Eremus Deiparæ, vulgo Einsidlen, celeberrimum apud Helvetios, inter Tigurinum et Lucernensem lacus, in Nigra, sive Obscura, Silva, monasterium est; primum S. Meinradi anachoretica habitatione, dein martyrio consecratum, postea præclara ecclesia amplisque xdificiis ornatum, sed præcipue cælestibus prodigiis nobilitatum: ut Christophorus Hartmannus ibidem monachus, qui illius Annales singulari studio digestos evulgavit, libere profiteatur in proloquio ad Augustinum Abbatem: Etenim aut me suscepti operis amor et professio transversum agit, aut nullus uspiam Christiano in orbe alius locus neque Reginæ coelorum præsentia religiosior, neque Antistitum nobilitate et successione illustrior, neque Pontificum, Imperatorum, et Regum; Principumque privilegiis et beneficiis honoratior, aut postremo omnium prope nationum peregrinationibus frequentior, atque miraculis est insignior. Adeo alias aliis in locis sacras ædes videtur summus ille architectus rerum omnium ab reliquis constitutas accepisse et probasse; hanc tamquam perpetuum sui amoris et honoris erga Matrem monumentum, et simul in genus humanum refugium, solatiumque sua veluti manu posuisse, stupendis signis, et incrementis insolitis fovisse et ditavisse, omniumque pene provinciarum et gentium cultu et religione et concursu celebrari voluisse. Ab Hørtmanno eadem descripsit Carolus Stengeltus in Monasterologia. Celebre id quoque prædicant Martinus Crusius, Gaspar Bruschius, Sebastianus Munsterus, etsi monasticæ devotionis adversarii. At de ecclesiæ, aut saltem sacelli Deiparæ, dedicatione divinitus ab ipso Christo peracta, deque ipso cænobio, iterum dicendum erit ad vitam B. Bennonis, sive Benedicti, Cellæ S. Meinradi primi restauratoris, 3 Augusti; B. Eberhardi primi Abbatis, 14 Augusti; S. Conradi Episcopi Constantiensis, 26 Novembris; S. Udalrici Augustani Episcopi 4 Julii.
2 S. Meinradi consignata in Martyrologio Romano memoria 21 Janu. his verbis: In Galliis in monasterio Augiensi S. Meinardi Eremitæ a latronibus cæsi. Refertur ab aliis quoque hoc die, Menardo, Dorganio, Wionc, Carthusianis Colonien. et Molano in addit. ad Usuardum, Canisio, Galesinio, Felicio, Saussaio, Passim Meinradus, Meynradus, Meginradus; a quibusdam Meinardus; Meinrardus a Galesinio; a Saussaio Meinhardus appellatur. In MS. Kalendario SS. ord. S. Benedicti inscriptus legimur 20 Januarii. Anno 1399. Breviario Ecclesiæ Constantiensis novo insertum S. Meinradi nomen, decretum officium quale de Martyribus fieri consuevit, ritu duplici; sed 23 Januarii, propter S. Agnetis, quæ 21 agitur, festivitatem. Hugo Menardus duos facit Meinradum et Megimadum, et de illo quidem 21 Januarii: In cœnobio Augiensi S. Meinradi Eremitæ, qui in eremo quæ lacui Turicino adjacet, a latronibus cæsus est. At 27 Februarii: In monasterio Einsidlensi S. Megimadi Abbatis. Et lib. 2 Observat. Fuit, inquit, S. Megimadus filius Bertholdi Comitis a Sulgona primus fundator cœnobii Einsidlensis. Claruit ad annum octingentesimum sexagesimum; ut docet Miræus in Chron. Bened. Apud Miræum quidem Megimadus appellatur, (incuria forte librarii) Comitis a Sulgaw filius; sed nequaquam a Meginrado diversus. Fuit hic Augiensis primum monachus, inde in Nigra Silva solitarius vixit, ubi postea Einsidlense conditum cœnobium est. Hinc errandi occasio.
3 Melius idem Menardus 14 Septembris: Ad lacum Turicinum in Germania, dedicatio oratorii S. Meginradi Martyris. Ab hoc diversus est Meginhardus, sive Meginherus, Abbas Herveldensis, quem idem Menardus refert 26 Septemb. et Meginradum quoque appellat. At nostri hujus Anachoretæ et Martyris Translatio 6 Octobris celebratur, ut infra dicemus.
4 Vitam S. Meinradi edidit ex antiquissimis membranis cœnobii Einsidlensis, sive Eremi, Christophorus Hartmannus; quam ante Surius vulgarat, sed aliquantum verbis discrepantem, fortassis paullulum expolitam. Arbitratur idem Hartmannus illius vitæ auctorem esse Bernonem, neque quis is Berno fuerit exponit. Fortassis Bennonem voluit scribere, secundum Eremi incolam; quod ex eo fit probabile, quia nulla Bennonis, aut capti isthic ædificii, in ea mentio fit, ut saltem non post Bennonis ætatem scripta videatur. Eadem vita Germanico sermone conscripta editaque est anno Christi 1603, una cum monasterii originibus, quas deinde plenius prosecutus est Hartmannus. Eam vitam aliaque de S. Meinrado accepimus Constantia a Daniele Feldnero Societatis nostrae Sacerdote erudito cumprimis et humano.
5 S. Meinradi alii quoque complures meminerunt: Hermannus contractus ejusdem Augiensis cœnobii, cujus ipse S. Meinradus, alumnus, in editione Urstisiana, ad annum 861. Meginradus Augiæ monachus, et primus incola eremi, quæ Turicino adjacet lacui, a quibusdam latronibus inibi XII Kal. Febru. peremptus, post mortem virtutibus claruit, Augiæ sepultus: a quo usque hodie Eremus ipsa a sanctis et religiosis viris culta, in nobile excrevit cœnobium. In priori editione solum ista habentur: Meginradus Eremita martyrizatur; quod et Marianus Scotus ad eumdem annum. Chronicæ Australis Excerptum per Matthæum Mareschalcum de Pappenheim, ad an. 860 Maginhardus eremita martyrizatur. Idem habet Sigebertus Gemblacensis an. 836. Agit et de eo Franciscus Guillimannus libro de Episcopis Argentinensibus et plurimi recentiores.
6 De tempore necis ejus ita disputat Hartmannus: Anno octingentesimo tertio et sexagesimo pleraque omnia Eremitarum monumenta Meginradum morte interfectum produnt. Alii varie memorant: nam Sigebertus evenisse refert anno 856. Trithemius, Surius, et Baronius anno 860. Hermannus Contractus anno sexagesimo primo supra octingentesimum. Cunradus a Lichtenau Ursbergensis Abbas anno 862. Nostræ, inquam, memorie ferme omnes anno octingentesimo tertio et sexagesimo extinctum affirmant XII Kal. Februarii, Nicolai Magni Pontificis anno 6. Ludovici II. Imp. 8. Salomonis I. Constantiensis Episcopi 32. Valtherii Augiæ Abbatis 6. Et recte: nam cum ejus vitæ scriptor annos 26 in Eremo obscuræ silvæ vixisse tradat, et Hermannus Contractus octingentesimum tricesimum octavum notet, quo in eam transiti; putata ex eo annorum ratio ad sexagesimum tertium annos 26 efficiet. Id ad an. 838 in Hermanni Contracti exemplaribus, quæ penes nos sunt, non reperimus.
7 De reliquis demum S. Meginradi solemnibusque honoribus, qui Sanctis habentur, a Benedicto IX, Pontifice Maximo illi decretis, ita scribit idem Hartmannus in Embricio sexto Abbate: Ceterum jam confecto, numquam intermissa sollicitudine et sumptu, templo nostro, curatisque quæ ad usum videbantur, Eberhardum Episcopum (Constantiensem) Embricius cum Hartmanno Curiensi, et pluribus aliis utriusque ordinis virus clarissimis, ad consecrationem accersivit invitavitque. Eberhardus magna solennitate et congratulatione id temphum, ut prius fuerat, Deiparæ Virgini, D. Mauritio, et sacrosanctae Thebæorum legioni dedicavit III Id. Octobris. Loci venerationem et lætitiam communem auxerunt redditæ ab Augiensibus paullo ante, scilicet pridie Nonas ejusdem mensis, magna cum pompa, S. Meginradi Martyris, et primi Eremi præsidis. corporis sacræ reliquiæ; quem multis hactenus miraculis celebrem, eodem tempore Benedictus Pontifex Sanctorum numero inseruerat, arisque et templis, meritis illustribus dignum judicarat, centesimo septuagesimo octavo, quam occubuerat, anno. Atque inde restituto patrono, Eremo cumulatus honos, fama, et frequentia. Reperio nostris in monumentis Angienses multis et continuis cladibus adfectos et haustos, diu in incerto fuisse, quod malorum remedium esse posset. Remittendi denique corporis S. Meginradi, quod obstinati hactenus negaverant, consilium incidisse. Ex eo cladium et calamitatum successisse finem; monasteriumque, uti prius, ita deinceps florere cœpisse. Conditæ sunt S. Meginradi reliquiæ ara D. Mauritii. Hæc ille.
8 Non tamen omnes sancti Martyris reliquiæ revectæ ad Eremum sunt. Nam præter eas, quas in Ecelio monte conditas inferius dicemus, Augienses aliquas penes se etiamnum extare asserunt. Et fatetur qui Germanicam Sancti vitam scripsit: Anno 1039, inquit, cum S. Meinradi in Augiensi cœnobio elevatæ reliquiæ essent, caput ejus et præcipuæ partes corporis ad Eremum magno honore relatæ sunt; ubi etiamnum asservantur, magnisque coruscant miraculis. Id 6 Octobris côntigit. Atque eodem die Martyrologium Germanicum: Item Elevatio sancti Eremitæ et Martyris Meinradi, quando caput ejus ac reliquiæ Augia ad Eremum deportatæ, ubi etiamnum in magna habentur veneratione. Natalis ejus agitur 21 Januarii. Adscriptus ad marginem est annus 1039.
Vita auctore anonymo,
ex veteribus MSS. edita a Christoph. Hartmanno.
S. Meinardi institutio, vita monastica, amor solitudinis.
Dicturus venerabilis viri Meginradi eremitæ et Martyris passionem et obitum, libet parumper reflectere stylum, atque quo tempore doctus, ubi, et unde, quo, vel cui traditus primum ad discendas litteras, sub quo Abbate monasticam vitam subierit servandam, qualiter etiam a fraterna acie singulare certaine eremi adierit, breviter prælibare. Regrediar ergo ad singula quæ proposui resolvenda plenius.
2 a Temporibus Caroli gloriosissimi Imperatoris Francorum, qui primus inter ipsos Cæsaris nomen accepit, prædictus vir in Alemania natus est, in pago, quem ex villa Sulichgeuve vocavit antiquitas.b Parentes vero ejus ex Alemannis fuerunt, morum nobilitate magis conspicui, quam divitis perituris. Qui cum eam attigissetc ætatem, qua aptari posset litterarum studiis, a patre ducitur ad insulam, quam veteresd veteresd Sindlochesaugiam vocabant, a nomine cujusdam Presbyteri, qui Sindloch appellatus, primo in ea habitacula monachorum construxit, et secum Pirminium cum sociis ad habitandum eo induxit, jussu Berchtoldi nobilissimi Alemannorum Ducis, temporibus Pippini Regis Francorum, suoque ex nomine nomen indidit insulæ. Huc ergo puer præfatus a patre ductus, commendatur viro per omnia honestissimo Erlebaldo monacho, qui etiam prædicto puerulo propagine carnalie affinis fuit. Is cum infantulum bonæ indolis conspiceret, gratanter nutriendum suscepit, studiose docuit, atque eo usque imbuendo produxit, utf sanctarum Scripturarum scientiam infudisset. Nam puer a primæva ætate jocos atque errores, quibus tenerior ætas implicari solet, vitavit; atque ad ea mentem occupavit suscipienda, quæ docuerat magister.
ab Erlebaldo:e
3 Cum autem vicesimum quintum ætatis annum attingeret, adg diaconatus officium, et non multum post ad presbyterii gradum, faciente eodem suo magistro, sublimatus est. Fuit autem tunc temporis, regnante Ludovico Cæsare, filio Caroli, in ipsa insula Abbas nomineh Hatto, vir valde in doctrina et operibus bonis morumque nobilitate fulgens, qui et Basileensis Ecclesiæ Præsul extitit. Quo actuosæ vitæ negotia respuente, atque ad contemplativae vitæ pulchritudinem se transferente, præfatus Erlebaldus cum licentia Ludovici Cæsaris electus ab omnibus, prædictae insulæ et Fratribus præficitur, atque in Abbatis officium substituitur. Qui statim hac potestate suscepta, jam sæpe dictum virum venerandum Meginradum suasit jugum suscipere, normamque monasticæ vitæ subire tenendam. Consensit ergo salubri consilio, et promissionem fecit, atque omni intentione studuit promissa servare, promptus semper ad obediendum, in jejunando strictus, in oratione assiduus, in misericordiæ operibus largus, et maxime humilitate substratus omnibus.
dein monachus, perquam religiosus: præficatur scholis:i
4 His dum polleret moribus a præfato Abbate destinatus ad i cellulam quamdam, ad jam dictum monasterium pertinentem, sitam juxta laçum k Turicinum, quem interfluit l Lindemacus fluvius, ut ibidem scholæ præcesset, et talentum, quo ipse ditatus erat, ad lucra Dominica in plurimos dispergeret. Aliquantulum temporis fluxerat, eo in his detento: quædam die sumpsit secum m scholasticos, quos nutrierat, et prædictum lacum transnavigans intravit eremum, quæ ipsius laci littori adjacet, et usque ad Alpes n Penninas tendit, atque ad villam Chama, causas piscationis, et ad loca eremi intuenda. Perveniunt itaque ad fluvium quemdam, qui in ipsa decurrit solitudine: ibique vir beatus ad piscandum occupat comites; ipse vero in consideratione solitudinis solus spatiabatur: accensus enim erat nimium amore solitariæ sedis. Qua consideratione, dum mentem diu pasceret, rediit ad socios, inventique eos non parva præda piscium oneratos, quos taliter affatur: Gratias largitori, qui nos suis misericorditer ditavit donis: Jam filii, si placet, redeundum est proprios invisere lares. Regrediuntur, o villamque deveniunt non longe a littore sitam.
suum illius incolendæ desiderium indical pix matronæ,
5 Ibi cujusdam matronæ hospitium intrantes paululum quieverunt, reficientes se cibo et potu. Vir autem Dei prædictam matronam cernens Dei timore plenam, et ad obsequendum hospitibus promptissimam, ardorem sui animi occultum ei apperuit, his verbis incipiens: Cara Christo femina, si velles audire, secretum cordis mei tibi manifestarem: sed antequam id agam, posco ut verba mea atque voluntatem occultes, quousque cernas, si possit opere complere, quod credo me devota mente concepisse. Habitatione hujus eremi ultra omnes divitias delector, cuperemque jam in ea collocare mansiunculam meam, ut familiarius possem precibus vacare, si quempiam
reperirem, qui necessaria corporis milihi ministrare ob Dei amorem vellet. Sed quia adhuc hoc solatio defraudor, posco interim occultari, quod cupio. Illa a Deo inspirata (ut credo) respondit: Secretum tuum nulli, te nolente revelabo: noveris autem, si in cepto persistere vis, me necessaria propter Dominum tibi ministraturam, et quantum possum tuo voto satisfacturam.
6 Ille promissis rependens gratias, repedavit ad cellam, unde digressus est, ibique jejuniis et orationibus continuis a Deo poposcit, ut quicquid de hoc negotio ei placuisset, in suo animo confirmare dignaretur. Tandem confortatus divina inspiratione, p reliquit cellam scholamque cui præerat, et revisit hospitam suam, explorare volens utrum in sua promissione persistere vellet, an non. Quam dum in præbendo sibi promisso solatio perdurasse sensisset, non longe ab ipsa villa, in qua eadem femina commanebat, in eremo sibi q habitaculum construxit: atque ibidem jejuniis et orationibus indefessus creatori servivit, necessaria præbente ei prædicta matrona, necnon et aliis religiosis viris.
a Anno Chr. 80S. natum habet Vita Germanica; qui erat annus imperii Caroli Magni 3, regni Francisci 37. Natus est Sulgoviæ, quæ oltin villa, nunc oppudum, vulgo Sulgen juxta Danubium, nì vita Germanica, et Iruschius tradunt, sed hic cum Crusio Sulgaw vocat.
b Pater Bertholdus Sulgoviæ Comes appellatur ab Hartmanno, et in vita German. traditurque plures suscepisse liberos. At Crusius, haud scimus quo auctore: quem parentes sui, cum diu liberis carerent, magnis prebis a Deo impetraverant; Deoque natum dedicaverant. Matris nomen litteris non est proditum.
c Quinquennis Anguam deductus traditur in V.t. Germ.
d Hartmannus: Insulæ inter utrumque Acronium et Venetum lacum sitæ; a Sindeslao Comite. aut Presbytero, qui primus inceluit, nominatio est. Sed maxime Pirminius Episcopus celebravit, condito in ea auspicis Caroli Martelli Francice militiæ et Palati Profecti, opibus et favore Berchtoldi et Nebni Alemanniæ Principum, nobili monasterium an. D. N. 724. Quod quidem brevi opulentia et potentia tantum prævaluit, ut prisca desita, Reichenaugio, sive Divitis insulæ repererit retinueritque apud posteros denominationem. Augiam etiam. Germanico vocabulo. et Majorem ad Rheni insulæ inferioris, aut alterius lacus, differentiam veteres scriptores dixerunt. De hoc nobilissimo cænobio plenius agetur ad vi an S. Pirmini 3 Novemb. ubi ostendemus venisse quidem cum Augiam sub annum 724, cum. regnum Francorum Martellus admunistraret; sed ad Pipini flegis tempora (quod hic dicitur) supervixisse. In ejus vita, qui hic Sindeslaus. Sinlax appellatur.
e In Vita Germ. dicitur Meginradi avunculus fuisse.
f Eadem vita tradit præter sacram Scripturam, libros sanctorum Patrum studiose solitum pervolvere, præcipue Joannis Casiani: et sua manu veteris ac novi testamenti libros omnes, præter Prophetas, conscripsisse, idque ex veteribus illius cænobii monumentis constare.
g Eadem Vita, ait prius monachum factum esse, hortante Erlebaldo, quam Diaconatum susciperet.
h Aliis etiam Heto dicitur, de ejus ad Constantinopolitanum Imper. legatione, sapientia et gratia apud Carolum Magnum, agit Monachus Sangallensis in ejusdem Caroli rebus gestis lib. 2.
i Hartmannus Bollingam vocat, atque fuisse non contennendum tum monasterium, dextro laci Tigurini margine, supra vicum Jonam. Vita Germanica cellam, et monasteriolum appellat; ac Bollingam, sive Oberbellingen fuisse, variis stabilit conjecturis: quod Bollingae regione Chamæ vici, et solitudinis, sita sit, quod prope flua: Lindemacus amnis; quod nusquam alibi ad dextram illius lacus oram vestigia monasterii cernantur; quod denique ea a majoribus ibidem vigeat accepta traditio. Crusius in ipso Augiensi cænobio ait fuisse monachorum pædagogum; at non probat. k Tigurum, medii ævi scriptoribus nonnullis (quod quidam homines eruditi magis probant) Turigum, vel Turegum, vulgo Zurich, nobilis Helvetiorum urbs, ab ingentem lacum sita.
l Aliis Limagus, vulgo Linnmat.
m Hartmannus unico comitatum discipulo, lacu trijecto, montis qui Ecelius, sive Etzel dicitur, speculatum esse cacumen tradit, ne ultra progrederetur, qui sese ex vicina addiderant rustici, per belluarum formidinem, quarum scatere aiebant silvam, prohibuisse. Vita Germanica ait cum pluribus lacum transmisisse, sed unicum assumpsisse quocum avia lustraret.
n Sic dictæ a Penno Deo, is in summino Pennino, qui deïnde Mons Jovis, colebatur.
o Hartmannus: Meginradus monte relicto, in proximum vicum Altendorf nominatum, Ecelii in radice. infra castrum Rapersvillæ veteris, D. Joannem nunc vocant ab ejusdem Divi sacello, eo tempore Comitum Rapersvillensum sede celebratum, apud piam viduam divertit. Consentit Vita Germanica, additique viduam illam divilem fuisse, orbamque liberis.
p Addit Hartmannus et Vita Germ. Erlebaldi Abbatis in id impetrasse gratiam et licentiam. Secessum hunc ait Hartmannus contigisse sub annum Christi 832.
q Ad usum quoque cellam mediocrem, et juxta sacellum, ædificari curavit pia vidua, quod nunc quoque S. MEGINRADI IN ECELIO SACELLUM servat nomen. Harman. et vita Germ.
Vita solitaria in Nigra silva.
Ibi dum per septem annos superni Regis militiam exegisset, multitudinem populi ad se venientis ferre non valens, mutavit locum, atque a prædicti laci littore quatuor millibus distantem a reperit planitiem inter montes accessu valde difficilem.b Ibi adjuvantibus viris religiosis, et maxime quadam Abbatissa,c Heilwiga nomine, necessaria voti sui construxitd habitacula, atque in eodem loco quod erat reliquum vitæ permansit, semetipsumque maximinis macerans jejuniis, et quantum humana fragilitas permisit, sine intermissione oravit. Quæ sibi a fidelibus viris et feminis mittebantur, cuncta ad se venientibus in eleemosynam erogavit.
8 Accidit autem inter hæc, ut quadam die, eo orante, tanta multitudo dæmonum circa illum undique diffunderetur, ut nec ipsam lucem diei, hisdem tenebrarum ministris obtenebrantibus, cernere poset. Qui cum eum minis terribilibus et horrore nimio fatigarent; in oratione prostratus, ut res poscebat, cum omni studio se pio Domino commendabat. Quod cum diu ageretur, cernit ab Oriente lucem; quam lucem secutus Angelus, ad ipsum, ubi in oratione jacebat in medio malignorum spirituum, pervenit, magna auctoritate agmini nefando præcepit, ut discederent, nihilque tentationis et terroris ei ultra inferre auderent. Discedentibus itaque hostibus prædictus eum Angelus amicabiliter consolatus, discessit: atque ad ipso die (ut vir venerabilis referebat) nil terroris ultra a malignis spiritibus sustinuit.
9 Accidit etiam postea, ut quidam Frater de prædicto monasterioe eum visitationis gratia adierit. Quem benigne suscipiens, cum sociis qui cum illo venerant, cuncta, quæ hospites decebant, quantum possibilitas permisit, benigne exlibuit. Cum vero jam tempus vespertinum venisset, et sidera splendentia suaderent somnos, refecerunt se dulcibus collationum colloquiis, atque post Completorium ierunt dormitum, in loco separato Frater qui advenerat, seorsum etiam ejus comites; nec non et ipse venerabilis vir in privata mansiuncula. Paullulum ergo reficiens corpusculum somno vir Dei surgit, atque assuetis incubat pervigil precibus. Prædictus etiam Frater, licet in stratof quiesceret, pene insomnem duxit noctem. Dum autem huc vel illuc curiose verteret oculos, cernit puerum in albis vestibus ab ipso oratorii loco progredientem, miræ pulchritudinis, ut ei visum est ætatis septem annorum, qui ingreditur ad virum ipsum Dei, et cum eo oranteg orabat, et diversa cum eo loquebatur. Cujus collocutionis licet prædictus Frater vocem audisset, sensum tamen ejusdem vocis non percipiebat. Qui etiam puer ipsi Fratri plene vigilanti astitit, atque de quibusdam monuit quæ omnino Frater ille sibi interdicta esse, ne in palam proferret, dicebat. Supprimo multa, brevitati studens quæ de eo miranda plurimorum narratio certa demonstrat. a Hic Hartmannus in quærendus novis sedibus comites illi addit hollinganos monachos, qui eum viserant; dumque hi in amne Silla piscantur, (quem Bruschius et Crusius Sylium vocant) devenisse cum ad planitiem, anne, qui dein Alba dictus, irriquam, ubi et scaturigo uberrimæ et limpidissimæ aquæ, quam Deiparæ Matris fontem modo nuncupant. At piscationem verisimilius est, ut hic in vita traditur, in primo secessu contigisse.b Asportasse secume veteri sua in Ecelio cella scribit Hartmannus et vita Germanica, ex Augiæ Annatibus, Negulam S. Benedicti, scripta Cassiani, Missale, librum homiliarum.c Hildegarda legendum monet Hartmannus, itaque habet vita Germanica. Et hanc aiunt Ludovici Germanici Regis filiam, Pii neptem fuisse, cui tum pater suus sanctimonialium cænobium, vulgo Frawenmunster dictum. ædificabat, SS. Felicis et Regule, veneratione celebre; quod et ample dotavit, ut ex diplomate patet dato xn Kal. Aug. anno Christo propitio xx regni Domini Illudevici Serenissimi Regis in Orientali Francia, Indict. I, in Regenespurg; quod Hartmannus recitat, sed non animadvertit annos Regis et Indictionem non congruere, annus Christi 860, erat Ludovici Germanici 20, secundo jam mense inchoatus. Indictio vero tum agebatur 8. Sed facile in numeris mendum. Hartmannus annum 20. Ludovici sumit pro Christi 861, qui dimidiatus ad annum 20, regni ejus pertinebat: sed et tum IX, erat indictio. A t infra dicemus, ambiguum esse unde Ludovici auspicandianni sint.d Cellam nimirum, et prope sacellum, quod ipse Virginis Matris nomine et titulo coluit. Hart. et vita Germ.e Augiæ nempe, quo multa ad spiritualem Fratrum institutionem scripsisse eum, ex Augiensibus annalibus constat. Ha Vita Germ. - f Eadem vita surrexisse hunc quoque de strato suo monachum scribit, et tacite progressum ad ostium usque sacelli.g Explicat id vita Germ. psalmos alternis recitasse.
Cædes S. Meinradi.
Cum ergo in ipsa eremo vicesimum sextum annum ageret, serviens Domino in jejuniis et abstinentia cunctarum mundalium rerum, contigit, eo inspirante qui serpentem intravit, et per os ejus protoplastos decepit et de paradiso ejecit, duos homines caussa eum occidendi cellam illius properare. Qui cum venissent ad a villam quamdam in Tigurini laci littore sitam, rogaverunt sibi monstrari, quæ pars pervia esset adeundi cellulam ejus. Quod cum eis monstratum esset, mature per noctem surgentes, aggressi sunt monstratum sibi iter, agitante, qui eos impleverat, teterrimo spiritu. Diu tamen erronei a recto tramite ducente ad ipsam cellam, dæmone tandem vexati quo volebant pervenerant, maxima jamb parte diei elapsa.
11 Ipse vero solitis orationibus incubans Missarum devote solennia libabat creatori. Prius autem quam in ipsam cellam maligni intrassent (quorum unus vocabatur Richardus, eratque genere Alemannus; alter vero Petrus, qui Rhetianorum natione procreatus est)c pulli, quos vir venerandus eodem in loco nutrierat, eos in proxima venire conspicientes, quasi a vulpe insequerentur, per eremum diffugerant, clamore insolito, et strepitu inaudito, silvam resultante Echo complentes, ita ut etiam ipsi latrones hac de re multum mirarentur et obstupescerent, atque ad prodigium hoc pertinere, propriæ mentis decernerent judicio.
12 Attamen a coepto non distracti, aggrediuntur capellam, in qua vir Dei, ut prædictum est, orationibus Dominum sibi placabat profusis, corpusque Dominicum ut præscius futurorum ad viaticum obitus sui, puro corde, ac devota mente susceperat. Jamque vir Dei, ut sensit adesse peremptores suos, non tamen se eis statim præsentavit; sed modicum adhuc differens clausum ostium ipsius capellæ non aperuit, ut aliquantisper in oratione adhuc demorari potuisset. Strenue ergo orationem complevit, capsasque singulas reliquiarum manu suscipièns et deosculans, commendabat agonem suum Domino et Sanctis, quorum reliquias complectebatur reverenter. Hoc qui advenerant maligni, per foramen quoddam parietis eum agentem inspiciebant. Jamque athleta fortis Deo confortante, pugnaturus egreditur, præsentiamque suam non negat occisoribus. Ac primum salutationis verba ad eos proferens, post intulit: O socii cur tam fero venistis? Quare non maturastis venire ad audiendum parvitatis meæ Missam, ut pro vobis communem Dominum deprecaret? Sed vel nunc intrate, poscituri placabilem nobis fore Dominum, et Sanetos ejus, ac postea revertimini ad me, ut quid donante Deo vobis benedictionis præbere valeam, impertiar pro ejus amore, sicque complete opus ad quod agendum venistis. Intrantes igitur oratorium, non ad id ad quod suadebantur, intenti; sed ad malum, ad quod venerant perpetrandum, continuo regrediuntur ad eum. Quibus vir Dei tunicam, et cucullam suam dedit, panem insuper ac potum addidit, dicens: Hæc de manibus meis percipite, postquam vero compleveritis, ad quod agendum venistis, potestis horum quæ adsunt, per vos tollere, quod cupitis.
Scio enim quod ad occidendum intrastis, sed unum a vobis posco beneficium, ut dum præsentis vitæ cursum in me terminaveritis, candelas quas inspicitis, quas etiam ad hoc ipsum formavi, unam ad caput meum ardentem, et aliam ad pedes ponite, et cito postea ab hoc loco discedite, ne a supervenientibus, qui me visitare solent, constringamini, poenas luituri sceleris vestri.
13 Confestim igitur Richardus prædictus, pollutis manibus beatum virum medium comprehendit, ac tenaciter maceratum jejuniis corpusculum brachiis strinxit, socioque minaciter jussit, ut Sanctum fuste percuteret. Qui cum diu eum feriendo circa latus et furas debilitasset, Sancto extendente palmas ad Dominum alter intulit dicens: O segnis, cur eum in caput non percutis ut plagam mortalem suscipiat? Quam si tu tardas inferre, ego citissime illaturus sum. Confestimque fuste apprehenso ictum librabat ind caput vehementissime. Hoc modo vir sanctus plagatus, semivivus in terram corruit; et illi continuo in eum irruentes guttur ejus suffocant manibus, quousque exhalasset spiritum. Egrediente autem jam anima, in ipso tractu novissimæ exspirationis, tantæ suavitatis odor progrediens, totum cellulæ locume compleverat, ac si omnium pigmentorum odoramenta ibi diffusa fragrarent.
a Vicum fuisse ait Vita Germanica. Endingen, vel Endigen dictum, ubi deinde oppâdum Happersvilla cum arce constructum.
b Hinc Trithenium refellas in Chronico Hirsaugiensi scribentem, atque ex eo Crusium, noctu in cella sua a duobus latronibus, magnam se pecuniam apud illum reperturos existimantibus, martyrizatum.
c Corvos duos fuisse habet Germanica Vita, qui infra latrones persecuti, al pulli gallinacei pottus intelligendi videntur, qui vulpem timere soliti. Hoc prodigium aliter exponit Crusius, sed plane improbabiliter: Antequam autem, inquit, interfectus esset, supervolarunt corvi; quos ille Sanctus suam cædem revelaturos esse dixit. Ipsi nil pensi habuere, quid secuturum esset; sed spe lucri occiderunt.
d Ex hoc emendandum quod in Breviario Constantiensi Lee. 6, dicitur, S. Meinradum sacrum caput obtulisse impio ferro præcidendum, fustibusque percutiendum.
e Totamque silvam, ut habet Vita Germ.
Sumptum de homicidis supplicium.
Postea vero nudavermnt eum veste qua erat indutus, et portantes posuerunt in lectum, quo vir Dei requiescere solebat. Nudo a supposueruntb filtrum, supponentes etiam et quædam fragmenta, atque, ut vivens vir Dei rogaverat, candelas sumpserunt, unam ponentes ad caput; cum alia currebant ad ipsam capellam, lumen inde allaturi, quod in eodem oratorio jugiter ardebat. Repedantes vero ad corpusculum defuncti, invenerunt clare ardentem, quam posuerant candelam extinctam. Tantus autem eos continuo invasit timor, ut nihil contingere de rebus ad altaris officia pertinentibus auderent. Vestes ac stramenta quædam lectuli ejus sumentes, festine repedabant, unde digressi sunt.
13 Eis autem inde fugientibus, corvi, qui mori solito ad famulum Dei viventem venire consueverant, ac præbendam de manibus ejus suscipere, quasi vindicare cupientes extinctum, sequebantur latrones vocibusque grandisonis replebant silvas, et quam proxime poterant capitibus eorum advolantes, prodebant perpetratum nefas. Non multum post ipse malignic comprehensi sunt, et quod occulte perpetraverant, patefactum est scelus, nolente Deo differri peccati pœnam, quam meruerant in occisione servi Dei. Etenim Judicibus et populo Christiano sub Comite Adalberto eos ad hoc decernentibus, vivi incensi sunt.
16 Candela autem quam ad caput viri Dei posuerant, et quæ cœlitus accensa est, ardebat usque ad stramenta, quæ superposita fuerant defuncto corpusculo. Quorum etiam partem ipse ignis invasit, et pervenit usque ad membra defuncti. Quæ dum attigisset, sicut divinitus accensus fuerat, ita etiam Dei nutu extinctus est. Illico autem diffamatur de morte ejus. Qua comperta, venerabilis Abbasd Waltherus, et Fratres sub ipso degentes, corpus viri Dei ex ipsa eremo auferentes, atque ad monasterium Augiam deferentes,e ibi digno sepelierunt honore. Passus est autem sanctus Martyr duodecimo Kalend. Februarii an. ab Incarnatione Domini octingentesimo sexagesimo tertio, regnante Ludovico Rege in Orientalibus Francis,f anno vicesimo octavo regni ejus. a Superposuerunt legendum videlur, itaque exponit Vita Germanica.b Linteum, et villosæ vestis aliquid, habet eadem Vita.c Operæ pretium este Germanica vita; qua ratione comprehensi fuerint, exponere. Cum scelere perpetratoe silva, persequentibus corvis, sese nefarii homines proripuissent, venissentque in Wolravu vicum, faber lignarius, cujus prolem uname sacro sonte S. Meinradus susceperat, quique ipsi tugurium et xediculam suis manibus fabriearat, corvos agnovit et flagitii quidpiam ab hominibus, quos ita illi exagitarent, commissum suspiratus; fratrem rogat, ut quo ii evadant speculetur: ipse ad Meinradi cellam celeriter evolat, reclente cuncta se habeant exploraturus. Vix subierat silvam, cum suavissimum percipit odorem. Cellam ingressus, Sanctum trucidatum videt, atque accensos utrinque cereos. Tum vero celerrime domum recurrit, et conjugem aliosque honestos ex eodem vico homines mitili, qui funeri adsint. IIi reperere a candelis quæ ad Martyris corpus arserant, ad imum absumptis, proserpsisse ignem, et vestis partem, qua id tectum erat, corripuisse, ast ultro deinde extinctum. Sequitur interea faber fratrem ac latrones, via Tigurina, qua abiisse eos dedicerat. Postridie tandem in vico juxta Tigurum fratrem ac homicidas illos inventi in laberna meritoria, corvos itidem immani crocitatione ingerentes suum impiis scelus, per fenestras involantes, cibum potumque ex eorum excutientes manibus, atque unguibus et rostris vultus eorum impetentes. Loco etiamnum Ad corvos nonen est. Fabro deferente, conjecti in vincula sunt, flagitique seriem omnem confessi, Comitis Adelberti Judicis, ac totius populi sententia, rotis primum alligati, cum tibiæ iis ac brachia contracta essent, cum ipsis rotis cremati sunt, ipsique in profluentem abjecti cineres, ne quid impiorum hominum istorum illic superesset. Nec ipsi a tribunali corvi abiere, donec peractum supplicium fuit. Ex his corrigas quæ scribit Martinus Crusius Annal. Suevicor. lib. 2, parte 2. Sedentibus postea Tiguri ante cauponam; alter eorum, visis supervolantibus corvis. En Meinradi, exclamat ridens, corvi. Quo a prætereunte quodam audito, Magistratuique indicato etc.d Waltherium nominat Vita Germ. Valtherium Hartmannus.e At cum ex Eremi cella, ad eum quem principio incoluit Ecclie locum corpus sacrum produxissent Augienses, quocumque conatu adhibito, qua vehebatur, rhedam situ dimovere nequivere. Itaque facto consilio intestina inbi conidere, et postea facultas facta est ultra procedendi etc.f Si a morte Ludovici Pii numerentur Ludovici Regis anni, Christi 863, non nisi 23 crat, et sic forte scriptum: sin ex quo Rex nominatus est. id Auctor Vitre Ludovici contigisse scribit anno 817. At forte ab anno 837, quo distribuisse filiis regna traditur Ludovicus Pius, sumitur calculus; et 863, accipiendus veteri Gallico more, ut ejus postrema pars a Kalendis Januarii ad Pascha, jam ad annum 864, censeatur pertinere: sique existet vigesimus oclavus Germanici annus.
✠
Izvornik: Acta Sanctorum. Ianuarius, tomus II, Pariz: Victor Palmé, 1863. Prvi cjeloviti prijevod na hrvatski, objavljen 22. studenoga 2026. Prijevod i uređivanje: Tim Kršćanska stvarnost.