima die facinus hoc perpetrasse, et usque ad Pentecosten variis simulationibus et dissimulationibus occultasse. Ultra vero solemnitatem sancti Spiritus non debuit tanti sceleris reus latere, quoniam ipsius etiam est mundum de peccato arguere. Igitur novi Abel sanguine ad Dominum clanante, vagus et profugus factus est recens Cain ille, qui singularem eremi potestatem, cum æquipollentiæ favoris humani post mortem B. Engelmari speraverat obtinere, exemplo Judaërum, qui propter obtinendum locum occiderunt Christum, sed propter occisum Christum perdiderunt locum, et dispersi sunt in omnem ventum.

3 Veniens autem quidam vulgaris Sacerdos,h inventum corpus vulgariter sepelivit, videlicet non secundum sublimitatem sanctitatis, sed secundum humilitatem paupertatis. Hujus enim diligentiæ pietas et merces servabatur supradicto Rudberto, olim dumtaxat populari Presbytero, i nunc autem et arctioris conversationis æmulo, uti scilicet digno dignum monumentum præpararet, in quo tunc sacra ossa ejus transponerentur; cum etiam ecclesia lapidea ejusdem Rudberti patratu, super eum constructa dedicaretur, anno videlicet Incarnationis Dominicæ millesimo centesimo trigesimo primo, Romanorum præsulatum et regnum concorditer gubernantibus Innocentio II, et Lothario III.

4 A prima tamen sepultura divino instinctu tamquam lex obtinuit, ut singulis annis in media Pentecostes hebdomada populus ibi confluat, et celitus designati Martyris patrocinia devotus requirat. Nam sicut fideles in verbis suis adhuc superstites viri pronuntiant, cum ille locus aliquando nullum habitatorem haberet, et vilis ædicula sepulchrum venerabilis Eremitæ protegeret, ipsique forte noctu præterirent, prospexerunt ibi numerosa luminaria divinitus accensa, mirabili claritate radiantia, seque non solum ad introspiciendum, sed etiam ad introeundum provocantia: insuper odorati sunt et suavissima aromata, absque specie aromatica. Præterea plures infirmi et afflicti medelas et ereptiones ibidem perhibentur experti: sed quia nobis ignoti sunt, notos expectamus de quibus scribamus. Futuris namque temporibus majorem Dei gloriam speramus illic apparituram.

a Duo capita præmiserat de Windbergæ nomine et ecclesiæ, ac B. Wilhelmo.
b Ante de B. Wilhelmo loquens hxc scripserat: Hertwicus honoratæ memoriæ Ratisponensis Episcopus cæpellam dedicavit, quam super eum (B. Wilhelmum) Comes Adelbertus in somnis ædmonitus admonitus pro medicamento gravis infirmitatis ædificavit. Sedit Hartwicus, ut Hundius lom. 1 Metrop. ab anno 1105 ad 1126.
c Aventinus in Nomencl. ait: Angel et engel aculeum, cardinem, limitem, nobis Germanis Boiis valet, unde Angilomarus, Engelmair, est augmentans limitem. Ultima vocabuli pars, præter augmentum, Heutero in veteri Belgio rumorem significat, Junio Batavix cap. 23, significat Præfectum, sive Meier, usitato etiam hodie in oppidis pagisque Belgicis ac Germanicis nomine.
d γεωφής est colonus.
e Quæ vulgo Passavium, olim Batava, ut diximus VIII Janu. ad vilam S. Severini cap. 6, num. 27, Raderus Palavium Venetix intellexit; scribit enim Gregorium dimissa clam pontificatus dignitate in Italiam peregre advenisse, et circa Patavium versatum. Rectius Brunnerus: Engelmarus ruri educatus et ab agro stivaque ad cultum animi transgressus, Gregorio Armeniæ Pontifici in Boica exuluin disciplinam se dederat.
f Urspergen. Anno 1093 eclipsis solis facta est IX Kal. Octob. hora tertia, et mortalitas magna subsecuta. Dodechinus in Appendice Mariant: Eclipsis solis facta est hora tertia diei, et draco visus est. Anno 1094, pestilentia magna fuit.
g Anno 1093, exente in concilio Claromontano decreta, 1096, suscepta, duce primario Godefrido Bullonio.
h Engelmarum, inquit Brunnerus, sol liquata nive prodidit. i Catalogus Abbatum Windbergensium apud Hundium ita habet: Rudbertus popularis sacerdos sacro ordine Præmonstratensi indutus anno Incarnationis Christi 1125, hujus Ecclesiæ Præpositus primus regere ceepit. Rexit annos 15: Ostendinus supra XIII Januarii eo anno Raisbonam venisse S. Norbertum. Tum nimirum jacta Windbergensis cornobii fundamenta, aut potius cum isthac Roma rediit initio anni 1126, nam in Apostolica confirmatione ordinis facta XIV Kal. Martii 1126, nulla mentio fil Windbergæ, cum catera monasteria, eorumque prædia, vineæ, mansi, etc. accuratissime memorentur. k In Canisiana editione, librarii incuria. legitur: anno millesimo centesimo primo. Lotharius anno 1125, Imperator creatus est, Innocentius II, anno 1130, Pontifex Romanus. l Alibi apud Germanos usitatæ feria quarta Pentecostes ad Sanctorum sepulchra supplicationes.

✠

Izvornik: Acta Sanctorum. Ianuarius, tomus II, Pariz: Victor Palmé, 1863. Prvi cjeloviti prijevod na hrvatski, objavljen 22. studenoga 2026. Prijevod i uređivanje: Tim Kršćanska stvarnost.

14. siječnja Kalendar godine