Preskoči na sadržaj
Kršćanska Stvarnost
Odaberite dan
Veljača
1234567891011121314151617181920212223242526272829
Ožujak
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Travanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Svibanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Lipanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Srpanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Kolovoz
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Rujan
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Listopad
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Studeni
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Prosinac
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Veljača
1234567891011121314151617181920212223242526272829
Ožujak
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Travanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Svibanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Lipanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Srpanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Kolovoz
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Rujan
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Listopad
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Studeni
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Prosinac
12345678910111213141516171819202122232425262728293031

✠

Acta Sanctorum · Svezak II · 20. siječnja

O sv. Sebastijanu mučeniku, branitelju rimske crkve

DE S. SEBASTIANO MART. ROMANÆ ECCL. DEFENSORE

Sadržaj (47)
  1. § I. S. Sebastiani natalis.
  2. § II. Acta S. Sebastiani.
  3. § III. Basilicæ Romanæ S. Sebastiani.
  4. § IV. Reliquiæ S. Sebastiani Romaæ.
  5. § V. S. Sebastiani contra pestem salutare patrocinium.
  6. § VI. Solennis ejus veneratio Capuæ et Mediolani, ob pestem propulsatam.
  7. § VII. Reliquiæ Suessionem allatæ.
  8. § VIII. Variis locis in Gallia, Belgio, Hispania, S. Sebastiani reliquiæ.
  9. § X. Aliæ S. Sebastiani reliquiæ in Bavaria.
  10. § XI. Alibi S. Sebastiani reliquiæ ac cultus.
  11. Auctore s. Ambrosio Episc.
  12. Marcelliani et Marci graviter oppugnata constantia.
  13. S. Sebastianus nutantes confirmat.
  14. Inferni pænæ, cælique gaudia, Martyrum amicis inculcata.
  15. Opum deliciarumque usus.
  16. Martyrum felicitas et gloria.
  17. Sebastiani oratione et miraculis, conversi Zoe et Nicostratus.
  18. Marcelliani et Marci constantia, oratio ad Neophytos.
  19. Ceteri a Sebastiano, una cum captivis, conversi.
  20. Errores Gentilium coram Chromatio Urbis Præfecto confutati a Tranquillino.
  21. Verbi Incarnatio Gentili exposita.
  22. Chromatius V. Præf. catechizatur.
  23. Chromatii contracta idola.
  24. Instrumentis astrologiæ judiciariæ contractis, sanatur Chromatius.
  25. Chromatii et Tiburtii baptismus.
  26. Chromatius, præfectura Urbis abdicata, persecutionis tempore Christianos alit.
  27. CAPUT XXI. S. Tiburtii martyrium.
  28. SS. Castuli, Marcelliani, Marci, cædes.
  29. S. Sebastiani gloriosum certamen.
  30. Translatio s. Sebastiani
  31. Auctore Suessionensi monacho anonymo
  32. Hilduini in Urbem legatio
  33. Rodoini consilium de petendis Roma reliquiis.
  34. Occasio petitarum S. Sebastiani reliquiarum. Rodoini legatio.
  35. Amici salutati, exposita Pontifici legatio.
  36. Consultatio Cardinalium.
  37. Reclusum S. Sebastiani sepulchrum.
  38. Varia in itinere miracula.
  39. Pompa translationis ad cænobium S. Menardi.
  40. Variæ curatæ ægritudines.
  41. Æmulorum obtrectatio repressa.
  42. CAPUT XIV. Magnilocensis cænobii origo.
  43. Improbi Reliquiarum nundinatores, nefarie delusi.
  44. Reliquiarum temere susceptarum fraus detecta.
  45. Ludovici Pii a abdicatio, captivitas.
  46. Ludovici ob votum Religionis dilatum anxietas, obitus.
  47. De iisdem reliquiis

§ I. S. Sebastiani natalis.

Defensoris Ecclesiæ illustre quondam Romam munus, ut ex S. Gregorii Magni epistolis liquet: Regibus etiam quandoque, honoris gratia, delatum a Pontificibus; quamquam nonnulli ambitiosius adipisci ejusmodi vocabulorum decora, quam exequi meritis nitantur. Quæ ejus dignitatis partes fuerint, Baronius to. 6, ann. 598, nu. 16 et Gretserus noster Observationum ad Georgium Codinum lib. 1, cap. 3, edisserunt. Primus id nomenclaturæ honestamentum tulit S. Sebastianus; nec inane, quippe virtute commeritum, ornatum deinde constantiæ ac martyrii gloria.

2 Is in antiquissimis Divorum Fastis, S. Hieronymi, Romanis, aliis, celebratur XIII Kalendas Februarii. Usuardus: Eodem die ad Catacumbas S. Sebastiani Martyris, qui cum haberet principatum primæ cohortis. jussus est, sub titulo Christianitatis, a Diocletiano Imperatore ligari in medio campo, et sagittari a militibus, atque ad ultimum fustigari donec deficeret. Eadem Bellinus, modernumque Martyrologium Romanum prædicat. Eum vero Christianitatis titulum explanat Baronius ex Eusebii lib. 3, cap. 1, ubi isthæc habentur: Cum per Amphitheatrum circumduceretur tabula, in qua Latinis litteris hæc erat inscriptio, HIC EST ATTALUS CHRISTIANUS, eum præcedente; etc. Eo adducit truculentum Caligulae factum, simul Romani moris, simul belluinæ immanitatis, sed et in nostros sæpenumero ab impiis exercitæ, argumentum; quod Suetonius cap. 32, narrat: Romæ publico epulo servum, ob detractam lectis argenteam laminam, carnifici confestim tradidit, ut manibus abscissis, atque ante pectus a collo pendentibus, præcedente titulo qui caussam pœnæ indicaret, per cætus epulantium circumduceretur. Nec omissum illum in S. Sebastiani cæde præfendi tituli ritum arbitramur, non tam ut populo sævitiam suam excusarent tyranni, quam ne militum irritarent animos, quorum favorem Martyri sua virtus conciliarat.

3 Prolixiori clogio illius natalem condecorant Beda vulgatus, Ado, Rabanus, Notkerus, et plurimi MSS. Eodem die S. Sebastiani Martyris, qui intantum carus erat Imperatoribus Diocletiano et Maximiano, ut principatum ei primæ cohortis traderent. Quem Diocletianus ubi Christianum cognovit, nec a fide posse revocari, jussit ligari in medio campo quasi signum ad sagittam, et sagittari a militibus. Qui cum sagittis plenus quasi hericius staret; putantes eum mortuum, abierunt. Nocte autem veniens quædam mulier, nomine Irene, tollere corpus, invenit eum vivum, et adduxit eum in domum suam, et curam ejus egit. Qui ubi convaluit, multos in fide confortavit. Nec mora: ipsis Imperatoribus apparens, hos prout digni erant corripuit. Tune jussit eum Diocletianus in lippodromium palatii duci, et fustigari donec deficeret; quem mortuum in cloacam maximam miserunt. Sed ille apparuit in somnis sanctæ matronæ Lucinæ, diens: Juxta Circum invenies corpus meum pendens in unco; hoc sordes non tetigerunt: et dum levaveris, perduces ad Catacumbas, et sepelies me in crypta juxta vestigia Apostolorum. Quæ ipsa nocte veniens cum servis, totum ita complevit. a Græcis 18 Decemb. 4 Celebrant eum quoque hoc die Maurolycus, Galesinius, Felicius, Wandelbertus, ceterique Latini. At Græci XVIII Decembris eum ac plerosque, in ejus Actis memoratos, singulos diversis diebus Romani Martyrologii tabulis adscriptos, simul venerantur; ut ex Menologio, Menæis, Maximo Cythereo, atque Anthologio, liquet. Colitur vero in plurimis Latinis Ecclesiis solenni a profanis operibus judiciisque feriatione, vel ad depulsæ aliquando illius patrocinio pestilentiæ consecrandam memoriam, vel ad perennis adversus 'eam præsidii spem firmandam.

§ II. Acta S. Sebastiani.

Acta illius digna fide, Illius ac sociorum Acta censet Baronius an. 286, num. 2, esse legitima, ac digna quæ Annalibus attexantur. Joannes Hessels a Lovanio, Molani Magister, in censura de quibusdam Sanctorum historiis, satis alioquin, ut alibi a nobis indicatum est, severa, ista scribit: S. Sebastiani tota passio omnibus modis placet, in qua multorum aliorum passio continetur. a Notariis S. R. E. scripta?

6 Ea Acta, inquit Galesinius, a sanctæ Romanæ Ecclesiæ Notariis conscripta putantur. Id quidem nobis minime dubium est; at non fortassis, ut nunc in manibus sunt. Nam horum auctor S. Ambrosius ante annos 800, habitus. Ita monachus anonymus, non ineruditus, qui translationem reliquiarum S. Sebastiani in Galliam, de qua mox, descripsit, cap. 6, num. 22. Alacres simul vadunt ad locum non jam ignotum; siquidem ex serie passionis ejus a S. Ambrosio luculenter editæ didicerant, miliario tertio ab Urbe, loco qui ob stationem navium Catacumbas diecbatur, præcepisse per visum eumdem beatissimum Martyrem Lucinæ cuidam matronæ, sepeliri se ad vestigia Apostolorum Petri et Pauli. Et in Epilogo, nu. 100. Quisquis sane fastidiosus, lautiori edulio appetis satiari, hunc nostrum furfurem postponens, sanctisimi Patris Ambrosii opus, quod de hujus triumpho Cœlitis edidit, inquirens, in eo reperies ferculum ditissime refertum: cujus delicioso admodum siligine palato mentis degustato, delectabiliter poteris saginari. an a S. Ambrosio?

7 Neque mirum, ut aliorum Sanctorum, ita Sebastiani, Mediolano oriundi, ad Mediolanensium inflamandos pari virtutis ardore animos, præclara certamina, aut tradidisse ipsum litteris primum, ex majorum vel sermone vel commentariis, aut ab aliis tradita interpolasse. Neque stylus ab Ambrosii elegantia et gravitate multum recedit. hoc probabile.

7 Neque mirum, ut aliorum Sanctorum, ita Sebastiani, Mediolano oriundi, ad Mediolanensium inflamandos pari virtutis ardore animos, præclara certamina, aut tradidisse ipsum litteris primum, ex majorum vel sermone vel commentariis, aut ab aliis tradita interpolasse. Neque stylus ab Ambrosii elegantia et gravitate multum recedit.

8 Ea Acta a Rosweydo nostro ex MSS. Rebdorfensi prope Eystadium, Eystadiano PP. Prædicatorum, M. Velseri, S. Martini Treviris, descripta; contulimus cum MSS. S. Gisleni, S. Audomari, S. Maximini, Ripatorii, aliisque et Bonini Mombritii editione. Quæ Livinus Brechtus Antverpiensis, Minorita, ex MS. Mechliniensi (mutato tamen nonnihil stylo, ut testatur Molanus, et patet legendi) Lovanii edidit, dicavitque Viglio Zuichemo concilii Cæsarei Præsidi, hoc præfixo titulo: Memorabilis historia complectens conversionem et agones illustrium aliquot Martyrum, una cum aurea exhortatione ad vitæ præsentis contemptum, et æternæ desiderium, opusculum incerti quidem auctoris; sed a F. Livino Brechto recens recognitum et expurgatum. In epistola nuncupatoria ista habet: Nos illustres Martyrum agones, ante mille (ni fallor) et ducentos annos diligentissime conscriptos, Christiano lectori communicandos duximus. eadem olim expolita a Livino Brechto:

8 Ea Acta a Rosweydo nostro ex MSS. Rebdorfensi prope Eystadium, Eystadiano PP. Prædicatorum, M. Velseri, S. Martini Treviris, descripta; contulimus cum MSS. S. Gisleni, S. Audomari, S. Maximini, Ripatorii, aliisque et Bonini Mombritii editione. Quæ Livinus Brechtus Antverpiensis, Minorita, ex MS. Mechliniensi (mutato tamen nonnihil stylo, ut testatur Molanus, et patet legendi) Lovanii edidit, dicavitque Viglio Zuichemo concilii Cæsarei Præsidi, hoc præfixo titulo: Memorabilis historia complectens conversionem et agones illustrium aliquot Martyrum, una cum aurea exhortatione ad vitæ præsentis contemptum, et æternæ desiderium, opusculum incerti quidem auctoris; sed a F. Livino Brechto recens recognitum et expurgatum. In epistola nuncupatoria ista habet: Nos illustres Martyrum agones, ante mille (ni fallor) et ducentos annos diligentissime conscriptos, Christiano lectori communicandos duximus. ab aliis varie descripta.

9 Eadem Acta e Græco Simeonis Metaphrastæ Latine vertit Gentianus Hervetus, edidit Aloysius Lipomanus, atque ex eo Surius. Ea conscripsere quoque Jacobus de Voragine, Franciscus Haræus, Zacharias Lippelous, Ferrarius in Catal. SS. Italiæ, Baronius to. 2. Annal. M. Antonius Georgius, Joannes Basilius Sanctorius, Ribadeneira et Rosweydus nostri, Petrus de Natal. lib. 2, cap. 106, Gabriel Flamma, et alii innumeri. Sermo S. Augustini de diversis centesimus, in ejus Sanctique Fabiani natali habitus est, S. Gregorii homilia 37, in basilica S. Sebastiani. Aliorum multorum extant de eo sermones. Legimus idem illius martyrium in MS. Nicolai Belfortii, Canonici regularis Suessionensis, carmine descriptum ab Oliverio Conrado Minorita.

§ III. Basilicæ Romanæ S. Sebastiani.

Visitur via Appia, ad cœmiterium Callisti S. Sebastiani basilica, una ex septem Ecclesiis, non tantum Urbi, ut inquit Baronius, sed et orbi Christiano notissima. Quæ ad illam euntes emittit porta Capena, ea nunc S. Sebastiani dicitur. Porro ecclesiam illam vel ædificavit vel restauravit S. Damasus Papa tempore Valentiniani. Ita liber de Romanis Pontificibus: Hic fecit basilicas duas, unam juxta Theatrum S. Laurentio, et aliam in Catacumbis, ubi jacuerunt corpora sancta Apostolorum Petri et Pauli; in quo loco platoniam ipsam, ubi jacuerunt corpora sancta, versibus exornavit. Baroniustom. 4, ann. 384, num. 17, platonias interpretatur marmoreas tabulas ad ornatum comparatas; et quia alii codices, non, ut Bertinianus quo usi sumus, exornasse Damasum platoniam habent, sed ædificasse, id ipse interpretatur, parietes mamoreis tabulis incrustasse. Sic quod in eodem libro volgo legitur. Hic Liberius ornavit de platinis marmoreis petris sepulchrum S. Agnetis martyris; ipse legit: Hic de platoniis marmoreis ornavit sepulchrum S. Agnetis. Consentit Bertinianus codex, nisi quod pro platoniis, habet platomis; et in Damaso platomam. Fatetur Baronius in suo MS. esse placoton, per quod putat intelligi ecclesiæ pavimentum tabellis marnoreis variis figuris decore stratum. Nobis vox, quæcumque genuina sit, a latitudine ductu videtur, quod πλατεία πιναζ, lata ac plana tabella fuerit. Aut si placoton Baronii quis prætulerit; ἀπό τῇ πλαζός, quod crustam, tabulamve lapideam, latam, significat, deflexum.

11 Testantur Octavius Pancirolus et Onuphrius Panvinius lib. de Urbis ecclesiis, extare marmoream Tabulam, cujus inscriptio fidem facit, tempore Innocentii I, Papæ, qui principio quinti seculi vixit, a Proclino et Urso Presbyteris ex voto dedicatam esse hanc S. Sebastiano Martyri basilicam. Eam sub finem octavi seculi Adrianus Papa restauravit. Ita Anastasius in ejus vita: Verum etiam et ecclesiam Apostolorum foris portam Appiam miliario tertio, in loco qui appellatur Catacumbas, ubi corpus B. Sebastiani Martyris cum aliis quiescit, in ruinis præventam a novo restauravit.

12 Eam ecclesiam deinde ab Alexandro III, sub annum 1239, traditam Canonicis regularibus Lateranensibus, novem postannis cessisse Cisterciensibus, anno 1431, ab Eugenio IV, restauratam, scribit idem Pancirolus: tandem vero cum possessionibus careret ac ruinam minaretur, discedentibus inde monachis anno 1384. Beneficium simplex esse factam. Sed cum anno 1612. Scipioni Burghesio obtigisset, Pauli V, Pontificis Maximi nepoti, is illam a fundamentis reparare cæpit, multique elegantius et concinnius quam prius, pavimento viæ publicæ æquato, præclaro laqueari; gemino vetusti cœmiterii aditualiisque ad ipsius atque altarium ornatum, apte constructis.

13 Acceptam sancto Martyri pietatem fuisse, testatum cælesti prodigio est. Intra ingentem arcam marmoream, quæ pro altari esset, condiderat sacrum corpus Honorius III, sub annum 1218, eamque juxta ipsius basilicae ingressum ad lævum latus collocarat, loco depresso et humili, humili, objectam portæ, quæ ad caemiterium aditum pandebat. Restaurata jum universa basilica visum est Cardinali, eam arcam non movere quidem loco, sed attolere aliquantum, ut basis pavimento basilicæ æquaretur, eamque sacello includere. At simul moveri arca machinis capit, atque a terra attoli, tremore concuti universa ædes visa. Operis erga in fugam conversis Laurentius de Paulis Societatis Jesu Sacerdos, quem Cardinalis præesse isti rei voluerat, artifices hortatur, ut prius ante venerandam Eucharistiam preces fundant: tum promovere opus jubet, haud dubie Superis placiturum, quippe ab ipso Christi Vicario imperatum. Reversi ergo, molem eam haud magno negotio altius sustulere, sacellique septo cincere. Tale auspicium operis postulasse visus est Martyr. Tradita deinde, eodem agente Burghesio, ea ecclesia est Foliensibus Cisterciensis instituti monachis, a quibus insigni munditia curatur. Quinque in ea altaria sunt, ingentibus ornatu indulgentiis.

14 Alia in Urbe SS. Martino et Sebastiano dicata ædes, Pii V, auctoritate erecta. Alia fuit S. Sebastiano posita ædicula ad Cloacam maximam: sed Constantiæ Picolominiæ Ducis Amalphitaniæ palatio in Urbe, loco qui Piazza die Siena dicitur reg. 13. Theatinis Patribus tradito, ibique ecclesiæ S. Andreæ, ejusdem Constantiæ voluntate, dedicata, pro priori ædicula sacellum S. Sebastiani nomine decretum esse, idque perelegans, scribit Pancirolus: imo in sacello Assumptæ Virginis ab Urbano VIII, ædificato monumentum ejus honori ab eodem jussum erigi. De quo Abrahamus Bzovius lib. qui Pontifex Romanus inscribitur, hæc tradit: Sacello adjungitur cella D. Sebastiano sacra cujus imago refert illius ex cloaca, in quam jussu Diocletiani projectus fuit asportationem, et in atro, seu Luculleo, ibidem locato lapide legitur elogium, quod, ne prolixior sim, satis sit adscribere: Sanctus Sebastianus miles Christi fortissimus sagittis Diocletiani jussu configitur, virgis cæditur, in cloacam dijicitur, inde a Lucina matrona Romana eximitur, et in Callisti cemeterio conditur. Facti indicem plebs olim venerabunda ædiculam excitavit: cujus hic nuper altare majus cum apside stefit. Hanc Sixtus V. P. M. ea lege æquari solo permisit, ut illius pars novæ ædis ambitu includeretur. At retinendam loci religionem, reique memoriam Maphæus S. R. E. Presbyter Cardinalis Barberinus hoc voluit extare monumentum, anno salutis MDCVI.

§ IV. Reliquiæ S. Sebastiani Romaæ.

Etsi ad Catacumbas conditum S. Sebastiani corpus, ubi in ea, quam diximus, arca marmorea illius etiamnum reliquæ extant, utque populi Romani opinio est, et Pancirolus scribit, corpus ipsum Martyris, aut præcipuæ ejus partes; aliquæ tamen tum ad alia Urbis templa, tum ad exteras quoque gentes missæ, augusta plane munera. Sagittam quoque unam carum quibus confixus est, et columnam, cui fuit alligatus dum sagittis peteretur, isthic asservari scribit Pancirolus.

16 S. Gregorii æstate in Tuscia dicatum S. Sebastiani oratorium, coque illius allatas reliquias, ipse testatur Gregorius lib. 1, Dial. cap. 10, ita scribens: Matrona quædam nobilis in vicinis partibus Tusciæ, nurum habebat, quæ intra breve tempus, quo filium ejus acceperat, cum eadem socru sua ad dedicationem oratorii B. Sebastiani Martyris fuerat invitata. Nocte vero eadem, qua subsequente die ad dedicationem prædicti oratorii fuerat processura, voluptate carnis devicta, a viro suo sese abstinere non potuit. Cumque mane facto conscientiam deterreret perpetrata carnis delectatio, processionem vero imperaret verecundia; plus erubescens vultum hominum, quam Dei judicium metuens, cum socri sua ad dedicationem oratorii processit. Mox vero ut reliquiæ B. Sebastiani Martyris oratorium ingressæ sunt, eamdem prædictæ matronæ nurum malignus spiritus arripuit, et coram omni populo vexare capit. Ejusdem vero oratorii Presbyter dum eam vehementissime vexari conspiceret, ex altari protinus syndonem tulit, eamque operuit: sed et hunc simul repente diabolus invasit. Et quia ultra vires voluit quicquam præsumere, compulsus est et ipse cognoscere in sua vexatione quid esset.

17 Hi vero qui aderant puellam in manibus ex oratorio sublatam, ad domum propriam reportaverunt. Cumque hanc antiquus hostis vexatione contanna vehementer attereret, propinqui sui eam carnaliter amantes et amando persequentes, ad obtinendum salutis remedium maleficis tradiderunt: ut ejus animam funditus extinguerent, cujus carni magicis artibus ad tempus prodesse conarentur. Ducta est itaque ad fluvium atque in aquam mersa: ibique diutius incantationibus agere malefici moliebantur, ut is qui eam invaseras diabolus exiret. Sed miro omnipotentis Dei judicio, dum arte perversa unus ab ea repellitur, in eam subito legio intravit. Cæpit ex hora illa tot motibus agitari, tot vocibus clamoribusque perstrepere, quot spiritibus tenebatur. Tunc inito consilio parentes ejus, suæ perfidiæ culpam fatentes, hanc ad venerabilem virum Fortunatum Episcopum duxerunt eique reliquerunt. Qua ille suscepta, multis se diebus ac noctibus in orationem dedit; tantoque annisu precibus incubuit, quanto et in uno corpore contra se assistere legionis aciem invenit. Quam post non multos dies ita sanam atque incolumem reddidit, ac si in eam jus proprium diabolus numquam habuisset.

18 Hæc S. Gregorius; quæ ex eo Jacobus de Voragine aliique retulere. Ne quis autem revocet in dubium, exone fuerint S. Sebastiani reliquiæ, an cujuspiam alterius Sancti, sed ad S. Sebastiani sacrandam ædiculam isthic locatæ; Zacharias Papa ita vertit: ἴνιζα δὲ τὰ λειψαν τοῦ ἀγιοῦ Μαρτυρος Σεβαστιανοῦ ἐν τῷ ἐνκτηρίῳ εἰσῆλθον. Mox ut reliquiæ sancti Martyris Sebastiani in illud oratorium ingressæ sunt. De S. Fortunato Episcopo Tudertino, cujus precibus effugata ab hac matrona daemonum legio est, agemus 14 Octobris.

19 Quod idem S. Gregorius lib. 3, Dial. cap. 30, ecclesiam in regione Suburræ, quæ Arianorum fuerat, expurgatam biennio ante quam Dialogos scriberet, et introductis B. Stephani et S. Marthæ Martyrum reliquiis dedicatam scribit, ut et nos XIX Januarii ad vitam S. Marthæ indicavimus; idem S. Zacharias Papa habet S. Sebastiani et sanctæ Martyris Agathæ. Itaque legit Joannes Diaconus, qui in vita S. Gregorii lib. 2, cap. 31, ita scribit: Præterea cum Arianorum basilica in regione urbis hujus, quæ Suburra dicitur, clausa usque ad Gregorii pontificatus tempora remansisset, placuit ei ut in fide Catholica, introductis illuc B. Sebastiani et S. Agathæ Martyrum reliquiis, dedicari debuisset, quod factum est. Nam cum magna populi multitudine Gregorius laudes canendo perveniens, basilicam præfatam ingressus est. Cumque venerabilis Pontifex jam Missarum solennia celebraret, ac propter ejusdem loci angustias populi se turba comprimeret, quidam ex his qui extra sacrarium stabant, porcum subito inter suos pedes huc et illuc discurrere senserunt. Quem dum unusquisque sentiret, et juxta se stantibus indicaret, idem porcus ecclesiæ januas petiit, per quos transiit in admirationem convertit: sed videri nil potuit, quamvis sentiri potuisset. Quod idirco Divina pietas ostendit, ut cunetis patesceret, quia veniente cum reliquiis Sanctorum Gregorio, de loco eodem immundus habitator exiret.

20 SS. Sebastiani et Agathæ positas isthic reliquias habet quoque Gratianus de consecr. dist. 1, cap. 22, et S. Antoninus 2 par. tit. 12, cap. 3, § 9 et ipse S. Gregorius indicat Regist. lib. 3, epist. 19. Quia ergo, inquit, ecclesia S. Agathæ sita in Suburra, quæ spelunca lunca fuit aliquando pravitatis hæreticæ, ad Catholicæ fidei culturam, Deo propitiante, reducta est etc.

21 Sunt aliæ præterea Urbis basilicæ S. Sebastiani pignoribus locupletatæ, sive Eugenii II temporibus, cum aliquæ in Galliam asportatæ sunt, sive, ut Pancirolus existimat, Honori III ætate, cum quæ ad Catacumbas relictæ erant, in marmorea tumba conditæ sunt; seu qua alia occasione. Nam caput ejus in Vaticana S. Petri ecclesia asservari testatur Pancirolus in Indice Reliquiarum Urbis: brachium ac sagittam unam in S. Mariæ de Equirio; alterum brachium in S. Praxedis, os scapulæ in S. Martini, utraque in Montibus sita æde: alias in Sanctorum quatuor Coronatorum, et albi, de Ecclesia S. Petri ad vincula dicemus sequenti §. De reliquiis ejus ad Vaticanam S. Petri basilicam translatis scribit Annustasius Bibliothecarius in Gregorio IV qui a 24 Septemb. 827, ad finem anni 843 sedit: In oratorio S. Gregorii, infra Ecclesiam B. Petri Apostoli, corpora beatorum Martyrum Sebastiani, Gorgonii, ac Tiburtii ex cimiteriis in quibus ante jacebant, perduxit: et unumquodque eorum separatis altaribus collocavit, quod de parte corporis uniuscjusque intelligi debere, alibi manifestum fiet.

§ V. S. Sebastiani contra pestem salutare patrocinium.

Philibertus Marchinus Novariensis in Philosophicis Problematis de pestilentia, Problemate 8. Cur pro peste avertenda D. Sebastiani patrocinium ubique imploretur, ita scribit: Conjectura forte illa esse potest, quam retulit Pierius Valerianus lib. 42. Cum enim apud veteres pestis hieroglyphicum fuerint Apollinis sagittæ in Græcos emissæ; nec non apud sacras litteras idem morbus Numinis infensi telum sit: Nisi conversi fueritis, arcum suum vibravit, et paravit illum, et in eo paravit vasa mortis, sagittas suas ardentibus effecit: ubi contagia tum vasa mortis, tum ardentissimæ divinæ iræ sagittæ nuncupantur; ideo Christiana pietas e Divorum numero Sebastianum, sagittis impetitum, adversus pestiferum morbum sibi tutelarem elegit, cujus patrocinium cum sæpe multæ urbes, præsertim Mediolanensis anno Christi MDLXXVI, re ipsa probaverint. Idcirco communi Christianorum voto pro hoc morbo depellendo Sebastianus invocatur, nullis aliis extantibus in ejusdem gestis hujus rei vestigiis.

23 Extant vero, si non in ejus gestis, ast alibi, eaque illustria, vestigia pii hujus moris. Nam Paulus Diuconus de gestis Longobardorum lib. 6, cap. 3. His temporibus per Indict. vii, luna eclipsis passa est. Solis quoque eclispis eodem pæne tempore, hora diei quasi decima, V Non. Maias effecta est: moxque subsecuta est gravissima pestis tribus mensibus, hoc est, Julio, Augusto, et Septembrio: tantaque fuit multitudo morientium, ut etiam parentes cum filiis, atque fratres cum sororibus, bini per feretra positi, apud urbem Romam ad sepulchra deducerentur. Pari etiam modo hæc pestilentia Ticinum quoque depopulata est; ita ut cunctis civibus per juga montium, seu per diversa loca, fugientibus, in foro et per plateas civitatis herbæ et fruteta nascerentur. Tumque visibiliter multis apparuit, quia bonus et malus angelus noctu per civitatem pergerent, et ex jussu boni Angeli, malus angelus, qui videbatur venabulum manu ferre, quotiens de venabulo ostium cujuscumque domus percussisset, tot de eadem domo die sequenti homines interirent. Tunc per revelationem cuidam dictum est, quod pestis ipsa prius non quiesceret, quam in basilica B. Petri quæ ad vincula dicitur, S. Sebastiani Martyris altarium poneretur. Factumque est, et delatis ab urbe Roma B. Sebastiani Martyris reliquiis, mox ut in jam dicta basilica altarium constitutum est, pestis ipsa quievit.

24 Eadem ex Paulo recitat Baronius tom. 8, ad an.

680. Carolus Stengelius in Λεξηπρίο cap. 6. De eadem peste actum est 10 Janu. in vita S. Agathonis Papæ, ubi capisse dicitur post lunæ deliquium, quod diem Junii decimum septimum secuta nocte contigitan. 680, Indict. 8. Quod Paulus habet, delatis ab urbe Roma B. Sebastiani Martyris reliquiis; scriptum videtur, delatis in urbem Romam B. Sebastiani Martyris reliquiis, a Catacumbis scilicet: atque ita scribit Sigonius lib. 2, de regno Italiæ: et subdit: Ab eo tempore observatum, ut qui inciderent, Martyrem ipsum in vota vocarent.

25 Situm est templum illud S. Petri ad vincula in Esquiliis, diciturque alio nomine Titulus Eudoxiæ, ab Eudoxia Augusta Valentiniani III conjuge, ut 1 Augusti dicemus, cum de S. Petri vinculis agemus. In eu basilica, ut Baronius scribit, egregium sancti Martyris monumentum, veneranda ejus imago opere musivo expressa, atque hactenus integra extat, senili aspectu et barba: quod pictores admoneat qui juvenem eum palo alligatum perperpam pingunt. At pictores (licet quidlibet audendi potestas ab omni retro memoria concessa iis esse videatur, quam miramur nasquam censura aliqua coerceri, non ut artis inventio fastidiose restringatur, sed ut quæ Sanctis tribuuntur expendantur, consulaturque honestati) sic tamen fortassis robur invictum Sebastiani exprimere voluerunt, juvenili et vegeta corporis forma.

26 Alibi sæpe ejusdem Divi adversus pestilentem contagionem imploratum non vana prece patrocinium est, ut ex iis quæ de Bavaro Duce, Cardinale Dietrichstenio, Wesalia oppido, inferius dicentur, fiet manifestum. In antiquissimo et celeberrimo S. Victoris cænobio Massiliæ, cui olim Joannes Cassianus præfuit, in divino officio post sanctorum Apostolorum commemorationem ad Laudes et Vesperas, quoties illas recitari Ecclesiæ ritus sinunt, subjicitur S. Victoris Martyris commemoratio, de qua 21 Julii ad ejusdem Divi Acta; tum SS. Rochi et Sebastiani ista: Sancti Sebastiane et Roche pretiosi, servorum preces suscipite clementer, ut qui vos elegit ad claritatem visionis æternæ, a peste epidimiae nos liberet celebrantes vestram sanctam commemorationem: gaudium sit in cœlo, et in terra pax hominibus bonæ voluntatis. V. Orate pro nobis Sancti Sebastiane et Roche. R. Ut mereamur præservari a peste. Oratio. Deus qui B. Sebastianum Martyrem tuum virtute constantiæ in passioue roborasti; et B. Rochum Confessorem tuum in languore pestis et epidimiæ, quam in suo corpore pro tui nominis gloria passus est, juvisti; præsta, quæsumus, ut qui eorum memoria magimus, meritis ipsorum a mortifera peste corporis et animæ liberemur. Sequitur pro pace.

§ VI. Solennis ejus veneratio Capuæ et Mediolani, ob pestem propulsatam.

Neque sacrarum reliquiarum quem extremæ Galliæ Roma thesaurum reclusit, non de eo etiam aliquid aliis Italiæ urbibus suppeditavit. Duas comperimus ejus parte locupletatas, et singulare inde expertas præsidium, Capuam et Mediolanum. De illa Michael Monachus Sanctuarii Capuani parte 4. Ceterum in hac urbe nostra, inquit, habentur reliquiæ S. Sebastiani, olim inventæ in ecclesia S. Joannis ad Curtim, et in Thesauro repositæ. Memoriæ proditum est nullum parochianum S. Joannis ad Curtim a grassante peste læsum fuisse. Sunt quoque reliquiæ in monasterio S. Joannis, ubi benedicitur aqua tactu vasculi sanctæ reliquiæ, et conservatur pro infirmis; quæ tam frequenter peti solet, ut inter annum necesse sit aliquando iterum benedici.

28 Et in ecclesia S. Eligii reliquiæ sunt insignes, necnon pulcherrima statua lignea, quam hoc ipso die Presbyteri sanctissimæ Annuntiatæ ad cathedralem adducunt; et inde a Capitulo et a Clero per Urbem circumfertur. Introductam esse consuetudinem tradunt tempore pestis, quæ intercessione S. Sebastiani, inventis inventis reliquiis, cessavit. Quonam anno hoc acciderit, mihi non constat: quia vero in Breviario hoc festum colitur officio semiduplici, mihi persuadeo tempore quo Breviarium impressum est, idest, anno 1489, hujusmodi consuetudinem non extitisse, ut solennis esset S. Sebastiani festivitas. Cum ergo recens sit solennitas; quod de peste traditur, non est intelligendum de illa peste, quæ per multos et multos annos perduravit, ut ex scripturis S. Joannis et S. Eligii colligere potui, nempe ante annum 1383, et circa 1400: sed intelligendum de peste, quæ fuit circa annum 1500, qua peste infecti (ut avi nostri narrabant) amandabantur prope Montem sancti Angeli supra antiqua crypto porticu quadra, constructa juxta Fontem a Pesciariello: at fuisse domum illam pro infectis constructam a tempore illius prioris et tam longæ pestis, ruinæ persuadent.

29 Hæc ille; qui alibi scribit, ecclesiam S. Joannis ad Curtim, parochialem esse, sic dictam quia erat capella Principum, et proinde prope Curtim, id est, palatium Principis: sacram vero esse S. Joanni Baptistæ. At nobile monasterium S. Joannis monialium, ab Aligerno Abbate Cassinensi constructum anno 967, post annos centum et quinquaginta circiter a prima fundatione, titulo S. Joannis Baptistæ addidit titulum Evangelistæ. Ecclesia vero S. Eligii, Francorum opus, anno 1574, concessa est venerabilibus Clericis regularibus Theatinis; cum in ea antiquitus esse solerent conducti Presbyteri seculares.

30 Mediolani quoque S. Sebastiani celebres reliquiæ, salutare præsidium adversus pestiferam luem, quæ anno 1578, et deinceps grassata. Qua de re Carolus a Basilica-Petri Episcopus Novariensis in Vita S. Caroli Borromæi lib. 4, cap. 3, ita scribit: Dicam vero prius quæ Mediolanensis civitatis Concilium, reliquis etiam, qui in urbe erant, consentientibus, Deo ejusque Martyri Sebastiano vovit: quem et propter similia beneficia per eum quandoque impetrata, et quod matre Mediolanensi natus, Mediolani quoque eruditus esset, sibi deprecatorem advocarunt. Voverunt igitur novam Martyri ecclesiam, vetere diruta, ædificare; conferre, unde Sacrum in ea fieri quotidie posset; diem Martyris festum, etiam cum diei antecedentis jejunio colere; ecclesiam ipsiam cum solennibus donis, quotannis in die voti, hoc est, Idib. Octobris, et festo item Martyris, adire, vas pretiosum offerre, quod ejusdem Martyris ossis decorum esset receptaculum. Alia addiderunt quæ hic explicare necesse non est. Carolus vero ut voto rite decoreque solvendo quam maxime faveret, quibus diebus populo conveniendum fuit, una cum Clero ecclesia adita, sacrisque apparate peractis, religiosissimam effecit celebritatem; atque anno post cum civitas ex diuturna afflictione recreata esset, ædificii forma probata, primum ex ecclesiæ stato ritu lapidem posuit. Plura a S. Carolo eo tempore præclare gesta eo libro commemorat.

31 Josephus quoque Ripamontius historiarum Ecclesiæ Mediolanensis parte 4. lib. 4, Ceterum supplicatione absoluta, veluti cœlestes induciæ exissent, strages et acervi morientium et ubique funera faciesque urbis invisæ Deo. Et piacula omnia avertendæ pesti sollicite adhuc undique Carolus conquirebat. Tunc subiit ejus animum recordatio Martyris Sebastiani, cujus apud Deum gratia et commendatione liberatas olim simili clade urbes memoria extat. Hunc ab materna origine reputans esse urbis hujus civem, sperabat in tanto publico malo velut alteri patriae non defuturum, si pie pureque invocaretur. Itaque et supplicationibus jam ad præcipua templa habitis, et procurato mysteriis populo, concionatus ad multitudinem attonitam de invocanda Martyris ope, hortari institit, ut votum ei publice nuncuparent. Affirmabat ante Cal. Januarias depulsam fore pestilentiam: crederent tantummodo abstinerentque a peccatis, et innoxie agerent, cetera Numini tutelarique suo per mittentes. Vaticinium hoc fuisse divinitus præsagientis animi posteventum credidit civitas, acrite nuncupatis votis, etsi nequaquam salubria statim corpora esse cœperunt, strages tamen et acervi mortuorum aliquanto quotidie minores fiebant. Ad eam diem, quæ finem allatura malo prædicta fuerat, abiit pestilentia ex urbe, Martyrique liberatori templum posuere cives in iisdem vestigiis, ubi posita vetus ædicula Martyris ejusdem fuit, donaque illuc portavere; et festus D. Sebastiano dies quotannis inde urbi agitur.

32 Solennis ejus diei celebritas est; officium de S. Sebastiano, cum commemoratione SS. Solutoris et sociorum Martyrum; S. Fabiani nulla mentione. Orationes quatuor; tres salubritatis, aliorumve commodorum obtentorum aut speratorum, indices prima: Multiplica, quæsumus, Domine benedictionem tuam super populum tuum: et quos sancti Martyris tui Sebastiani frequentibus consolaris officiis, beneficiorum largitate prosequere, ut et donis cœlestibus erudiri, et competentibus se gaudeant subsidiis adjuvari, per Dominum, secunda: Concede quæsumus, Domine Deus noster, ut inter adversa quæ pro delictorum debito sustinemus, quod fiducia nostra non obtinet, beati Martyris tui Sebastiani intercessione consequatur, per Dominum etc. tertia: Præsta, quæsumus, omnipotens Deus, ut ejus sine cessatione fruamur auxilio, cujus patrocinia, te largiente, adepti sumus. Per Dominum, quarta de communi: Deus qui beatum Martyrem tuum Sebastianum virtute constantiæ in passione etc.

§ VII. Reliquiæ Suessionem allatæ.

Tandem in Gallias quoque advecta gloriosi Martyris pignora sunt, atque Augustæ Suessionum in S. Medardi æde recondita, innumeris fulsere miraculis. De his Eginhardus in Annalibus, ab Andrea du Chesne post alios accuratissime editis tom. 2, scriptorum Francicorum, ad annum Christi 826. Dum hæc aguntur, Huldvinus Abbas S. Dionysii Martyris Romam mittens, annuente precibus ejus Eugenio sanctæ Sedis Apostolicæ tunc Præsule, ossa beatissimi Martyris Christi Sebastiani accepit, et ea apud Suessionem civitatem in basilica S. Medardi collocavit; ubi dum adhuc inhumata in loculo, in quo allata fuerunt, juxta tumulum S. Medardi jacerent, tanta signorum ac prodigiorum multitudo claruit, tanta virtutum vis in omni genere sanitatum per divinam gratiam in nomine ejusdem beatissimi Martyris emicuit, ut a nullo mortalium eorumdem miraculorem aut munerus comprehendi, aut varietas verbis valeat enuntiari. Quorum quædam tanti stuporis esse narrantur, ut humanæ imbecillitatis fidem excederent; nisi certum esset Dominum nostrum Jesum Christum, pro quo idem passus est, omnia quæ vult per divinam potentiam facere posse, in qua illi omnis creatura in cœlo et in terra subjecta est. Quæ iisdem fere verbis, sed aliquanto contractius, Sigebertus Gemblacensis reddidit ad an. 825.

34 Scriptor vitæ Ludovici Pit ab eodem du Chesne V. Cl. editæ, ipsi Ludovico atque Eginharto coævus, ad eumdem annum: Per idem tempus Hilduinus Abbas monasterii B. Dionysii, Romam monachos petitionis suæ bajulos ad Eugenium sanctæ Romanæ Sedis Præsulem misit, flagitans ossa B. Sebastiani Martyris sibi transmitti. Hujus desiderio Dominus Apostolicus satisfaciens, per prædictos Missos sacratissimi militis Christi exuvias misit. Quæ religiosissime a prædicto viro susceptæ, atque interim cum loculo vectatorio, ut allatæ sunt, juxta corpus B. Medardi positæ. Quibus ibi consistentibus, tantam Deus per præsentiam adventus eorum mortalibus attribuit virtutum copiam ut multitudo numeros excedat, porro qualitas fidem superet; nisi eis auribus credatur, quibus persuasum est nihil repugnare Divinæ jussioni, sed et omnia possibilia esse credenti. Marianus Scotus ad an. 828 et Lambertus Schasnaburgensis ad 826. Hiltuinus ossa S. Sebastiani Martyris transtulit in Galliam.

35 Ossa dumtaxat aliqua, non etiam totum corpus Martyris translatum, cum etiamnum plures ejus reliquiarum partes Romæ extent. Fidem ado Viennensis facit qui eadem vixit ætate. Is ergo in Chronico ita scribit: Hujus Imperatoris tempore pars corporis B. Sebastiani Martyris ad Suessionicam urbem delata: ubi multa mira in laudem Dei omnipotentis varia genera sanitatum infirmis collata.

36 Extat hujus translationis in Martyrologiis consignata memoria, tum hoc die, tum nono Decembris, quo contigit anno 826, quo littera Dominicalis G. Ea tum Dominica dies fuit, ut in Historia translationis nu. 44, dicitur, eaque secunda adventus; qua nimirum ad Introitum, ut vocant, Missæ, canitur: Populus Sion, ecce Dominus veniet ad Salvandas gentes. Eo igitur die, quinto Idus Decembris, Wandelbertus:

Sebastianum quinis celebramus, ab Urbe Translatum, proprio quo Gallica rura Patrono Exultant; ingens templum cui surgit, et ara, Antiquosque nitent æquantia culmina fastus.

Idem XIII Kal. Februarii.

Tertia post decimam Fabiano Præsule floret:

Cui parili Sebastianus virtute cohæret,

Roma quem vectum jam Suessio læta frequentat. Eodem 9 die Decemb. MS. Martyrologium S. Mariæ Ultrajecti: Translatio S. Sebastiani Martyris. Saussaius in Martyrologio Gallicano, eodem die: Augustæ Suessionum susceptio reliquiarum S. Sebastiani Martyris, patria Narbonensis. Cujus venerabile corpus, petente Ludovico Pio Imperatore, Hilduini Abbatis S. Medardi precibus, nec non signis Divinæ inspirationis, inducto; Roma e basilica sui nominis concessu Eugenii II, Pontificis, Suessionem in Gallia multa cum Divinæ gloriæ magnificentia delatum est, per Rodomum (imo Rodoinum) præfati monasterii Præpositum: suscipiente sacram sareinam, omni cum pietatis significatione, et ritus celebritate, Rotardo Suessionense Episcopo; qui præmissis, quas Clero et populo indixerat, octo dierum ac noctium vigiliis, pretiosam sancti Martyris glebam in sacrario S. Medardi ecclesiæ, perpetua colendam veneratione collocavit, fulgentibus ipso tempore miraculis, quibus claudi erecti, frenetici sanati, dæmones expulsi sunt. Ad quorum mirabilium splendorem intuendum, Ludovicus ipse Augustus Suessionem, ductus religione, venit; menteque expiata, cultu regio depositq, nudis pedibus, basilicam in qua gloriosus Christi Martyr coruscabat ingressus, exceptusque ab Hilduino Abbate sacris adoratis pignoribus, octodecim languidorum sanationem conspexit: et hinc devotione incensus, collatis in beati hospitis cultum muneribus regiis, magnalia Dei, quorum testis fuerat, demiratus, saneti Martyris sese clientelæ cum liberis et regno commendavit. Hæc ille, ubi recte ab Eugenio II, donatas esse reliquias illas tradit, non ut XX Januarii scripserat, ab Eugenio I, qui S. Martino suffectus, obiit anno 636, 2 Junii.

37 Historiam hujus Translationis litteris commendavit, qui tum aderat, monachus in cænobio S. Medardi, uti Andreas du Chesne to. 1 Scriptorum Francicorum monui; et patet ex iis quæ ipse Auctor scribit, nu. 29. Certe qui hic suis nos exequiis, licet indignos, sic admittere censuit etc. et nu. 61, sequenti nocte opportunum tempus synaxis matutinalis advenerat: cum ecce inter legendum residentibus nobis adducitur vir quispiam nu. 83. Sint ergo et nobis et illis optamus ejus proficua patrocinia, qui nostrorum dasilitate Patrum illius tanti pignoris meruimus effici participes, et nu. 84. Quam tem (de terriculamentis noctu Suessione auditis ante adventum Reliquiarum) a multis, qui nostris superfuere temporibus, sine suspicione falsi consono relatu audivi; etc.

38 Hunc ejus commentarium nobis communicavit Petrus Franciscus Chiffletius noster, ex vetusto codice Ecclesiæ Vesontionensis, in quo sequebatur epistola Odilonis ad Ingrannum de translatione SS. Tiburtii, Marcellini, Petri, et aliorum, de qua alibi. Eamdem historiam descripserat Nicolaus Belfortius in monasterio S. Joannis de Vinea Suessione Canonicus regularis, ex tabulario cænobii S. Medardi, sed paulum subinde contraxerat: cum ejus autographò exemplar Chiffletianum contulimus. Subjunxerat Rothardi Episcopi Privilegium monasterio S. Medardi datum, litterasque Ludovici Pii de Cauciaci donatione, cujus mentio fitc. 19, n. 88, ac Caroli Calvi diploma. Sed hæc, quippe non omnino ad rem nostram necessaria, omisimus: et sunt ejusmodi, ut cui argutari lubuerit, possit fortassis sublestam fidem suspectare: et Belfortius, servato tamen sensu, atque etiam phrasi, redundantia quædam expunxisse se fatetur; gratiam indubie majorem ab antiquitatis studioso lectore initurus, si integra, quantumvis prolixa et forte impolita, dedisset. Ab eo exscripsimus brevem commentarium Alexandri Salnovei de iisdem reliquia a Calvinistarum hæreticorum furore ereptis, Latine versum a Nicolao Bezanconio.

39 Quædam ex eadem Translationis historia recitat Andreas du Chesne tom. 2, Scriptorum Francicorum, ex MS. Michaelis Subleti Abbatis Vendocinensis. Testatur vero in eo codice Præfationem extare ad Ingrannum S. Medardi Suessionensis Abbatem, e qua ista profert: Agenardus, (quem nempe alii Eginhartum appellant) cognomine Sapiens, ea qui tempestate habebatur insignis, hujus reverentissimi Cælicoli mentionem in gestis Cæsarum Caroli Magni et filii ipsius Hludovici faciens, inter alia quæ annotino cursu dictabat, non inoperosum duxit mortalia acta immortali astipulatione roborare, ita dicens: Dum hæc aguntur, Hilduinus Abba monasterii S. Dionysii etc. Porro idem ille est Ingrannus Abbas, cui suam hic Auctor, et suam Odilo narrationem Translationis SS. Tiburtii et aliorum dedicavit: anne idem quoque Auctor, nimirum Odilo? Nil firmare possumus.

§ VIII. Variis locis in Gallia, Belgio, Hispania, S. Sebastiani reliquiæ.

Pures exinde Gallicanæ Ecclesiæ parte earumdem reliquiarum, aut re quapiam earum attactu sacrata ornatæ sunt. Nam primum Magni-loci apud Arvernos cænobium lintei, quo ex involutæ fuerant, parte donatum, atque innumeris inde miraculis illustratum, quarum hic mentio fit nu. 83.

41 Alias Tolosæ in cænobio S. Mariæ Deauratæ dicto, monachorum Ordinis S. Benedicti, extare auctor est Saussaius in Supplemento ad 20 Januarii ita scribens: Tolosæ veneratio reliquiarum S. Sebastiani Martyris illustrissimi, patria Narbonensis, quæ ingenti capsæ argentæ exclusæ apud S. Mariæ Deauratæ ascetas magna religione asservantur, et devoto populo ad venerationem hodie potissimum exhibentur.

42 Idem Saussaius de aliis Ecclesiis hæc tradit: Ceterum ex tam locuplete gazophylacio decerpta pretiosa aliquot pignora, plurimas regni Christianissimi Ecclesias nobilitarunt: quæ inclyti hujus Martyris reliquiis decoratæ magis quam exquisita qualibet monilium congerie, aut structuræ magnificentia merito gloriantur. In quibus post Parisiensem omnium clarissimam, Trevirensis quoque hoc ex decore præcipue commendatur: deinde Senonensis, Trecensis, Bruxellana, aliaeque Cathedraticæ, præter abbatiales et ceteras innumeras.

43 At non recte Bruxellensem Ecclesiam Cathedralibus annumerat. Est quidem, tum S. Gudilæ augusta basilica, illustri aucta Canonicorum Collegio, tum amplissima urbs, eo honore non indigna, sed propter vicinam Mechliniam, cujus Archiepiscopo, Belgicæ Primati subest, nundum eum adepta. Neque in ipsa S. Gudilæ æde ææ asservantur reliquiæ (etsi ille ferebantur ultima gloriosæ Principis nostrae Isabellæ Claræ Eugeniæ voluntate relictæ) sed in aulico Principum oratorio. De his reliquiis ista scribit Aubertus Miræus V. CL. in Fastis Belgicis ad 20 Januarii: Hujus toto orbe celeberrimi ac fortissimi Martyris integra manus per Lotharium Trevirensem Archiepiscopum dono missa est Alberto Austriaco Belgarum Principi; qui illam adamantibus, gemmis, aureoque tabernaculo decoravit: adservaturque Bruxellæ in palatio magna veneratione. Hæc Miræus. Est præterea inter Aulæ reliquias osejusdem Sancti, ac sagittæ unius, qua confixus, cuspidis ferreæ pars, et quædam aliæ exiles ejus reliquiæ.

44 Neque exors tanti præsidii Antlverpia. Nam Domus hæc Societatis Jesu os oblongum, aliudque osticulum ejusdem fortissimi athletæ possidet. Atque illud quidem, cum SS. Willebrordi, Joannis Baptistæ, aliorumque reliquiis ab Everardo Bottero donatum Joanni Walterio Viringo Societatis nostrae sacerdoti, ab hoc Rectori collegii nondum in domum professam erecti Carolo Scribanio xi Augusti 1611. Acceperat Botterus a religiosa Priorissa monasterii S. Agnetis, Ordinis S. Augustini, Ultrajecti; ubi olim in magna haberi veneratione consueverat, et ab Antistitibus religiose visitari. Constant hæc authenticis testimoniis, quæ in archivo nostro asservantur.

45 Aroasiam quoque, in Belgica situm cænobium, ut supra xiii Januarii ad vitam B. Heldemari illius fundatoris cap. 9, num. 17, dictum, a Conone Prænestino Cardinale tum aliæ allatæ reliquiæ recensentur, tum quædam etiam S. Sebastiani.

46 Aliquas quoque Tornaci extare in cathedrali ecclesia, auctor est Joannes Cognatus historiæ Tornacen. lib. 3, cap. 36. De vestimento ejus aliquid asservari in cathedrali Atrebatensi ecclesia tradit Arnoldus Raissius in Hierogazophylacio Belgico.

47 Galliis Hispanias jungamus, quibus præsidio ornamentoque ejusdem Divi Heros pignora sunt. Haud dubium quin pluribus toto regno partita Ecclesiis: de tribus comperimus, Compostellana, Hispatensi, Malacensi. Et Hispali quidem totaque diæcesi solenmitatem obtinet quam Duplicem vocant secundæ classis; propterea quod os brachii ejus isthic argentæ thecæ ad formam brachii humani fabrefactæ inclusum asservetur. Bina Canonicorum collegia eo die, (aut, si hiberna aquarum eluvio obstiterit, quo primum opportunum fuerit) ad S. Sebastiani basilicam extra urbis muros sitam, supplicatum solenni ritu conveniunt. Ejusdem quoque Sancti brachium, sive os quodpiam aliud, in Malacensi Societatis Jesu collegio extat. Tradit hæc Antonius Quintanadveñas noster libro de SS. Hispalensibus. Malacæ vero S. Sebastiani Martyris templum Societati Jesu traditum, quod e vetustissimis est illius oppidi, idque adire a S. Mariæ majori basilica prisco decreto publice supplicantium agmen, indeque, S. Joannis ædem solet, ut seribit Martinus de Roa noster lib. antiquitatum Malacensium. Compostellæ in metropolitana S. Jacobi æde sanguinem asservari S. Sebastiani testatur Licentiatus Molina in Descriptione Gallæciæ parte 1, sol. 3. Ab Irene, aut Lucina detersus reconditusque haud dubie fuit in vas aliquod, (ut fieri tum solebat) cum illa saucium curavit, hæc occisum lavit ac sepelivit.

§ IX. Eberspergensis in Bavaria cænobii origo. S. Sebastiani isthic reliquiæ.

Habent et apud Boios Divi sua nobilissima templorum domicilia, ubi supplicantibus succurrunt, et mille morborum genera pellunt, mille corporum vitia emendant; D. Sebastianus Eberspergæ etc. Ita Matthaeus Raderus noster præfat. ad Bavariæ sanctæ to. 1. Est Ebersberga vetus Bavariæ monasterium inter Oenum atque Isaram amnes. Illius origines quia varie ab Aventino, Wiguleo Hundio, Christophoro Gewoldo aliisque exponuntur, succincte et dilucide ab Andrea Brunnero nostro to. 2, lib. 8, Annalium Boicorum explicatas, hic dabimns, ut S. Sebastiani vetusta isthic veneratio constet. Ita ergo scribit ad annum 974.

49 Frater sancti Antistitis (Conrardi Constantiensis eo anno vita functi) Rudolphus Richardis pater in Annalibus Weingartensibus dicitur, quæ uni de majoribus Bojariæ Comitibus nupta, cum improlis esset, tria cænobia cum marito fundarit; Eberspergense viris, Rhuobachense et Geisenfeldense, utrumque Virginibus contributum. Richardem Eberspergæ tumulatam iisdem annalibus proditum est: quibus domestici scriptores parum consentanea tradiderunt; quæ utcumque se habeant, quia Comitum Semptanorum familiæ, apud Boios inter paucas clarissimæ, origines successionesque continent, hic non alieno, ut existimo, loco inserentur. Semptani Comites, quos Aventinus affectata pronuntiationis nitela Senones appellavit, nomen suum Semptæ fluvio eorum agrum intermeanti, originem Sighardo debent; qui Carolomanni Boiariæ Regis nepos aut pronepos vulgo creditus, a miræ magnitudinis apro, de quo haud pauciora quam de sue Erymanthio poeticis decora fabulis hodie jactantur, Eberspergensi castro temploque non sine oraculis condito nomen dederit, novamque ad posteros appellationem transmiserit, ut Semptæ et Eberspergæ Comites dicerentur.

50 Mortem hic anno sexto supra nongentesimum oppetiit, Ratholdo filio relicto, qui templo Religiosos Mystas e D. Augustini sodalitio adjecerit, Hunfrido celeberrimæ famæ viro iis jura dare jusso. Eumdem Ratholdum ob res contra Ungaros fortiter feliciterque gestas Conradus Rex Carantano limiti tuendo præfecisse, et in amicorum numero habuisse, tabulis Eberspergensibus, quas bona fide sequor, traditur. Eo rebus humanis, anno illius seculi decimo nono, erepto; Eberhardus paternas possessiones adiit, familiari cum Superis commercio clarus, ut divinis ostentis futura discere crederetur; qui monitoribus Divis, templum augustius, anno vigesimo octavo supra nongentesimum molitus, etiam domicilium Religiosis sanctius locandis, Adalberone fratre et Willibirga sorore in partem juvantibus, erexit. Templo Divum ossa complura, magni præsertim Martyris Sebastiani calvam, inæstimabiles opes, et toti deinceps Boicæ sacrosanctas, intulit.

31 Atque hic est Eberhardus ille, qui in ultima Boicæ desperatione, Ungarorum vim in Eberspergensi castro, Deo fretus, non sustinuit modo, sed subeuntes cum clade ab oppugnatione rejecit; eosdemque Henrici Boiorum Ducis legatus in Lycatibus campis memorabili prælio, quod omnis ætas loqueutur, fudit fugavitque, et gentis Regulos Reginoburgi in crucem egit. Vixit sine cura posteritatis cælebs, hærede Deo Divaque Sebastiano contentus; cui cum Ahaimense prædium moriturus transscribere optaret, fratrem Adalberonem, quo invito id agi nefas erat, adducere in sententiam non potuit. Quarum sordium ille graves mox pœnas pependit, domo continuis funeribus exhausta, et Udalrico amantissimo filiorum imaginem mortis in tabido corpore circumferente: donec placatis Cuperis, obligatum perenni voto, a D. Sebastiani ara incolumem recepit, et in pristinam elegantiam reflorescentem.

52 Hic parentibus sub annum sexagesimum nonum fato functis, totius jam familiæ caput, ex Richarde, quæ Marquardi Carantani Limitis Præfecti filia fuisse dicitur, sex liberos sustulit, et Othonianas partes contra Henricum Boium eique confederatos, constantissime tutatus, templi ab Eberhardo ante quadraginta sex annos extrueti, per Fridericum Salisburgensem Antistitem festa cæremonia dedicandi auctor fuit; annoque nongentesimo nonagesimo, D. Augustini familia stationem deserente, novam e D. Benedicti asseclis coloniam Eberspergam deduxit, Reginbaldo ad sacram præfecturam e conobio Augustano advocato. Decessit non sine sanctitatis tatis opinione anno vigesimo nono supra millesimum, V Idus Mart. decimo sexto post conjugem Richardem, quæ supra communem hominum sortem felix, Dei parentis recreata aspectu, gustum aliquem immortalitatis adhuc viva cepisse dicitur. Utriusque mausoleum nobile e marmore cælato in umbilico templi visitur.

53 Udalrici frater Adalbero in Khubacensi vico Barræ anni adsito, anno MXI parthenonem condidit, ut Henrici, qui eo tempore imperavit, litteræ testantur: suscepta deinde in Palæstinam argentinatione, in itinere decessit. Alberadis conjux illætabili afflicta nuntio, marito superesse noluit, et mœrore animi, una cum fœtu, quem utero gerebat, extabuit. Willibirgis superstes filia elugendis tot funeribus impar etiam ipsa, qua licuit, terras deseruit, et paterno cœnobio, quod nuper arserat, et ab Udalscalco patruo instauratum fuerat, se sponte inclusit, eumdemque cum matre tumulum optavit.

34 Jam Udalrici demum filio, qui itidem Adalbero dictus est, uxorem Rudolphi Altorfensis filiam copulant Eberspergenses Annales, neque Richardem eam, sed Richlindem, seu Richildem, nominant, quæ non ante nonagesimum quintum illius seculi cum marito in manum convenerit, in illo consentiunt, sterile id connubium fuisse; eoque in spem tantarum opum Conradum raræ indolis adolescentem, eaque fortuna dignum, adoptatum esse: qui tamen brevis ævi parentum vota ante tempus destituerit. Nihilo felicior Eberhardus alter Udalrici filius, Mouracensis Comes, mascula prole immaturo fato functa, ad Ilmum fluvium religiosum sacratis Virginibus domicilium struxit, iisque Gerbirgam neptem suam præfecit: cujus exemplum Willibirgis mater ejus, Eberhardi filia æmulata cum senium suum eodem in loco Deo virtutique mancipasset, pulcherrimam vitæ clausulam imposuit.

35 Porro Adalbero, ne quid fratri in virtutis studio concederet, Eberspergensis monasterii angustiis offensus, illud solo æquatum multo magnificentius instauravit, anno trigesimo septimo supra millesimum, et magna bonorum accessione locupletavit; crescenteque in dies liberalitate, D. Sebastianum tandem hæredem ex asse scripsit, ut eo pacto etiam ipse fundati cœnobii titulum cum uxore ferre potuerit; primam enim illius facinoris gloriam jam majores anteceperant. Hæc Brunnerus.

56 Quando autem et unde Eberspergam allatæ sint S. Sebastiani reliquiæ, nos litteris, suis 20 Februarii an. 1634. Monachio datis edocuit Georgius Stengelius noster, testatus in Chronico, sive historia Eberspergensi lib. 1, cap. 9, ista legi: Dubium nemini esse puto, quin Comes Everardus atque Hunefridus Præpositus, interim dum monasterium perficeretur, tempore illius sexennii, varios vario destinarint miserintque cum Religiosos tum aulicos dominosque seculares, Romam præsertim et ad alia id genus loca pia, petitum aliquas Christi ac Mariæ, aliorumve Sanctorum reliquias, pro futura novi templi altariumque consecratione summe necessarias. Neque vero fuit difficile a plerisque reliquias pro re tam pia impetrare, præsertim ab iis, qui de evehendo ad veri Dei cultum atque servitium hoc loco, illam sacrorum vatum, Conradi ab Hewa, et Gebhardi Argentoratensis vaticinationem, somnium insuper Everardi mirabile, ejusque lucubrationem ab Hunefrido, de extruendo hie loci templo atque monasterio, ex horum legatis ad se missis intellexerant. Inter alias autem plures, Roma acceperunt istas, puto in primis; maximam, totam scilicet superiorem, partem cranii S. Sebastiani Martyris, cum aliis pluribus sacrorum ipsius ossium particulis, thesaurum sane maximum; deinde ex ossibus S. Stephani Proto-martyris et Materni Episcopi aliquid, ut ex sequentibus planum fiet. Has autem dono datas, et huc Roma transmissas crediderim a summo Pontifice Stephano VII, qui intra annum XXIX et XXIV in Pontificatu fuisse scribitur. Hæc ibi.

37 Harum reliquiarum meminit Raderus in Annotat. ad Menæa Græcorum, 18 Decembris: S. Sebastiani, inquit, sacer vertex, seu cranium, Ebersbergæ Boiorum cum ingenti religione a tota Germania colitur, certum adversus pestilitatem amuletum. Nequaquam tamen totum Martyris cranium Eberspergæ est, sed summa dumtaxat testa; (inferiorem ac posteriorem capitis partem, æde Vaticana, ut ante scriptum retinente) illa vero ita argento inclusa, ut ex ea etiam bibatur, atque argenteo capiti statuæ S. Sebastiani imponatur. Sagittæ quoque in ea consecrantur, contra pestem salutares. Innumera isthic visuntur omnis conditionis, sexus, nationis anathemata, adeptæ incolumitatis monumenta.

✠

Izvornik: Acta Sanctorum. Ianuarius, tomus II, Pariz: Victor Palmé, 1863. Prvi cjeloviti prijevod na hrvatski, objavljen 22. studenoga 2026. Prijevod i uređivanje: Tim Kršćanska stvarnost.

20. siječnja Kalendar godine