Preskoči na sadržaj
Kršćanska Stvarnost
Odaberite dan
Veljača
1234567891011121314151617181920212223242526272829
Ožujak
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Travanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Svibanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Lipanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Srpanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Kolovoz
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Rujan
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Listopad
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Studeni
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Prosinac
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Veljača
1234567891011121314151617181920212223242526272829
Ožujak
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Travanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Svibanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Lipanj
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Srpanj
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Kolovoz
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Rujan
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Listopad
12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Studeni
123456789101112131415161718192021222324252627282930
Prosinac
12345678910111213141516171819202122232425262728293031

✠

Acta Sanctorum · Svezak II · 14. siječnja

O sv. Daciju, milanskom biskupu

DE S. DATIO EPISCOPO MEDIOLANENSI

Sadržaj (4)
  1. § II. Mediolanum Belisario traditum: a Gothis receptum et eversum.
  2. § III. S. Dacii iter Constantinopolim, fugati ex hospitio lemures.
  3. § IV. Pro fide Catholica labores.
  4. § V. S. Datii obitus, publica veneratio.

§ 1. S. Datii Episcopatus, scripta, in egenos pietas.

Datius, qui Dacius aliis, ac Dasius, vir pietate doctrinaque eximius, Mediolani (ut traditur in Actis Eccl. Medialan. et a Joanne de Deis in catalogo successorum S. Barnabæ ex bibliotheca Valicana et MS. Cardinalis Sirleti collecto) familia Aliatia, cumprimis illustri, ortus. Quæ ante Episcopatum gessit, haud sunt prodita litteris: quæ deinceps, varii obiter perstrinxere. Tempus quoque ipsum initi Episcopatus, definiri certo haud potest. Si duobus ac viginti, ut plerique volunt, annis sedit; electum esse circiter annum Christi 330, infra ex anno obitus deducere licebit. Principia publice pacata habuit: cum singulari Amalasuentæ prudentia et æquitate res Gothicæ regerentur.

2 Decessorem Datii S. Magnum, XXVIII, ejus Ecclesiæ Antistitem, statuunt citata ejus Ecclesiæ Acta, Joannes de Deis, Ferrarius in catalogo SS. Italiæ 14 Januar. et

5 Novemberis Magni natali, et Josephus Ripamontius Histor. Medialan. decade 1, lib. 7, ubi isthæc scribit. Post Eustorgium, qui factus Episcopus a Felice IV, decesserat octavo sui Pontificatus anno, atque in basilica Laurentiniana fuerat sepultus; rexerat has Ecclesiæ vices, atque statum hunc temporum Magnus e Trincheria gente, nec ultra triennium. Huic deinde successerat Datius, ob sapientiæ studia, peritiamque casuum qui versarentur in vita, magnis negotiis aptus. Quippe tradere gesta posteris, humanasque fraudes in monumenta referre, cura et labor illi. Accedebant cælestia dona probitatis et candoris, vulgoque sanctos inter Episcopos ferebatur. Hæc ille. Paria citati auctores. Ast Eustorgium II,

6 Junii ostendemus ante Felicis IV, tempora sedisse. Magnum vult Erycius Puteanus lib. 1, histor. Insubricæ, et Claudius Robertus in appendice ad Galliam Christianam, Datio successisse. Id 5 Novemberis disquiremus.

3 Historiam sui temporis scripsisse Datium et vitas prædecessorum suorum asserit Joannes de Deis. Annalium libros ab eo compositos memorant Acta Ecclesiæ Medialan. Puteanus, alii. Possevinus noster Chronicon appellat, in quo præter alia testetur lib. 1, cap. 10, a sanctis Patribus Ambrosio et Augustino, statim a baptismo ejusdem Augustini, toto populo obstupescente, canticum illud TE DEUM LAUDAMUS, alternatim et ex tempore cantatum fuisse, inde vero ab universa Ecclesia frequentari cæpisse. Hæc Possevimus, atque ex eo Vossius de Historicis Latinis. Meminit et Relationum Datii Anastasius Bibliothecarius de vitis Pontificum, in Sylverio. Tunc obsessa, inquit, est civitas annum unum et portus Romanus a Gothis, Patricius vero Belisarius pugnando vicit Gothos, et postmodum fugerunt Gothi Ravennam post annum unum. Eodem tempore tanta fames fuit per universum mundum, ut Datius Episcopus Mediolanensis relatione sua hoc evidenter narraverit, eo quod in partibus Liguriæ mulieres filios suos comedissent penuria famis, quas retulit ex Ecclesiæ suæ fuisse familia. Eadem de fame hac et Datii relatione habentur lib. 16, historiæ Miscellæ cap. 13. Præter belli instantiam angebatur insuper Roma famis penuria. Tanta siquidem per universum mundum eo anno, maximeque apud Liguriam fames excreverat, ut sicut vir beatissimus Datius Mediolanensis Antistes retulit, pleræque matres infelicium natorum comederent membra. Possint tamen hæ Relationes, videri fortassis epistolicæ narrationes.

4 Hic viscera misericordiæ effuderit optimus Antistes; nec penum îpse solum horreaque tum propria tum Ecclesiæ exhausit, sed miserorum apud altios patrocinium suscepit, Gothicamque etiam imploravit munificentiam. Testis est M. Aurelius Cassiodorus, qui S. Datio, ut ex horreis regiis annonam pauperibus vili pretio divenderet, potestatem tribuit, ab eo haud dubie exoratus ut publicæ calamitati succurreret. Ita ergo ad eum scribit lib. 12, variarum, ep. 27.

3 Datio Episcopo Mediolanensi Senator Præf. Prætor. Minus prodest bonum jubere, nisi hoc per viros sanctissimos velimus efficere. Auget enim beneficium voluntas recta justorum: et quidquid sine fraude geritur, hoc vero donantis meritis applicatur. Decet enim ut munificentiam Principalem Sacerdotalis puritas exequatur. Num cui est studium, bonum de proprio facere, laudabiliter post aliena vota complere. Et ideo sanctitatem vestram petimus (cujus propositi est divinis inservire mandatis) ut de horreis Ticinensibus et Dertonensibus panici speciem, sicut a Principe jussum est, tertiam portionem esurienti populo, ad viginti quinque modios per solidum distrahi sub nostra ordinatione faciatis: ne cujusquam venalitate ad illos perveniat, qui se de proprio videntur posse transigere. Accipiat minus habens munificentiam Principalem. Egentibus visum est, non divitibus subvenire: fundit potius qui mittit in plenum: nam illud potius reconditur quod vasis vacuis congregatur. Quapropter sanctitas vestra miserationis officia non putet injuriam: quia totum vobis dignum est, ubi pietas invenitur. Siquidem aliena desideria fideliter gerere, hoc est hona propria perfecisse. Ad quam rem Deo juvante procurandam, illum atque illum curavimus destinare: qui sanctitatis vestræ ordinationibus obsecuti, nihil ex se faciant, sed tantummodo vobis obedire contendant. Solidi vero quanti ex supradicta quantitate panici poterunt congregari, vestra nobis relatione declarate, ut apud Arcarium reconditi ad supramemoratam speciem reparandam futuris reserventur, Deo auxiliante, temporibus, more vestis redivivæ, cujus adunatio per fila resolvitur, ut in novam faciem splendido potius decore taxetur.

6 Hæc ille, cum insigni Datii commendatione a beneficentia in pauperes, fidelitate, pietate. Ripamontius hujus epistolæ eam vult fuisse incriptionem. Cassiodorus Datio Archiep. Med. sanctissimo; at quo eam in exemplari legerit, non indicat. Baronius to. 7, Annal. scriptam existimat anno Christi 534. Guilielmus Fornerius in Notis ad Cassiodorum, post consulatum Belisarii, quo tempore adversus Witigem Gothorum regem, Belisarius Romam vi obtinens resistebat. Verum id contigit post consulatum Belisarii anno tertio, Indict. 13, an. Christi 537, quo anno Romam obsideri cæptam scribit Marcellini continuator, et Procopius lib. 2, de bello Gothico, traditique hic post anni unius et novem dierum obsidionem circa æquinoctium vernum anni 538, liberatam. Puteanus, antequam Mundilas Medialanum occuparet, Cassiodorum ait Datio scripsisse, Sigonius non nisi post Medialanum eversum eam epistolam refert.

§ II. Mediolanum Belisario traditum: a Gothis receptum et eversum.

Continuator Marcellini Comitis, Indict. 1, Joanne solo Cos. id est, anno Christi 538. Adhuc, inquit, Vitige in obsidione Romæ morante, Joannes Magister militum, cum Batze, Conone, Paulo, Remaque inlustribus, magnoque exercitu apparato ad Italiam properant, castraque ad portum Romanum conlocant, laboranti Romæ subveniunt. Quorum adventum Vitiges cernens, trium mensium temporis cum Belisario pacta confirmat, suosque legatos ad Imperatorem transmittit.

8 Eadem pluribus Procopius, qui harum tempore induciarum scribit S. Datium ad Belisarium venisse, Contra Gothos auxilium rogat Datius. auxiliumque contra Gothos implorasse: Sub idem tempus, inquit, Mediolanensium Sacerdos Datius, civiumque primores nonnulli Romam venerunt, enixeque Belisarium orarunt, ut paucos secum præsidiarios mitteret: posse se nullo negotio, non Mediolana modo, sed et omnem Liguriam Gothis ademptam, Imperatori recuperare. Urbs hæc Liguribus habitata, medio fere inter Ravennam et Alpes, quæ in Galliarum confinibus sunt, sita est itinere: quare utrimque octo circiter dierum homini expedito via patet. Princeps inter Occidentis urbes secundum Romam, tam magnitudine quam incolarum frequentia et ceteris fortunæ bonis existit. His itaque orationibus cum Belisarius polliceretur, eorum se petitionibus satisfacturum, eodem tamen in loco hibernaturus permansit.

9 Ne suspiceris autem virum sanctissimum rerum quo jure: novandarum temere populo vel auctorem fuisse vel adjutorem. Atroces injurias irrogatas civibus, pactamque sacrorum orthodoxorum libertatem violatam, facile et Barbarorum immitia ingenia, et numquam non perfida hæresis, persuadent. De hac legatione ita pronuntiat Baron. an. 538, nu. ultimo: Hic ergo Datius vitæ sanctitate insignis, ut vindicaret a Gothis iisdemque Arianis populos spirituali regimine sibi subditos, omnem adhibuit diligentiam. Quo exemplo satis intelligas, telligas, non mereri calumniam, neque invidiam Episcopos illos pati debere, qui ne sub hæretico Principe degant, omnem lapidem movent. Acerbius hinc quoque in Datium impiorum odium exarsit, ut tandem caussa fidei exactum ad Constantinopolitanam urbem perrexisse, testetur S. Gregorius infra citandus.

10 Ferrarius perperpam hanc legationem ad annum sequentem 539 refert. Magis aberrat Joannes de Deis, a quo scribitur S. Datius multas a Gottis perpessus injurias, magno civium Mediolanensium numero profectus ad Constatinopolitanam urbem ad Imperatorem Justinianum, a quo Belisarium Ducem in Italiam mitti impetravit ad Gottorum gentem debellandam. Cui etiam maximo adjumento fuit ad hoc præstandum. Sed duplicem Datii profectionem permiscet. Ad Romanam redeamus.

11 Roma obsidione Gothorum liberata, variisque urbibus Justiniano assertis, Belisarius Mediolanum, inquit Procopius. Isauros Thracesque ad homines mille transmisit. Isauris Ennem præfecit, Paulum Thracibus; omnium tamen Mundilæ imperium demandavit. Et mox: Mediolanum contendunt, civitateque cum tota Liguriæ regione potiuntur. Tum vero Datius, ut Ripamontius scribit, in hunc modum suppetiis impetratis, ac urbe liberata, parens haud dubie publicus habebatur. Agit de his quoque rebus S. Antonius par. 2, cap. 4, tit. 12, § 3.

12 At non diuturna hæc urbi felicitas ac lætitia. Vix enim Græcum militem cum Mundila admiserat, cum obsessa est a Gothis. Nam missus a Vitige Urajas, urbem acriter oppugnat. Burgundiones quoque a Theodeberto Francorum Rege auxilio missi Barbaris. Neque jam aut in Datio Pontifice, (si in urbe cum ceteris obsessus est, ut Baronius et Ripamontius scribunt) aut in Mundila et Græcis opis sat erat. Quas enim Roma copias adduxerant, in circumjecta Mediolano distribuerant oppida; trecentis tantummodo secum militibus retentis. Belisarius ubi percepit Mediolanum a Gothis obsessum, Martinum eo et Vliarem Duces cum non spernendis copiis mittit. Ille ad Padum flumen moras nectunt, ignavia et metu. Mundilas, (forte et Datius, si adfuit) primoresque Mediolanensium Paulum Romanum ad eos ablegant: qui cum natatu trajecisset, Martinum et Vliarem ad progrediendum incitavit. Ut in urbem ille rediit, hi quoque ad ingenium revertuntur; utque moram excusent, Belisario scribunt, Padum non posse transmitti, impedientibus Gothis. Hic Narsetem jubet copias cogere et succurrere obsessis. Favebat Datii Pontificis, inquit Ripamontius, ingenio simul et sanctitati Narses, ac viri illius caussa salvam esse cupiebat urbem. Justinum ergo et Joannem continuo mittit. Hic cum ex Æmilia movet in morbum incidit: nec miles ægroto Duce progressus.

13 Interea obsessi cum vim diu sustinuissent, fame victi sunt. Est, inquit Ripamontius, in ipsius Datii Annalibus (horribile dictu) materna cura tostus infans, et eodem conditus utero, qui nondum ex puerperio esset refectus. Hac communi necessitate ad extrema redacti Mundilas ac cives, in deditionem venere. Sed nulla fides crudelitatem remorata est. Tamquam infra pacta rebelles essent, miserabili prorsus strage sævitum est in muros, ædes, ipsosque homines. Interfecta virorum trecenta millia. Horruit ad numerum Puteanus, et triginta millia scripsit. Heu, nimium id quoque, nisi trecenta scripsisset Procopius. Feminæ, quas ætas formaque commendaret, in servitutem libidinemque Burgundionibus data. Reparatus, defectionis ad Romanos auctor primarius, minutatim concisus est, et canibus in escam projectus. Birgentius ejus socius fuga elapsus, per Dalmatiam Constantinopolim pervenit.

14 Datium quoque clam effugisse victorum crudelitatem Baronius et Ripamontius putant. Ghinius in Natalib. SS. Canonicorum scribit, (qua fide?) Datii persuasu Mediolani civitatem ab Gothorum devastatione liberatam. Continuator chronici Marcellini Comitis tradit Indict. II, Appione solo Cos. id est, anno Christi 539, Gothos Mediolanum ingressos muros diruisse, prædamque potitos, Romanos omnes interfecisse, Mundilam Paulumque Duces abduxisse Ravennam. Erit qui probabile existimet, captum quoque fuisse Datium; sed Cassidori veteris amici gratia libertati deinde restitutum. Sigonius certe lib. 18, de Occidentali imperio, eum a clade fuisse Mediolani supponit; quo tempore citatam ante Cassiodori epistolam scriptam, et summa tunc in Liguria totaque Italia annonæ penuria laboratum contendit. Id si factum est, certe et Dacii industria urbs illa a tanto funere resurgere cæperit. Bernardinus Corius, qui omnia tunc gesta fæde confundit, tradit urbe eversa Episcopum cum aliis summa ædis Sacerdotibus, Noxetæ domicilium fixisse.

§ III. S. Dacii iter Constantinopolim, fugati ex hospitio lemures.

Belisarius, inquit continuator chronici Marcellini Comitis, Indict. III, Justino juniore solo Cos. id est, anno Christi 540, Ravennam ingreditur, Regem Vitigem et Reginam, cunctasque opes, Gothosque nobiliores tollens secum, ad Imperatorem revertitur. Verum Gothi trans Padum residentes, rebellare disponunt, Regem sibi statuentes Heldebadum; aliis Heldibaldum, et Ildibaldum. Mox Indict. IV, Basilio solo Cos. anno Christi 541, Heldibaldo occiso Eraricum sibi ordinant Regem, quo etiam occiso Indict. V, post consulatum Basilii, Totilam in regnum manciparunt, virum acrem ac sagacem, qui plurimum bella non tam ferro, quam clementia et benignitate feliciter gessisse traditur. At religioni certe Catholicæ haud æquus fuit, præcipueque Antistites homo hereticus infestavit. Documenta haud levia dabimus 1 Martii in S. Herculano II, Episcopo Perusino;

21 Martii in S. Benedicto Abbate;

22 Maii in S. Fulgentio Episcopo Utriculano; 10 Octob. in S. Cerbonio Populoniensi, et alibi.

16 Sub hoc Principe S. Datium fidei caussa exactum, circiter annum 545 suspicamur, Sigonium secuti. Ut Constantinopolim tunc petierit, et quæ in itinere gesserit, commemorat S. Gregorius lib. 3, Dial. cap. 4. Ejusdem quoque, inquit, Principis tempore, nempe Justiniani, cum Dacius Mediolanensis urbis Episcopus, caussa fidei exactus, ad Constantinopolitanam urbem pergeret, Corinthum devenit. Qui dum largam domum ad hospitandum quæreret, quæ comitatum illius totum ferre potuisset, et vix inveniret, aspexit eminus domum congruentis magnitudinis, eamque sibi præparari ad hospitandum jussit. Cumque ejusdem loci incolæ dicerent, in ea hunc manere non posse, quia multis jam annis hanc diabolus inhabitaret, atque ideo vacua remansisset; vir venerabilis Datius respondit, dicens: Imo ideo hospitari in eadem domo debemus, si hanc spiritus malignus invasit et ab ea hominum habitationem repulit. In ea sibi igitur parari præcepit, securusque illam, antiqui hostis certamina toleraturus, intravit. Itaque intempestæ noctis silentio, cum vir Dei quiesceret, antiquus hostis immensis vocibus, magnisque clamoribus cœpit imitari rugitus leonum, balatus pecorum, ruditus asinorum, sibilos serpentium, porcorum grunnitus, stridores soricum. Tunc repente Datius tot bestiarum vocibus excitatus, surrexit, vehementer iratus, et contra antiquum hostem magnis cœpit vocibus clamare, dicens: Bene tibi contigit, miser tu ille es qui dixisti: Ponam sedem meam ad Aquilonem, et ero similis Altissimo. Ecce per superbiam tuam porcis et soricibus similis factus es: et qui imitari Deum indigne voluisti, ecce (ut dignus es) bestias imitaris. Ad quam ejus vocem, ut ita dicam, dejectionem suam malignus spiritus erubuit. An non erubuit, qui eamdem domum ad exhibenda monstra quæ consueverat, ulterius non intravit? Sicque postmodum modum fidelium habitaculum facta est: quia dum eam unus veraciter fidelis ingressus est, ab ea protinus mendax spiritus atque infidelis abscessit. Eandem narrat S. Antoninus par. 2, cap. 9, tit. 12, § 8. Petrus de Natal. lib. 11, cap. 99. Vincentius Bellovac. lib. 22, cap. 74, ac Ripamontius paullo ornatius, hic tamen ut a S. Gregorii simplicitate, ita et a veritate paullulum quandoque recedit.

§ IV. Pro fide Catholica labores.

Hoc ipso tempore celebris illa de Tribus capitulis exorta controversia est. Scripti olim fuerant a Theodoro Mopsuestiæ Episcopo de fide commentarii, in quibus ita duas in Christo naturas asserebat, ut Nestorianæ hæresi duas personas statuenti præmonstrasse viam videretur. Ii post Nestorii damnationem ab ejus fautoribus sparsi in vulgus, variis post Ephesinam synodum anno 431, habitam altercationibus agitati, præcipue oppugnante eos Rabula Episcopo Edesseno. Ibas Rabulæ successor epistolam scripsit ad Marin Persam, in qua Cyrillum Alexandrinum acerrimum Nestorii adversarium ac Rabulam decessorem suum, æque ac Nestorium redarguit; Theodorum vero collaudat. Tamen in concilio Chalcedonensi anno 431 receptus est Ibas, cum prius Nestorio et Eutycheti anathema dixisset. Ad idem concilium admissus Theodoretus Cyri Episcopus, etsi contra ejusdem Cyrilli anathematismos aculeatum commentarium ediderat. Hæc enim recenti adhuc Orientales inter et Egyptios dissidio tum condonari visum est oportere; cum præsertim jam Catholice Ibas Theodoretusque sentirent.

18 Integro post seculo suscitatus est, qui sub cineribus latebat, ignis. Nam ipse Justinianus Imperator, Theodoro Caesareæ Cappadociæ Episcopo, Acephalorum patrono, instigante, anno 546 librum edidit quo Theodorus Mopsuestenus, Ibæ epistola, Theodoreti contra Cyrillum commentarius damnarentur. Intercessere principio Catholici, rati concilii Chalcedonensis convelli auctoritatem. Nec erat profecto Imperatoris rem ejusmodi moliri. Pervicit is tamen, et Mennam Patriarcham Constantinopolitanum aliosque coegit subscribere. Tum Apostolicæ quoque Sedis Apocrisarium, inquit Baronius an. 546, nu. 45, ibi degentem Stephanum Diaconum ut id faceret, vehementer rogavit. Sed tantum abest ut illum ad id præstandum impellere potuerit, ut eumdem maximum suis conatibus expertus sit adversarium, sicut et Datium Mediolanensem Episcopum, qui tunc item erat Constantinopoli. Iidem vero Vigilium Romanum Pontificem monuerunt absentem. Imo et Datius Mediolanensis Episcopus, inquit Facundus Hermianensis lib. contra Mocianum Scholasticum, cum aliis Sacerdotibus talium prævaricatorum communionem ferendam esse non duxit: ideoque ut ex epistola Vigilii Papæ ex itinere ad Mennam scripta ibidem refertur, cum aliis consacerdotibus, et multis filiis Ecclesiæ ab ejusdem Mennæ se communione subtraxit.

19 Interca Imperator ipsum Romanum Pontificem evocat Constantinopolim. Propere ab urbe solvit Vigilius in Siciliam, ibique hiemavit. Isthuc ei Datius occurrit, deque omnibus quæ gesta Constantinopoli essent edocuit, ut ipse testatur in citata epistola Vigilius. Quæ alia interim acta sint, idem Facundus lib. 4, defensionis Trium capitulorum, cap. 3, atque alii prosequuntur. Ut Constantinopolim pervenit Vigilius, conflictatus, inquit Ripamontius, omni rerum veritate, propugnatorem acerrimum et participem omnium consiliorum habuit Mediolanensem. Quæ isthic gesta, omnia hic commemorare necesse non est. Pauca, quibus interfuisse Datium constat, perstringemus, etsi usque ad obitum nusquam illius aut industria aut fides Vigilio defuit.

20 Coacta triginta Episcoporum, qui Constantinopoli aderant, synodo, jussit Vigilius quemque scripto quæ sentiret, et quibus rationibus sentiret, exponere. Post alia, decretum tulit, Datio, præsente, utrique parti probatum, ut de controversia usque ad proxime cogendam synodum utrimque sileretur. Ita ipse in libello sentiret, qua Theodorum Cæsareensem decreti illius violatorem, auctoremque malorum omnium, sacerdotio et communione privavit: Illud quoque, inquit, magnopere nobis cum clementissimo Principe, præsentibus etiam Mena Constantinopolitanæ civitatis et Datio Mediolanensis Antistite, aliisque tam Græcis quam Latinis Episcopis, cum quibus omnibus etiam tu, Theodore, pariter affuisti; nec non et præsentibus Judicibus, ac Proceribus, universoque Senatu convenit, ne usque ad memoratam concilii definitionem quidquam de præfatis tribus capitulis fieri intentaretur. Lata est ea adversus Theodorum sententia XIX Kalend. Septembris, imperante Domino Justiniano perpetuo Augusto anno vigesimo quinto, post consulatum Basilii V. CL. anno undecimo, id est, anno Christi 353. Adfuit tunc quoque Datius. Ex persona, inquit Vigilius, et auctoritate B. Petri Apostoli, cujus licet exigui locum gerimus, cum Datio Mediolanense, Joanne Marsicano, etc; fratribus et Coepiscopis, hac Theodorum Cæsareæ Cappadociæ civitatis quondam Episcopum sententiæ promulgatione, tam sacerdotali honore et communione Catholica, quam omni officio Episcopali seu potestate spoliatum esse decernimus.

§ V. S. Datii obitus, publica veneratio.

Si XIV Januarii, quo tabulis Ecclesiasticis inscriptus, diem obiti Datius, id anno Christi 353, contigisse necesse est. Non prius, cum anno superiori XIX Kal. Septemb. superstes fuerit, ut ante dictum est. Non posterius, cum eodem ipso anno 353, quo adversus Totilam Narses exercitum duxit, successor Datii necdum consecratus Ravennam evocatus est. Patet id ex Pelagii Papæ, qui Vigilio an. Christi 354, post consulatum nempe Basilii XIII, Indict. II, in Sicilia calculi doloribus exstincto, successerat, epistola ad Narsetem, et refertur tum in tomo 2 conciliorum, tum in Gratiani Decreto cap. Non vos. 23, quæst. 3 in fine: Recolere debet Celsitudo vestra, inquit, quid per vos Deus fecerit tempore illo, quo Istriam et Venetias tyranno Totila possidente, Francis etiam cuncta vastantibus, non ante tamen Mediolanensem Episcopum fieri permisistis, nisi ad clementissimum Principem exinde retulissetis, et quid fieri debuisset ejus iterum scriptis recognovissetis; et inter ubique ferventes hostes Ravennam tamen et is qui ordinabatur, et is qui ordinaturus erat, providentia culminis vestri deducti sunt.

22 Idem ex Victoris Tunnunensis Chronico liquet: Datius, inquit, Mediolanensis Episcopus Constantinopelim venit, et damnationi Trium capitulorum consentiens, eo die percussus occubuit. Narses Eunuchus ex Præposito Patricius Totilam Gothorum Regem apud Italiam mirabiliter superat ac perimit, et omnes ejus divitias tollit. Hæc Victor Trium capitulorum obstinatus usque ad schisma defensor; eodem anno Datii obitum cædemque Totilæ consignans, perperam tamen eum faciens annum decimumquartum post consulatum Basilii, Christi nimirum 353. Baronius in Annalibus Narsetis victoriam anno 353 refert, melius in Notationibus ad Martyrologium, anno 353, qui fuit decimusoctavus belli Gothici anno 353 cæpti: eoque bellum terminant Procopius et continuator chronici Marcellini, Indict. xv, ut hic notat, post consulatum Basilii xi.

23 Hinc primum eos refellas, qui Datium scripserunt interfuisse concilio V acumenico, cæpto, ut habent Acta, imperii D. Justiniani anno xxvii, post consulatum Basilii anno xii, die IV Nonas Maias, Indict. I, id est, anno Christi 353. Errandi occasio præbita, qui id scripsere, Auctori Actorum Ecclesiæ Mediolanensis, Ripamontio, Puteano, aliisque, quod particularibus antea synodis a Vigilio coactis adfuerit.

24 Secundo liquet falli Ferrarium et Ripamontium, asserentis reversum esse Mediolanum Datium, isthique decessisse. Fede alioquim iðdem alique in anno obitus Datii hallucinantur. Ferrarius 543, statuit, secum ipse pugnans; Ripamontius 536 alii 361, quibus subscribunt Acta Ecclesiæ Mediolanensis et Joannes de Deis, dum sub Vigilio Papa (qui anno 538, relegato S. Silverio, legitime anno primum 540, regere Ecclesiam cœpit) electum volunt, sedisse tamen annis viginti duobus. Et diserte Joannes de Deis sub Pelagio I et Joanne III, scribit vixisse, quorum hic illi suffectus anno 560. Claudius Robertus ab anno 521 ad 361 sedisse Datium scribit.

23 Ejus reportatum est corpus Constantinopoli Mediolanum, inque S. Victoris æde conditum; tunc fortassis, cum eam urbem Narses restauravit. Inter Sanctos quoque relatus. Adscriptum multis locis in Litaniis Ecclesiæ Mediolanensis, et in libro pervetusto MS. de Sanctis ejusdem Ecclesiæ, docet Galesinius, qui hoc eum in Martyrologio celebrat elogio: Mediolani S. Datii Episcopi et Confessoris. Is cum Ecclesiam Mediolanensem duos et viginti annos religiose administrasset, Episcopalium virtutum laude clarus quievit in Domino. Martyrologium Romanum: Mediolani S. Datii Episcopi et Confessoris, cujus meminit B. Gregorius Papa. Agunt de eo quoque Molanus in Addit. ad Usuardum, et Martyrologium Germanicum.

✠

Izvornik: Acta Sanctorum. Ianuarius, tomus II, Pariz: Victor Palmé, 1863. Prvi cjeloviti prijevod na hrvatski, objavljen 22. studenoga 2026. Prijevod i uređivanje: Tim Kršćanska stvarnost.

14. siječnja Kalendar godine