Preskoči na sadržaj
Kršćanska Stvarnost
Odaberite dan
Veljača
1234567891011121314151617181920212223242526272829
Ožujak
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Travanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Svibanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Lipanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Srpanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Kolovoz
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Rujan
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Listopad
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Studeni
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Prosinac
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Veljača
1234567891011121314151617181920212223242526272829
Ožujak
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Travanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Svibanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Lipanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Srpanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Kolovoz
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Rujan
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Listopad
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Studeni
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Prosinac
12345678910111213141516171819202122232425262728293031

✠

Acta Sanctorum · Svezak III · 30. siječnja

O sv. Adelelmu ili Elesmesu, opatu, u Burgosu u Španjolskoj

DE S. ADELELMO SIVE ELESME, ABBATE, BURGIS IN HISPANIA

Sadržaj (4)
  1. Virtutes Adelelmi ac miracula ante sacerdotium.
  2. Sacerdotium, alia miracula.
  3. Patrata in Hispania miracula.
  4. Ejus obitus, facta post miracula.

Burgis, Castellæ veteris clarissima urbe, celebris est S. Adelelmi veneratio, qui vulgo Elesmes, sive Lesmes appellatur. Nam licet alterum alii Lesmem, sive Elesmem, aut Elesnum statuant, utroque tamen nomine priorem etiam appellant. Posterior traditur S. Juliani Episcopi Conchensis famulus fuisse, ut ad hujus vitam 28 Janu. diximus cap. 2, nu. 7, lit. k. Antonius Yepes Chronic. Benedictin. to. 6, centur. 7, ad an. 1091, cap. 2 scribit eum, dum egentibus triticum Antistitis sui jussu metitur, vi laboris ruptoomento herniam contraxisse perquam molestam, quæ illi in reliquam deinceps vitam magnos dolores attulerit, quos ille insigni patientia toleravit, atque Antistite vita functo Burgos reversus sanctissimo fine vitam conclusit; ac vulgo Beatus habetur et nuncupatur, egregio conditus tumulo, qui etiamnum in Burgensi ecclesia visitur. Confunduntur hi quandoque, Elesmi vel Elesmes; et posterior, qui altero annis 100 junior, atque de illius fortassis appellatus nomine, gente Hispanus fuit, Sanctus simpliciter nominatur. Ita Ferrarius hoc die postquam S. Adelelmum retulisset, subjungit: Ibidem (Burgis) S. Elesmis Presbyteri. Alii Presbyterum non vocant, ac potus laicum fuisse, aut sane inferioris ordinis Clericum innuunt; ita inter ceteros Trugillo 28 Janu. in vita S. Juliani: Ex mandato viri sancti quidam ejus famulus distribuit frumentum istud pauperibus: vocabatur autem famulus ille Lesmes, qui ex ingenti labore, quem sumpsit in tritico distribuendo, mortuus est, non minimam sanctitatis suæ opinionem apud cives relinquens. Quis credat neminem e familia Episcopi fuisse qui id laboris susciperet præter domesticum Presbyterum, qui haud satis apte famulus diceretur Episcopi? Idem Ferrarius 28 Januarii: Apud Burgos in Hispania S. Elesmis Presbyteri et Confessoris. Quæ eum de posteriori hoc Elesme accipere patet ex Annotationibus: Apud alios, inquit, die 30 hujus. In tabulis Ecclesiæ Burgensis, neque alia die annotatur. Quod idem hoc 30 die repetit. Hoc ergo omisso Elesme, de seniore hic agemus.

2 Colitur S. Adelelmus Abbas ab Ecclesia Burgensi, ut Patronus, officio duplici. De eo idem Ferrarius hoc die: Burgis in Hispania S. Adelelmi Confessoris. Benedictus Dorganius: S. Adelelmi Abbatis. Hugo Menardus: Burgis in Hispania S. Adelelmi Abbatis, discipuli S. Roberti Abbatis Casæ-Dei. Andreas Saussaius: Depositio S. Adelelmi, qui natione Gallus, patria Lodunensis in Pictaviæ et Andegaviæ confiniis, in ipso adolescentiæ decore mundi fucos et illecebras respuens, Christo servire sub regulari disciplina constituit. Factus igitur B. Roberti primi Abbatis Casæ-Dei in Arvenis discipulus, sanctæ monastices theoremata ita didicit, ut Evangelicæ perfectionis nitidum speculum sua conversatione existeret. Unde non solum ad monasterii regimen tertius ordine provectus est, sed cum radios admirandæ sanctitatis longe lateque diffunderet, a Constantia Regina in Hispaniam crebris flagitationibus evocatus; ibi sanctissimæ vitæ propalato tramite, petente et adjuvante præfata Regina monasterium in honorem S. Joannis Baptistæ extruxit, ascitisque plerisque ascetis, quos præcepta disciplinæ salutaris edocuit, sancto fine consummatus in Christo beate obdormivit, honorificoque sepulchro donatus, gloriæ qua fruitur ex meritis præclara edidit testimonia.

3 Testatur Yepes extare in Burgensi S. Joannis Baptistæ monasterio MS. historiam rerum a S. Adelelmo gestarum, compositam a Rudolpho monacho cænobii Casæ-Dei, quem Almericus, vel potius Aimericus, sextus Casæ-Dei Abbas eo miserat, haud diu post Adelelmi obitum, cum ipse Aimericus tempore Ludovici Crassi, qui an. 1137 regni sui 30 obiit, Episcopus Arvernensis fuerit. Hanc Rudolphi monachi historiam saxpius allegat Yepes, et cap. 3 hæc ipsius recitat verba: Tunc vir Dei Adelelmus ad sibi datam cellulam venit, ubi per eum innumerabilia completa sunt miracula: super nudum solum tamdiu orabat, donec cogente natura vim somnus inferret; ibique cum paululum obdormisceret, statim evigilans ab oratione non cesabat. In cella sua, quam ei dederat Rex, quotidie post Matutinos Missas celebrabat; quibus peractis, cum panum cophinis, quos poterat, ad ostium cellulæ, ubi pauperum transitus erat, quotidie sedens, quæcumque habebat, necessitatem patientibus largiebatur.

4 Alfonsum Venerum testatur idem Yepes S. Adelelmi Vitam scripsisse. Hanc non vidimus; vidimus quam edidit Joannes Maldonatus, Thomas Trugillo in Thesauro concionator. Alfonsus Villegas, Benedictus Gononus lib. 3 de votis PP. Occidental. Lucius Marineus lib. 3 de reb. Hispaniæ. Damus hic quam Joannes Marietta Ord. Prædic. lib. 1 histor. Ecclesiast. Hispan. cap. 4 et quinque sequentibus, Hispanice scripsit; etsi non omni mendo, præsertim Chronologico, carentem, ut infra adnotabimus. Accuratior est Yepesii narratio, sed miracula a se consulto prætermissa, vitandæ prolixitatis gratia, fatetur; quæ an Marietta cuncta persecutus sit, nescimus. Meminit quoque S. Adelelmi Martinus Carillius in Annal. ad an. 1093.

5 Ætatem S. Adelelmi tum iidem expressere Scriptores, tum ex S. Roberti Casæ-Dei fundatoris Vita, quam 24 Aprilis dabimus, colligere licet, cui convixisse Adelelmum constat. In ea ita scribit Marbodus: Eo tempore Francis imperabat Hainricus, Sedem Apostolicam Leo IX tenebat; Papam itaque supradictus Episcopus (Rencon) adiit, vir sanctus Regem Francorum, utrique super loci novi stabilitate, auctoritatis robur, et congrua privilegia petituri etc. Regnavit Henricus I, ab anno 1033 usque ad 1060. Sedit Leo IX, ab an. 1049 ad 16 April 1034. Obiisse Adelelmum scribit Marietta infra, a circiter annum 1070. Accuratius Yepes decessisse scribit, cum Ecclesiam regeret Urbanus II, qui anno 1088 consecratus 12 Martii die Dominico, obiit 29 Julii 1099. Superstitem fuisse anno 1091 Adelelmum probat Yepes ex gemino Alfonsi VI, Castellæ Regis diplomate, utroque dato Æra 1129, id est, anno Christi 1091, III Non. Novemb. seria 2. In priori dicit Rex: Hæc omnia concedo S. Roberto et Domno Adelelmo. In secundo vero: Igitur in Dei nomine ego Aldephonsus Imperator una cum consensu conjugis ineæ Reginæ Constantiæ, evenit mihi charo animo et propria voluntate, ut facerem chartulam donationis, et facio, propter remedium animæ meæ et parentum meorum, Domino Deo, et S. Roberto de Casæ-Dei, et vobis Domino Adelelmo de illa mea capella etc.

6 Vivebat ergo, ut jam ostendimus, S. Adelelmus an. 1091, 3 Novemberis; ast anno 1102 vel saltem 1103, 11 Octobris jam monasterio S. Joannis pro eo præerat Constantinus; ergo is jam decesserat. Extat apud eumdem Yepes diploma Alfonsi VI, in quo istæc habentur: Ego Aldephonsus Imperator una cum consensu conjugis meæ Reginæ Elisabeth, evenit mihi caro animo et propria voluntate ut facerem chartulam donationis vobis Domino Constantino Priori et monachis monasterii S. Joannis Burgensis, quod est de S. Roberto de Casa-Dei, in Domino nostro Christo, Amen. Ne quis suspicetur Constantinum quidem Priorem fuisse, sed Adelelmum Abbatem, recitat idem Yepes Bullam Sixti IV, Papæ datam 13 Aug. anno 1478, pontificatus illius an. 8, in qua hæc habentur: Sane pro parte directorum filiorum Prioris et Conventus monasterii S. Joannis prope et extra muros Burgenses, per Priorem soliti gubernari, ordinis S. Benedicti, nobis nuper exhibita petitio continebat, etc. De ejus monasterii origine, progressu, moderno statu, plura legere est apud eumdem Yepes. Porro diploma illud Alfonsi Regis jam citatum quando latum sit, ita exprimitur: Facta charta testamenti noto die quinto Idus Octobris, Æra MCXII. Sed manifestum in Æræ numero mendum; nam cum ex Pelagio Ovetensi, citando infra ad cap. 1, Vitæ litt. e, constet Elisabeth fuisse quartam Alfonsi conjugem, non potuit ea fuisse Regina Æra 1112, id est, anno Christi 10 ⁄, cum Constantia, quæ secunda fuit, adhuc vixerit anno 1091. Ergo Æræ numerus ita corrigendus videtur, ut pro MCXII, restituatur MCXL vel MCXLI, qui est annus Christi 1102, vel 1103. Non potest Æra poni MCL vel MCLI, qui esset annus 1112 vel 1113, quia anno 1109, 1 Julii obiit Alfonsus. Omnino videtur scriptum fuisse MCXLI, atque L in I mutatum.

7 Scribit Yepes sepultum fuisse S. Adelelmum in sacello S. Joannis Evangelistæ, haud longe a cænobio quod nunc est sanctimonialium Augustinianarum intra urbis muros: verum sub annum 1480, insignem S. Adelelmi ecclesiam parochialem, quæ nunc extat extra urbis muros, civium elecmosynis ædificatam, coque illius translatum corpus; sepulchrum vero summo splendore et magnificentia ornatum ante annos fere 50.

HISPANICE SCRIPTA A JOANNE MARIETTA.

S. Adelelmi institutio, militia, conversio.

Floruit S. Adelelmus, magnificæ urbis Burgensis accola ac patronus, a Henrico Henrici filio, Romanorum Imperatore, qui anno Christi millesimo quinquagesimo septimo capessivit imperium, at tenuit annos octo et quadraginta,b Alexandro II, Gregorio VII, Urbano II, Hierosolymitanæ expeditionis auctore, aliisque summum Pontificatum ex ordine gerentibus: regnabat tunc in Hispaniise Alphonsus VI,d Toleti a Maurorum servitute asserti laude illustris, qui Constantiam Galliæ Regise Ludovici filiam, secun dis sibi tedis junxerat, regnum vero anno 1063, susceptum ad annum 1116, administravit.

2 Natus erat Adelelmusf Lugduni Galliæ nobili urbe, quam Rhodanus et Arar celeberrima flumina allaunt, parentibus genere, opibus, virtute illustribus: disciplinis liberalibus in prima ætate institutus, suorum deinde voluntate coactus militiæ nomen dedit; neque tamen id tempus solitis aliarum vitii ac ludis trivit. Mortuis deinde parentibus luculentam largiri pauperibus stipem, inque eos suam liberaliter hæreditatem erogare. Post Evangelico admonitus oraculog, Si vis perfectus esse, vade, vende quæ habes, et da pauperibus et habebis thesaurum, et veni sequere me; omnibus sese abdicare, eaque in egentes effundere, ac Christum sequi constituit. Tum vero consanguinei invehi in eumac monere ut cognatos potius hæredes scribat, quam alienos. Ille, Nulli, inquit, mortali facultates meas lego: sed cum exiguæ illæ sint, ut iis sustentari commode non possim, iis venditis alias mercari possessiones amplissimas cupio, quæ omni bonorum copia affluentem vitam et sempiternam largiantur. Reprehendit eum quidam, ac pene cum convicio, quod cum litteris esset a parentibus eruditus, ut Ecclesiastico muneri aptus aliquando redderetur, eorum ipse non obtemperaret voluntati.

3 Statuit tandem omnino nuntium mundo remittere, suaque relinquere, atque a patria abire, et Deo sese committere. Clam igitur omnibus, unico famulo in comitem adscito, e patria discedit. Cum partem itineris confecisset, sodalem a se dimittit, omnia ei primum quæ penes se habebat elargitus, ac veste quoque cum eo mutata: tum Romam proficiscitur, Apostolorum Petri ac Pauli aliorumque Sanctorum monumenta religiose visitaturus. Credibile est non sine lacrymis ab invicem divulsos, ac salutaribus mandatis institutum ab Adelelmo famulum, ut animæ curam gereret, ut ne Deum aliquo graviori piaculo offenderet, intelligeret denique, plerosque amicorum ac propinquorum caritate a salutis studio revocari; hanc sibi spontanei exilii caussam esse.

4 Tum iter solus prosequi, mendicato victitare, gaudere necessariarum rerum indigentia, qua Christo similis efficeretur. Iter illih Icciodoro fuit ubi tunc i Robertum reperit Abbatem Casæ-Dei, qui multis vivus ac mortuus coelestibus prodigiis clarus extitit. Vehementer Roberto sanctum ejus sequendorum Christi vestigiorum probatum propositum est: multis igitur eum precibus hortari, ut omissa peregrinatione, secum in monasterio Casæ-Dei commoraretur. Nuncuparat Adelelmus votum sacra Apostolorum limina adeundi. Nefas igitur fuit Roberti acquiescere consilio: pollicitus est tamen se reducem ejus monitis obtemperaturum, sanctumque D. Benedicti habitum suscepturum. Salute ergo data, ab eo tantisper separatur, cum quo animo conjunctissimus permanebat.

Ferunt hoc iter peregisse Adelelmum nudis pedibus: servasse assiduum, exceptis Dominicis ac festivis diebus, jejunium, precationibus perpetuo intentum. Nihil secum aut pecuniæ aut cibi detulit, ut sanctius obediret Christo præcipienti suis: Nihil tuleritis in via, neque virgam, neque peram, neque panem, neque pecuniam. Fuit cum stipem oranti vir quidam probus pecunias eleemosynae nomine offeret; quas ille recusavit, negans sibi aut omnino quærentibus regnum Dei necessarias esse: bonam ejus voluntatem jam Deo acceptam: gratias se agere, quas relaturum Numen confidat.

Romam appulsus Sanctorum reliquias pie veneratur, sacrisque locis k obeundis duos annos exigit, insigni cum vitæ austeritate, inedia, corporis sui diverberatione, lacrymis, orationibus, stipem cum ceteris mendicis magna animi alacritate et solatio corrogans sibi. Tandem in Galliam redit ut datam Roberto Abbati fidem exsolvat. Ita eum vitæ asperitas deformarat, ut illum jam non agnosceret Robertus. Sed cum quis esset, verbis aperuisset, ruit in ejus amplexum et oscula venerabilis Abbas, ac mutuis perfusi lacrymis Deo laudes cecinere, qui eorum votis annuisset, ut mutuo et aspectu fruerentur, et hortatu ac exemplo ad ardentiorem Dei caritatem excitarentur, atque ad decurrendam viam mandatorum Dei alacriores redderentur. Continuo sanctis Adelelmum vestibus induit Robertus, ac Benedicinæ militiæ insignibus militem Christi auctoravit.

a Henrico II, qui Regum ejus nominis tertius fuit anno 1086, 5 Oct. mortuo, successit filius quinquennis Henricus, regnavitque magno rei Christianæ damno annos 50. obiit Leodii anno 1106. 7 Aug. Unde hic Mariettæ chronologiani emendes.
b Sedere qui ic memorantur Henrico imperante Pontifices, Alexander II, a fine Octob.

Octob. 1061, usque ad 22 April 1073. Gregorius VII, qui eodem die suffectus est, usque ad 25 Maii 1083, huic successit die Peniecostes anni sequentis Victor III, obiit 15 Septemb. 1087, successit Urbanus II, obiitque 2) Jul. 1009.c Obiit Ferdinandus I, Rex an. 1063, 27 Decembris, filiis regna partitus, Sanctio Castellam, Alfonso Legionem, Garcieæ Gallæciam. Sanctius an. 1073, Zamorram obsidens interfectus est; successit ei Alfonsus frater, qui an. 1109, 1 Julii, feria 5, obiit natus annos 69.d Cepit Alfonsus VI, deditione Toletum an. 1088. 25 Maii, die Dominico.e Cujus Ludovici filia fuit Constantia? Ludovicus V, ultimus Regum Carolidarum obiit ann. 987, Ludovicus VI, cogniomento Crassus, regnare cæpit an. 1108, annos summum 30 natus, ut non verisimile sit annis 17 ante, citatis supra donationibus assentiri et subscribere potuisse ejus filiam jam Reginam, cum ipse non nisi 13 esset annorum. Yepes Francam fuisse Constantiam scribi, eoque in Casæ-Dei monachos propensiorem. Alii Hispanam factivt. Pelagius Ovetensis genus patriamque ejus non exprimit: ia enim scribit in Adefonso VI. Hic habuit 5 uxores legitimas; primam Agnetem: secundam Constantiam Reginam, ex qua genuit Urracam Reginam, uxorem Comitis Raymundi, de qua ipse genuit Sanctiam et Adefonsum Regem: tertiam Bertam, Tusia oriundam; quartam Elisabeth, ex qua genuit Sanctiam conjugem Comitis Roderici, et Gloriam, quam duxit Rogerius Dux Siciliæ: quintam Beatricem, quæ mortuo eo repedavit in patriam suam. De his alii pluribus. I idem scribit Yepes. Loduni in terminis Pictaviensis et Andegavensis diacceseon natum scribit Hugo Menardus.g Quod legi in ecclesia audierat, ut olim Antonius, inquit Yepes ex Rudolpho monacho.h De Ieciodorensi, vel Issiodorensi in Arvernis oppido, vulgo Issoire, actum est in 2 Vita S. Præjecti Episc. 25 Janu. cap. 1, nu. 3. i Nulla in vita S. Roberti, quam 24 Aprilis dabimus, S. Adelelmi fit mentio. K Ait Yepes quotidie omnes Stationes Urbis circumvisse.

Virtutes Adelelmi ac miracula ante sacerdotium.

Sancte vivit: Incredibilem hic Adelelmus in virtutibus progressum fecit, assidua inedia et flagellis macerans carnem humilitatis et obedientiæ studiosissimus, semper intentus orationi; hinc et silentii, nisi loqui aut necesitas aut Majorum imperia cogerent, tenacissimus, quippe qui cum Rege gloriæ assidue animo colloqueretur. Pacis erat et concordiæ amantissimus: S. P. Benedicti aliorumque ejusdem instituti Heroum insistebat quam diligentissime poterat vestigiis. Sanctorum vita exemplar ei erat, ad quod vitam conformabat suam. fit Magister Novitiorum:

8 Tironibus deinde instruendis præficitur: quod munus in religiosis congregationibus non nisi viris probatæ virtutis committi solet. Id vero ita gessit, ut qua precibus ad Deum fundendis, qua præclaris exemplis multos ad egregiam vitæ sanctitatem effixerit. Sacratissimum Jesu nomen magna prosequebatur pietate, ut quoties id proferret, aut oculos in terram demitteret, aut modeste inflecteret caput, idque veneraretur nomen per quod generi humano allata est salus. Hæc illi devotio patrandorum miraculorum virtutem a propitio Deo obtinuit. Ab juvene quodam remedium rogatus adversus molestam febrim ex diarrhæa difficili natam; sublata manu ei benedixit, omnique eum ægritudine illico solvit. a leprosum benigne excipit.

9 Ut cæpit divino nutu celebrari Adelelmus, ad vitæ sanctioris exemplum atque animorum corporumque remedium, missus ab Abbate Buterlionem est: ejusdem congregationis domicilium erat. Hic vero magnus ei ob illustria isthic patrata miracula honor accessit. Viro nobili coquus famulabatur e a Monte-Gasconis oriundus: hic feoda infectus lepra non modo ab ea functione, sed omnino ab ceterorum convictu mortalium submotus est; quod legibus de ejusmodi contagione cautum est. Ergo reliquum vitæ peregre agere statuit: ac primum sanctum monachum Adelelmum visit: morbum illi suum cum lacrymis aperit, utque eo primum cœperit conflictari. Spem eum in Christo Jesu Salvatore nostro reponere Sanctus jubet: non dubiam ab eo opem offerri. Septem diebus panem ei a se benedictum præbet, eique faciem lustrali aqua aspergit, et sic a se benigne dimittit. Hic propter ingens flumen gradiens, cernensque implexo ad medium alveum vortice aquas devolvi, de recuperenda valetudine desperans, ma gnoque affectus vitæ tædio in eum se locum immittit miserabili exitu ærumnosam vitam abrupturus. Cum jam aquæ impetu in eum vorticem ageretur, subiit S. Adelelmi memoria, eumque his cæpit verbis compellare: Dei famule Adelelme, si is es quem te omnes prædicant, ades mihi in hoc vitæ discrimine. Mirabile dictu: duos supra aquam ipsam viros conspicit, quorum alter Adelelmus erat, qui manu prehensum eum in littus collocat, et mox ejus se conspectibus subducit. Post iterum mali genii instinctu in aquam insilit, quo loco paratissimam sibi mortem reperturus videbatur, simulque tot calamitatibus et ôpprobriis finem. Jam pereunti subiit rursus B. Adelelmi recordatio: iterum illius opem in hoc animæ et corporis periculo implorat. Mirabilis Deus in Sanctis suis. Denuo pæne jam agenti animam adest Adelelmus, atque ex aqua in littus educit. Hoc miraculum suis deinde sodalibus retulit, quos consulto præcesserat ut male se perderet; ac tandem divina virtute ab lepra omnino curatus est.

10 Hinc magni fieri undique ad sanctum virum concursus infirmorum, quos omnes corpore sanos dimittebat, pro animarum quoque incolumitate Deum precatus. Rustico in prato dormientiin os penetrarat anguis, ab amicis ad Adelelmum perductus, aquam ab eo benedictam, sibique Jesu nomine invocato præbitam potat; et continuo anguem sanguine involutum evomuit. Prorupere qui adstabant in Dei laudem.

11 Mulieri cuidam infantulum educanti ita intueuere ubera, ut tandem parulentus humor fistulam aperuerit. Magnam illa facultatum partem in medicos frustra expendit, omni auxilio frustrata: tum fama miraculorum Adelelmi mota, ad eum adit, obtestatur ut pro se peragat preces. Commota sunt Sancto viscera pietatis, flectit genua, consuetas tali in re ac tempore preces facit, vini paullum aqua a se benedicta diluti in abscessum illum uberum infundit. Illico ita pristina restituta est integritas, ut ne cicatrix quidem apostematis cerneretur.

12 Arvernis quidam ab incunabulis mutus, a parentibus ad Adelelmum adducitur, ut imposita ei manu loquendi divinitus impetraret facultatem. Eorum perspecta fide, tres panis bucceas in aquam benedictam intingit, ac muto annuit ut eas edat. Unam deglutierat, cum Sanctus sperans suas a Deo exauditas preces: Dic, inquit, Benedictus Deus in coelo et in terra. Mira res: puer expedite eadem verba pronuntiat. Cumque ceteras edisset bucceas, jubetur a viro sancto eadem dicere. Paret illico, nec deinceps vitii illius vestigium in eo haesit. Inanis tamen vitandæ gloriæ caussa præcepit ne cui id aperirent, Christum imitatus, qui cum mutum curasset vetuit id vulgari. Sed cum ab eo abscessissent, non potuere tanta Dei mirabilia reticere. a Sic in Vita S. Roberti: Militem de Monte Gasconis, cui Bernardus nomen erat etc.

Sacerdotium, alia miracula.

Coactus est deinde Adelelmus sacerdotio initiari. Sed cum intellexisset a Episcopo, qui se consecrarat, a Romano Pontifice sacris interdictum, quod simoniæ crimine esset obstrictus; fungi suscepti ordinis munere noluit. Cum vero huic Episcopo alius esset subrogatus, ad eum profectus est, ut de more sacerdotium obeundi potestatem postularet. Sed cum innumeri assidue ad eum confluerent, coactus est noctu aggredi iter. Erat tunc, ut hiberna tempestate, ventus maximus, et frigus peracre. Cumque nox esset obscura, lumine opus erat ad viam reperiendam. Jubet ergo socium candelam ardentem manu gestare, dum ad civitatem pertingerent. Res inusitata! ventus validior insurgebat, nec tamen candela, nulla inclusa laterna, manu tantum prælata, extincta est; sed nocte tota sancto viro lumen præbuit. Percrebuit Arvernos venisse Adelelmum: nemo facile assequi dicendo potest, quam innumerabilis concurrerit multitudo hominum, qui aut animæ solatium, aut corporis remedium sperabant.

14 Verum ut numquam virtutem non sequitur invidia, fuit in eo cœtu Sacerdos, qui ludibrii potius quam pietatis causas ceteris se junxerat: hic ridere accedentes ad S. Adelelmum copit. At quæ sceleratos aut hic aut post mortem plectit divina severitas, ut esset Adelelmi virtus illustrior, Sacerdotem illum podagra percutit, tam gravi ac molesța, ut exiguo tempore tristem in modum deformatus vix agnosceretur a suis. Sensit miser divinitus inflictum sibi vulnus, ad ulciscendam quam Sancto conscierat injuriam; ante eum ergo abjicit sese cum multis lacrymis, suum confitendo scelus, veniamque Deum ac Sanctum flagitando. Vir sanctus ut qui a Magistro suo Christo clementiam didicerat, non modo injuriam illi condonavit, sed post brevem ad monitionem domum remisit incolumem.

15 Abbate Casæ-Deib Adurano ad Episcopalem dignitatem assumpto, electus estc Abbas a monachis Adelelmus: quod munus quantumvis diu multumque deprecatus, tandem suscipere coactus est; gessit vero ita dextre, ut Deo esset acceptus ac hominibus, quod raro evenire solet: adeo arduum est in omni bonitate ac religione, timore et amore Dei, sibi creditos conservare. Longe ille aberatd ab hujus ætatis moribus, cum plerique Prælati subditorum cura omni posita, seipsos tantum saginant. Ergo et consuetudinis retinens suæ, et exemplo snis prælucendi cupidus, corpus multa macerabat abstinentia ac flagris: pro sibi commissis Deum precabatur, eorum saluti invigilabat, non ignorans quam durum iis qui præsunt futurum judicium sit, quamque ab iis severa exigenda ratio et sui et crediti sibi gregis.

16 Ita humilitatem sectabatur, ut etsi curam solicitudinemque gereret, honorem tamen Abbatibus deferri solitum, nollet sibi haberi. Virum nobilem nescio quid rogavit: quod ille non tantum non tribuit, ut etiam contumeliam intulerit. Patientissime id toleravit Adelelmus, Deumque rogavit ut ei gratiam largiretur, qua culpam posset suam agnoscere. Insequenti nocte magni et intolerabiles eum dolores incessere: coactus igitur ad virum Dei accedit, veniam orat, mali remedium poscit. Deo supplicat Adelelmus, et viro recuperat sanitatem, qui mox quod rogabatur lubens concessit.

17 Magni meriti res est præesse, sed multum distrahit animum, avocatque ab interiore cultu. Propositam igitur sibi præfecturæ bene gestæ coronam cernens Adelelmus, sed quietam et tranquillam ac divinarum rerum contemplationi vacantem vitam ceteris arbitratus præstare, statuit eo se munere abdicare: neque nisi ea re perfecta conquievit, omni neglecto honore et dignitate. Nam etsi nihil ejus innocentia officerent, sed cumulum potius ad ejus merita adjicerent; maluit tamen iis carere, ac sibi quam ceteris vacare. Monachis ergo invitis officio cedit, facitque eis quem vellent eligendi Abbatis facultatem, quando se eo munere censeret indignum.

18 Angliæc Reginam ferunt lethargo obnoxiam. alia frustra remedia expertam, ad eum misisse Legatos, utque Deum sibi propitium redderet postulasse. Negat ille tantum se apud Deum gratia valere, ut rem consequi tantam precando valeat: tandem tamen et Reginæ explorata fide, et Legatorum pene importuna in petendo constantia, panem benedicit, mittitque ad Reginam in medelam ægritudinis. Frustum ex eo pane comederat Regina, cum est sanitati reddita; et quotquot ex eof ægri comedere. Voluit Regina extare accepti beneficii memoriam, suæque testimonium gratitudinis. Cum ergo sciret eum aurum, argentum, atque omnem prorsus pecuniam aversari; vestes, quibus in sacrificio offerendo usus est, ad eum misit. Acepit sacrum munus Adelelmus, pietate id magis quam pretio æstimans.

a Ranconis, sive Renconis Episcopi Arvernensis honorifica fit mentio in vita S. Roberti Abb. Casæ-Dei. Ejus successor fuisse hic Simoniacus Episcopus videtur. Stephanus inter Renconem et Durandum collocatur a Savarone et Cl. Roberto.
b Durantum vocat Savaro, Cl. Robertus Durandum, et Duranum. Obiit 20 Nov. 1095.
c Abbatem fuisse Adelelmum scribunt quoque Yepes, Gononus, Maldonatus. Abest a catalogo Abbatum Casæ-Dei apud Robertum, habetur in Notis ad Litanias Pictonicas Henr. Lud. Castanæi.
d Plurinos virtute et eruditione præstantes Abbates et ipsi novimus in Belgio nostro, et in aliis provinciis existere didicimus: quos hic perstringat Marietta haud scimus.
e Ilæc videtur vel Edgita fuisse, vidua S. Eduardi Confessoris, (quam 5 April. 1075, obiisse scribii Westmonasteriensis, Wigorniensis mense Decembri an. 1074,) vel Mathildis, uxor Guilielmi I. quæ 1083, decessit.
f Scribit Yepes tunc plures in Anglia lethargo laborasse.

Patrata in Hispania miracula.

Non poterat Galliarum finibus aut Britanniæ sanctitatis ejus fama contineri; in Hispanias quoque penetravit. Constantia Alphonsi VI, Regis secunda uxor (a cujus filia Urraca, Raimondo a Tolosati, patri Alphonsi qui imperator appellatus est, nupta, Hispanorum regia stirps ducitur) cognita ejus sanctitate, viri sui auctoritate invitari eum ad Hispaniam sua eruditione et miraculis illustrandam jussit. Opinari enim se, ejus adventu amplificatum iri Dei gloriam, fructumque ex ejus præsentia ad omnia Hispaniarum regna reduntaturum. Non potuit Sanctus reginæ votis obniti, cognito quali fide peteret, et quanta in Hispanis provinciis recens a Maurorum jugo vindicatis religiosorum virorum inopia esset, aut certe arcano quodam divinæ voluntatis motu instinctus. Ingenti gestiere gaudio Rex et Regina, ubi eum in suo regno conspexere: ac præsertim cum vulgatam de eo famam viderunt rerum isthic quoque gestarum et virtutum splendore aut confirmari aut superari. Porro spe ducti divinum sibi afföre præsidium obillius præsentiam, eum apud se esse voluerunt.

20 Rati deinde haud satis decere, ut tanti vir nominis et sanctimoniæ, Aulam perpetuo sequeretur, secedere id rogantem permiserunt, transscripta illi ad habitationem capella aut domo S. Joannis Evangelistæ, quam ad muros urbis Burgensis Rex construxerat suscipiendis juvandisque eleemosyna peregrinis, Compostellam ad S. Jacobi sepulchrum tendentibus. Cum eo in itinere transmittendus Tagus fluvius esset, qui aquis pluviis eo tempore late intumuerat, ac periculum metueretur, quod pontes nulli erant; præcipit Rex validos legi equos, qui impetum fluminis frangerent, ut qui imbecillioribus vehebantur jumentis tutius trajicerent. Jam Rex fluvium prætervectus de Adelelmo quærit: negant adhuc ad flumen pervenisse. Equum præstantem ad eum mittit, quod strigoso et infirmo jumento sedebat, ne se in discrimen aliquod conjiceret. Ille inhabitantis in se niminis auxilio fretus, cum frontem ac deinde aquas efformata cruce consignasset, illa Psalmistæ verba proferens: Hi in curribus et hi in equis, nos autem in nomine Domine Dei nostri speravimus; intrepide flumen transmittit, aqua vix ad asini suffragines pertingente. Rex miraculo attonitus ad ejus sese abjicit pedes, eosque ac manus exosculatur, salutem ei animæ suæ ac corporis regnique incolumitatem commendat.

21 Multas deinde illi possessiones tribuit, inter duo flumina sitasb Arlançonem et Bayvillum; in quorum medio illa S. Joannis capella visitur, ac S. Adelelmi sepulchrum. Ut traditam sibi habitationem Adelelmus adiit, Deo isthic copit religiosissime famulari, peregrinis sedulo ministrare, tecto recipere, cibo recreare, morbis liberare. Multa enim ab eo isthic edita miracula sunt. Perducta est ad eum lunatica, ore fœdum in modum distorto, inconditos edens gestus ex violentia insidentis dæmonii. Sanctus facta ex more oratione, ita dæmonem increpat: Præcipio tibi spiritus nequam in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, ut ab hac Dei famula excedas, eoque abeas ubi nulli deinceps nocere mortali queas. Dum hæc loqueretur, cœpit miseranda mulier vomere et ruere in terram exanimis. Bene illi precato Adelelmo, continuo surgit, cibum eo largiente sumit, ac pristinæ restituta sanitati, et coram quam plurimis pannum purpureum evomuit, qui, nemine eum contingere auso, ex omnium conspectu mox evanuit.

22 Alteri feminæ aperto ore dormienti, in stomachum anguis subiit, nihil illi medicinæ artis conatus omnes profuere. Ad S. Adelelmum perducta benedictam ab eo aquam bibit, serpentem instar anguillæ exspuit, ac divina virtute dolore omni ac molestiacaruit. Alteri quoque feminæ idem remedium saluti fuit.

23 Sacerdos multum quartana febri recidiva conflictatus, cum nullo medicinæ auxilio levaretur, ad S. Adelelmum accessit, et gutta unica aquæ benedictæ, qua ille ad se accedentes aspergebat, perfusus, continuo omni febris molestia liberatus est. Multa alia de doctrina et vita sancti hujus Confessoris tradita sunt litteris: sed ne fastidium creem lectori, iis nunc narrandis supersedeo. a Imo, ut ex gravissimis auctoribus tradit Mariana lib. 9, cap. 20. Comitis Burgundi fratri, atque Guidonis Archiepiscopi Viennensis primum, deinde Romani Pontificis, cui Callisto II, nomen fuit. burgundum quoque scribit fuisse naimundum Urrace primum conjugem Rodericus Mendez Silva.d In diplomate donationis factæ ab Alfonso et Constantia, S. Roberto et Domino Adelelmo, Era 1129, 3 Non. Novemb. feria 2, id est anno Christi 1191, ista habentur: et totos illos hortos, qui sunt inter rivulo de Arlançon et rivulo de Vena. In alio diplomate, rectitato ab Antonio Yepes in appendice tom. 6, eodem anno et die signato, dicitur: Et omnes illas hæreditates, quæ sunt inter duas aquas. quarum una vocatur Riovena, et altera vocatur Arlançon.

Ejus obitus, facta post miracula.

Cum tempus immineret, quo mortalem vitam et ærumnosam cum beata et immortali mutaturus, atque a Deo mercedem suorum laborum percepturus erat Adelelmus, cœpit corporis viribus destitui, et crescente indies infirmitate, quo magis corpus debilitabatur, hoc majori exultabat animi alacritate, ad desideratum Dei sui conspectum amplexumque anhelans. Prolixa deinde oratione suos ad labores spirituales, quibus æterna requies comparatur adhortatus est. Quis lacrymas memoret et suspiria famulorum Dei? quis civitatis universæ mœrorem, cum sentirent se brevi orbandos optimo parente, a quo tot ac tanta corporum animorumque emolumenta percipiebant? Erat tum Burgis Petrus Pampelonensis Episcopus, a quo Adelelmus, facta ei prius peccatorum suorum omnium exomologesi, cetera impendi solita morientibus sacrosancta Christianæ religionis Sacramenta suscepit, magna animi pietate ingentem profundens vim lacrymarum.

23 Facta deinde pro omnibus qui ei se commendarant precatione, ad oratorium se S. Joannis Evangelistæ deportari jussit, in cujus ingressu illa Psalmistæ verba pronuntiavit: Deus in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me. Crucemque religiose veneratus: In manus tuas, inquit, Domine commendo spiritum meum: et animam reddidit Salvatori suo Jesu, qui ei sedem jam et mansionem in cœlo præpararat. Confluxit mox omnis civitas ac Clerus universus, ut illius precum patriocinium imploraret, et exequias celebraret. Quibus triduo solemniter peractis, traditum est corpus sepulturæ ad dextram cellæ ejus, trigesimo Januarii, circiter annum Christi 1070.

26 Miraculis a morte quoque confirmata cœlitus ejus sanctitas est. In cella ejus adolescens quidam erat informi corpore, qui tamen ab eo sanitatem se consecuturum sperabat: ad sacellum, in quo sanctum corpus necdum terra conditum jacebat, deductus, ut illud tetigit feretro impositum, illico divina virtute integritati et valetudini restitutus est: quod prodigium multi conspexere utriusque ordinis homines.

27 Mulier quædam mariti et filiorum funeribus immoderate illacrymans, oculos ita debilitarat suos, ut visu omnino careret. Decrevit ad sanctorum Apostolorum Petri et Pauli visenda sepulchra Romam peregrinari, sodali sibi et duce conducta. Ut Burgos venere, cæca illa senem eximiæ auctoritatis conspicere sibi in somnis visa est, cui et sui caussam itineris sciscitanti exposuit: jussa dein in Dei misericordia spem collocare, atque ad S. Joannis Evangelistæ ædiculam juxta urbis muros adire: sepultum isthic esse Adelelmum quemdam, a quo posset suæ remedium cæcitatis obtinere, siid sincera pietate flagitaret. Non distulit illa quod jubebatur exequi: ædiculam petit, S. Adelelmum cum lacrymis invocat. Nec longe illi aut Sancti favor, aut Dei benignitas fuit. Visum recepit, cœptam peregrinationem nihil ducis egens peragit.

28 Vir quidam cortortis tristem in modum membris omnibus, dum ad S. Adelelmi sepulchrum excubat, remediumque orat, eum coram aspectabilem intuetur, auditque edicentem: Si salutem corporis consequi Deique misericordiam voles, vitam corrige, atque ex animo illatas tibi injurias condona. Utque ea se præstiturum recepit, manu eum Sanctus prehendit, et, In nomine Domini surge, inquit, et abi, nec a Christi prædicandis laudibus cessa. Subito coram omnibus incolumis extitit, et amplas laudes ceceinit Deo admirabili in Sanctis suis.

29 Bartholomæus quidam Burgos venerat, res nescio quas mercaturus: ut reverti domum voluit, ingenti correptus est dolore, adeo ut linguæ et membrorum omnium officio privaretur. Deportatus ad S. Adelelmi sepulchrum, peractis in ea æde excubiis, S. Adelelmi ope haud frustra implorata, incolumis abscessit.

30 Pelagius adolescens acerbis renum doloribus torquebatur, ut neque niti pedibus, nec sedere prædoloris vehementia posset. Perducto ad S. Adelelmi sepulchrum, divina bonitas sancti sui Confessoris meritis perfectam contulit sanitatem.

31 Agebantur Burgis sancti Papæ Gregorii seriæ: ferrarius quidam faber tantum non eas celebravit, ut etiam religiosiores alios rediret. Nec diu dilata Dei ultio est. Intremuere illi manus, ut non modo opificium exercere suum non posset, sed ne cibum quidem ad os admovere. Sensit sacrilegio suo inflictam a Deo pœnam: crimen confitetur, ad S. Adelelmi sepulchrum confugit, extentisque supra illud manibus cum lacrymis et peccati veniam et salutem corporis orat. Non aversatur Sanctus missas ex animo preces: ergo exauditi sunt viri gemitus, tremore absolutus est, pie deinceps veneratus S. Gregorium ac S. Adelelmum, qui cum ceteris Dei electis æterna requie perfruuntur. Celebrat Adelelmum Ecclesia Burgensis 30 Januarii, quo die excessit e vita.

✠

Izvornik: Acta Sanctorum. Ianuarius, tomus III, Pariz: Victor Palmé, 1863. Prvi cjeloviti prijevod na hrvatski, objavljen 22. studenoga 2026. Prijevod i uređivanje: Tim Kršćanska stvarnost.

30. siječnja Kalendar godine