Athenis agitur XII Kal. Februar. natale S. Publii Episcopi: qui post S. Dionysium Areopagitam Atheniensium Ecclesiam nobiliter rexit; et præclarus virtutibus, ac doctrina præfulgens, ob Christi martyrium gloriose coronatur. Ita Usuardus, Martyrol. Rom. Bellinus, alii. Ado: Item apud Athenas B. Publii Episcopi, ob Christi martyrium coronati. Ast in libello de festivitatibus Apostolorum, etc. XII KAL. FEBRUAR. Natalis S. Publii Athenarum Episcopi: qui Princeps insulæ Melitæ vel Militenæ, cum navigantem beatum Apostolum Paulum Romam, sub custodia detentum, per triduum hospitio receptum humane tractasset, ut B. Lucas refert; patrem ipsius Publii contigit febribus et dysenteria vexatum jacere. Ad quem cum intrasset beatus Apostolus, et imposuisset illi manus, et orasset, sanavit eum. Quem Publium adhærentem sibi beatus Apostolus postea ordinatum Episcopum ad prædicandum direxit: qui postmodum Atheniensium Ecclesiam nobiliter rexit, et præclarus virtutibus, et doctrina præfulgens, ob Christi martyrium gloriose coronatur. Nam primus Dionysius, inde Publius iste Athenis præfuit. Idem aliis verbis habent Notkerus, Maurolycus, Canisius, Usuardi variæ editiones, plurimi MSS. Petrus de Natalibus lib. 2, cap. 109 et Beda vulgatus 18 Janu. quo die eum alii quoque referunt, ut ibi diximus.
2 At Baronius in Notat. ad Martyrolog. videtur dubitare idemne sit Publius ille Melitensis et Athenarum Episcopus. Fuit aliquorum sententia, inquit, hunc illum esse Publium, cujus patrem Melitæ Paulus (ut habent Act. Apost. c. 28) curavit dysenteria; quod etiam hic Ado profitetur in Martyrologio. Eadem aliis verbis repetit to. 1, Annal. ad an. 58. nu. 173. Petrus Halloix noster in Notis ad cap. 1 et 3, vitæ S. Quadrati, quam 26 Maii dabimus, omnino contendit alium fuisse hunc Publium a Melitensi: primo, quia magis instructore egebat Melite, quam Athenæ; non igitur illam deseruisset Publius. Quid si pulsus est? quid si alii jam in Melite satis erant fidei mysteriis eruditi, præsertim cum S. Paulus trimestri isthic substitisset? Secundo, quia id de eo Martyrol. Romanum non tradit. At tradunt alij jam citata, prætereaque vetus Romanum a Rosweydo nostro editum, in quo ista legantur: Athenis S. Publii Episcopi, qui Militenus a Paulo Episcopus ordinatus. Tradit Galesinus: Athenis, S. Publii Episcopi et Martyris. Hic civis Romanus, Melitæ insulæ Princeps, B. Pauli Apostoli discipulus, divinarum humanarumque litterarum scientia præstans, in S. Dionysii Areopagitæ locum suffectus, Atheniensium Ecclesiæ præfuit: multarumque virtutum et rerum, quas divine gessit, laude clarus, pro Christi gloria martyrium subiit. Tradit Constantius Felicius, Joannes Basilius Sanctorius, et alii viri eruaiti.
3 Nobis quod pronuntiemus, in promptu non est; nisi cum martyrio coronatus est Publius (quod MS. Florarium vult contigisse anno Christi 125, qui erat Hadriani Imp. octavus; Halloix, sub Trajano) Ecclesiam Atheniensem grandi terrore dispersam fuisse, ut scribit Quando occisus. S. Hieronymus lib. de scriptor. Eccles. cap. 19, de Quadrato loquens, qui eam fide et industria sua congregavit. Quod est testatur Eusebius lib. 4, cap. 22, ex epistola S. Dionysii Corinthiorum Episcopi. In MS. S. Hieronymi et Dungalensi, utroque pervetusto, Publius inscriptus reperitur, nec loci nec muneris facta mentione: de hoc tamen accipimus.
✠
Izvornik: Acta Sanctorum. Ianuarius, tomus II, Pariz: Victor Palmé, 1863. Prvi cjeloviti prijevod na hrvatski, objavljen 22. studenoga 2026. Prijevod i uređivanje: Tim Kršćanska stvarnost.