Preskoči na sadržaj
Kršćanska Stvarnost
Odaberite dan
Veljača
1234567891011121314151617181920212223242526272829
Ožujak
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Travanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Svibanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Lipanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Srpanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Kolovoz
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Rujan
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Listopad
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Studeni
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Prosinac
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Veljača
1234567891011121314151617181920212223242526272829
Ožujak
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Travanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Svibanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Lipanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Srpanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Kolovoz
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Rujan
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Listopad
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Studeni
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Prosinac
12345678910111213141516171819202122232425262728293031

✠

Acta Sanctorum · Svezak III · 29. siječnja

O svetim mučenicima Severi, djevici, Maksimu i Sekundi, njezinim roditeljima, Marku i Kalendinu

DE SANCTIS MARTYRIBUS SEVERA VIRGINE, MAXIMO, ET SECUNDA EJUS PARENTIBUS, MARCO ET CALENDINO

NJIHOVIM SINOVIMA, SEVERINOJ BRAĆI, I DRUGIMA OKO TISUĆU VOJNIKA.

EORUM FILII, SEVERÆ FRATRIBUS, ET ALII CIRCITER MILLE MILITIBUS.

Pirgi na etruščanskoj obali, između rijeke Cere i Civitavecchie, bili su starodrevni grad ili utvrda s brodogradilištem, koji spominju mnogi pisci rimske povijesti. Njegove se ne male ruševine vide pokraj gradića koji se zove Santa Severa, a ondje je i malena luka sposobna primiti 4 ili 5 troveslarki. O njemu Leandro Alberti: Samostan sv. Severe nalazi se na obali, poput tvrđave. Ime mu je po sv. Severi, najplemenitijoj rimskoj djevici, kojega je nekoć proslavilo njezino mučeništvo, a sada ga brani njezina zaštita.

Pyrgi in Tusco littore, inter Cæretanum flumen ac Centumcellas, vetustum oppidum aut castellum fuit, cum navali, plerisque Romanarum rerum scriptoribus memoratum. Ejus conspiciuntur haud leves ruinæ juxta oppidum quod S. Severæ dicitur, estque isthic portus exiguus 4 aut 5 triremium capax. De co Leander Albertus: Cœnobium D. Severæ est in littore, instar arcis. Nomen ei a S. Severa nobilissima Virgine Romana, cujus olim et martyrio nobilitatum, et præsidio nunc defenditur.

2 Njezin je nebeski rođendan zabilježio Filippo Ferrari u općem katalogu svetaca 29. siječnja ovim riječima: U Rimu (to jest, kako piše u bilješkama, na rimskom području kod Civitavecchie) sv. Severe, djevice i mučenice, za Dioklecijana. Nju, njezine roditelje i braću spominje isti Ferrari u Katalogu svetaca Italije. A Maurolico je 30. siječnja naveo: U Rimu sv. Flavijana, Maksima, Sekunde, Kalendina, Marka i Severe, mučenika, od kojih je Maksim sa 120 vojnika koje je obratio pogubljen odrubljivanjem glave po zapovijedi cara Maksimijana, a sahranio ga je papa Marcel. Ostali su podnijeli muku za Klaudija na ovaj način: Sekunda, Maksimova žena, preminula je među rukama onih koji su ih uhvatili. Flavijan, obraćen s obitelji kod Civitavecchie, posječen je po glavi. Naposljetku su Kalendin, Marko i Severa, Maksimova djeca, usmrćeni olovnim bičevima. Tako on, što ćemo raspraviti u Djelima. Nebeski rođendan sv. Flavijana, gradskoga prefekta, slavi se 28. siječnja. Rukopisni Florarium za ovaj 29. dan ima ovako: I Serene, djevice i mučenice, za koju nije sigurno treba li se shvatiti da je riječ o ovoj sv. Severi ili radije o sv. Sereni, djevici i mučenici, o kojoj ćemo govoriti 30. siječnja.

2 Hujus natalem consignavit Philippus Ferrarius in generali catalogo SS. XXIX Januarii his verbis: Romæ (id est, ut scribit in Notis, in territorio Romano apud Centumcellas) S. Severæ Virginis et Martyris sub Diocletiano. Ejusdem ac parentum fratrumque meminit idem Ferrarius in Catalogo SS. Italiæ. At Maurolycus XXX Januarii retulit: Romæ SS. Flaviani, Maximi, Secundæ, Calendini, Marci, et Severæ Mart. ex quibus Maximus cum cxx militibus a se conversis decollatus est jussu Maximiani Imperatoris, et a Marcello Papa sepultus. Ceteri sub Claudio passi, hoc modo: Secunda Maximi uxor inter comprehensorum manus expiravit. Flavianus cum familia conversus apud Centumcellas capite cæsus. Tandem Calendinus, Marcus, ac Severa Maximi flii, plumbatis interempti sunt. Hæc ille, quæ in Actis expendemus. S. Flaviani Præfecti Urbis agitur XXVIII Januarii natalis. MS. Florarium hoc XXIX die ita habet: Et Serenæ Virginis et Martyris, quæ an de hac S. Severa, an potius de S. Serena Virgine et Martyre, de qua XXX Januarii agemus, accipienda sint, haud constat.

3 Djela tih mučenika ukratko je opisao Pietro de' Natali u 3. knjizi, 41. poglavlju, ali su često potrebna ispravka, kao što će biti jasno iz bilježaka. Ista navodi po Petru Baronije u 2. svesku, pod godinom 298, br. 14, pošto su uklonjene pogreške. Ista ima Ferrari u Katalogu svetaca Italije, Silvano Razzi u Dodatku uz 6. knjigu o životima žena čuvenih po svetosti, Antonio Gallonio u knjizi o rimskim djevicama, Guillaume Gazet i drugi.

3 Horum Martyrum Acta breviter descripsit Petrus de Natalibus lib. 3, cap. 41, sed correctionis subinde egentia, ut ex Notis patebit. Eadem recenset ex Petro Baronius tom. 2, ad an. 298, nu. 14, mendis expunctis. Eadem habet Ferrarius in Catalogo SS. Italiæ, Silvanus Razzius in Appendice adsto. 6 de vitis feminarum sanctitate illustrium, Antonius Gallonius lib. de Romanis Virginibus, Guilielmus Gazæus, aliique.

Djela po pietru de' natali.

Acta ex Petro de Natal.

Flavijan, Maksim, Sekunda, Kalendin, Marko i Severa, zajedno s mnogim drugim mučenicima, podnijeli su muku za careva Maksimijana i Klaudija, kad je već veliki car Konstantin u Galiji bio uzdignut od vojnika na carsku vlast. Među njima najprije Maksim, koji je bio tisućnik, od svoga ranoga djetinjstva kršćanin, rođen od kršćanskih roditelja, dao je da sv. papa Marcel krsti sto dvadeset svojih vojnika koje je obratio.

Flavianus, Maximus, Secunda, Calendinus, Marcus, et Severa, cum aliis multis Martyribus, passi sunt sub Maximiano et Claudio Imperatoribus, a Constantino Imperatore Magno jam a militibus apud Galliam in imperium sublimato. Quorum primo Maximus, Qui comes millenarius erat, ab infantia Januarii Tom. III. sua Christianus, ex parentibus Christianis exortus, centum et viginti ex suis militibus conversos a S. Marcello Papa baptizari fecit.

2 Čuvši to, Maksimijan je dao uhititi toga istoga Maksima, zajedno sa spomenutih sto dvadeset vojnika, i osudio ih na kopanje pijeska. A nakon 9 mjeseci, kad je tribun Marko doznao da je tisućnik Maksim obratio ostale svoje vojnike, koji su preostali od tisućnika i došli ga posjetiti, dao je Maksima baciti u tamnicu, zatim ga je naredio izvesti i izbiti batinama; i dok je bio bijen, tribun je oslijepio. Čuvši to i teško to podnoseći, car Maksimijan dao je pogubiti odrubljivanjem glave tisućnika Maksima zajedno sa sto dvadeset vojnika osuđenih na kopanje pijeska. Ostale pak obraćene od tisuću vojnika, poslane u pješčanik, naredio je spaliti ognjem. Njihova je tijela sv. papab Marcel, zajedno sc prezbiterom Ivanom, sahranio na mjestu zvanomd Cucumeris, na drugoj milji od Grada.

2 Quod audiens Maximianus eumdem Maximum comprehensum, una cum dictis centum et viginti militibus, damnavit ad arenam fodiendam. Et post menses ix, dum Marcus Tribunus comperisset, quod Maximus Comes ceteros suos milites, qui ex millenario residui fuerant, qui ad eum visitandum accesserant, convertisset, fecit Maximum in carcerem miti, deinde eductum fustibus çedi jussit; et dum cæderetur Tribunus excæcatus est. Quod Maximianus Imperator audiens, et moleste ferens, Maximum Comitem cum centum et viginti militibus ad arenam damnatis fecit decollari. Reliquos vero ex mille militibus conversos in arenario missos, flammis jussit incendi. Quorum corpora S.b Marcellus Papa, cumc Joanne Presbytero, sepelivit in locod Cucumeris, secundo milliario ab Urbe.

3 Nakon dva mjeseca Maksimijane umire, a Klaudije se u Rimu uzdiže na carsku vlast; čuvši da je Sekunda, nekoć žena tisućnika Maksima, sa sinovima kršćanka, dao je da se zadrži, i njezini sinovif Kalendin i Marko, te njezina kći Severa. Dok su mu bili privedeni, Sekundag je ispustila duh među rukama onih koji su je držali; a Flavijan, carev namjesnik, koji joj je bio nazočan, kad je vidio anđeleh koji su držali ruke nad glavama Sekundinih sinova dok su molili, i sam se obratio i krstio ga je prezbiter Teodor sa svom njegovom obitelji. Čuvši to, car i Klaudije naredio je da se Flavijan, zadržan sa svim svojim domom, dovede u Civitavecchiju i da se ondje svi redom posijeku po glavi. Blažene pak Kalendina, Marka i Severu, nekoć Maksimovu djecu, naredio je odvesti na 35. milju od Grada uz more i ondje ih toliko dugo tući olovnim bičevima dok nisu izdahnuli. Tijela svih njih kršćani su sahranili na mjestu koje se zove Pignus. Mučeništvo svih tih mučenika slavi se 29. siječnja.

a Godine Kristove 306, 25. srpnja, umro je u Yorku u Britaniji August Konstancije Klor. Carsku je vlast umjesto njega preuzeo sin Konstantin, zadovoljan naslovom cezara, sve dok godine 307 od bivšega augusta Maksimijana Herkulija nije primio naslov augusta i njegovu kćer Faustu za ženu. Premda se ovdje može zapaziti velika nemarnost u Petra i nepoznavanje kronologije. Jer Maksimijan Herkulije je godine Kristove 304 zajedno s Dioklecijanom položio carsku vlast. Galerije Maksimijan Armentarije stolovao je u Iliriku, dok je cezar Sever bio povjerena Italija, a Galeriju Maksiminu, sestrinu, Istok; poslije, godine 306, Maksencije, Herkulijev sin, proglašen je od pretorijanskih vojnika carem; a Klaudije je mnogo prije držao vlast od 21. ožujka 268 do godine 270. Baronije to piše kao da se dogodilo kad se Herkulije vratio u Rim iz Afrike, gdje je pokorio petgradska plemena, i sagradio Dioklecijanove terme. Možda su tada započeli, ali ono što se govori o pogibiji Severe i braće, to se dogodilo ili za Armentarija ili radije za Maksencija.
b Baronije čita Marcelin, kao da i prije pontifikata Marcel nije mogao vršiti takva pobožna djela.
c Njemu slična djela spomenuta su gore u životu sv. Marcela 16. siječnja. Njegov se nebeski rođendan slavi 18. kolovoza.
d Clivus Cucumeris zvalo se staro groblje na Via Salaria, na drugoj milji od Grada, o kojemu Baronije u bilješkama 17. lipnja.
e Herkulije je godine 310 ubijen u Marseilleu, a Armentarije je sljedeće godine umro od odvratne bolesti, pa su platili kaznu za prolivenu kršćansku krv. Ali koji je Klaudije uzdignut na carsku vlast? Ono što se dalje pripovijeda, smatramo da se dogodilo za cara Maksencija.
f Baronije i Ferrari pišu Kalendije.
g Baronije: pred sucem na ispitivanju predao je duh Bogu.
h Isti: kad je nad glavama dječaka viđen sjaj nebeskoga glasnika koji se ukazao. i Taj je Klaudije možda bio prefekt za cara Maksencija.

3 Post duos menses Maximianus e moritur: et Claudius Romæ in imperium exaltatur; qui audiens Secundam, uxorem quondam Maximi Comitis, cum filiis esse Christianam, fecit eam teneri, et filios ejusf Calendinum, et Marcum, ac filiam ejus Severam. Qui dum sibi præsentati essent, Secundag inter manus eam tenentium emisit spiritum; Flavianus autem Vicarius Imperatoris, qui ei assistebat, cum vidisset Angelos,h qui supra capita filiorum Secundæ orantium manus tenebant, et ipse conversus est, et a Theodoro Presbytero baptizatus cum omni familia sua. Quod audiens Imperator i Claudius Flavianum cum omni domo sua detentum Centumcellis adduci mandavit, et ibidem omnes pariter capite cedi. Beatos vero Calendinum, Marcum atque Severam, olim Maximi filios, milliario xxxv, ab Urbe juxta mare deferri, ibique tam diu plumbatis cædi donec spiritum exhalarunt. Quorum omnium corpora in loco, qui dicitur Pignus, sepulta sunt a Christianis. Horum omnium Martyrum passio colitur IV Kalendas Februarii. a Anno Christi 306, 25 Julii. mortuus est Eboraci in Britannia Constantius Chlorus Augustus. Imperium pro eo capessivit Constantinus filius, Cæsaris nomine contentus, donec anno 307, a Maximiano Herculeo Ex-Augusto appellationem Augusti suscepit, Faustamque ejus filiam in uxorem. Licethic magnam in Petro incuriam ac chronologiæ imperitiam notare. Nam Maximianus Herculeus an. Christi 304, cum Diocletiano imperium posuit. Galerius Maximianus Armentarius in Illyrico resedit, Severo Cæsari commissa Italia, Galerio Maximino sororis filio Oriente, postea anno 306, Maxentius Herculei filius a militibus Prætorianis Imperator est appellatus; at Claudius a 21 Martii 268, usque ad annum 270, imperium multo ante tenuit. Baronius hæc gesta scribit cum ex VARBIS. Africa, ubi nationes Quinquegentanas domuerat, Romam revertit Herculeus, Thermasque Diocletianas condidit. Cæpta tunc fortassis, al quæ de Severæ et fratrum cæde dicuntur, ea vel sub Armentario, vel potius sub Maxentio gesta.b Marcellinus legit Baronius: quasi non ejusmodi pia opera etiam ante pontificatum exercere Marcellus potuerit.c Nujus similia opera supra commemorata in vita S. Marcelli 16 Janu. Agitur ejus natalis 18 Augusti.d Clivus Cucumeris dictum fuit vetus cæmeterium, via Salaria, secundo ab Urbe miliari, de quo Baronius in Notis 17 Junii. e Herculeus anno 310. Massilix occisus, Armentarius anno sequente saedo morbo extinctus, fusi Christiani sanguinis pænas dederunt. At quis Claudius in Imperrium exalatus? Quæ deinceps narrantur, sub Maxentio gesta arbitramur.f Baronius et Ferrarius Calendium scribunt.g Baronius: coram Judice in quæstionibus reddidit Deo spiritum.h Idem: viso super capita puerorum celestis nuntii apparentis splendore. i Hic Claudius Præfectus fortassis fuit sub Maxentio Imperatore.

Izvornik: Acta Sanctorum. Ianuarius, tomus III, Pariz: Victor Palmé, 1863. Prvi cjeloviti prijevod na hrvatski, objavljen 22. studenoga 2026. Prijevod i uređivanje: Tim Kršćanska stvarnost.

29. siječnja Kalendar godine