NOT. 84. Pag. 544, col. 2, ante B. Facium, repone (B. Beatrix Atestina, sive Estensis, Ferrariæ) et expunge quæ inter Prætermissos de ea dicuntur.
De b. Beatrice atestinasanctimoniali, Ferrariæ in Italia.
Duas nobilissima Atestinorum Marchionum familia Beatrices tulit, vitæ sanctimonia celebratas. Prior Azonis IX (quem alii tertium vocant) magnanimi et sanctæ Sedi Apostolicæ fidelissimi Principis soror fuit, de qua x Maii agemus: altera ejusdem Azonis filia, xviii Januarii, ut mox dicemus, monasticis Martyrologii adscripta reperitur.
2 De ea anonymus monachus Paduanus illius æqualis, Chronici nuper cum Mussati operibus editi, lib. 3, ita scribit: Post decessum venerabilis Virginis Beatricis plurimis elapsis annorum curriculis, altera Beatrix, præfati filia Marchionis, virgo pulcherrima, omnium oculis gratiosa, divini amoris igne succensa, amitæ suæ vestigia cupiens pro viribus imitari, ornamentis depositis pretiosis, religionis habitum intrepida mente suscepit. Quam cum nobillissimus pater ejus attentasset a bono proposito revocare, Virgo constantissima, donis cœlestis gratiæ illustrata, verba patris et aliorum, et omnem mundi gloriam parvipendens, religionem laudabiliter inceptam, de virtute in virtutem quotidie procedendo, gloriosissime decoravit; et in monasterio B. Antonii, quod ipsius caussa juxta Ferrariam est constructum, cœlibem vitam ducendo, cum multis honestis Virginibus, illius exemplo ibidem ad gloriam Dei congregatis. Dei humani generis inimico viriliter triumphavit, vitæque cursum feliciter consummando, beatissimam animam suo reddidit Creatori. Istæ namque Virgines gloriosæ, quasi duæ olivæ fructuosæ pietatis opera producentes, et quasi duo candelabra virtutum exemplis radiantia circumquaque, non minus domum gloriosam et laudabilem suis meritis reddiderunt, quam ejus strenui Marchiones pro fama et potentia dilatanda se variis periculis bellorum exponentes. Illorum enim corruptibiles triumphi velut umbra velociter transierunt, istarum vero beatitudo, honor, et gloria triumphalis nullo umquam termino finientur.
3 Hæc ille. At Joannes Baptista Pigna historiæ Atestinæ lib. 3, junctam matrimonio fuisse Beatricem scribit: Gravis etiam, inquit, atque incommodus eodem tempore Azoni accidit obitus Verardini Detiosi longe Principis Venetiæ, cujus opibus Guelfa factio plurimum nitebatur, cuique Beatrix ipsius filia matrimonia juncta erat. Huic, cum se deinde uni Deo devovisset, Ferrariæ in D. Antonii cœnobio tonsæ, propter eximiam vitæ sanctititatem post mortem divini honores sunt habiti. Concupierat Ezelinus eas nuptias Joanni sororis filio conciliare, hoc quasi sequestre cum Atestino in gratiam rediturus: verum quæ se ab humanis curis tota mente alienasset, conditionem respuit, nec frater de ea re agi sivit; quippe qui Ezelino nullam fidem habuisset, vel sexcentis affinitatis nodis obligato.
4 Asservatur in cænobio S. Antonii Ferrariæ Beatricis, quam fundatricem agnoscunt. Vita, sed quam monasterio efferri fas esse negant. Contineri ea ferunt illustria sanctitatis, submissionis, inediæ, vitæque austeritatis exempla, miracula item quam plurima, quæ et tunc facta sunt cum e vivis migravit, et fiunt etiamnum assidue, liquore salutifero e marmore, sub quo tumulata miracula, primum fuit, scaturiente; atque odore, quem suavissimum ossa illius exspirant. Quid quod nuper sub annum MDCXXVIII. Dariam Roboniam ejusdem cænobii sanctimonialem aiunt, cum ita ei exulceratum genu esset, ut præcidi tibiam oporteret, Beatricis opem obniæ implorasse, ac die sequenti, in quam decreta erat carnificina, sanam omnino extitisse, pedibus incessisse, adisse templum, sacrisque adfuisse?
5 Verum an publico Ecclesiæ judicio et probata miracula hæc, et ipsa Beatrix in album Beatorum relata sit, haud comperimus. Venerantur cum singulari pietate, ejusque patrocinium implorant, illius cænobii sanctimoniales. Pigna quoque, ut jam retulimus, testatur propter eximiam vitæ sanctitatem post mortem divinos honores illi habitos. Arnoldus Wion ex monumentis illius monasterii accepisse se ait, eam hoc die decessisse an. 1262, cum vitam monasticam anno 1254, 23 Martii esset professa, citatque acta eadem et miracula, atque hoc cam elogio celebrat: Ferrariæ in monasterio monalium S. Antonii, depositio B. Beatricis Estensis, quæ cum Azonis hujus nominis Noni, Ferrariæ, Mantuæ, Veronæ et Anconæ Marchionis filia esset, ac Galeatio Manfredo, Vincentiæ et Verardini Domino conjugio copulata, eo mortuo arctiorem vitam secuta, et in monasterio D. Antonii ab ipsa fundato, Deo dicata, in vita et post mortem miraculis claruit. Brevius aliquanto Hugo Menardus: Ferrariæ in monasterio monialium S. Antonii, B. Beatricis Estensis, filiæ Azonis Ducis Ferrariæ hujus nominis noni, quæ defuncto marito in monasterio a se fundato Deo dicata, in vita et post mortem miraculis claruit. Benedictus Dorganius: B. Beatricis filiæ Azonis Marchionis Ferrariæ. Et Ferrarius: Ferrariæ B. Beatricis Atestinæ.
Pag. 576, col. 2, S. Arsenium Episcopum Ancyranum, repone post S. Blaithmacum et socios Martyres.
Pag. 577, col. 1, post S. Julianæ Virginis reliquiarum susceptio Duaci. Saussaius. Cetera expunge, et repone De ea agemus xx Novemberis, cum de SS. Solutore, Adventore, Octavio; et peculiariter xx Feb.
Ibid. col. 2, post, S. Goslini Abbatis reliquiarum susceptio Duaci. Saussaius. Cetera expunge, et repone Abbas hic fuit in ditione Tauriniensi, de quo agemus xx Februarii.
De ss. Mario et Martha mm.
Pag. 578, col. 1, nu. 1, lin. 23, post, et MSS. plurima, adde xv Janu. MS. Martyrol. monasterii S. Maximini Treveris. Alii xxx Januarii.
Pag. 580, col. 1 in fine, 19 Prumiæ nobili et antiquo diaecesis Trevirensis monasterio, extare perhibentur horum quatuor Sanctorum corpora; insignis fortasse singulorum portio: iis peculiaris ara dedicata, donariis olim votisque peregrinorum frequentata; singulorumque in ara statuæ; post eam sepulchra e lapide tria, quo ritu condi olim etiam Divorum lipsana mos fuit, ut Coloniæ ad D. Ursulæ, et alibi observare est. Vulgus, quia tres sunt urnæ, Trium medicorum nomine eos veneratur, ob crebras, nempe morborum obtentas eorum ope curationes. Has reliquias verisimile est ex illis XLVI Sanctorum pignoribus esse; quæ Sergius II Pontifex an. 844 Marquardo Prumiensi Abbati donavit, ut xxv Octobr. dicetur, cum de SS. Chrysantho et Daria erit sermo.
De s. Catello ep.
Pag. 591, col. 2, post num. 3, adde Scripsit ejus quoque Vitam Italice Michael Laccheus, in qua Campaniæ, Picentinorum oppido, natum, familia Catellorum, qui vulgo Cacciotti, consanguineum S. Antonini Abbatis fuisse tradit: extare haud inde procul vicum, cui Catello, sive Catyello nomen: obiisse sub annum 829. Romæ in custodiam datum jussu Eugenii II, a Valentino Papa absolutum. Ætatem discutiemus ad Vitam S. Antonini xiv Februarii. Idem Laccheus ad S. Catellum in monte degentem convenire solitos, ursos, apros, lupos, atque alias belluas ait, suæ oblitas feritatis: oppidi Campaniæ incolas tradere apud se extare S. Catelli et aliorum Sanctorum corpora, ac saepenumero suavissimum odorem percipi eo loco ubi condita feruntur; frustra tamen, licet magno labore, alias perquisita.
De s. Contexto ep.
Pag. 391, col. 2, dele in fine hæc, Haud plura de co comperimus, et sequentia appone Hæc de eo in Ecclesia Bajocensi legitur oratio: Omnipotens et misericors Deus, qui gloriosissimum Confessorem tuum atque Pontificem Contestum hodierna die de hoc seculo ad tuam gloriam pervenire fecisti, præsta nobis famulis tuis, qui festivitate ejus gaudemus, ut excellentiam verbi tui, quam ipse semper asseruit, perfecte intelligere valeamus, et veraciter confiteri. Per Dominum. Accepimus ex ejusdem Ecclesiæ monumentis hæc S. Contesti qualiacumque Acta.
Vita s. Contesti.
Ex MSS. Ecclesiæ Bajocensis.
B. Contestus Episcopus Bajocensis, a Exuperio sextus, S.b Mannei successor extitit, qui pietate et doctrina insignis, pluribus jejuniis, vigiliis, orationibus, et aliis operibus sanctis carnem suam domans, potius vitam Angelicam, quam humanam ducere videbatur. Diu noctuque tamquam strenuus vinitor in cælesti vinea pondus diei et æstus gerens operatus est; in extirpandis scilicet vitiis, erroribus confutandis, et ipsa vite propaganda, et maxime inc gentilitate penitus evertenda.
2 Verumenimvero ille, cujus invidia mors intravit in orbem terrarum, bonorum perturbator operum, virum Dei ab inceptis deviare illico aggreditur, impedimenta, offendicula, et fraudes minitans, quoque perrecturus esset. Sed sanctus Dei numinis divini auxilio fretus, per gladium salutis, quod est verbum Dei, illud nempe Davidicum perpendens, Si Dominus mihi adjutor, non timebo qui faciat mihi homo; minas diabolicas calcando nihili fecit. Quocirca ille totius nequitiæ tentator, ita illusus, iram spumans viro Dei insidias molitur, tyrannosque multos sui sceleris et invidiæ opifices in virum Dei concitavit. Sed rabies illorum, pluribus contumeliis et anxietatibus persequentium, sicut et Christus Herodianæ restitit, secessitque in nemus quoddam, cui nomen Bladum, aut Castellum; ubi parvo contentus pabulo, arborum corticibus, et teneris virgultis dumtaxat vicitabat, aquæ poculo sitim compescens, humi sub dio jacebat, vitam illius Joannis Baptistæ eremiticam imitatus.
3 Sed qui protoplastos parentes etiam intra Paradisi claustra ipsumque Dominum in vasto solitudinis deserto tentare ausus est, magis ac magis viro Dei invidens, subque gigantina specie apparens, illum in luxuriæ nefandum scelus impellere tentavit, et stimulos carnis venereos, ipsiusque Satanæ Angelos inflammando concitare enixus est. Cui quidem veneno Sanctus Dei orationis scutum opposuit, quo munitus ad Deum Opt. Max. castitatis auctorem et amatorem, tamquam ad Lydium lapidem, recurrit: unde protinus palmam pudicitiæ adeptus est, atque stola collo gigantis injecta salutis humanæ adversarium per urbis vicos et plateas tamquam canem post se traliti, et victoriæ triumphum ducens, illum palma divinae adjurationis sacramento constrinxit, ut quis esset profiteretur: se esse Satanam æterni carceris ministrum, et carnificem atque impiorum et infidelium tortorem asservit. Unde tali miraculo infideles concitati sanctum baptisma efflagitaverunt, unum Deum, unam fidem, et unum ovile complectentes.
4 Eodem tempore cum ind Sagiensem pagum, Episcopum visitaturus, proficisceretur, paucis secum adhibitis, ex itinere et æstu maximam sitim patientibus, ita ut ad flumen, qui diciture Urna, nequaquam pervenire possent; vir Dei positis genibus, sublatisque ad šidera palmis, orationem et preces fundendo, Pastorali baculo terram percussit, in pago/Athya dicto, illico aquæ vivæ usque in hodiernum diem seaturientis puteum emanare fecit; sicut et ille Moses, qui in deserto sitienti populo aquam de terra produxit
3 Deinde patriam et oves repetens, in quodam nemore secus viam duas mulieres ex meretricina turpitudine quæstum facientes invenit: quas interrogans cur hanc adeo miserrimam vitam ducerent; inopia ad hoc ductas esse se profitentur. Tunc vir Dei ad orationem consugit, pro illarum miserrimarum paupertate sublevanda precans. Unde mox magnum auri pondus ante illas cecidit, et sic a paupertate quæ ad turpia, et a turpi quæstu illas eripuit; sicut et D. Nicolaus quondam Myrensis Episcopus. Tandem Sanctus Dei Sedem Bajocensem exoptatus repetens, usque ad ultimum vitæ curriculum in fide laborans, pie et sancte migravit ad Dominum, multorum miraculorum tum in vita, tum post vitam patrator. a Colitur S. Exuperius 1. Augusti. b. S. Manneus, sive Manueus, 28 Maii.c Eliam post ætatem S. Contexti, qui putatur vixisse sub initium scerti seculi, residuum fuisse in nonnullis Galliarum partibus semen semen aliquod idololatriæ, alibi sæpe legimus. Quid mirum ergo si apud Bajocassinos altiores eregit radices, ubi Druidarum, vetusæ Gallorum superstitionis Anistitium, etiam familiae extiterunt, ut ex hoc Ausonii versu de Attio Palera Rhetore in Professorum Burdegalensium monumentis num. 8,
Tu Bajocassi stirpe Druidarum satus, colligit Petrus Pithæus Adversariorum subsecivorum lib. 1, cap. 3, ubi de Druidis et Druidibus plura.d Sagium, vel civitas Sagiorum, vel Sesuniorum, vulgo Sees, Episcopatus est provinciæ Rolhomagensis in Normannia.e Massonus Olenam vocat; vulgo Orne appellatur. Non procula Sagio oritur, idque interluit, ac deinde Cadomum, sive Caen præclaram urbem diæcesis Bajocassinæ.
Corcyra insula est Ionii maris, sub Reip. Venetæ ditione, vulgo Corfu; inque ea urbs ejusdem nominis, Archiepiscopali dignitate illustris, olim Patriarchæ Constantinopolitano subjecta, ut patet ex Notitia Episcopatum Miræi. In Geographia sacra Caroli a S. Paulo collocatur in provincia Nicopolitana, sive Epiri veteris, sub Nicopolitano Metropolita. Primum Corcyræ Archiepiscopum fuisse S. Arsenium scribit in generali Catalogo Sanctorum ad hunc diem Ferrarius. An eum primum velit a Nicopolitani jurisdictione exemptum fuisse, nobis non constat. Fuere certe etiam quinque ante eum seculis Corcyræ Episcopi: e quibus Apollodorus concilio Nicæno subscripsit, qui cum provinciæ insularis Episcopis recensetur, Rhodiensi, Coo, Lemnio. De rebus gestis S. Arsenii isthæc a viro illustri Jaderensis Archiepiscopi in Dalmatia Vicario Generali, qui viginti per annos Corcyræ Archidiaconus fuit, accepimus.
2 Arsenius in Bithynia, patre Judæo, Christiana matre genitus, Corcyræ Ecclesiæ gubernacula sub annum Christi nccc, suscepit, rexitque eximia sanctitatis et doctrinæ laude. Diem hortandis ad virtutis studium hominibus, ac varia pietatis exercitatione transigebat: noctes fere totas insomnis precationi impendebat, in exigua, quæque vix eum caperet, specu: hæret etiammum loco nomen Crypta S. Arsenii. Est ea in colle, supra quem arx est exædificata, juxta veterem basilicam.
3 Neque hoc unicum ab optimo Pastore allatum emolumentum: sed cum grande malum insulæ minitaretur Imperator, sinistro rumore exacerbatus, sæpius Constantinopolim excurrit Arsenius, suisque eum civibus placavit. Dum revertitur domum, ægritudine correptus, ipso ex itinere migravit in cælum, multis in vita ac morte miraculis clarus. Relatum in Corcyram exanime corpus, in cathedrali situm æde, ubi anniversaria solennitate celebratur XIX Januarii, ingenti hominum tota ex insula concursu, parique Græcorum et Latinorum concentu Vesperæ ac Missa peraguntur. Ex Epiro quoque innumeri olim ad eam confluebant celebritatem; minus nunc frequentes conveniunt. Ante annos circiter LX, jussit Archiepiscopus quidam Divi sepulchrum recludi; et ossa solum nonnulla sacri corporis in eo reperta: reliquum Genuam avectum existimatur, qua tempestate insulam occuparunt, et Sanctorum quoque Jasonis et Sosipatri, qui primi in Corcyram Evangelii lucem, ab Apostolo Paulo missi intulere, corpora avexerunt Ligures.
4 Atque hæc fere sunt quæ majorum narratione accepta. Neque adhuc edita Arsenii Vita est. Extat tamen vetustissimum de eo officium calamo exaratum, in quo Lectiones, Responsoria, Antiphonæ propriæ. Nunc sacrum peragitur, quod de quovis Confessore Pontifice solet, nisi quod a Latinis ac Græcis recitatur Evangelium, Ego sum pastor bonus. Ad Magnificat hæc canitur antiphona: Arseni pio sub præsidio tuo teges datos obsequio ab instanti omni tædio. Ad Benedictus vero: Laudetur Salvator humilium, apud quem per Patrem Arsenium promereamur cœli suffragium. Oratio: Deus tuorum fidelium fortitudo, adsis Ecclesiæ tuæ precibus, et concede, ut B. Arsenii Confessoris tui atque Pontificis de cœlis semper muniatur auxiliis, cujus solenniis gratulatur in terris, Per Dominum. Sepulchro incisi sunt versus aliquot Græci antiquissimo charactere, quorum ea est sententia: deberi loco reverentiam, qui sancti viri asservet lipsana. Latinum quoque, sed recenti manu, insculptum distichum est:
Corpore sive animo languens hic pronus adora. Quæ Reges nequeunt, Præsulis ossa queunt.
De S. Sosipatro cujus hic mentio facta, agemus xxv Junii; de S. Jasone xii Julii: utrumque xxix Aprilis venerantur Græci, atque in Menæis quæ in Corcyra egerint tulerintque commemorant.
✠
Izvornik: Acta Sanctorum. Ianuarius, tomus II, Pariz: Victor Palmé, 1863. Prvi cjeloviti prijevod na hrvatski, objavljen 22. studenoga 2026. Prijevod i uređivanje: Tim Kršćanska stvarnost.