Quo tempore locove martyrium S. Athenogenes subierit non traditur. Ejus meminit S. Basilius lib. de Spiritu sancto ad Amphilochum cap. 29. Quod si quis, inquit, novit Athenogenis hymnum, quem tamquam aliud aliquod valedictionis munus discipulis suis reliquit, festinans jam ad consummationem quæ fit per ignem, is novit et Martyrum sententiam de Spiritu sancto. Hæc Basilius. Valedictionis munus, ut notat Fronto Ducæus noster, Græce est ἐξετήριον, quod Erasmus vertit agressorium, (rectius egressorium dixisset;) Billius legatum. Codex Regius, quo usus est Fronto, habebat ἀλεξετήριον, id est, amuletum.
2 Adscriptum est S. Athenogenis nomen Martyrologio Romano XVIII Januarii his verbis: Ibidem (in Ponto) S. Athenogenis antiqui Theologi, qui per ignem consummaturus martyrium, hymnum lætus cecinit, quem et discipulis scriptum reliquit. Unde in Ponto occubisse eum didicerit Baronius haud scimus: Basilius certe id non tradit, nisi quod hymnum veluti vulgo notum citat. Ejus meminit idem Baronius tom. 2, Annal. an. 196, nu. 7, ubi fatetur qua tempestate decesserit incompertum haberi.
3 Idem in Notat. ad Martyrologium hæc de Athenogene commentatur. Hujus Athenogenis, de quo hic agitur, esse commentarium illum pereruditum adversus Gentiles scriptum, quod fertur nomine Athenagoræ, aliquando sum opinatus: cum de Athenagora nulla penes Græcos vel Latinos mentio habeatur; Athenogenes vero Græcis notissimus fuerit, tum doctrina tum martyrii corona celebris. Facile potuit error irrepsisse, ut pro Athenogene, Athenagoræ nomine, librariorum vitio, ille commentarius sit inscriptus: quod tamen affirmare non auderem. Multo nos etiam minus; præsertim cum Proclus philosophus a S. Epiphanio hæresi 64, nu. 21, relatus, Athenagoræ nomine eum commentarium citet, ut eum locum restituunt Halloix in vita S. Justini cap. 26, Petavius in Animadversionibus ad Epiphanium; Paulus Leopardus lib. 19, Emendat. cap. 9.
✠
Izvornik: Acta Sanctorum. Ianuarius, tomus II, Pariz: Victor Palmé, 1863. Prvi cjeloviti prijevod na hrvatski, objavljen 22. studenoga 2026. Prijevod i uređivanje: Tim Kršćanska stvarnost.