Preskoči na sadržaj
Kršćanska Stvarnost

✠

Acta Sanctorum · Svezak IV · Svezak IV

Dodatak uz 1. veljače

AD KALENDAS FEBRUARII

Sadržaj (11)
  1. De sanctis episcopispolycarpo et severiano
  2. De s. Torquato epic. tricastino
  3. DE S. SEVEROIN MONTE-FALCO OPPIDO UMBRIÆ,Commentarius prævius.
  4. Acta s. Severi
  5. De s. Urso presbytero.
  6. Vita auctore anonymo,
  7. De s. Galla virgine deo devota, in bageno vico agri valentini, ut videtur.
  8. Vita auctore anonymo,
  9. De s. Brigida virg.
  10. De s. Soro eremita.
  11. De s. Sigeberto rege franc. austr.

Pagina 1 columna 2. S. Eubertum Ep. adde: S. Polycarpus, Episcopi. S. Severianus, Pag. 2, col. 1. ante S. Cinniam, adde: S. Severus miles, Protector Montis-Falci in Italia. Ibidem columna 1, adde: S. Galla, Virgo Deo devota, in Gallia. B Eadem pagina expunge quæ in Prætermissorum syllabo, col. 1 lin. 5 habentur de S. Polycarpo Episc. Et quæ pag. 3 litt. f. de S. Severiano Episcopo.

DE S. IGNATIO EPISC. ANTIOCH. M.

Pag. 35 col. 1 num. 7 linea 30 post ista verba: tem- poribus esset peracta, reliquis deletis, hæc ex sequenti linea jungantur: (ex cujus Homilia Evagrius confir- mat, etc.)

De sanctis episcopispolycarpo et severiano

Venerationem publicam olim obtinuere Kalendis Februariis sancti Episcopi Polycarpus et Severianus. Ita ante annos ferme cec Petrus de Natalibus Episcopus Equilinus in Catalogo Sanctorum lib. ii cap. 130 num. 45 scripsit: Polycarpus et Severianus Episcopi: quorum festum colitur Calendis Februarii. Congruunt non pauca Martyrologia, partim manu exarata, partim typis excusa. In iis est quoddam e Lotharingia Campaniave Gallica allatum, quantumque ex characteris modo valeo colligere, ætate Equilini aliquanto vetustius, in quo eorum hisce verbis consecrata hoc die memoria est: Ipso die sanctorum Episcoporum Polycarpi et Severiani. Eadem habet MS. collegii Lovaniensis Societatis Jesu, itemque C MS. Florarium. Hermannus Greven in auctario ad Usuardum, et MS. Ecclesiæ S. Gudilæ Bruxellis: Ipso die SS. Polycarpi et Severiani Episcoporum. Codex MS. Carmeli Coloniensis, Pontificum. Martyrologium Coloniæ editum an. mccccxo, altiudque cum Doctrinali Clericorum anno codem, et scorsim anno mcccclxxv, Lubecæ utrumque; itemque complura MSS. Usuardi nomine insignita, sed interpolata: Ipso die sanctorum Episcoporum Polycarpi et Severiani Confessorum.

quorum acta conficta, eo profectum in Hispaniam fidei mysteriis initiatum, Archidiaconum ab eo jam Præsule ordinatum: ei denique laurea martyrii sub annum cxxx coronato, suffectum, demum

2 Qui vero hi fuerint sancti Antistites, qua ætate vix-re-rint, quas tenuerint Ecclesias, minime in codicibus citatis exponitur. Quidam, Braccharæ urbis fuisse altero post Christum seculo Episcopos autumant. Haustum e Juliani Petri Chronico, quod tamen non omnes eruditi probant. In eo ad annum 107 num. 41 ista habentur: Bracharæ post S. Ovidium S. Polycarpus Episcopus Bracharensis, ad annum 130. Ad annum deinde 282, num. 80 ista leguntur: Floret memoria S. Fabiani Episcopi Bracharensis successoris Sereriani, qui successit Polycarpo: obiit x Kalend. Septembris anno cccxx. Georgius Cardosus in Hagiologio Lusitano, ad xxvi Januarii, Polycarpum Ecclesiæ Bracharensis Præsulem prædicat doctrina et sanctitate præcellentem, quibus gradibus ad eam Cathedram conscenderit, quando nondum in ejusmodi officiorum petitione ambitio inoleverat. An martyrio finierit vitam, quasve res alias ege-rit, ait penitus ignorari. In commentariis deinde addu-bitat, num is fortasse sit, qui illo die ab Ecclesia Romana colitur, Smyrnensis in Asia Episcopus, fueritque Brachara Smyrnam, uti, quod quidam ab eo citatus ar-bitratur, Melito Sardibus Bracharam translatus. Ru-dericus Acunha Archiepiscopus Bracharensis in Trac-tatu de illius Ecclesiæ primatu pagina 209, de S. Ovidio et duobus successoribus ita scribit: in S. Ovidius Ro-manus, creditus Martyr, obiit ad annum cxxx vel circa. Natalitia illius celebrantur in hac Ecclesia die in Junii. iv S. Polycarpus pontificatum obtinuit per idem tempus: quando vero interierit, incertum. v Serarianus, S. Polycarpi successor, anno quo obie-rit ambiguum. Verum quibus ex monumentis ista hau-serit. non indicat, neque an colatur Polycarpus, aut quo die, quem alioquin Sanctum appellat, non item suc-cessorem.

3 Joannes Tamaius Salazar, ignoratum Bracha-rensibus, diem transitus Episcopi utriusque eruisse se ex Equilino putat: coli quippe, ex ejus sententia, fe-stum utriusque Kalendis Februarii; et Serenianum voc-candum, quem Bracharenses cum Juliano Sererianum appellent: imo Acunha Serarianum, ut diximus. Reci-tavimus Equilini verba: nec Bracharenses ait fuisse, et Severianum alterum vocat, non Serenianum. Illud sane quam a meo genio abhorret, quorum acta fateatur ignorari, ea suopte ingenio contexere. Tamaium re-vereor, virum pietate, eruditione, humanitate eximium; sed mihi id licere nulla ratione cupiam, ut ab Sanctis gesta narrem, quæ nec ipse viderim, nec ullius scripto-ris testimonio aut solido monumento antiquitatis firmare possim. Polycarpum ait natione Græcum fuisse, in Si-cilia educatum, imbutumque litteris: Ovidio isthuc ob conspirationem Pisonianam relegato adhæsisse, cumque eo profectum in Hispaniam fidei mysteriis initiatum, Archidiaconum ab eo jam Præsule ordinatum: ei deni-que laurea martyrii sub annum cxxx coronato, suffectum, demum

A demum anno CLXXX vel circiter decessisse: senem profecto, qui anno Christi LXV Ovidium Roma pulsum, in Sicilia coluerit, non omnino puer, sed ætate talium officiorum capace, puta XV aut XVI annorum, plane ut ab anno XLIX aut L ad CLXXX, annos CXXX explesse dicendus sit. Quid Serenianus? Ita enim vocat. Samone Gallæciæ oppido, nobili Serenorum familia natus, Bracharæ Polycarpum audivit, religionis Christi arcana edoctus, Archidiaconus creatus, et post Polycarpi decessum Episcopus: quo in minere annis I exactis, Kalendis Februarii obiit. Ista Tamaius.

4 Si constaret testimoniis minime dubiis extitisse Bracharæ Episcopos Polycarpum et Severianum, et utrunque in Celitum tabulas relatum, etsi dies esset natalis eorum incertus; non reprehenderem tamen illos qui de ipsis agi in Martyrologiis, quæ citavimus, divinarent. Sed incerta illa, nulloque modo nobis explorata: nec quem memorant, Serenianus aut Serarianus, aut certe, ut Tamaius perperpam citato Equilino corrigit, Serenianus, in Martyrologiis notus, sed Severianus. An ergo hi Antistites diversi ab iis omnibus sint, quorum in sacris tabulis extant nomina, sed ipsorum ut acta et ætas, ita et Sedes ignotæ scriptoribus; an ex eorum numero qui alibi commemorantur, censendi, in incerto relinquimus. Et sane ut hoc postremum videri cuipiam probabilius possit, ut et visum nobis antea, vetustissima Martyrologia momentum haud leve afferunt.

B 3 Antiquissimum Martyrol. Romanum, quod S. Hieronymi nômen præfert, ita habet: In Smyrna civitate, nat. Polycarpi Episcopi, et Pœnis, et aliorum vii. Item, Pœnis et aliorum quinque. Beda, Rabanus, Notkerus, et MS. S. Maximini: In Græcia S. Polycarpi Episc. Alii titulo Episcopi abstinent. MS. monasterii S. Cyriaci Romæ: In Græcia SS. Polycarpi, Dionysii MM. MS. Philippi Labbei nostri pervetustum: Alibi Polycarpi, Pœnis, Publii, Severi Confessoris. Martyrologium Ecclesiæ Aquisgranensis: Natalis S. Dionysii et Polycarpi. Fortassis ergo in aliquibus Ecclesiis quapiam ex causa in hunc diem a xxvi Januarii translata S. Polycarpi Smyrnensis Episcopi et Martyris celebritas; atque alibi S. Severiani Gavalitani Episcopi a xxv Januarii: itaque inscripta singulorum nomina illarum Ecclesiarum Fastis, e quibus qui Martyrologia contexebant, ea transcripsere. Sed dubias hasce conjecturas nolim pro certis accipi. Qui certiora compererit, gratiam a nobis inibit, si ea communicet.

C DE S. PAULO EPISC. TRICASTINO

S Pag. 93 col. 2 post num. 6 hæc addantur: Sammarthani tomo 3 Galliæ Christianæ in Episcopis Tricastinis hæc de eo tradunt: S. Paulum, qui urbi Tricastinæ nomen dedit, memorant diptycha, Remis natum, ac vitandæ persecutionis causa per Rhodani fluenta, territorium Avenionis appulisse, prope montem Macerium, ubi nomine ipsius basilica insignita olim extructa fuit. Defuncto B. Torquato inauguratus est Antistes. De eo tradit fusius Proprium Ecclesiæ Tricastinæ, divinitus revelatum D fuisse, inquiri debere quemdam Paulum electum a Domino, ut summo fungeretur sacerdotio. Cum ergo fuisset circumquaque quæsitus, tandem providente eum sibi vas electionis futurum Divina clementia, inventus est. Et post nonnulla, quæ in ejus promotione portenta facta narrantur, uti virgæ, quæ in terram infixa miraculo effloruit, hæc subdit: Tunc Paulus intelligens erga se Dei bonitatem, et metuens deterius ejus contra se provocare severitatem, continuo colla submittens, omnipotentis Dei clementiam, cui talia in se placuit operari, deprecatus est, et ab eo postulavit sapientiam ad recte regendum populum sibi a Deo commissum. Postquam autem Dei servus complevit orationem, cuncta quæ circa se acta fuerant, sponsæ suæ adhuc in virginitate manenti dixit, quæ gaudenter accedens ad amorem virginitatis petiit, ut claustris monasterii se includi permitteret: ipse eam pro voluntate in Arelatensi monasterio congregationi sanctimonialium adjungi curavit. Tunc ordinationi Dei se ex toto committens, qui dispensat et ordinat omnia prout vult, pontificali ductus est sublimandus cathedra. Ejus vita illustrata fuit multis miraculis, propterea ipsa civitas Tricastina eum sibi elegit Patronum, ac festum celebratur prima Februarii. Sacrum corpus diu requievit in ecclesia Cathedrali Tricastina thecis argenteis inclusum, unumque ex ipsius brachiis seorsim a dicto corpore separatum, cui festum solenne dedicatum fuerat. Quod quidem sacrum corpus anno millesimo quingentesimo sexagesimo primo, die vicesima quarta Decembris, novatores hæretici prædictam ecclesiam violenter ingressi, profanata divi Confessoris memoria, cum reliquiis sanctorum Antistitum Amantii et Eusebii concremarunt. Hæc notantur in archivis capituli ejusdem ecclesiæ. Hactenus Sammarthani, qui dein agunt de SS. Amantio et Eusebio, asseruntque illum coli vi Februarii, hunc xxiii Martii. S. Torquatum adjungimus S. Paulo secuti Saussaium, cujus alioquin festum celebrari xxxi Januarii observant iïdem Sammarthani.

De s. Torquato epic. tricastino

H Pag. 93, in fine col. 2, ista addantur: NOT. 5 Is excusis prodiit Gallia Christiana a Sammarthanis edicta, in qua de sancto hoc Episcopo ista referuntur: S. Torquatus festum habet in antiquo Vivariensis Cultus 31 Januarii, F Ecclesiæ Tricastinensis, in quo nihil de vita ejus specialiter notatur. Quiescit in monasterio S. Mariæ de Crudacio: ubi a novatoribus hæreticis sacrum ejus corpus combustum. Extat adhuc sacellum antiquum ejus nomini dedicatum in territorio Suzæ-Ruffæ, Tricastinæ diocesis, sed ignoratur, quis fuerit ejus fundator. Hæc illi: e quibus colligimus illum ipsum esse S. Torcacum Ep. et Confess. a Greveno xxxi Januarii relatum. sacellum.

DE S. SEVEROIN MONTE-FALCO OPPIDO UMBRIÆ,Commentarius prævius.

Mons-Falcus oppidum est Umbriæ, in amœnis, collibus, ut Leander scribit, novo quidem nomine, sed frequentissimum. Id Ferdinandus Ughellus tom. 1 Italiæ sacræ, parte 2 col. 172, ex Corcoroni ruinis post annum mcc ædificatnm fuisse scribit. Ludovicus Jacobillus tom. 1 de S.S. Umbriæ, pag. 180, anno mccil. constructum ait, ipso loco ubi antea steterat Corcoronum, sed breviore clausum circuitu. Hic præcipuo honore, uti tradit Ferrarius in Catalogo SS. Italiæ, colitur S. Severus Confessor, alter (ut Jacobillus ait) ipsius oppidi Protector.

2 Acta illnus damus ex MS. Vita S. Fortunati Presbyteri, quem ad diem 1 Junii edemus. Italice eadem, sed prolixius aliquanto, composuit Jacobillus: attigit Ferrarius ad xxii Octobris, et Ughellus loco citato cum de S. Speo, sive Spe agit, Episcopo Spoletino: nam Anam is, quam S. Severus S. Fortunato Presbytero xdificarat xedem, dedicavit. Qua peracta dedicatione, illic dies octo sanctus idem Antistes substitit, variosque Presbyteros ac Clericos ibidem consecravit.

3 Cum autem nocte quadam in ea xede preces funderet Severus, vidit idem Spes (nam et ipse illic aderat) in xdem per patentem fenestram- advolare candidissimam columbam, supraque Severi caput assistere, chartulam rostro tenentem; dein ea dimissa, qua venerat abscedere, in cælumque evolare. Accedit Episcopus, sumptaque reverenter in manus charta, perlegit, quæ in ea erant scripta, hæc verba: Corona super capite tuo pretiosa est, qua induet te Dominus. Continuo ad Severi pedes procidit Episcopus, ad hujus Severus: invicem dein magna caritate complexi, silentium aliquamdiu tenuere, tum Deo bonorum omnium auctori gratias ambo reddidere. Episcopus precibus matutinis cum Clero suo decantatis Spoletium revertit, datis Severo ad ea quæ xdi illi opus forent, quivis auri libris, quas Severus pauperibus distribuit; quæ ad templi illius ornatum necessaria essent, de suo curaturus.

4 Ferrarius non supra S. Severi, sed S. Spei caput stetisse columbam innuit, ita de hoc scribens: Claruit etiam miraculis; nam dum ecclesiam S. Fortunato B a S. Severo dicatam consecraret, columbam super eum cælitus advolasse, scriptumque reliquisse ferunt: Corona hodie super caput ejus pretiosa, Idemque Ughello visum scriptumque: Dum beatus Episcopus consecraret ecclesiam in honorem S. Fortunati Presbyteri et Confessoris, qui apud oppidum Corcoroni in ecclesia Turritana virtutibus et miraculis et Angelorum colloquio claruit, illi a Severo milite erectam; Spiritus sanctus super eum visibilis in specie columbæ apparuit: corpus S. Fortunati recondidit, et Clericos ibidem sacris initiavit, etc. Quæ omnia de S. Speo dicta. Ambigue loqui videtur Jacobillus in S. Spei Vita xxii Novembris. die xxm Octobris celebratur: at primaria solennitas D de primo Februarii, quo et Severus alter Ravennas Episcopus colitur.

7 De prima S. Fortunati a S. Severo constructa ecclesia, et de utriusque reliquiis ac veneratione, Franciscus Gonzaga de Origine Seraphicæ religionis parte 2, provinc. S. Francisci, conventu 31, qui est S. Fortunati Montis Falcii, ita scribit: Constitit olim non procul ab oppido Monte-Falco Italice nuncupato, ædicula quædam sub titulo S. Fortunati, derelicta quidem, sed reditibus utcumque abundans, cujus cura Reverendissimo Domino Latino Tranensi Archiepiscopo incumbebat. Hanc igitur in justum monasterium promovere cupiens devota Communitas, Martino vsum Pontifici, ut id sibi ex reditibus inde provenientibus, atque in præfati reverendissimi Latini emolumentis cedentibus liceret, quam humiliter supplicavit: et accepta pro votis facultate, cui Eugenius iv Pontifex quoque Maximus suscripsit, tum ex præfatis reditibus, tum quoque ex quibusdam aliis bonis a devoto Almerico de Monte Falcio, ad id opus ex testamento relictis, hoc monasterium, sub antiquiore S. Fortunati invocatione, circa annum a lætabunda Christi nativitate MCCCCXLII, eleganter satis construxit. Franciscanisque Observantibus, quorum xii ibidem impræsentiarum usque perseverant, in habitationem concessit.

8 Tribus Beatorum corporibus sacra hæc ædes deccratur, Fortunati scilicet, in cujus honorem antiquus sacellum a Reverendissimo quoque Spoletano Episcopo consecratum fuerat; Severi a Martanis, viri sanctissimi, ejusdem sacelli auctoris atque fundatoris, et Patris Francisci a Stronconio Franciscani, cujus sanctitas tanta extitit, ut Deus Opt. Max. plura per eum miracula operari dignatus sit. Licet tertius hic beatus Pater in magna sit veneratione apud Montis Falcii accolas: primi tamen duo tanquam peculiares Patroni et Advocati, peculiari quodam devotionis atque honoris genere ab iisdem coluntur.

9 Hæc Gonzaga. Natalem B. Francisci de Stronconio, sive de Stroncone, recoli die xv Aprilis tradunt Arturus a Monasterio et Jacobillus: narratque hic, eum corpora S. Fortunati Presbyteri ac S. Severi Equitis in honorificentiorem locum transtulisse; solitum frequenter corum sepulchra visere ac venerari, corumque patrocinio se et oppidum Montis-Falci, cujus sunt Protectores, commendare. Non arbitror hanc esse S. Severi Translationem, quæ xxim Octobris celebratur; sed priorem alteram, cum Varano asportatum illius corpus F ad xdem S. Fortunati.

10 Ferrarius in generali Catal. SS. ita de eo agit ad illum xxiii Octobris diem ac si natalis ejus esset: Apud Montem-Falcum in Umbria, inquit, S. Severi Confess. Itemque in Catal. SS. Italia, ubi et illiud addit, Jacobillo quoque postea memoratum: Erat S. Severus aspectu eleganti et placido venerandoque, ut antiquæ illius imagines depictæ declarant. Meminit tamen ibidem Translationis; sed celebretur ea illo die, necne non affirmat: Apud Montem-Martanum, inquit, loco a Spoletio ad iv m. p. distante in ædicula sibi constructa, vitam degit solitariam... Cum diem suum ibi obiisset, miraculis clarus, ad Montem-Falcum translatus, ibi honorifice sepultus est.

Acta s. Severi

ex Vita S. Fortunati Presb. 1 Jun.

Quidam vir, Severus nomine, cujus a Martanus, militiæ gerens officium, dum operaretur in agro suo, qui erat secus viam Salariam, juxta Martam, occultum thesaurum ei omnipotens Dominus palam fecit. Qui illico, arrepto gladio, bovem, cum quo arabat, in frusta concidens, ejus ventriculum emundatum auro replevit:

A replevit: et id quod superfuerat detulit Romam, suoqueb Imperatori dedit. Tunc ii qui aderant ministri Augusti dixerunt: Quid dignum huic rei recompensandum est? Et accepto consilio secit eum Imperator Magistrum militum.

2 Tunc ille accepta potestate, cœpit de hoc quod fuerat ab imperatore honoratus, ad laudem Domini nostri Jesu Christic basilicam construere. Cumqued opere perficeret,e crevit fama ejus per cunctam Italiam. Patricius quidam,f qui residebat Ravennæ audita hujusmodi fama, inflammatus est spiritus ejus adversus eum. Misit itaque milites ex Officio suo, ut ubicumque eum reperissent, absque honore eum suis præsentarent aspectibus. Exeuntes autem illi, fecerunt ut eis fuerat imperatum.

3 Qui comprehendentes eum, vinctum ducebant per viam Salariam: et venientes adg Pontem-fractum,h dimiserunt viam errantes, et ceperunt semitam, i quæ duxit eos usque ad locum ubi S. Fortunatus k sepultus quiescebat. Et viderunt ibi multitudinem Christianorum ad orationem procedere. Severus autem sciscitatus est unum ex accolis loci illius, dicens: Cujus hic Sanctorum merita veneramini? Cui respondentes dixerunt: Fuit hic quidam sanctæ conversationis Presbyter, Fortunatus nomine, ipse hic multa mirabilia ostendit, duos cæcos illuminatos, tres leprosos mundatos, unum puerulum a dæmonibus liberatum: ideoque nos eum hic adoramus. Tunc Severus hoc audiens, elevans oculos suos ad celum, expansis manibus ait: Sancte Fortunate, si de vinculis his liberatus fuero, et in pace reversus fuero, non prius domum meam ingrediar, nisi hic in nomine tuo basilicam ædificavero.

C ideoque peto ut indulgeas mihi n. Et dimisit eum o cum magno honore.

5 Qui cum cœpisset capere iter, pervenit ad locum, ubi voverat votum: et ibi stetit, donec a fundamentis ibi fabricaret basilicam S. Fortunati, quæ p usque hodie cum omni veneratione posita constat. q Spes autem Spoletanæ civitatis Antistes abiit cum Sacerdotibus et Clero suo, et ipsum sanctum corpus cum omni diligentia conidere, et in nomine beati Confessoris ipsam basilicam consecraverunt, ubi exuberant beneficia ejus usque in præsentem diem, cujus natalis celebratur Kal. Junii, regnante Domino Jesu Christo, etc. a Scribi Jacobillus Martanam, sive Martulam, urbem Umbriae antiquam fuisse, inter Tuderti Spoletique territoria, ad radices montium Martanorum, eo fere loco sitam, ubi nunc ædes visitur S. Mariæ in Pantana, diocesis Tudertinæ: a barbaris postea excisam, ejusque ruderibus ædificata oppida Massam et Aquamspartam. Martulæ meminere Martyrolonia 9 Julii. Ita Ado: In Civitate Martulana, S. Brictii Episc. et Confess. Usuardus: Civitate Martulæ. S. Brictii Episc. et Confess. Martyrol. Rom. Martulæ S. Brictii Episc. Meminit et Ferrarius in Topographia Martyrol. Romani, mavullique Martam seu Martanam dici. quam Martulam. — b Valentiniano 3, inquit Jacobillus. Is a 23 Octobris an. 428 usque 458 imperavit. — c MSS. Lectiones de S. Fortunato, Sanctorum basilicam construere. Jacobillus, altaria et ecclesias, ad Dei honorem ac Sanctorum, variis locis ædificare. Ac deinde subdit, unam in patria ecclesiam ædificasse, in quam sæpe orationis causa secedebat. — d Ita Lectiones. At Vita MS. S. Fortunati, opera. — e Lectiones, venit. — f Vaccum sive Guaccum vocal Jacobillus. — g Omitit hanc locum Jacobillus. Videtur horum militum iter longius ab eo ponte fracto recessisse, de quo Leander Albertus in Umbriæ de-scriptione ista tradit. Ad exitum dein vie Flaminiæ pons ex latere cocto Naris ad Narniam transitum jungit: nec procul eodem in amne grandissimis innixi palis arcus quidam ingentes apparent nobilis ac vetusti pontis, mirabili arte facti ex lapide quadrato prægrandi quo a collis. qui citra flumen est. radicibus, per amnem ad Narniam commeabatur. Maximum equidem et ingens id opus fuisse, quæ adhuc ejus pars superest, indicat Plura de eo ponte subnect idem scriptor, et alii, ac nominatim haderus noster in Martialis lib. 7 ep. 92, ubi de eo, nonium fracto, vanum poclæ votum:

Sed jam parce mihi nec abutere Narnia, Quincto. Perpetuo liceat sic ubi ponte frui.

— h Lectiones: duxerunt eum via publica errantes. — i Addit Jacobillus: ad latus montis Martani. — k Non multo ante, inquit idem. Fuerat is, ut in Vita ejus dicitur. Turritanæ Ecclesiæ Presbyter, quæ a Spoletana urbe vel parum plus minus xu milliaria posita est. Dicitur nunc S. Maria in Turrita, teste Jacobillus. — i Lucioli, vel Luceoli. oppidum fuit, inquit idem scriptor. Eugubium inier et Caltum, urbes Episcopales Umbriae in Ducatu Urbini, nunc versum Exlabat adhuc tempore Ottonis i Imp. ut ex ejus diplomate, quod anno 962 datum recitat Baronius tom 40 Annal ad cum annum num 3. ubi in er alia numerantur. Urbinum et territorium Balnense. Calles, Luciolis et Eugubium, cum omnibus flnibus et territoriis ad easdem civitates pertinentibus. — m Stola candida indutus, inquit Jacobillus. — n Scribit Jacobillus ex altis MSS. monumentis S Severi consilio petisse a Pontifice Maximo Sacerdotem doctum, a quo Christianæ fidei mysteria condisceret missum ei Constantium Sacerdotem doctum et sanctum. qui eum cum tota familia baptizavit. Pontificem ait fuisse Sictum 3. qui creatus

27 Aprilis, 432, obiit an. 440,

28 Martii, quo et colitur — o Post 28 dies, inquit Jacobillus, qui addit multa ei dona obtulisse par. cium, quæ omnia renuit accepere, præler possessionem quampiam in Spoletina diocesi, quæ partem impensarum ad S. Fortunati ædificandam ædem suppenditavit — p Exiare etiamnum asserit Jacobillus, extra oppidum Montis-Falci. — q S. Spes, sive Speus Fuiscopus Spoletinus fuit, ab anno (ut Ughellus scribit) 420 ad 453, quo decessit 23 Novembris.

De s. Urso presbytero.

Pag. 99 post num. 11 ista adde:

Hæc de S. Urso Presbytero commentati eramus, conjecturas sæpius, quam certæ fidei monumenta secuti, eaque, jam prælo erant excusa; cum Taurino ad nos Joannes Jacobus Turinettus collegii Societatis Jesu in ea urbe Rector, geminum Vitæ S. Ursi exemplar, sed mutilum alterum, utrumque ex Augustæ Prætoriæ archivis, ut remur, depromptum, misit. Non viderant eam Vitam, neque Pennottus, cum quæ ex eo citavimus, scripsit; neque Franciscus Augustinus ab Ecclesia, cum anno MDCXLX Historiam Chronologicam Pedemontanæ regionis edidit; neque Ferdinandus Ughellus, cum tomum quartum Italiæ sacræ anno MDCLU. Nam hi Ploceanum inter Augustæ Prætoriæ Episcopos non recensent, cujus tamen hic luculenta, etsi parum honorifica, mentio: et Pennotus disparata de S. Urso scribit. Qui eam autem Vitam composuit, ex fama hausisse videtur quæ litteris traderet. Ita cap. 1 num. 1: Ut res gesta apertissime probat, Februarii T. I. et illius loci cives asserunt. Et cap. 2 num. 5: Quod tamen hominibus loci illius notissimum est. Nullam autem chronologicam notam expressit, ex qua de S. Ursi ætate statuere certi quid liceat. Forte etiam postmodum interpolatam suspicabitur, qui ab altero exemplari abesse illud reputaverit quod num. 1 dicitur: Natione Scotus, Patronus contitularis Ecclesiae, civitatis et burgi Augustæ. Primarios Augustæ patronos esse scribit Ferrarius S. Gratum Ep. qui vii Septembris colitur, et S. Jocundum Ep. qui xxx Decembris. Tradit tamen Ughellus post Franc. Augustinum, Sanctorum lipsana, Grati et Jucundi Episcoporum, et Ursi Presbyteri, summa veneratione coli illic in ecclesia Cathedrali.

13 Ex eadem hac Vita fraus patefit eorum, qui sub nomine Maximi Cæsaraugustani Episcopi Chronicon a se fabricatum in lucem emiserunt, in quo ad annum Christi (qui character temporis exprimi ævo Maximi nequaquam solebat) ad annum, inquam, 360 ista scrip-

Asere: Eodem tempore floret S. Ursus, domo Arvernus, Episcopus Pacis Augustæ in Hispania, rarus fidei cultor. Legerant S. Ursum Augustæ coli, et ab nonnullis Episcopi titulo ornari: observant etiam fortassis ab aliquibus qui catalogos Episcoporum Augustæ Vindelicæ contexuerunt, prætermitti: ergo velut in vacuam possessionem involant, et Paci Augustæ Episcopum statuunt, qui Presbyter Augustæ Prætoriæ fuit. Georgius Cardosus, diligens alioquin scriptor, in Hagiologio Lusitanico, Chronico illi fide adhibita, Episcopum eum constituit urbis Lusitanæ, quæ Beia dicitur, quam ait olim Pacem Augustam nuncupatam, nec hoc fortassis facile Hispanis persuasurus.

Vita auctore anonymo,

ex veteribus MSS. eruta a Joanne Jacobo Turinetto Soc. Jesu.

S. Ursi Christianæ virtutes, miracula.

In nomine sanctæ et individuæ Trinitatis, hic subter insertum est, qualiter beatissimus Ursus Confessor Christi, et Sacerdos Dei excelsi, a natione Scotus,b Patronusb contitularis Ecclesiæ, civitatis et burgi Augustæ, nocte ac die Christo famulans, curam gerebat officii sui in Ecclesia, quæ in honore S. Petri Principis Apostolorum ædificata, et dedicata est, extra civitatem, quæ nuncupatur Augusta, quæ priscis temporibus Prætoria dicebatur, id est,c urbs judiciaria.d Fuitque in illo tempore in eadem urbe Præsul quidam, nomine Ploceanus: sed, ut res gesta apertissime probat, et illius loci cives asserunt, ob perfidiam suam nimiamque crudelitatem, non Pontifex pastoralis curæ, sed sub veste ovis lupus rapax, et crudelissimus invasor, atque tyrannus potius extitit, quam Pontifex vel pastor. Memorata urbs hinc inde magnis et altissimis ex montibus circumsepta: sed ipsa grata et irrigua ædificata planitie. Campis namque, et pratis, silvisque, necnon et vineis egregia. Circumcingitur enim a duobus fluminibus, quorum ista sunt nomina, Duriae videlicet, etf Bauthegius. Sed omittentes ista, glorisissimam beatissimi memorati Confessoris Christi Vitam aggrediamur: qua indignum valde est judicandum, ut sileat lingua carnis pandere miracula, quæ per electos suos operatur Domini virtus, et usque nunc per servos suos, Martyres videlicet, Virginesque et Confessores utriusque sexus, immensa majestas Domini operari non desinit, sicut in hujus sancti viri Vita et gestis manifestissime comprobatur.

2 Fuit igitur vir Dei cultor beatissimus Ursus Confessor Christi in memorata civitate Augusta, vita degens quasi agnus mansuetissimus: vultu namque simplex, sed in operedivini cultus omni studio promptus, memorans Domini præceptionis ita dicentis:g Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbæ. Tantam etenim gratiam Dei virtus divinaque clementia concedere illi dignata est, ut eum nullus unquam iratum, vel animo commotum videre vel sentire potuisset. Semper ex ore et labiis ejus pax et patientia sunt egressæ; non immemor jussionis Apostoli præcipientis: Patientes estofe ad omnes. Humilitas vero et misericordia semper inventæ fuerunt in eo, juxta salvatoris vocem dicentis: Beati humiles, beati misericordes. Et beati Apostoli jussi surdus non erat auditor, qui ait, Humiliamini sub potenti manu Dei, ut vos exaltet in tempore visitationis. Mundumque propterea, et concupiscentias ejus calcans despiciendo, et vincendo superans, ad gaudia properabat paradisi; attendens prædicatorem egregium, qui ait: Mundus transiet, et concupiscentia ejus. Et, Quicunque voluerit amicus esse seculi hujus, inimicus Dei constituetur. Et, Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo. Cupiens semper enim adhærere et conjungi Sanctorum cætibus, qui jam devicto mundi caduco amore, cum Christo triumphant in cœlo; sedula mentis intentione in corde figebat, quod idem Magister gentium dixit: Cupio dissolvi, et esse cum Christo. Et, Quamdiu sumus in corpore, peregrinamur ab eo. Dei enim moniti auditor libentissimus, secundum vires visitabat infirmos, alebat egenos, consolabatur lugentes atque dolentes, subveniebat oppressis, viduas et advenas confortabat. Si enim aliquem irascentem, vel animo commotum invenisset, mitissimo eum sermone tamdiu alloquebatur ex Divinis oraculis, quousque animum illius in mansuetudinem verteret; attendensillud Prophetae, Beati pedes pacem portantes: et quod ait Dominus, Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur: illius quoque memorans, quod per Isaiam Dominus dixit: Super quem autem requiescam, nisi super humilem et quietum, et trementem verba mea? Dicebat enim cum Paulo Apostolo: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror?

3 Instanterque cursum psallendi pervigili intentione custodiens, psallebat cum Propheta dicens: Benedicam Dominum in omni tempore: semper laus ejus in ore meo. Apostoli non immemor præcepti, qui ait, Sine intermissione orate: centies per diem, centiesque per noctem sedula omni deprecabatur oratione. Assidue enim per noctem loca Sanctorum perlustrans fortissimus miles Christi, vexillo sanctæ Crucis armabat frontem: corpus quidem humo prosternens, mentem ad alta sustollens, et nihil de terrenis cogitans. Seipsum et omnem Catholicum populum Domino commendabat, secundum monita S. Jacobi Apostoli: Orate pro invicem, ut salvemini: multum enim valet deprecatio justi assidua. Ad quamcumque enim veniebat ecclesiam, statim patebant ei januæ. In die vero secundum Apostolum manibus laborabat, et exinde egentes alebat; credens Prophetam dicentem, Labores manuum tuarum quia manducabis, beatus es, et bene tibi erit. Et, Qui non laborat, non manducet. Quid plura? Plantavit inde idem Beatissimus vineam manu sua propria juxta tugurii sui vestibulum: cui crescenti, et portanti vinum, tantam virtutem concedere dignata est Dei gratia, ut si quis infirmus pro quacumque ægritudine ex liquore ejus potaret, statim pristinam reciperet sanititem.

4 Quodam vero tempore in locis illis inundatio fuit aquarum magna, intantum, ut situm loci illius vis fluvii extra ripas alveorum suorum redundaret. Jam vero fluvius, quem antea Bauthegium nominavimus, qui ex Alpibush Penninis descendit, ex Orientali parte ipsiam urbem circumcingit, et validissimo cursu infestus tanta crevit magnitudine, ut muros civitatis validissimo cursu arctaret, invaderet agros, vineas camposque, et prata repleret arena et petris, ita ut homines qui ibidem aderant, pene cum ipsa urbe periclitarentur. Circa ecclesiam vero S. Petri, ubi vir Dei Ursus fungebatur officio, tanta inundatio fuit, ut nullus eam ingredi, aut egredi valeret. Tunc miles Christi, et athleta Dei fortissimus: quid ageret, quo se verteret nesciens, ad auxilium confugit Divinum, fronte armata signo fidei, dicens: In tribulatione invocavi Dominum, et exaudivit me in latitudine Dominus. Dominus mihi adjutor est, ideo hunc cataclysmum non timeo. Intrepidus tamen et securus, fidens in misericordia viventis Dei, qui omnes vult salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire; ut increduli qui ibidem aderant converterentur, hanc orationem ad Dominum fudit, dicens: Domine

A Deus, mundi creator, atque gubernator totius creaturae tuæ, qui hominem, seminaque creaturarum in diluvio per Noe salvasti, et servasti; qui liberasti populum tuum filios Israel de Pharaonis manu, et exercitu ejus, et de profundo rubri maris, et abyssi gurgitibus; Jonam vero de ceti utero, et de tempestatibus abyssi et maris, et ex eorum profunditatibus salvum et illæsum per verbum tuum ad aridam reduxisti; qui per petitionem Prophetæ tui Heliæ imbrem de cœlo descendere prohibuisti annis tribus et mensibus sex; qui Petro discipulo tuo, ne mergeretur, manum porrexisti; qui in navi excitatus imperasti ventis, et mari tumescenti, et tempestatibus, et fecisti tranquillitatem magnam; adesto ad invocationem servi tui, et ne derelinquas sperantes in te: sed præcipe huic flumini invadenti hanc civitatem, et templum tuum, agros, prata, et vineas nostras, ad alveum suum remeare. Hac oratione peracta ad Dominum, eadem hora fluvius ipse ad alveum suum reversus est, ut videretur quidem quasi nec una unda extra ripas suas fuisset egressa. Omnia enim in circuitu loci illius vir Dei oratione sua a periculo cataclysmi liberavit, tamquam bonus præliator Christi. Cui autem hunc talem militem assimilabimus? Moysi profecto et Josuæ, et Heliæ, quorum unus mare divisit, alius Jordanem retrorsum convertit, tertius vero aquas de cœlo descendere prohibuit i. a Desunt hæc usque nocte ac die, in secundo exemplari. — b Ferrarius SS. Gratum et Jucundum Patronos vocat, non S. Ursum. Franciscus Augustinus ab Ecclesia in Historia Chronologica regionis Pedemontanæ cap. 43 Cathedralem Augustæ Prætoriæ Ecclesiam scribit D. Grato Episcopo suo et civitatis Protectori dedicatum. — c Passim omnes a Prætorianis militious Prætoriam appellatam affirmant. Prætor aloquin ab Augusto constitutus dicitur, qui circumjacenti regioni jus diceret. — d Desunt hæc in altero exemplari, usque Memorata urbs. Porro neque Franc. Augustinus ab Ecclesia, neque Ughellus Ploceanum in Augustæ Episcoporum catalogo, qui apud utrumque valde imperfectus, recenset. — e Ilic Duria major est, vulgo Doria: minor, sive la Dorietta non procul Taurino in Padum influit: major longe inferius. — f Alterum exemplar sine aspiratione Bautegium vocat. — g Loca Scripturæ hic citata, obvia sunt, ideoque ea non adnolavimus, ne totum marginem opplerent. — h Duria ex Alpibus Gratis oritur, atque ex occidentali parte urbem aliuit. — i Desunt sequentia in altero MS.

Alia S. Ursi miracula, prædictiones, obitus.

Restat autem adhuc et aliud miraculum, quod per ipsum Domini virtus operata est, quod mihi visum est non prætermittere, quod tamen hominibus loci illius notissimum est. Emit igitur idem vir Dei campum quemdam, cum segete sua desuper stante. Qui, cum ad maturitatem venisset, partem quidem aliquam ex ea metens, partem vero alteram pauperibus et avibus relinquens; memorans implevit oraculum Prophetæ dicentis: Tibi enim derelictus pauper, pupillo tu eris adjutor. Evangelii vero instructus monitis dicebat: Considerate volatilia cœli, quoniam non laborant, neque seminant, quibus non est horreum, et Pater vester cœlestis pascit illa. Conveniebantque ad eum ipsa volatilia, non quasi silvatica, sed ut domestica, et residebant super caput ejus, et super humeros illius, et pascebat ea manibus suis, postea illæsa sinebat abire. Numquam enim sine egenis, et orphanis edebat, attendens Domini promissa, qui ait: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum, quod vobis paratum est a constitutione mundi. Esurivi enim, et dedistis mihi manducare, etc.

6 Cumqne aves superius nominatas aleret, et resideret ante januam ecclesiæ, ubi sedulo Deo serviebat; aspiciens vidit juvenem quemdam equum domini sui equitantem, et amarissime flentem: qui cumassidue hic idem custos equorum ante jam dictum templum transiret, numquam tamen ad orationem descendit, nec caput suum Sanctorum reliquiis inclinavit.

Tunc beatissimus Ursus hæc intuens frequenter agentem, vocavit eum ad se, cui et dixit: Dic, inquit, mi fili, qua de caussa vociferaris, et ante januas hujus templi tam frequenter iter carpens, nec ipsam intras ecclesiam, nec etiam cervices tuas ad Deum inclinas? Indica mihi tamen, quid quæris, aut quo vadis, vel cur fles? et omnia secreta tua mihi fae manifesta. Tunc ejulans ille, ait ad virum Dei: Heu mihi, Domine, hodie cum transirem per hanc viam, ablatus est a me ejuus domini mei optimus, quem nimio diligebat amore, unde nimio coarctor timore: quid faciam nescio. Unde non aliud peto, nisi tuam beatissimam orationem pariter et consolationem. Tunc idem vir Dei in Domino confisus, cum magna fiducia dixit adolescenti: Vade, fili mi, ingredere, in hanc domum Domini, in qua antea non fuisti: flagita misericordissimum et amatorem omnium benignissimum Deum de salute tua: postea vero venies ad me, et quicquid necessarium fuerit pandam. Quibus ille jussis libentissime obediens, ad virum Dei concito gradu reversus est. Dixit ad eum S. Ursus: Dic mihi juvenis, quanti tibi in custodiendo, curam gerendo, commendati sunt equi? Respondit: Sex. Dicit ei S. Ursus: Quantos ad pabula dimisisti, quando hunc, quem quærere cœpisti? Aut quis tibi talem dedit equum tam pulchrum, tamque formosum et honestum? Tunc pavefactus puer ille, videns se captum in interrogationibus S. Ursi, prosternens se ad pedes ejus cum lacrymis dixit: Miser ego, ipsum, quem equito, et quæro lugens, ipsum sedeo. Ipse vero a domino suo nullam de hoc passus est injuriam, quia S. Ursus satisfecit ejus desidiæ. Tunc demum castigavit eum S. Ursus, dixitque ad eum: Alia vice, si reversus hac eadem via in pace fueris, noli præterire Sanctorum limina, sed pro salute tua Domini misericordiam deprecare, ut prospera tibi, et commoda cuncta concedat.

7 Eodem tempore in quo prædicta gerebantur, et Domini virtus invicta per servum suum Ursum hoc operabatur, Ploceanus, ut dictum est, in eadem urbe Pontifex esse videbatur. Contigit autem ejusdem Ploceani ministerialem quemdam incurrisse crimen. Unde valde pertimescens, præsidium fugefecit ad ecclesiam S. Petri, ubi S. Ursus custos erat. Cumque more solito in ecclesiam fuisset ingressus, vidit eum juxta altare stantem, cui et dixit: Quidnam, inquit, peccasti, fili? Cumque puer singulas retulisset admissionis suæ culpas, cœpit eum rogare, ut apud dominum suum pro se intercederet. Egrediensque S. Ursus venit ad Episcopum in civitatem, et prosternens se ad pedes ejus dixit: Mi domine Pater, quidam ex pueris vestris sciens se graviter deliquisse in vos, confugium fecit ad S. Petrum: unde peto, ut in ejus amore, ad quem confugit, absolutionem criminis ei concedatis, et vestræ domesticitatis concesionem. Ploceanus vero fallens in virum Dei, dixit: Vade, frater, dic ei, ut securus cum gratia veniat ad præsentiam nostram, nulla pertimescens mala. Tunc vir Dei ad puerum reversus, dixit: Vade fili mi, quia ex hac re impedimentum tibi nullum erit. Ploceanus enim Episcopus clam quibusdam sibi astantibus dixit: Nisi eum, cum exierit de ipsa ecclesia, in qua nunc latitat, mihi vinctum præsentaveritis, ejus sententiæ vos subjacebitis. Qui jussa complementes, ante eum adductus est. Qui frendens et tabescens in eum, tamquam crudelissima bestia, tamdiu a dorso et ventre flagellatus est, quousque expirare crederetur. Tunc capite ejus tonso, jussit tyrannus viscosum bitumen super illud fundi, ut vix evaderet usque ad virum Dei morte vicina. Quis autem hunc talem dicere audebit pastorem? Verum, ut dignum est, nec Christianum, sed lupum rapacem, et tyrannum sævissimum. In eo inventum est et completum, quod prædixit A prædixit Propheta: Peccator videbit, et irascetur: dentibus suis fremet, et tabescet. Et alibi: Justus autem meus ex fide vivit. Vespere periit desiderium Ploceani, et mane justitia et fides sanctissimi Ursi semper permansit.

B Cumque idem puer cæsus, verberatus, et decalvatus capite, et bituminatus, semivivus foras a carnificibus fuisset ejectus; vix ad virum Dei pervenit, cui et dixit: Quid, inquit, facere in me voluisti, Pater mi, ut me per illusionem quasi latronem aut homicidam egredi de hac domo Dei juberes? Non fuit hæc excusatio ex justo, sed traditio ex iniquo. Judicet Dominus inter me et te. Tunc beatissimus Ursus ingemiscens, et quasi super filio unigenito, paterna pietate commoto viscere, dixit: Quidnam, inquit, contigit, fili? Tunc retulit ei puer quæ gesta fuerant per singula, et ostendit ei omnia vulnera corporis sui, lateris, dorsi, ventris, omnia cæsa et decorticata, insuper et jam caput decalvatum, et bituminatum. Tunc ingemiscens vir Dei, graviterque suspirans, reputans in se quasi grandi scelere culpas admisisset, dixit: Heu, heu, super nomen quidem Pastoris, vel Episcopi hoc nomen fallaciter usurpantis! Tunc ait ad puerum: Vade cito fili mi, dic Ploceano: Notum tibi sit, quia post paucos dies tolletur anima tua a te, et a dæmonibus, ut dignus es, strangulaberis, et a tetris spiritibus susceptus sepelieris in infernum; ut quibus nunc usque servire studuisti, ab his recipias meritum servitutis; sicut scriptum est: Servi eritis, cui obedistis. Quare non timuisti miser Apostoli minantis sententiam? Quicumque enim templum Dei violaverit, ut ait Apostolus, disperdet illum Deus. Tu ergo, fili mi, præpara iter tuum, quia et tu migrabis cito de hoc mundo pergens altercaturus cum eo. Ego autem subsequens ero iter vestrum, ut sim audientiæ vestræ D assistens, cum in ratione steteritis ante tribunal Judicis magni. Mira res, ac verissima, quia quiecquid in illa hora prædixit, in utroque postea rei probavit eventus. Eadem vero nocte, in qua migraturum Episcopum prædixit, projectus est de stratu suo a dæmonibus in humum, et sic miserabiliter expiravit. Puer vero secundum sermonis viri Dei sententiam, migravit de hac luce.

9 His ita peractis, viriliter et constanter intrepidus et lætus incedebat sanctus athleta Dei, jejuniis et vigiliis incessanter pernoctans, Domini præcepta memorans dicentis in Evangelio: Beati servi illi, quos cum venerit Dominus, invenerit vigilantes; amen dico vobis, quod præcinget se, et faciet illos discumbere ad mensam regni sui, et transiens ministrabit illis. Tali modo Confessor Domini in timore Christi perseverans, juxta prophetiam oris sui feliciter migravit ad Christum: sociatusque, et adjunctus Sacerdotibus Christi a Severo, et Julio, inter vernantes, et immarcescibiles choros adeptus est gloriam Dei, de qua Apostolus ex Sanctorum perceptione dixit: Quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quanta præparavit Deus his qui diligunt eum. Occurrerunt ei Angeli Dei, eum suscipientes, Martyres triumphantes, Confessores exultantes, Virgines lampades accendentes cum gratia et misericordia Domini nostri Jesu Christi, qui cum Patre, et Spiritu sancto vivit et regnat Deus, per infinita secula seculorum, Amen. a Aliquot SS. Severi hoc ipso die coluntur, alii aliis diebus. Arbitror hnc Havennatem Episcopum intelligi, qui longe celeberrimus. Nam S. Severus Marulanus, qui Montis-Falci Patronus est, Sacerdos non fuit. S. Julius autem is est cujus Vitam dedinus 31 Januarii.

De s. Galla virgine deo devota, in bageno vico agri valentini, ut videtur.

Plurimi olim in Gallia, Hispania, Italia, Sancti vixere omnis conditionis ac sexus, miraculorum gloria ac publica veneratione celebres; quorum deinde res gestæ ac nomina ipsa in hominum ignorationem devenere. Quam multos S. Gregorius Turonensis in libro de gloria Confessorum ad notitiam publicam revocavit, de quibus nulla alibi memoria! Quorumdam commendata quidem litteris acta crant, sed latebant vel in privatorum scriniis, ipsis etiam sæpe ignota qui possidebant, vel in ignobilium ecclesiarum tenebris. Alia autem corum, vastatione hostili, incendio, situ ipso, periere; nonnulla erauntur subinde, ac proferuntur in lucem. Quorum de numero est S. Gallæ Virginis Vita, quam descripsimus ex vetusto optimæ notæ codice Serenissimæ Reginæ Suecorum Christinæ, Sanctorum illustriorum, a xxv Decembris ad xvi Februarii occurrencees Vitas complectente. Extrinsecus numero 5 signato codici præfixa hoc exordio præfatio est: Omnia quæ a Sanctis gesta sunt vel geruntur, si quis voluerit studiose perquirere, et sibi et plurimis ædificationis exhibere fructum, et quasi arbor fructifera non sine causas terram probatur occupare dum vivit, cum et ipsa suis pomis ornatur, et omnis qui ex ea fructu perceperit, saginatur. Scribimus ut in gestis invenimus, quid egorint, quid locuti sint, quid passi sint Sancti. etc. Et merito scribere se, ut in gestis invenit, profitetur: recitat enim Vitas ut a priscis compositæ sunt scriptoribus, utque nos jam antea plerasque edideramus.

2 Hujus autem Gallæ Virginis in nullis adhuc Fastis reperimus nomen. Fixit ea, ut videtur, in diæcesi Valentina, sepulta in Bageno vico. Pluribus in eadem Gallia Sanctis Galli nomen fuit, genus etiam illustre. Gallæ duæ præter hanc, et Romanas aliquot, nunc occurrunt. Unñs S. Gregorius Turonensis de Gloria Confessorum cap. 36, in basilica S. Venerandi Arvernis sepultæ, meminit his verbis: Habetur enim ibi tumulus huic a læva contiguus, longitudine, latitudine, altitudine, omnique positione consimilis. In hujus fronte superiore habetur scriptum: Sanctæ memoriæ Gallæ. Altera S. Galla S. Consortiæ Virginis mater fuit, ut in hujus Vita xvi Novembris traditur, quæ ita incipit: Fuit quidam vir ex ordine Senatorio, Eucherius nomine, habens uxorem nobilibus ortam natalibus, nomine Gallam: quos quidem ampla possessio et numerosa familia, thesaurorumque copia, claros in seculo fecerat; sed tinnor Domini, qui est initium sapientiæ, in conspectu Conditoris omnium clarius exornabat. Hujus Gallæ Eucherique, et filiarum Consortiæ et Tulliæ meminit Ado ad xvi Novembris.

3 At non ea est, uti Baronius existimavit scripsisque Notat. 1 ad 5 Octobris, cujus sepulchri meminit Gregorius Turonensis de glor. Confess. cap 36. Nam ea, ut diximus, Arvernis in S. Venerandi æde sepulta: altera in spelunca super Druentiam, viro ad Episcopatum urbis Lugdunensis evecto, illic omne vitæ suæ tempus in studio religionis exegit. At Druentia in Alpibus ortus in Rhodanum ab lævo latere circa Avenionem influit, procul Arvernis. Et Gregorius adolescens novisse hanc potuit, cujus filia Consortia temporibus Sigeberti Austrasiæ Regis, post annum Christi DLXI non admodum ætate provecta videtur fuisse, ea certe formæ elegantia, ut Hecca unus e Primoribus Palalii

A Palatii sibi eam conjugem importune ambiret. Arvernicæ autem Gallæ ita meminit Gregorius, ut cujus ob vetustatem ignota ætas esset, ac sepulchrum tantum extaret.

4 Hæc autem S. Galla Virgo heroicis illis vixisse temporibus videtur, seculo Christi sexto, aut forsan quinto: nulla certa temporis nota exprimitur.

✠

Izvornik: Acta Sanctorum. Februarius, tomus I, Pariz: Victor Palmé, 1863. Prvi cjeloviti prijevod na hrvatski, objavljen 23. studenoga 2026. Prijevod i uređivanje: Tim Kršćanska stvarnost.

Svezak IV Kalendar godine