Preskoči na sadržaj
Kršćanska Stvarnost
Odaberite dan
Veljača
1234567891011121314151617181920212223242526272829
Ožujak
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Travanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Svibanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Lipanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Srpanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Kolovoz
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Rujan
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Listopad
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Studeni
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Prosinac
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Veljača
1234567891011121314151617181920212223242526272829
Ožujak
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Travanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Svibanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Lipanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Srpanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Kolovoz
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Rujan
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Listopad
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Studeni
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Prosinac
12345678910111213141516171819202122232425262728293031

✠

Acta Sanctorum · Svezak III · 28. siječnja

O sv. Jakovu pustinjaku u Palestini

DE S. JACOBO EREMITA IN PALÆSTINA

Sadržaj (6)
  1. Vitæ epitome
  2. Præfatio auctoris.
  3. Lapsus in fornicationem et homicidium.
  4. CAPUT IV.Motus desperationis.
  5. Pœnitentia in sepulchro peracta.
  6. Pluvia impetrata. Alia miracula; sanctus obitus.

Plures in Syria vixere sanctimonia illustres Eremitæ, Jacobi appellati. Horum unus is fuit de quo Theodoretus cap. 25. Philothei, seu lib. 9 de Vitis Patrum, scribit, qui tugurio inclusus degebat juxta vicum Duzan in Syria, perque modicam fossam responsa reddebat, neque igne usus unquam, neque lumine lucernæ. Nonagenario major adhuc in vivis erat, cum librum illum Theodoretus seculo quinto conscriberet.

2 Alius ab eodem Theodoreto cap. 21, memoratur Jacobus, cui ipse Magni, Theodorus Lector lib. 1, Collectan. Syri, Evagrius lib. 2, cap. 9. Syrii. Rosweydus Hypaethrii, quod sub dio viveret, cognomen tribuere. Hujus meminit Baronius tom. 3, an. Ch. 404, num. 108, et an. 414, num. 13, et tom. 6, an. 458, num. 13, ubi jure Nicephorum corrigit, qui eum cum Jacobo Nisibeno confudit. Colitur Nisibenus XV Julii; at Jacobus Magnus, sive Syrus, XXVI Novemb. licet loca ex Annalibus Baronii jam citata a nobis, adscripta margini sint in postrema Martyrologii Romani editione ad Notationes VI Augusti, quo die colitur alius Jacobus Eremita Amidæ in Mesopotamia ad Tigrim fluvium miraculis clarus, duobus illis multo junior; quippe qui post Amidam a Rege Persarum captam adhuc vivebat. Capta vero est Amida, teste Marcellino in Chronico, Consulibus Avieno Juniore et Probo (pro quo alii Ruflum scribunt) an. Ch. 502, quo Baronius num. 40, de hoc S. Jacobo agit ex Procopii lib. 1, de Bello Persico.

3 Philippus Ferrarius in Topographia Martyrologii Romani, verbo Palæstina, scribit hunc Jacobum Eremitam, qui Amidæ ponitur sub die VI Augusti, eumdem videri, cum eo qui hoc XXVIII Januarii colitur. In quo indubie fallitur, etquidem vehementer. Ille enim, teste Procopio, in vico ab Amida unius diei itinere distante, in brevi spatio cancellis interseratis inclusus vixit; hic prope oppidum Porphyreonem, ab anno ætatis circiter vigesimo in spelunea quadam quindecim annos habitavit.

4 Est autem Stephano lib. de urbibus Περφυρεάν πόλις Φανίχης, urbs Pheñiciæ, admodum antiqua, cujus meminit Polybius lib. 3, de bello agens Antiochi Magni. Episcopalis fuit sub Metropolita Cæsareæ Palæstinæ, ut habetur lib. 2, Notitiæ Episcopatuum Miræi, ubi tamen Porphyron scripta. Withelmo Tyrio lib. 9, belli sacri cap. 14, et lib. 10, cap. 6 et 10, et alibi Caiphas appellatur. Tyrium sequuntur Adrichomius in tribu Isachar cap. 17, Quaresmius, et alii; qui tamen falluntur dum a Caipha Pontifice exstructam scribunt: restaurata ab eo est fortassis. Juxta mare, ad Carmeli montis radices, parte aquilonari sitam tradunt.

5 Ut merito mirari quis possit, Sanctum hunc a M. Antonio Alegre Carmelita non insertum esse Paradiso Carmelitici decoris; cum suo ordini adscribat, quot quot non solum in Syria, Palæstina et Ægypto, verum et reliquam per orbem monasticam vitam primis seculis egerunt, aut aliquo modo adumbrarunt. At sive institutum illud vivendi inde a priscis illis temporibus, assidua serie huc usque est propagatum; probabilius est ibi viguisse; ubi prima dicuntur a Prophetis posita ejusmodi disciplinæ cunabula; sin vero solum post subactam a Francis Syriam erecta ea Sanctorum hominum societas est, quæ Fratrum S. Mariæ de Monte Carmelo appellata, (ut multi de recentioribus existimant, qui undecim seculis integris negant usquam Carmelitarum vel nomen prolatum ab ullo eorum temporum Scriptore, at contra, constare, ante S. Hilarionem nec auditum quidem in Palæstina et Syria nomen monachorum, Hieronymi testimonio firmant). Si igitur capit quidem ante quinque solum secula, ut illi volunt, ea congregatio; sed quo magis inflammaret in suorum animis studium virtutum, earum voluit exempla proponere in iisdem usurpata locis, et convictus similitudinem, loci ac pietatis similitudine asserere; non oportuit tamen veteres potius illos ante Christum Prophetas, aut alibi terrarum monasticen professos producere statuereque imitandos, quam qui tanto propius ante nostra tempora ad ipsius habitarunt Carmeli confinia. Atque ad hanc classem pertinet non solus Jacobus, sed et suncta illa mulier, quæ antea ad ejus labefactandam pudicitiam allegata, sed mox illius in profligandis voluptatum illecebris fortitudinis titudinis miraculo perculsa, dedit fidei manus, baptismoque abluta, in Virginum deinde monasterio reliquum vitæ ita exegit, et cara Deo esset, et adversus dæmones gratiam acciperet. Illud ergo ceteraque monasteria certiori ratiocinatione, suo possunt ordini vendicare religiosissimi Patres Carmelitæ, circa ipsum sita Carmelum; sed ad Jacobum redeamus.

6 A Porphyreonis urbis incolis cum se honorari videret, ut num. 10 dicitur, fugiens abiit quadraginta milliaribus et ad ripam fluvii triginta annos habitavit. Hunc fluvium Cisonem arbitramur, qui ex mari Galilææ, seu Tiberiadis, in mare Mediterraneum defluit, cui ad leucas aliquot mons Hermon, sive Hermonium, adjacet; apud cujus petras in spelunca videtur vixisse, ex qua cum fœdum illud flagitium perpetrasset, discèssit, atque annos decem in alia spelunca, seu vetere sepulchro, in eadem regione exegit. At si flumen hoc quispiam Jordanem esse contendat, haud equidem pugnaciter obsistemus, si quod attulerit probabile argumentum, atque uspiam repererit non plus 30 millibus passuum fluere a Porphyreone Jordanem.

7 Jacobo mox ab obitu, ob miraculorum frequentiam, sacra extructa est ædes, in quam ejus translatæ sunt reliquiæ, et memoria quotannis cum solenni festivitate celebrata. Syros Græci secuti, qui eumdem referunt hoc die in Menæis, et apud Maximum Cythereum, ex quibus vitæ epitomen subjungemus. Ex Latinis ita Molanus in addit. ad Usuardum: Apud Porphyreonem, apud Metaphrasten, S. Jacobi Eremitæ. Martyrologium Romanum: In Palæstina S. Jacobi Eremitæ, qui post lapsum diu in sepulchro pœnitentiæ caussa latuit, et clarus miraculis migravit ad Dominum. Eadem habentur in Martyrologio Gallobelgico, sed die sequenti, nempe XXIX Janu.

8 Vita S. Jacobi scripta videtur a vetusto auctore, haud diu post ejus mortem, ut hæc verba innuunt: Cum religiosissimus Episcopus obitum cognovisset, ad eum locum cum toto Clero et probis laicis accessit, qui cum aromatibus pretiosis eum condissent, Deum ipsum et ejus gloriam celebrantes, venerandas ejus reliquias in illo ipso monumento deposuerunt. Postea sanctus Dei Sacerdos sacram ædem ad speluncam ædificavit, ejusque reliquias illuc transtulit. Quo in loco usque in hodiernum diem multi curantur ac tota civitas, et finitima regio, ejus memoriam singulis annis celebrans diem magnum festum agit, etc. Quæ postrema de ætate Metaphrastæ (qui hanc vitam suo de gestis Sanctorum operi inseruit, recognitam a se fortassis, ac de more interpolatam) minus commode accipi videntur posse, cum de omnia late Saraceni Metaphrastæ ævo tenerent. Eam porro vitam Latine a Gentiano Herveto versam, ediderunt Lipomanus et Surius: contractam Georgius Gannefeltiuslib; de Vitis Eremitarum num. 7.

Vitæ epitome

ex Menæis Græcorum.

Eodem die S. P. N. Jacobi Exercitatoris.

E carne excessit, velut e quopiam laqueo, Jacobus, carnis non captus laqueis.

Sanctus hic omnibus mundi curis abjectis, in quodam antro habitavit annis quindecim, haud procul oppido quod Porphyrione dicitur, omnique in genere vitæ religiosæ se exercuit. Submissa ad illum est ab impuris quibusdam nebulonibus lasciva muliercula, quæ illum petulanter aggressa ad libidinem provocabat: ipse eam futurorum apud inferos suppliciorum commemoratione, per pœnitentiam Christo adjunxit.

2 Quoniam vero improbi hostis insidias eludere omnes nemo potest, accidit, ut et iste in immane flagitium horrendo casu prolaberetur, ut omnibus lapsis exemplum esset, et dux ad pœnitentiam. Vir quidam illustris filiolam a malo genio insessam ad sanctum virum adduxit, illius ope curandam: qui Deum pro obsessa deprecatus, statim illam impuro insessore liberavit. Sed pater veritus, ne expulsus a puella dæmon eamdem denuo invaderet, eam cum fratre admodum adolescente apud monachum in spelunca reliquit. Hic miser impuris desideriis victus (o casum nefandum!) virguneulam corrumpit. Quid vero deinde? Ne turpe scelus, quod commiserat, in publicum emanaret, occidit et puellam et fratrem ejus; et utriusque cadaver projicit in præterlabentem fluvium.

3 Cum deinde salutis spem omnem desperatus abjecisset, ad seculum reverti statuit. Verum iter ingresso occurrit religiosus quidam piùsque monachus, cujus piis adhortationibus permotus, seipsum in monumento quodam conclusit, vitamque durissimam instituit.

4 Cum vero regionem illam olim ingens siccitas et æstus vexaret, Deus illius loci Episcopum monet, ut se ad hunc Jacobum in sepulchro latentem conferat, ejusque preces exposcat; alioqui æstum et siccitatem numquam cessaturam. Ergo mox Epicopus cum universo pecpulo supplicabundus ad Sanctum venit precesque ejus enixe postulavit, et vix tandem persuasit: qui ubi cœpit Deum pro illis deprecari, statim largissimus imber e cœlo missus terram irrigavit. Inde Sanctus novas spes de salute sua concepit, quod amplissimum haberet veniæ, imbres largiter cadentes, pignus atque argumentum. Itaque adhuc severiorem vitæ rationem iniit; et pœnitentiam pœnitentiæ, lacrymas lacrymis addidit: atque hoc modo in sancta conversatione spiritum Deo reddidit.

AUCTORE INCERTO APUD METAPHRASTEN.

Præfatio auctoris.

Multa bona, et animæ salutaria beneficia iis viris qui Dei amantes sunt, et Salvatoris Christi præceptis congruentem vitam ingrediuntur, pulcherrima humilitatis possessio conciliat: quam qui amplecti studuerit, et perfecte obierit, is numquam illud timere poterit, ne aliquo modo cadat, aut ullo affectu capiatur, vel suæ fiduciæ superbia efferatur. Quod enim multum damni, et insanabilem jacturam, maximumque periculum hæc iis afferat, qui non cautiores fuerint, licet e multis aliis argumentis hoc intelligere, præcipue vero ex hac historia, quæ nobis scripta est: ut qui cælestem vitam sibi proposuerint, ex ipsa narratione proficiant, quo tutiores sint. In hac enim et institutionem optimam inveniemus, et exercitationem perfectam, extremum denique cursum ex pigritia proficiscentem, et pœnitentiæ virtutem; quæ tantum valet apud benignissimum Deum, ut non solum ex îpsis inferiorum portis, et gehennæ doloribus hominem eripiat, sed etiam talem reddat, ut priori virtute majus aliquid possideat, et adjuvante divina gratia, emendationem vitæ superiore statu meliorem recuperet.

S. Jacobi exercitatio, castitatis servandæ cura.

Fuit quidam vir, qui solitarium in locum secessit prope oppidum Porphyrionem. Erat viro illi nomen Jacobus. Hic cum brevis hujus vitæ vanitati renuntiasset, in spelunca quadam quindecim annos habitavit. Tantos autem in virtutis exercitatione progressus fecit, tamque insignis et Deo gratus extitit, ut et gratia contra dæmones dignus effectus fuerit, multisque alias curationes, Salvatoris nostri Jesu Christi nomine, hominibus attulerit. Cum omnes igitur ejus ejus hominis vitam admirarentur, ad eum concurrebant; quorum plerique erant ex impiorum a Samaritarum superstitione. Illos cum ad se venientes divinus ille vir animadverteret, ex divinarum litterarum lectione ipsos multum erudiendo, ad veram fidem convertebat.

3 Sed qui humano generi inde usque a principio adversari coepit diabolus, et iis præcipue qui Christo serviunt, cum ex multa illius hominis virtute ac perfecta vita se fugari videret; aggressus esteum persequi, et ex iis locis, quæ supra diximus, expellere. Cum enim in unum quempiam Samaritam ingressus fuisset ex eorum numero, qui ab initio veritatem ipsam aversabantur, fecit ut ille universos ad se pertinentes amicos, consanguineos ac servos, ad insidias sancto illi viro struendas, in unum colligeret; quo eum ita irretitum posset e regionibus illis propulsare. Omnes igitur cum ad sacerdotis sui diversorium convenissent, et multa essent machinati; una omnium sententia hæc fuit, ut impudentem atque inhonestam mulierculam ad se accerserent, cui viginti aureos nummos darent, totidemque alios se illi daturos promitterent, si ipsa Dei servum Jacobum illecebris suis corrumpere posset, ut ansam aliquam arripientes, eum virum cum dedecore e sua regione sugarent.

4 His promissis mulier illa inducta, multam noctem observans, ad ipsum adiit, ac januam pulsans cum rogabat, ut ipsam intromitteret. Cumque ille moraretur, et diutius id se facturum recusaret, illa nihilominus impudenter januam pulsare pergebat, et multis precibus eum obsecrare, ut ipsam admitteret. Cum igitur ille januam patefecisset, et eam vidisset, spectrum aliquod cernere sibi visus est; seque crucis signo muniens, januam ipsam cum impetu clausit, atque in cellam reversus, ad orientem solem se convertit, et Deum attente precatus est. Non multo autem tempore postea, cum media nox præteriisset, non desinebat mulier illa pulsare januam; quin etiam magna voce, Miserere inquit, mei tu, qui Dei servus es: aperi mihi januam, ne ante cellam tuam ferarum cibus efficiar.

5 Cum justus ille vir hæc consideraret, et ferarum multitudinem, quæ erat in illis locis, animadverteret januam ipsam invitus (ut ita dicam) patefecit, eique dixit: Unde huc venisti! Quem queris? Et unde es? Cui mulier: E monasterio, inquit hoc propinquo ego sum, meque monasterii Præses ad ferendasb benedictiones in hoc castellum misit, ac dum reverterer in monasterium, hoc in loco nox me oppressit. Rogo igitur te, divine vir, ut miserearis mei, et apud te accipiar, ne ferarum præda efficiar. His igitur verbis ille commotus, eam ad se introduxit, panemque et aquam illi apposuit: et interiorem cellam ingressus seipsum illic inclusit, muliere in exteriore cella derelicta.

6 Illa vero cum cibum sumpsisset, voluit paullispor quiescere. Postea coepit vociferari, et cum lamentis ad januam se dejicere, virumque sanctum implorare. Ille vero fenestra prospiciens, eamque videns angustiis et multo dolore compressam, dubitabat quidnam ei diceret aut faceret. Tunc illa, Precor te, inquit, ut me respicias, et signo Crucis munias, quoniam dolore cordis opprimor. His ille auditis exiit, et statim igne multo accenso, propem mulierem sedit, ac sinistra manu igni admota, dextera sacrum oleum sumpsit, et eam calefacere coepit propriae manus calore, neque desinebat ejus pectus Crucis signo munire. Illa igitur impudentiæ stimulis impulsa, cum irretire eum vellet, et in turpem libidinem concitare: Rogo, inquit, te diutius cor meum ungas, ut dolor, qui me comprimit, jam desinat. Ille, quæ ejus erat simplicitas, mulieri credens, quæque ad eam curandam pertinebant, attendens, simulque fraudem pravi dæmonis sciens ac metuens, ne forte ex multa in eam commiseratione sempiternam infirmitatem sibi afferret, duabus vel tribus horis constanter sinistram manum in ignem injectam detinuit, ita ut digitorum compages combustæ deciderint. Hoc ille faciebat contra diabolicas machinas militans, ut propter intolerabilem illum dolorem ex ignis flamma proficiscentem, nulla pessima cogitatio in ejus animum irreperet.

7 Quod cum admirabiliter ab eo fieri mulier videret, et ipsa resipisceret (totam enim sancti viri manum fere igne consumptam videbat) lacrymans atque ingemiscens ad sancti viri pedes se dejecit, et suis manibus proprium pectus pulsans, clamabat: Hei mihi miseræ et excæcatæ! hei mihi, quod diaboli domicilium facta sum! Hæc cum sanctus vir audiret atque obstupesceret, surge, inquit, mulier. Hoc dixit, et admodum festinanter et solo illam erexit, et attentas preces ad Deum mittens, Nuntia, inquit, mulier, quid hoc sit. Vixque ad se reversa, quo pacto re se habebat, singulatim exposuit, aperiens quas pravi Samaritæ, vel diabolus potius adversus justum virum insidias machinatus fuerat. Qua re audita, Dei servus magnopere ingemuit: cumque Dei gloriam celebrasset, et lacrymas multas emittens, Deo gratias egisset; illam catechismo instruxit, eique benedictiones impartitus, misit ad sanctissimum Alexandrum Episcopum. Mulier vero cum ad ecclesiam venisset, unamquamque rem ordine Deo ipsi primum, deinde et sanctissimo viro confessa est: qui et ipse cum plurimum eam instruxisset, eorumque malorum, quæ commiserat, valde poenitentem videret, immortalitatis lavacrum ei dedit, et mulierem quidem ipsam ad Virginum monasterium misit; omnem vero populum religiosum, et Christi amatorem Clerum cum congregasset, ex urbe et regione illa omnes Samaritas expulit, ac postea Dei servum Jacobum adiit, eumque ut bonus Pater multum confirmavit. Ita vero et mulier supradicta per poenitentiam Christo seipsam obtulit, ut et cara Deo esset, et adversus dæmones gratiam acciperet.

a Samaritæ infestarunt Christianos præcipue seculo quinto et sexto, sub Imperatoribus Zenone, Anastasio, Justino, ac Justiniano: sed ab hoc Julianus quidam eorum Rex bello superatus et peremptus est. Agunt de eis Procopius de edificiis Justiniani Imperatoris lib. 5, Cyrillus monachus in Vita S. Sabar Abbatis 5 Decemb. et alii. Hinc de S. Jacobi xetate statui ulcumque potest.
b Id duplici modo accipi potest, vel ut missam se dicat, ut inde benedictionem ad monasterium deportaret, id est, elecmosynam. Simili phrasi utitur Cyrillus in vita S. Sabx, uti supra 20 Janu. ad vitam S. Euthymii diximus num. 9, in Prolegom. Verum ubi ea erat benedictio? Vel intelligi potest, ut se tulise eo benedictionem dicat, sive eulogias, id est, panes resve alias, vel a Sacerdotibus benedictas statis Ecclesiæ precationibus, vel quod a sanctarum Virginum manibus venirent, benigne tamen suscipi atque etiam adversus morbos vim habere solitas: vel certe in testimonium solum benevolentia, aliquos præcoces aut rariores fructus, vet quidpiam simile, quod esse secularibus, sed pits, hominibus acceptum scrent. mittere sanctimoniales illx. Virgines solebant. Sic 26 Jan. in vita S. Bathildis cap. 3. num. 12. ut et Regem et Reginam et Proceres condigno hionore cum eulogiis semper visitarent, etc.

Donum curationum. Secessus longinquior.

Facto autem intervallo quodam temporis, filia cujusdam viri, qui principem locum in Senatu obtinebat, impuro spiritu agitata, nominatim sanctum illum virum invocabat. Cum igitur ejus parentes ad Dei servum eam duxissent, ipsum rogabant, ut puellæ juventutem misericordia prosequeretur, et impurum spiritum ab ipsa expelleret. Cumque sanctus vir pro ea Deum precatus esset, et manus super illam imposuisset, statim divina ope dæmonem expulit, et puellam curavit. Ejus igitur parentes cum et Deo et ipsi gratias egissent, trecentos aureos nummos ei miserunt, quos non solum justus ille vir accipere ausus non est, sed ne videre quidem eos passus fuit, dicens, eisque persuadens, non decere divinarum rerum mercaturam facere, sed pauperibus illos potius tius dare. Ego enim, inquit, eos non accipio; nam in solitudine degens istis non indigeo. Itaque gratias Deo agentes homines illos in eorum domos remisit.

9 Aliquando vero cum adolescens quidam a dæmone tentatus fuisset, utroque pede dissolutus fuit: quem ejus consanguinei bajulantes, ad sanctum virum tulerunt, eum rogantes, ut pro ipso Deum precaretur. Ille autem cum tres dies jejunasset, et divinis precibus operam dedisset, paralyticum hominem sanum restituit, cui et benedixit, jussitque propriis pedibus in suam domum reverti. Multi alii ad eumdem veniebant, qui cum diversis morbis laborarent, omnes divina ope per ipsius preces curati, ad suas domos revertebantur.

10 Cum autem ille Dei servus se ab omnibus multum honorari videret; et casum, qui ex honore ipso multis evenire solet, valde metueret, locum illum reliquit, et fugiens abiit procul ab urbe illa quadraginta milliaribus: cumque apud petras, quæ sunt ad ripam fluvii, speluncam magnam invenisset, triginta annos illic habitavit, in precibus et hymnis totos dies ac noctes insumendo. Nutrimenta vero ipsa multo tempore ex herbis, quæ prope fluvium nascebantur, sibi conficiebat: postea parvum quemdam hortum ad ripam fluminis eleganter construxit, atque in eo aliquod horis diei opus faciens ex eo ipso cibum sibi comparabat. Ita vero ejus vita celebrabatur, ut e viginti et triginta monasteriis monachi et Clerici ad eum venirent, multique alii ex iis, qui mundi rebus occupantur, ad eum se conferrent, ut ejus benedictionem acciperent, et ab eo confirmari possent.

Lapsus in fornicationem et homicidium.

Sed talis ac tanctus vir, tantaque gratia dignus effectus, fortasse elatione vel superbia captus, in lapsum, eumque omnium gravissimum, incidere permissus fuit. Nam scelestissimus humani generis inimicus, qui contra homines rectam et Deo gratam vitam degentes, propriam invidiam exercet, in puellam quamdam ingressus, cujusdam divitis filiam, cœpit clamare, et S. Jacobum nominatim appellare; ita ut parentes puellæ circumirent, et ubique divinum illum hominem investigarent, neque monasterium, neque desertum aliquem locum relinquentes. Quem cum invenire non possent, postea solitarium quemdam hominem in eo loco, quem supra diximus, esse cognoverunt. Pater igitur servos suos secum habens, et puellam jubens una cum matre in jumento sedere et eum sequi, venit in eum locum, de quo audierat, ubi et ille vir sanctus vitam degebat. Quem cum vidisset, et ad ejus pedes se abjecisset: Miserere, inquit, filiæ meæ, quoniam graviter ab impuro spiritu cruciatur: nam viginti dies sunt, quibus neque cibum, neque potum sumpsit, sed clamat seipsam lacerans, et nomen tuum appellans.

12 Tunc jussit puellam illuc duci: cumque se diutius precibus dedisset, sic ardenter pro ipsa precatus est, ut et locus, in quo stabant, contremuerit. Finitis vero precibus, insufflavit in illum impurum spiritum, et ait: In nomine Domini nostri Jesu Christi exi ab ista puella. Statimque dæmon ipse, tamquam igne aliquo impulsus, e puella dicessit. Illa vero cum in solum cecidisset, multis horis jacuit sine voce: sed Sanctus ille Deum precatus, eam, manu apprehensa, erexit, et parentibus suis reddidit. Qui cum miraculum illud vidissent, divinam gloriam collaudarunt. Sed metuentes, ne impurus ille dæmon reversus, in eam ingrederetur, ipsum rogarunt ut puella apud eum duos dies remaneret, quoad omnino a dæmone liberaretur. Puella igitur apud eum relicta, parentes in domum suam reversi sunt.

13 Decet autem, sicut initio diximus, ad multorum cautionem et cœlestem hanc vitam exercentium ædificationem, non solum perfectorum hominum recte facta narrantes, bona tantum colligere; sed ne malarum artium et laqueorum scelestissimi illius hostis imperiti sint, qui Deo serviunt; quemadmodum maximas et veras hujus hominis virtutes enumeravimus; ita, inquam, convenit, et fluctuationem in eum illatam, et inde maximum ejus lapsum, enarrare. Dicemus autem deinceps, ut decet, et ea miracula magna atque ingentia, quæ post perfectam ipsius pœnitentiam et generosam confessionem per eumdem edita sunt. Quo enim nobiliorem exercitationem ac vitam antea egerat, eo major postea ipsius fuit lapsus. Quanto autem gravior fuit lapsus, eo major postea ipsius fuit et emendatio.

14 Ille enim pessimus et impius Dei servorum inimicus, cum puellam, quæ curata fuerat, illic solam cum solo relictam vidisset, et velut ansam quamdam adversus justum hominem arripuisset, libidinosum spiritum in eum immisit: qui tantopere ipsum adortus est, ut qui exercitationis initio, a quo tempore impiorum Samaritarum laquei per mulierem, quam supra diximus, parati fuerant, generoso et forti animo restiterat; quique ut diabolum superaret, per quem mulier adversus ipsum impulsa fuerat, sinistræ manus jacturam perferre maluerat; is, inquam, vir libidinis stimulo percitus, divini timoris et tantæ sanationum gratiæ ac tam diuturnæ exercitationis, totque laborum oblitus fuerit; et quamvis ad multam senectutem venisset, victus tamen dæmoni succubuerit: et in eum locum, qui ante cellam erat, egressus puellam ipsam vitiaverit, et impietatis cœno seipsum commacularit.

15 Deinde vero, tamquam primordiis quibusdam dæmoni oblatis, coactus est superiori malo et alterum addere. Cum enim corruptor ille serpens vereretur, ne Jacobus ipse resipiscens ad emendationem veniret, quæ per pœnitentiam his præbetur, qui eam sincero animo inquirunt, ei viro, quem, ut sibi videbatur, captivum ducebat, suggestit, ut superiore peccato majus quiddam patraret: quasdam enim timiditatis, cogitationes cum in ejus mentem injecisset, auctor illi fuit ut puellam a se vitiatam interficeret. Et eo igitur peccato superatus, ejus quoque cæ dem patravit, sperans scilicet ea re fieri posse, ut ejus puellæ parentum molestiam vitaret.

16 Sed neque eo scelere contentus fuit verus ille malorum auctor diabolus, sed aliud etiam addidit, ut non solum interfectæ puellæ reliquias sepulturæ non mandaret, sed eas etiam in aquas fluvii sine misericordia aliqua projiceret. Talis est superbiæ et arrogantiæ fructus. Nisi enim ejusmodi peccato monachus ille se subjecisset, pravus hostis, tamquam in breve aliquod navigium vim omnem ac ventorum æstum effundens, eum senem nequaquam dedecorasset, a quo adhuc juvene victus fuerat; quem postea et ipse vicit, eo quod nimis elatum sensit. a An tum hæc secta esse desierat? Certe Procopius scribit sub Justiniano Samaritanos ut plurimum Christianos effectos: ideoque Justinianum iis vetustum in monte Garizin propugnaculum obinctum reliquisse.

CAPUT IV.Motus desperationis.

Sed tamen egregia Christi summorum bonorum largitoris in homines benevolentia, qui omnes homines mavult salvos esse, quam perire, ei qui lapsus fuerat atque humi jacebat, manum porrexit, et pœnitentiæ remediis insanabilia et graveolentia proprii figmenti, hoc est, ejus viri vulnera curavit, iisdemque ac majoribus gratiis post pœnitentiam eum decoravit. Hæc autem in medium proferre coacti sumus, ut sicut superiorem ejus vitam cognoscentes, Deum laudavimus, et quomodo lapsus fuerit audientes in tristitiam tristitiam incidimus; ita et sinceram ipsius pœnitentiam ediscentes, non nobisipsis confidamus, sed in benignissimo Deo, ex quo gratiæ omnes proficiscuntur, spem collocemus; qui et nobis stantibus dat patientiam, ut perfecte stare possimus; et pigritia cadentes sua manu sustentat, hoc est, opem nobis porrigit, ac pœnitentes pro sua in humanum genus caritate amplectitur.

18 Etenim qui tot et talia mala patravit, quorum unumquodque gehennæ obnoxium eum faciebat, Davidis exemplum imitandum sibi proposuit, quo a lapsu erigi posset. Nam et David post adulterium rerum ordinem pervertit, et pro eo quod adulterii sui pœnas dare debuisset, cædem etiam addit ejus viri, cui prius injuriam fecerat. Ille igitur cum animadverteret, quemadmodum Deus ipse ac benignus Dominus Davidis oratione placatus, statim peccata ei condonavit, ad pœnitentiæ portum confugit, sola spe ad animæ ipsius emendationem gubernatrice usus. Cum enim ad se rediisset, et e somno, ut aliquis diceret, excitatus esset, in cellam suam ingressus est, seque in terram cum abjecisset intolerabiles gemitus emittebat, pectus suum valde percutiens, et lacrymarum rivulos emittens.

19 Sed neque sic ab eo discessit impurus et scelestissimus diabolus. Nam cum ejus viri propositum ac voluntatem ferre non posset, coepit desperationis cogitationes in ejus animum injicere, cum hujusmodi pessima initia adversus humanum genus ex Judæ ipsius desperatione inferre conatus esset. Ille igitur ad seculi consuetudinem redire decrevit. Sed benigni Christi voluntate factum est ut iter faciens, in monasterium quoddam veniret. Ad eos igitur monachos, qui illic erant, ingressus, ipsos salutavit: qui cum ejus pedes lavissent, et panem ei apposuissent, rogabant ut cibum sumeret. Ille vero cum neque eos fere audire pateretur, gravem gemitum emittens: Hei mihi, inquit, misero, quomodo potero in coelum oculos erigere? Quomodo ipsius Christi Domini nomen audebo invocare, quem reprobavi ac dereliqui? Quomodo audebo aliquid ex ipsius bonis attingere, qui anima et corpore adulter contra ipsum fui, et intemperantie libidinibus meipsum commiscui? Cumque copisset narrare, quo pacto res se habuerat, illis omnia confessus est: qui multa tristitia ob eam rem affecti, et his, quæ diversis modis passus fuerat, commoti, pro viribus eum consolati sunt. Cumque benedictiones ei dedissent, et multas atque attentas preces pro eo ad Deum misissent, a se dimiserunt.

20 Cum autem iter faceret, Frater quidam ei occurrit, vere Christum in seipso habens: qui cum eum salutasset, coegit in suam cellam divertere: cumque ejus pedes lavisset, et omnia caritatis officia illi præstitisset, panem apposuit, ipsumque adhortatus est, ut particeps fleret earum benedictionum, quas Deus misisset. Ille vero cum peccatorum suorum sibi conscius esset, pectus suum pulsans, diu recusabat cibum sumere. At Dei servus, apud quem ille divertereat, ad ipsius pedes se abjecit: eum consolans, et jurejurando affirmans, se non prius e terra surrecturum, quam promisisset, se illorum quæ apposita fuerant participem futurum. Id cum ille promisisset, Dei servus e terra surrexit, ut cibum sumeret. Postea vero quam ambo panem gustaverunt, et Deo gratia egerunt, rursus una sedebant.

21 Tunc is, a quo Jacobus hospitio acceptus fuerat, ipsum affatus: Instrue, inquit, Pater, me in Christo filium tuum, et cor meum confirma, quoniam multis et variis cogitationibus valde sollicitor. Tunc ululans S. Jacobus, et cum lacrymis, gemitibus et lamentis suum pectus verberans: Sine, inquit, Frater, me flere, et gravia peccata mea, quæque impie adversus Deum ausus sum, lamentari: quoniam in hac mea vana et turpi canitie, tanquam puer, a diabolo supplantatus, in interitum omnino immersus sum. Malis enim, quæ juvenis toleranter vici, nunc in senectute inhoneste me gerens succubui, cum in graveolentis stupri cœnum meipsum conjecerim, et alia his graviora peccata commiserim. Hæc cum ille audivisset, mœrore multo affectus est, eumque rogavit, ut singulatim fraudem diaboli narraret; hæc duo ex ea re procurans, primum, quod sperabat peccati confessione ad pœnitentiam illum virum provocandum; deinde, quod ex Fratris lapsu cautionem sibi in posterum parare cupiebat. Ille igitur sic narrare coepit.

22 Cum exercitatione accurata et valde laboriosa usus fuissem, et Deo ipsi quinquaginta annos innocenter servivissem; postquam multam a benigno Deo gratiam accepi, multaque miracula per me scelestum perfecta sunt; postremo Satanas in puellam quamdam ingressus fuit: cujus parentes cum audivissent Christi gratiam mihi adesse, illam ad me duxerunt ut curari posset. Cumque me rogassent, ut pro illa Deum orarem, id feci: et divina ope facum est, ut impurus spiritus ab illa discederet. Illi cum omnino eam curari cuperent, duos dies apud me puellam reliquerunt, ipsique in domum suam reversi sunt. Mente vero excæcatus ego, ad illam exii, et libidinis stimulo superatus, neque Deum hora illa in mente habens, neque quod tam diuturnæ exercitationis labores perderem cogitans, sed omnia (ut summatim dicam) oblitus, et gehennam contemnens, at stupri perniciosam ruinam cecidi. Cumque puellam vitiassem, malo malum curare volui, quinimo minori malo majus addidi. Nam dedecoris illius auctor dæmon me invadens, ejusdem puellæ cædem in mentem suggestit. Itaque post stuprum quod intuleram, illam ipsam interfeci, ejusque corpus in fluvium projeci. De mea igitur salute desperans, discessi, et nunc in mundum revertor. Quomodo enim in coëli altitudinem oculos erigere potero? Nam si Christum ipsum nominare ausus fuero, nunc ignis de coëlo descendens statim me consumet.

Pœnitentia in sepulchro peracta.

Hæc et talia cum illi multis lacrymis et gemitibus maximis enarraret; alter Dei servus hæc audiens, divina gratia compunctus, in ejus collum cecidit, eumque osculans: Queso, inquit, Frater, ne animo decidas, neque de salute tua desperes: sed credens pœnitentiæ locum esse, lacrymas fundens benigno Deo confitere. Multum enim misericors est Dominus, et multa est misericordia, qua nos semper prosequitur. Quoad tempus habemus, pœnitentiam agamus. Nam si pœnitentia non esset, quomodo David post prophetiæ donum, post regnum, post Domini testimonium, in adulterii et cedis barathrum lapsus, verbis et re pœnitentiam ostendens, talium peccatorum remissionem assequi potuisset? Si pœnitentiæ locus non est, quomodo B. Petrus Apostolorum princeps, primusque discipulus, qui claves coëli a Deo accepit, cum Dominum Christum non semel, non bis, sed ter negasset, et post hæc amare flevisset, non solum ejus peccati remissionem impetravit, sed majore etiam honore dignus fuit habitus, rationalium Christi ovium pastor effectus? Nisi pœnitentia esset, quomodo eum, qui apud Corinthios fornicatus fuerat, assumi Apostolus mandasset, Ne, inquiens, circumveniatur a Satana?

24 His et talibus verbis cum ejus animum valde confirmasset verus et misericors Frater, eum rogavit, ut secum una manere vellet: cumque ille nollet; ad ejus pedes Dei servus se abjecit, eosque osculatus, illum orabat, ne ab eo separaretur, cogitans ac metuens, ne aliquo modo in desperationem incideret, et animam suam omnino perderet. Cum vero vehementer menter eum admonens, rogans atque obsecrans, illi persuadere non posset, sanctus vir angustiis compressus et spiritu ingemiscens, atque pro eo magnopere Deum precatus, illum dimisit, cum benedictiones etiam dedisset, quibus in via uteretur. Cumque una cum illo usque ad quindecim milliaria ivisset, non desinebat ipsum hortari, longam de poenitentia orationem habens. Eum deinde amplexus, et cum lacrymis osculatus, ac pro ipso Deum precatus, in cellulam suam reversus est.

25 Jacobus autem cum viæ, quæ in mundum ducebat, se dedisset, in itinere erat. Cumque partem quamdam viæ transegisset, et paullum declinasset, vetus quodam sepulcrum invenit, ad figuram speluncæ factum, in quo plurima mortuorum ossa reposita erant, quæ temporis vetustate fere ut pulvis evaserant. Quo ingressus, cum ossa illa in unum collegisset, in quodam monumenti angulo ea reposuit: cumque veterem speluncæ januam occlusisset, et genua in terra posuisset, pectus verberans, magno cum ejulatu aclamentatione ita Deo confitebatur: Quomodo at te, Deus, oculos erigam? Quale confessionis meæ initium faciam? Quo animo, quave conscientia fretus, impiam linguam et labia sordibus plena movere aggrediar? Primum cujusnam peccati remissionem petere audebo? Da veniam, benignissime Domine. Esto propitius mihi indigno, bone Domine, neque perdas me cum turpissimis factis meis: non enim parvæ sunt impietates meæ. Stuprum commisi, cædem feci, sanguinem innocentem effudi. Ad hæc omnia miserum corpus aquis, feris ac volucribus escam dedi. Et nunc, Domine, tibi scienti omnia confiteor, harum rerum veniam a te postulans. Ne me despicias Domine, sed pro tua misericordia et in homines caritate, miserere mei hominis impii atque indigni, et mihi copiosam misericordiam tuam impertias, omnemque iniquitatem meam remitte, ne in peccati profundam voraginem demersum obruat me vastatoris iminici procella, ne draco abyssi me devoret.

26 Hæc constanti poenitentia et confessione usus, decem annos in spelunca transegit, vel in sepulcro potius duram vitam tolerans, e loco illo non exiit, neque cum aliquo versatus est, neque quemquam allocutus: sed amaris lacrymis, gemitibus et lamentis intolerabilibus multaque compunctione omne tempus transegit, bis in hebdomada januam speluncæ aperiens, et olera, quæ erant prope ostium sepulcri, ubi ipse manebat colligens, ex quibus tantum comedebat, quantum sibi satis esse putabat; atque in speluncam revertebatur, multas Deo gratias agens, omnique tempore precibus, vigiliis et confessionis perseverantiæ dans operam. Quamobrem benignus Deus qui non vult mortem peccatoris, sed conversionem et vitam, tantum et tam multum laborem non inanem neque inutilem esse passus est. Ejus enim puram et diligentissimam poenitentiam attendens, tantorum et talium peccatorum veniam ei dedit.

Pluvia impetrata. Alia miracula; sanctus obitus.

Cumque et sancto illi homini, et omnibus aliis poenitentiæ vim manifestam Deus ipse facere vellet, permisit, ut vehementissimus squallor et pluviæ penuria totam illam regionem detineret. Itaque post multa jejunia, preces, et supplicationes, revelatum fuit civitatis illius religiosissimo Episcopo, viro sancto et Deum metuenti, esse quemdam hominem, ea in regione in sepulcro habitantem, habitu quidem humilem, sed spiritu et animo sanctum; qui si ab ipsis persuasus, Deum precatus fuisset, omnia mala, quæ illi regioni imminerent, averteret. Sanctissimus igitur Episcopus cum toto Clero jussit omnes congregari ad visionem illam audiendam, quam eis narraturus erat, ut cum supplicationibus ad speluncam sibi revelatam, ad eum divinum hominem adirent. Cum id factum fuisset, et ad eum locum venissent, justum illum hominem invenerunt, multisque precibus ab eo petierunt, ut eorum regionis misereretur, et Deum precari vellet, ab eoque impetrare ut populo suo reconciliaretur, et præsentem squallorem depellens, pluviam in eorum terram demitteret.

28 Ille nihil omnino eis respondens, suum pectus verberabat, neque in cœlum oculos erigere audens, id tantum dicebat: Propitius esto, Christe, multis meis impietatibus. Episcopus vero cum in supplicationibus atque hortationibus perseveraret, neque responsum aliquod ab eo reciperet illo relicto, qui eo venerant, lamentantes reversi sunt. Cumque ac ecclesiam venissent, illic rursus lacrymantes et supplices a benigno Deo malorum liberationem quærebant. Cum vero multis diebus lamentantes ac jejunantes Deum implorarent, ut eis subvenire vellet; iterum eidem Episcopo revelatum est, et clara vox audita fuit, quæ ita dixit: Abi ad servum meum Jacobum, quem tibi jam revelavi, eique persuadeas, ut de his rebus me orare velit: eo enim orante, iis malis quæ regioni impendent, liberi eritis.

29 Reversus igitur cum toto Clero et populo sanctus Dei Sacerdos, pergebat divino homini supplicationes afferre. Tunc ille invitus (ut brevi dicam) et multis supplicationibus adductus, et ab illo sancto Episcopo persuasus, quod divina revelatione ad eum missus venisset, erectis in cœlum oculis, multo tempore attentas preces habuit: cumque adhuc in ejus ore preces essent, bonus et misericors Deus, qui omnia se metuentibus abunde et facile largitur, re ipsa illud divinarum litterarum dictum implens: Adhuc te loquente, dicam, Ecce adsum; pluviam multam in terram dimisit.

30 Quam majorem in modum admirati, hymnum pro gratiis agendis misericordi Deo et ejus magnificentiæ cecinerunt, ac reversi sunt: divinam vero gloriam celebrantes, ejus servos beatos prædicabant, qui per virtutis exercitationem, tali ac tanto honore et gratia digni efficerentur. Eo igitur maximo beneficio a benigno Deo adjuti, et divina illi plaga liberati, quæ per Dei servum Jacobum repulsa est, ad hodiernum usque diem per singulos annos illius diei memoriam celebrant, quo ariditate illa aerea liberati sunt: et hymnos, supplicationes et gratias assiduas Christo agunt.

31 Multi vero diversis morbis detenti e populo ipso, una cum Episcopo, consolationis et curationis causa ad Dei servum Jacobum confugiebant: quos ille oleo sancto unctos, et Christi nomine benedictos, ita sanabat, ut domum reversi gloriam Dei collaudarent, qui per servum suum curationem ipsis attulerat. Omnes igitur, qui civitatem ac finitimam regionem habitabant, aegrotos suos ad eum ferebant, vel rogabant, ut, ipsis absentibus, pro eorum salute ipse Deum oraret: ac statim divina ope curationem assequebantur: tanta enim gratia illi collata est, ut vel solo sermone statim impuros spiritus fugaret.

32 Eodem autem ipso anno, quo acerbissima illa squalloris plaga repulsa est, Dei servus Jacobus accersivit sanctissimum Episcopum, eumque rogavit, ut speluncam, hoc est, sepulchrum curaret, in quo jamdiu ipse domicilium habuerat, et ab eo petivit, ut mortuus illic sepeliretur. Id cum ille se facturum promisisset, et in urbem reversus esset, post paucos dies B. Jacobus in senectute bona obiit, quintum et septuagesimum annum agens. Quod cum religiosissimus Episcopus cognovisset, ad eum locum cum toto Clero et probis laicis accessit: qui cum aromatibus pretiosis eum condiissent, Deum ipsum et ejus gloriam celebrantes, venerandas ejus reliquias in illo ipso monumento deposuerunt.

33 Postea sanctus Dei Sacerdos sacram ædem ad speluncam ædificavit, ejusque reliquias illuc transtulit. Quo in loco usque ad hodiernum diem multi curantur, ac tota civitus et finitima regio ejus memoriam singulis annis celebrans, diem magnum festum agit, in gloriam benigni Dei, qui sic illum honoravit: quem et nos consueto more et gloriose celebremus, benedicentes Patri, Filio, et Spiritui sancto, cui gloria est et imperium in secula seculorum, Amen.

✠

Izvornik: Acta Sanctorum. Ianuarius, tomus III, Pariz: Victor Palmé, 1863. Prvi cjeloviti prijevod na hrvatski, objavljen 22. studenoga 2026. Prijevod i uređivanje: Tim Kršćanska stvarnost.

28. siječnja Kalendar godine