Preskoči na sadržaj
Kršćanska Stvarnost

✠

Acta Sanctorum · Svezak II · Svezak II

Naknadni dodaci uz 3. siječnja

ADDENDA AD DIEM III JANUARII. MIRACŪLA S. BERTILIÆ

Sadržaj (4)
  1. Oculi curati, sacrilegi puniti.
  2. Variæ ægritudines curatæ.
  3. Aliæ curationes, benefientia desensa.
  4. a DIPLOMA b LOTHARII REGIS, quo Mareolo sua restituit.

quæ ab Auctore Vitæ ejusdem sanctæ Virginis, teste, ut datur infra conjicere, fere oculato, conscripta, pag. 158 edi debuissent, si integrum nacti exemplar fuissemus. Ea nobis ex MS. Mareolensi sua manu descripta Atrebato transmisit JOANNES BARTHOLOMEUS noster.

Oculi curati, sacrilegi puniti.

Durante vero tempore indulgentiæ Episcopalis fuerunt reliquiæ B. Bertiliæ expositæ omni die in ecclesia extra chorum, ut venientibus ad indulgentiam memoratam liberior pateret accessus. Ubi quam plures gravibus et diversis infirmitatibus occupati, ad invocationem nominis Christi, per gloriosam intercessionem B. Bertiliæ Virginis fuerunt, plenius liberati. Inter quos fuit quidam, qui cum partem mundi non modicam circuisset, Sanctorum limina visitans, ut visus sui, in quo graviter affligebatur, reciperet sanitatem; post multos circuitus et labores ad famam B. Bertiliæ, quam audierat, excitatus, Mareolum tandem venit, qui cum ecclesiam a B. Amandi introgressus, puro corde et contrito venerandas B. Bertiliæ reliquias attigisset, ab oculorum gravi passione, quam diu sustinuerat, in continenti extitit liberatus: et coram omnibus, qui tanto adstabant miraculo, adjuratus utrum melius sibi esset, sub attestatione divini judicii et periculo animæ, ketabundus respondit, quod, ex quo divinum et B. Bertiliæ auxilium imploraverat, continuo plenæ restitutus fuerat sanitati. Quod videntes et audientes qui præsentes aderant, Dominum omnipotentem laudaverunt, et B. Bertiliæ gratiarum actiones cum gaudio retulerunt.

2 Post hunc adfuit quidam puer indigena duodennis, alterius oculi visu omnino carens: qui ante venerandum corpus B. Bertiliæ constitutus ad terram humiliter se prostravit: atque ea discretione, quam Dominus in parva aetate dederat, Dei omnipotentis et B. Bertiliæ auxilio implorato, visum fuit ei, quod quædam festuca de oculo cecidisset; et confestim de illo oculo, tamquam de altero, plene vidit. Quod factum omnibus, qui aderant, simpliciter recitavit, admirantibus plurimum et stupentibus universis, qui eum primo viderant graviter laborasse.

3 b Non est etiam sub silentio transeundum, quod Dominus, qui nullum bonum irremuneratum relinquit, injurias etiam Sanctis suis illatas remanere non patitur impunitas, et qui languentibus sanitatem conferre potest, sanis etiam, tamquam omnipotens, morbos potest infligere cum voluerit et languores. Nam cum quidam vasallus, nomine Joannes, de Mareolo oriundus, ad usus proprios pecunia indigeret, ad D. Galterum tunc Abbatem de Mareolo, atque Conventum accessit, et quamdam terram feodalem, quam habebat, eisdem legitime vendidit etc guerpivit, vocatis omnibus iis, et assensum præstantibus, quorum consensus de jure et secundum patriæ consuetudinem fuerat requirendus, sicut in instrumento monasterii plene potest inspici et videri. Ceterum multo tempore post elapso, paullo scilicet ante translationem B. Bertiliæ, de qua in præsenti sermō habetur, quidam dicti vasalli filius patris nomine nuncupatus, facto patris, et venditioni terræ quam fecerat, ausu temerario se cœpit opponere, et monasterium infestans fortiter reclamare. Qui cum de jure obtinere non posset, quadam die cum quibusdam complicibus suis, manu armata ad eamdem terram devenit, et in eadem servientes monasterii inveniens agriculturam exercētes, ipsos graviter afflixit, atque exinde fugans enormiter verberavit, jurejurando, furore plenus, affirmans, quod si hos vel alios in terra illa ulterius inveniret, manibus propriis sine remedio interirent. Modico vero tempore procedente, mater ipsius, cujus consilio dictum maleficium fuerat perpetratum, divina ultione de quodam solio se præcipitans crus confregit, atque filius ejus tanti flagitii auctor morbo quodam mirabili et ignoto cœpit miserabiliter ægrotare Ad quem corporalium ægritudinum medici confluentes asserebant, se talem morbum penitus ignorare, dicentes ultionem Divinam in ipso potius exerceri, quam morbo alio detentari. Quod videns et audiens malefactor ille, penitentia ductus apud Mareolum se fecit adduci, et coram pluribus ante B. Bertiliæ reliquias constitutus reatum proprium recognovit, et injuriam, quam monasterio intulerat, et maleficium quod patrarat, sibi petiit misericorditer indulgeri; corporale præstans sacramentum, quod numquam per se vel per alium, super terra memorata monasterium ulterius præsumeret molestare. Præstita itaque satisfactione Ecclesiæ ad propria remeans, non multo post tempore, de præsenti seculo (utinam feliciter!) est ereptus. Sane non solum in prædicto malefactore, obinjuriam Ecclesiæ B. Amandi de Mareolo et S. Bertiliæ irrogatam, suam Dominus exercuit ultionem, verum omnes illos, qui eidem Ecclesiæ, aliquibus umquam temporibus mali aliquid intulerunt, subsecuta sunt infortunia postmodum et flagella. Quod nos in plerisque nostris temporibus manifeste vidimus contigisse: et majores nostri et antiquiores hoc idem suis quondam temporibus se vidisse posteritati suæ fideliter retulerunt.

a Ita Molanus in Natalib. SS. Belgii 3 Jan. In curia S. Amandi quæ dicitur Mareolum, depositio B. Bertiliæ Virginis. Et Henricus Adriani, atque Andreas Boyus noster in Martyrologio Belgico: In curia S. Amandi natalis S. Bertiliæ Virginis, quæ cum viro continentiam servavit. De S. Amando agemus 6 Fevru.
b Singulis miraculis in MS. prafixi tituli, Miraculum de quodam ceco, de quodam puero, de quadam muliere, de quodam homine etc. huic vero. De Joanne Malet. c. Guerpire, vel werpire terram vel bona, est. tradere, a Tentonico fortassis werpen, quod est jactare. Vide Friderici Lindenbrogii Glos. arium ad Codicem Legum antiquarum.

Variæ ægritudines curatæ.

Supra dictis etiam est jungendum, quod, cum quidam morbo, qui fiecus vesicæ nuncupatur, in membro, quod natura voluit occultari, gravissime premeretur, nec posset per hominem remedium invenire, ad Divinam opem confugiens votum fecit B. Bertiliæ speciale, quod omni anno quamdiu viveret, in solemnitate ipsius ei offerret proprii corporis longitudinem in candela. Quo emisso, per intercessionem gloriosæ Virginis Bertiliæ ab omnipotenti medico confortatus diu desideratam meruit recipere sanitatem. ulterius:

5 Præter supra dicta, quædam mulier juvencula morbum S. Eligii graviter patiens in mamilla, ad invocationem B. Bertiliæ penitus est curata. strumæ:

6 Post hanc etiam quidam strumosus puer, ad votum matris de danda filio sanitate B. Bertiliæ factum, liberatus extitit, struma penitus subsidente.a

7 Porro quoddam aliud miraculum mirabilius supra dictis nos opportet cum aliis recitare. Nam quædam mulier ad solennem translationis diem veniens, modicum de vase veteri, in quo, a sicut supra diximus, B. Bertilia longo tempore recubuerat, deportavit. Ipsaque ad domum propriam reversa, accidit quod cujusdam vicini sui equus per triduum neque manducans neque bibens humi prostratus quasi semimortuus recumbebat: ad quem veniens mulier supra dicta, lignum quod habebat, in aqua lavit, quam ad bibendum animali porrexit: de qua cum bibisset, surrexit, et exultans cæpit hilariter manducare, tamquam malum aliquod non sensisset. O vere Deum omnipotentem, qui non solum in rationalibus creaturis, verum etiam in animalibus brutis suam dignatur potentiam demonstrare. dolor oculo-rum:

8 Consequenter aliud miraculum recitatione dignum, quod B. Bertiliæ meritis et precibus non est dubium contigisse, supra dictis duximus adjungendum. Nempe quædam mulier, quæ matri suæ senectute nimia depressæ, pro filiali affectu diu fuerat obsecuta, gravi quodam et diuturno languore cæpit opprimi primum atque affligi: tandem vero universus languor ad oculos ejus ascendens in tantum prorupit, quod ipsius oculorum alterum penitus excæcavit. Cumque quadam nocte in lecto suo recubans graviter oppressa somnum non caperet, votum fecit Deo omnipotenti, quod, si sibi oculorum suorum concederet sanitatem, in crastino B. Bertiliam de Mareolo visitaret. Nec mora; cæpit habere melius, quæ primo graviter torquebatur. Et, nocte illa visa sibi solito longiore, diem subsequentem toto mentis desiderio affectabat. Mane autem facto mulier illa videns et valens iter arripuit Mareolum veniendi. Quæ cum esset ante beatæ Christi Virginis Bertiliæ reliquias constituta, rei veritatem coram omnibus recitavit, sub salutis animæ periculo protestata, quod ad votum de B. Bertiliæ visitanda emissum, oculorum suorum receperat sanitatem. Quo audito asseruerunt plures, ipsam fuisse a Domino visitatam, quia matri suæ reverentiam exhibiterat debitam atque honorem. Considerat ergo unusquisque, quam sit bonum, et quam sanctum, patrem et matrem a filiis honorari, quod non solum in futuro, verum etiam in præsenti seculo Dominus recompensat, Scriptura attestante, quæ ait: Honora patrem tuum et matrem tuam, ut sis longævus super terram. diâturnus morbus,

9 Ad hæc etiam cuidam alii mulieri diuturna ægritudine laboranti in somnis apparuit beata virgo Christi Bertilia ita dicens: Da mihi de tuo lacte, et vade apud Mareolum ad reliquias, quæ ibidem venientibus ad indulgentiam exponuntur, et recipies sanitatem. Cui illa mulier dixit: Quænam es tu, Domina? Quæ respondit: Ego sum ancilla Christi Bertilia; non te oportet in aliquo dubitare. Die autem subsequente mulier illa, sicut erat debilis atque afflicta, Mareolum venit quantum potuit festinanter, et ante B. Bertiliæ Virginis reliquias adstans, cuidam fideli laico ad ipsarum custodiam deputato suam retulit visionem. Cui laicus dixit: Da de lacte tuo atque de aliis bonis tuis, pro amore Dei et S. Bertiliæ, Christi pauperibus, secundum quod tuæ suppetunt facultatès; nostra enim Domina Christi Virgo Bertilia neque lacte, neque alio corporali indiget alimento. Tunc illa mulier recessit, et infra triduum rediens, coram pluribus est confessa se fuisse restitutam pristinæ sospitati. Nec mirum: quoniam, sicut beata Virgo Christi Bertilia, dum adhuc esset in terris posita, virtute largitatis enituit, quidquid habebat Christi pauperibus erogando; sic etiam, post hanc vitam, eamdem virtutem retinens, liberalitatis non oblita suum nescit auxilium petentibus denegare. Nam quot surdis auditum, quot cæcis visum, et quot febricitantibus, tam quartanariis, quam aliis, restituerit sanitatem, nullus posset de facili breviter enarrare.a

10 Ea tamen brevitate, qua poterimus, est dicendum, quod quidam homo jocosus et garrulitate nimia semper plenus, graviter febricitans et laborans, ante febris, B. Bertiliæ Virginis reliquias, sicut mos est febricitantium, immaniter tremens stetit, et in hæc verba prorumpens, jocose cæpit dicere et ridendo: S. Bertilia, nisi me curaveris, numquam ulterius in te credam. Et confestim, labiis ejus et naso per scabiem ruptis, febris exiens hunc reliquit.

11 Præterea cum cuidam puero bienni de Atrebato os quoddam a gutture mirabiliter prosiliret, guttur ipsius adaperiens atque proscindens, a matre ipsius super hoc plurimum perturbata B. Bertiliæ præsentatus extitit et oblatus. Nec mora: ad tactum reliquiarum B. Bertiliæ Virginis, os subortum recessit.

12 Post hunc etiam quædam alia mulier de Atrebato venit, quæ magnam super costas suas strumam habens graviter ægrotabat: quæ signo Crucis super locum dolentem de B. Bertiliæ reliquis facto rediit festinanter. Ipsaque in brevi redeunte, latusque suum coram pluribus ostendente, cognoverunt apertius qui adstabant, atque eam primo viderant, fuisse plenius liberatam. Unde Deo summo omnium medico, et B. Bertiliæ laudes et gratias retulerunt.

13 Postmodum visum fuit in somnis cuidam mulieri gravi oculorum passione laboranti, quod ante B. Bertiliæ reliquias orans staret, quibus oculis suis et languoribus appositis sanabatur. Demum vero sopore recedente, vigilando veraciter est experta quod prius viderat dormiendo. Nempe gravem oculorum, quam diu sustinuerat, passionem sensit penitus recessisse. Mane ergo surgens, et ad ecclesiam veniens, Deo et S. Bertiliæ super sanitate recuperata gratiarum retulit actiones.

14 Venit alias barbitonsorum quidam de Atrebato febris. gravissimæ febris fervore nimio inflammatus, qui sub B. Bertiliæ Virginis corpore sacrosancto recubans paullisper dormiens, est curatus. A sommo itaque excitatus formulam quamdam hominis ceream B. Bertiliæ præsentavit, cujus meritis atque intercessione in continenti restitutus fuerat sanitati. a. Ex hoc loco aliisque patet, eumdem esse auctorem qui vitam et translationem S. Bertiliæ composuit.

Aliæ curationes, benefientia desensa.

In illo itaque tempore quo B. Bertiliæ gloriosum corpus translatum fuit, sicut superius est relatum, quoddam quoddam mirabile longe amplius supra dictis omnibus admirandum apud Mareolum certissimis novimus accidisse. Nam quædam mulier ibi erat caritate plena, atque secundum proprias facultates operibus misericordiæ operam libenter impendens, quæ maritum habebat prorsus sibi contrarium, insolentem admodum et austerum, qui bonæ voluntati uxoris suæ de pauperibus sustentandis, de eleemosynis largiendis, et bonis aliis faciendis se semper modis omnibus imprudenter opponebat, non attendens fideliter, neque credens quod Dominus in Evangelio sibi reputat esse datum quod pauperibus erogatur, ubi ait: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Cum ergo vir ille supra dictus (imo, cum a virtute animi vir dicatur, non vir rectius appellandus) quodam die triticum ad usus necessarios præparatum in quodam loco, ad hoc proprio, reservasset, uxor ejus illuc latenter accedens sex mensuras ex eo subtraxit, loco et tempore in alimonias pauperum hilariter erogandas; hilarem enim datorem diligit Deus. Ad quod cum maritus ejus postmodum rediret, quod de frumento suo sibi subtractum fuerat oculata fide conjecit: quod in continenti uxori suæ cœpit imponere, et furtum minaciter imputare, anathematizans crebro atque jurans, quod ipsam diversis affligeret suppliciis, si minus tritico suo reperiret. Quod audiens mulier, de sævitia mariti, quam non semel senserat, valde timens, cameram suam secreto intravit, et clauso suo ostio, genibus ad terram provolutis, cum lacrymarum effusione, toto cordis affectu, Dominum humiliter invocavit, voto se astringens speciali, de longitudine sua in candela B. Bertiliæ offerenda, si meritis ipsius et intercessione eam Dominus de instanti periculo liberaret. Tunc vero Deus, qui justorum orationes libenter exaudit, ipsius preces devotas absque dilatione qualibet exaudivit. Nam sicut dicitur per Psalmistam, Oculi Domini super justos, et aures ejus in preces eorum; et post pauca: Clamaverunt justi, Dominus exaudivit eos, et ex omnibus tribulationibus eorum liberavit eos. Quo facto, et oratione finita, divinæ dispositioni, atque B. Bertiliæ præsidio se committens, a camera confidenter exivit: et maritus ejus adhuc furore plenus et ira, totum frumentum remetiens nullam reperit diminutionem. Quod videns mulier, stupore ingenti et admiratione repleta, Dominum magnificans in corde suo atque laudans super tanto miraculo, B. Bertiliæ retulit gratiarum actiones uberrimas, voto, quod emiserat, quam citius potuit, persoluto. O mira res! Ille qui de paucis granis segetes multiplicat omni anno, inter manus hominis nefarii, ad devotæ mulieris preces, secreta operatione triticum augmentavit, et quod sibi pie subtractum fuerat, ad plenum refudit. Quis igitur aures non erigat ad tantum miraculum audiendum? quis etiam iis non obstupescat auditis? aut quis tanto audito miraculo os suum non aperiat ad laudandum Dominum Jesum Christum? O vere venerabilem et non immerito commendandam Christi Virginem S. Bertiliam, beatissimo Confessori Nicolao recte conferendam, quæ etiam in miraculorum similitudine coæquatur! Ipsa namque, superni medici auxilio suffragante, morbos sanat incurabiles, impotentes ac debiles reddit validos ac potentes.

16 a Quadam muliere ad hoc inter alios testimonium perhibente: quæ cum essetb arthritica et consumpta, nec posset per medicos hujus mundi remedium aliquod obtinere, multis prius adhibitis experimentis, tandem ad divinum et B. Bertiliæ auxilium convolavit. Quam ad intercessionem B. Bertiliæ Dominus visitans, ab artetica passione prorsus reddidit alienam. Verum licet mulieris testimonium, secundum legitimas sanctiones, in plerisque casibus sit suspectum; in hoc tamen casu, cum nullis fiat præjudicium, non est merito reprobandum; præsertim ubi Dei omnipotentis et Sanctorum suorum admirabilis potentia declaratur.

17 Ad hoc verum alterius mulieris testimonium suffragatur. Quæ cum haberet consuetudinem pravam, litigandi videlicet cum vicinis, quadam die febricitare cœpit graviter, divina forsitan ultione. Nec mora: ad B. Bertiliæ reliquias festinanter cucurrit: quæ, voto prius emisso de non litigando ulterius cum vicinis, ab illo, cui omnia sunt possibilia, visitata, a febribus, quibus antea tenebatur, opitulante B. Bertilia, illico est curata. O mira et magna Dei potentia, qui febribus imperat, morbos curat, et restituit sanitates!

18 Post prædicta, de quodam parvulo subsequenter duximus recitandum. Qui cum morbo epileptico, cum membrorum elisione et spumæ jactatione, novies in die ad terram decidens graviter laboraret, quadam die a parentibus suis B. Bertiliæ, ob insignem miraculorum famam, præsentatus fuit humiliter et oblatus. Qui petentes Patrem in nomine Filii, ut eorum filio redderet sanitatem, in continenti quod petebant accipere meruerunt, juxta illud, quod in Evangelio Christus dicit: Si quid petieritis Patrem in nomine meo, hoc faciam. Nam eorum filius per gloriosam B. Bertiliæ intercessionem a Domino sanus factus, prædicto morbo numquam postea laboravit. O Christi pietas omnium prosequenda laude, qui prædicto parvulo non ex sua, verum ex suorum fide parentum reddidit sanitatem; sicut parvuli baptizati, non ex fide, quam in actuc habeant minime discernentes, sed in fide Christi et Ecclesiæ, cum decedunt, suæ salutem animæ veraciter consequuntur.

19 Fuit præterea quidam faber, vir fidelis, bonæ vitæ, et honestæ conversationis, suam habens apud Mareolum ad pedem atrii mansionem: in cujus domo cum quadam die pueri sui parvuli ludentes ad invicem lascivirent, quoddam obstaculum, quod ibidem erat ad ventum removendum factum, magnæ molis et admodum ponderosum, super eos inopinate cecidit, et oppressit. Ad quos cum faber et uxor ejus mater puerorum velociter advenirent, de vita puerorum desperantes, Deique et B. Bertiliæ auxilium invocantes, magno licet conatu, vix tamen, obstaculum removerunt, et respicientes invenerunt illæsos pueros penitus et jocantes. Super quo plurimum admirati hujus rei tam insigne miraculum B. Bertiliæ, cujus nomen invocaverant, adscripserunt: quibus invocantibus, tamquam pius Dominus, prope fuit, juxta illud quod dicitur per Psalmistam: Prope est Dominus omnibus invocantibus eum, eum in veritate: et merito, cum ipsum pro parvulis adhuc innocentiæ puritate candidis invocarent, qui partem habent non modicam in regno cœlorum, dicente Veritate: Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum cœlorum.

20 Siadesset Ulyssis facundia, si Maronis aut Homeri peritiam haberemus; non nos tamen sufficere crederemus ad B. Bertiliæ opera gloriosa et virtutes ipsius mirabiles describendas: tot enim, Deo suffragante, miraculis insignitur, totque admirandis operibus illustratur, quod ad plenam eorum enarrationem non sufficeret os humanum. Sane fuit haud procul a Mareolo quædam mulier, in facultate tenuis, nomine Theophania, cui in altera maxillarum divinitus apparuit morbus quidam ita visu horribilis atque adspectu, quod a communi hominum consortio tamquam leprosa digna ejici ab omnibus diceretur. Verum hoc dispensatione Divina credimus contigisse, ut in ea, quod nomen ejus sonat (Divina scilicet apparatio) verissime probaretur, utque et postmodum restituta a Domino sanitate, Deum adhuc, sicut et olim, posse lepram curare infidelibus appareret. Nam cum in Evangelio legitur, ipsum decem leprosos cu-rasse rasse pariter et mundasse, quibusdam inventatum videtur, imo eis qui Evangelium non credunt, impossibile potius extitisse. Quorum detestabilem errorem a finibus istis Dominus desiderans extirpare, non solum subsequents miraculum, verum etiam alia multa per B. Bertiliam temporibus nostris voluit operari: quoniam cum ipse non velit mortem peccatorum, sed ut magis convertantur et vivant, hoc solum ei bene actum videtur, ut vita hominum corrigatur. Cum igitur mulier supra dicta de miraculorum multitudine, quæ B. Bertilia faciebat, famam audiens celeberrimam plurimum juvaretur, de ipsa visitanda votum emisit, si sibi per intercessionem ipsius et preces a Domino sanitas redderetur. Quo emisso recepit illico sanitatem. Nec mora: iter arripuit Mareolum veniendi, B. Bertiliæ, quod promiserat, votum solvens, nec non quoque scripturæ illi satisfaciens, quæ sic ait: Vovete, et reddite Domino Deo vestro. Et in Salomone legitur: Melius est non vovere, quam votum non persolvere. Cumque mulier illa ante B. Bertiliæ reliquias adstans de sanitate sibi reddita gratiarum redderet actiones, rei veritatem omnibus patefecit, omnesque vicini ejus, qui eam noverant, assertionis suæ sufficiens testimonium perhibebant.

21 Præcedenti miraculo aliud quoddam de quadam similiter muliere duximus adjungendum: quæ cum gravi languore in inferioribus circa secreta naturæ diutius laborasset, non audens morbum, qui latebat, præ pudore nimio et verecundia aliquibus revelare, tandem ad solemnem B. Bertiliæ transitus diem venit. Et cum ad processionem sacrosanctum B. Bertiliæ corpus de more solemniter deferretur, mulier illa vasi appropians, in quo reliquiæ recumbebant, osculum pie dedit, supplicans corde contrito et humilitato, quod Deus non despiciet, quatenus infirmitati suæ, B. Bertilia suffragante, mereretur a Domino recipere sanitatem. Et dum ita oraret, visum fuit ei, quod sursum ad pectus suum omnia ipsius viscera traherentur, et in eodem instanti, sanitatem quam a Deo postulaverat, meruit obtinere. Postmodum autem mulier illa tanti beneficii non oblita, quibusdam fide dignis totius rei seriem, atque qualiter ei acciderat, rupto pudore omnique remota verecundia, propalavit, magnificans B. Bertiliæ potentiam, Deumque collaudans, quod tam cito de tam gravi infirmitate et chronica contulerat sanitatem.

22 Præterea non æstimavi oblivioni tradendum, quod quædam mulier, quæ, alterius brachiorum usu amisso, per triennium et amplius impotens erat facta, ad votum de brachio cereo B. Bertiliæ dando factum, brachii sui potentiam et usum, quem amiserat, omnino recepit. Quæ cum sentiret se per intercessionem B. Bertiliæ fuisse a Domino visitatam, eidem votum solvit, Deoque non ingrata gratiarum retulit actiones.

23 Verumtamen quia de brachio supra sermo coepit haberi, idcirco de brachio cujusdam pueri, ut similia similibus conjungantur, subsequenter placuit recitare. Sane quidam puer biennis ex inopinato casu in foveam, et præcipitio, repentino, alterius brachiorum gravem incurrerat læsionem, ita quod vestiunculas suas præ tumore nimio et inflatione non posset aliquatenus introire. Cumque mater ipsius ob hoc esset plurimum perturbata, timens sibi, ne de diligentia minori, quam deberet, adhibita circa puerum, peccati laqueum incurrisset; quodam die coepit puer quasi divinitus inspiratus, tria quæ subsequuntur vocabula, Mater, Vestiri, Ecclesiam, balbutire. Quo audito, stupore ingentique admiratione repleta mater, puerum in ulnas accepit, ipsumque ad ecclesiam bajulans B. Bertiliæ præsentavit. Quo ibidem constituto, atque sanitati penitus restituto, mater sicut ei acciderat, coram omnibus recitavit: super quo qui adstiterant admirantes, Deum ac S. Bertiliam super suis sanetis operibus laudaverunt.

24 Fuit ergo B. Bertiliæ translatio celebrata anno Domini millesimo ducentesimo vigesimo octavo, regnante in Francia Ludovicod juniore patris nomine nuncupato: eodemque anno et tempore hæc et iis similia non pauca per B. Bertiliam ancillam suam dignatus est operari Deus, cui est honor et gloria in secula seculorum, Amen.

a Ita in MS. sub novo titulo inchoatur hujus miraculi narratio.
b Sic legendum conjecimus. MS. habebat artetica.
c Habent tamen infusum, cum baptizati sunt, fidei lumen, in-star habitus.
d Hic est S. Ludovicus IX, Junior dictus, quia patri cognomini nuper successerat, 8 Nov. 1226, annos 12 natus.

a DIPLOMA b LOTHARII REGIS, quo Mareolo sua restituit.

In nomine sanctæ et individuæ Trinitatis, Divina præordinante gratia Francorum Rex Lotharius. Si in Divinis cultibus Ecclesiam Dei ad summum sanctæ religionis statum sustollere conamur, ab ipso omnium bonorum remuneratore confidimus fore nobis recompensandum. Igitur esse notum volumus omnibus sanctæ Dei Ecclesiæ fidelibus, præsentibus scilicet et futuris, quoniam nostræ Dignitatis præsentiam dilecta conjunx nostra Emma adiens, nobis retulit dolendo, quoddam coenobium a venerabilic Fulberto Præsulesub regulari Canonicorum norma nobiliter secus Atrebatum super Satis fluenta olim constructum fuisse, quod est situm in villa, quæ dicitur Mareolum; nunc vero penitus destructum per violentiam secularium, et nimiam cupiditatemd Teudonis Episcopi remotis inde rebus quas prædictus Fulbèrtus, ejusque successores tradiderunt coenobio S. Amandi et S. Bertiliæ ad opus Fratrum, ob remedium animarum suarum nostrorumque antecessorum. Quocirea prælibata conjux nostram sic reverenter expetiit munificentiam, ut concessas res præcepti nostri munimine jam dicto monasterio corroborare dignaremur. Nos vero interventu dilectæ conjugis nostræ Emmæ, fidelisquee Dudonis, ob spem Divinæ remunerationis, pro statu et incolumitate regni nostri, piæ petitioni assensum præbuimus: et jam dictas res Canonicis prælibati monasterii reddi præcipimus; scilicet mansum in Dominicatu quod Fulbertus Episcopus dedit eis in ipsa villa Mareolo usque in fluvium Satis: in ipsa villa molendinum unum cum area, in qua extat af Berengario Præsule mansum unum situm coram manso Ecclesiastico: et decimas quatuor molendinorum, quas Præsulg Ingrannus eis contulit: simili modo mansa duo in jam dicta villa, et sedes duas cum terra arabili, ac bonaria viginti quatuor ad opus Fratrum ipsius loci: medietatem etiam caminæ datam ab Andremaro Præposito ipsius loci: ut habeant firmiter, et perpetuo nemine inquietante possideant; ea scilicet ratione, ut cunctis diebus vitæ eorum, pro nobis ac totius regni statu militare jugiter satagant. Et ut hæc nostræ corroborationis concessio plenissimum obtineat stabilitatis vigorem, manu propria subtus firmavimus, atque annuli nostri: impressione assignari jussimus. Datum Lauduni Clavati anno Domini Incarnationis DCCCCLXXVII. a Edidit hoc Diploma Aulbertus Miræus lib. 1, Diplomat. Belgic. cap. 22, et Ferreolus Locrius in Chronico Belgico ad an. 977.b Lotharius hic Ludovici Transmarini filius, ex Carolingis penultimus Francorum Hex, patri an. 934, successit, obiit an. 986.c Fuit Fulbertus hic Cameracensis et Atrebatensis Episcopus ab an. 934, ad 1 Julii 956, cujus præclara facta Baldricus Episcopus lib. 1. Chronici Camera. commemorat cap. 69 et seq.d Narrat Baldricus quæ hic et quantia a pervasoribus Ecclesiasticorum bonorum et aliis perpessus sit, traditique non solum genere illustrem, sed et pietate atque etiqm miraculis clarum extitisse, nimis tamen simplicem, et Tetdonem ac Teddonem vocat. Obiit Coloniæ sub annum 976.e Ita MS. at Miræus et Locrius Dridonis. t Successor hic Fulberti fuit, sed non virtutum imitator, qui tandem infelici morte Coloniæ decessit.g Berengario Ingrannus, Baldrico Engrannus, Massæo Inguelramus, ulti Enguerannus, et Engramus, Corbeiensis monachus, suffectus agente S. Brunene Ep. Colon. Ottonis Imp. fratre. a A VERSUS FERETRO S. BERTILLE INSCRIPTI.

Anno milleno, bis quarto, bis quoque deno Atque ducenteno, subb P. Pastore sereno, Idibus octavis Octobris, odore suavis, In vas a vase fecit Bertilia phase.

a Ili versus inscripti sunt feretro S. Bertiliæ, ut et septem illi qui pag. 157, col. 1, excusi, in quorum quinto pro villæ cecnum, MS. habet vile cecnum, uti jam antea legendum conjeceram, sed sexto pro locatur, est letatur.
b Pontio Episcopo Atrebatensi, vel Petro Abbate Mareolensi uti supra ex historia translationis palet.

✠

Izvornik: Acta Sanctorum. Ianuarius, tomus II, Pariz: Victor Palmé, 1863. Prvi cjeloviti prijevod na hrvatski, objavljen 22. studenoga 2026. Prijevod i uređivanje: Tim Kršćanska stvarnost.

Svezak II Kalendar godine