Preskoči na sadržaj
Kršćanska Stvarnost

✠

Acta Sanctorum · Svezak II · Svezak II

Naknadni dodaci uz 13. siječnja

ADDENDA AD DIEM XIII JANUARII, Quæ serius, excuso jam tomo utroque cum appendice, allata. DE S. LENOGISILO SIVE LONEGISILO PRESBYTERO APUD CENOMANOS IN GALLIA

Sadržaj (4)
  1. Vita auctore anonymo,
  2. Prologus auctoris.
  3. Agnefletis pudicitia, miraculo defensa.
  4. Agnefletis et Lenogisili obitus.

Dudum circa S. Lonegisili nomen, locumque habitationis et ætatem hallucinati; ex Vita, sero licet adepta, certiora explicamus. In Martyrologiis, Coloniensi, excuso an. 1490. Lubecensi 1475. Swollensi, Florario, aliisque MSS. quamplurimis, consignatur ejus natalis XIII Januarii his verbis: Ipso die S. Longisi Confessoris. MS. Alebergense Longinum vocat. Petrus de Natalibus lib. II, cap. 130, ita scribit: Longisius Confessor; cujus festum agitur Idibus Januarii. Galli S. Longis vocant. reliquiæ an Vergiaci?

2 Philippus Ferrarius in generali Catalogo SS. eodem die ita scribit: In territorio Æduensi S. Leogisoli Abbatis Vergiaci. Hunc secutus Saussaius in Supplemento Martyrologii Gallicani, In territorio Æduensi, inquit, S. Leogisoli Abbatis, cujus hodie est clara et sancta recordatio in cænobio Vergiacensi ejusdem diœcesis. De Vergiaci situ et monasterio isthic constructo, prolixe actum hoc ipso die, cum de S. Viventii translatione. Citat Ferrarius Kalendarium Ecclesiæ Augustodunensis, et monumenta cænobii Vergiacensis: in quibus non reperit, quid scribit, Vergiaci Abbatem fuisse; cum seculis aliquot antequam Vergiacense cænobium construeretur, apud Cenomanos, vico Buxido, sive Busciaco, qui Renato Benedicto Busi dicitur, vulgo S. Longis, in Decanatu Sagonensi, decesserit. Suspicati sumus aliquando, cum hæc a Ferrario scripta legeremus; aliunde Vergiacum allatas S. Lenogisili reliquias, et Nortmannis fortasse Galliam populantibus: nam cum S. Viventii pignoribus, alia quoque multa Sanctorum corpora Vergiacum deportata narrantur in ejus Vita. xias; Vita, alibi mentio:

3 Vitam S. Lenogisili consecuti sumus benevolentia religiosissimi viri Joannis de S. Martino de venerabili congregatione Foliensi, descriptam ex archivis Regalis Ecclesiæ collegiatæ S. Petri de Curia, Cenomanis. Ex ca constat sub Clotario II, construxisse Cellam, aut monasteriolum, in diœcesi Cenomanensi. Unde conjici potest ad Dagoberti Regis, ejusve filii Clodovæi II regnum, vitam produxisse, cum S. Hadoindus, quo annuente id monasteriolum cæpit ædificare, sederit ultimis solum temporibus Clotarii, et ad prima Clodovæi ejus nepotis tempora pervenerit. alibi mentio:

4 Mentio fit S. Lenogisili (qui isthic Lonegisilus appellatur) in Vita S. Hadoindi in Appendice ad XXJanuarii, cap. 2, nu. 7, his verbis: Benedicti siquidem Domni Haduindi tempore venit quidam vir sanctus, Domino ducente, sub habitu monastico, nomine Lonegisilus, quærendo loca ubi aliquam cellulam ad lucrandas animas facere posset. Audiens autem famam prædicti Haduindi venit ad eum, deprecans ut vicum suum Cenomanicum, nomine Buxidum, situm videlicet in pago Cenomannico, in Sagonense etc. Quæ in alia S. Haduindi Vita, (quam beneficio ejusdem Joannis a S. Martino, e MSS. Ecclesiæ S. Juliani Cenomanensis accepimus, sed serius quam ut inseri posset, aut ex ea prior illustrari, excusis jam secundi tomi indicibus, in illa, inquam, Vita, quæ ex priore illa aliquanto elegantius concinnata est, ita efferuntur quæ de S. Lenogisilo supra narrata: Ejus quoque Divi Haduindi tempore venit in Cenomanensem diœcesim vir quidam Lenogesilus, religioso indutus habitu, natione Germanus, solum natale relinquens, suosque parentes, divites ac nobiles, sed gentilem degentes vitam, contemnens; a Christianis quærens in fide institui, locaque secretiora, ubi aliquam cellulam ad lucrandas Christo animas ædificare posset. Qui volitantem undique Divi Haduindi famam audiens, illum accessit: quem unice deprecatur, ut illi quemdam vicum Canonicum, cui nomen Buxidum, seu Busiacum donaret, in cellulam ac contemplationis locum extruendum. Cujus petitioni libentissime acquievit beatus Antistes, eumque jam Christiana fide imbutum et confirmatum, Sacerdotem ordinavit, prædictumque vicum cum omnibus sibi pertinentibus et adjacentibus contulit; ea tamen conditione, ut Cenomanicæ matri Ecclesiæ subjaceret, censumque illi persolveret annuum, ad lumen scilicet sanctæ Ecclesiæ de cera libras quatuor, de oleo libras duas, et duos trientes, et ad opus Episcopi cambucam unam, et pellitiam unam, et ad opus Canonicorum duo modia vini, ad caritatem faciendam. Ad construendum autem illud monasterium in honorem S. Petri, prædictum Lonogesilum Abbatem multum juvit B. Haduindus et Clotharius Francorum Rex, compluresque nobiles ac divites, qui locum illum devotionis ergo frequenter adibant. census ei im- positus:

5 Hæc ibi. Verum neque in altera S. Hadoindi Vita dicitur ipse Lenogisilum sacerdotio initiasse, neque in ipsius Lenogisili, sed Episcopus Arvernensis. Meminit et Renatus Benedictus S. Lenogisili (quem Lourgesilum appellat) in Vita Gallica S. Hardoini XXX Augusti, qui est Hadoindus. Strenue, inquit, ac sollicite ad novorum monasteriorum ædificationem incubuit, quorum unum, Lourgesilo monacho Germano gratificaturus, in vico Busiaco condidit.

Vita auctore anonymo,

Ex MSS. Ecclesiæ S. Petri de Curia.

Prologus auctoris.

Egregia est Doctoris gentium sententia qua dicitur: Heb. u. Sancti per fidem vicerunt regna, operati sunt justitiam, adepti sunt repromissiones: fide quippe David inimicitias Saulis evasit, et ab Israel opprobrium, occiso ille spurio, typicus idem manu fortis avertit. Fide grandævus Abraham, post mysticam arietis immolationem, obediendo Deo exivit a propria terra et propria cognatione, et venit in eum qui sibi parabatur locum: ibi Christo ducente exulatus, cum Dei gratia comitante feliciter conversatur. Ecce hæc sunt in quibus Abraham filii ipsius imitari desiderant, applaudentes voci Apostolicæ qua dicitur: Ergo vos semen Abrahæ estis, secundum promissionem hæredes. Viri ergo sancti, qui quodammodo violentia non, sed voluntate et studio sanctitatem assecuti sunt, præveniente se gratia Dei, omnibus exterioribus abrenuntiando, nuditatem et indigentiam cum paupere Christo amplectendo, orationibus, vigiliis, ac jejuniis insistendo, in corpore suo de invisibili hoste triumphant. Relinquunt propriam terram, quia corpora sua ut Christum lucrifaciant, abnegant: cognationem quoque postponunt, quia carnalia desideria, quæ carni cognata sunt, quoniam ex ea procreantur, mentis celsitudinem premunt. De quorum collegio sanctam conversationem B. Lenogisili præ oculis habentes, pro viribus tentabimus de ejus meritis pauca, quæ nobis comperta sunt, audientium pandere devotioni. Et si ad hoc graviter non assurgimus, credimus tamen ad vota eum succurrere, qui quondam de se fabulantibus in via adfuit, et ipse erit nobis qui et auctor præmiorum.

Lonegisili patria, baptismus, sacerdotium.

Ea tempestate quando a Clotarius Rex genti Francorum principabatur, vir venerabilis Confessor Christi Lenogisilus in Alammannorum regione exoritur, parentibus licet quidem paganis, nobilitate tamen sanguinis bene idoneus. Sed, quia scriptum legimus, dicente Domino ad Moysen: Miserebor, cui misertus ero, et misericordiam præstabo, cui miserebor; parentibus ejus in cæcitate idolorum durantibus huic puerulo tantam gratiam attribuit, ut mox in ætate puerili Deum vivum et verum ubique regnantem in telligeret et adoraret. Fidei denique fundamentum ponens animus, ad altiora tendebat, undam baptismatis expetens. Porro genitores ejus cum viderent eum idololatriam dæmonum fugientem, et ritum simulacrorum contemnentem, tamquam cœli Dominum non cognoscentes, hujus conversationem pueri valde spreverunt.

3 Puer autem non solum in vanitate diabolica non eis favebat: sed hæreditatem quæ sibi jure propinquitatis competebat, non adeo curabat, ut ob amorem ejus videretur ab æterna possessione extorris. Sed cum diu hujuscemodi parentes stimulantur anxietatibus, tandem infans propositum animi sui non celavit: sed coram Domino suo, qui creavit cœlum et terram, mare et omnia quæ in eis sunt, hæreditatem in cœlis se habere monstravit. Cumque sibi datum tempus crederet, quod voluntatis suæ posset implere directionem, post lacrymas et orationes exit, relinquit natale solum, domum, propriamque cognationem, adimplens opere, quod post, hæc lectio probaret: Si quis, inquit, venit ad me, et non odit patrem, et matrem, aut fratres, aut sorores, adhuc autem et animam suam, non potest meus esse discipulus.

4 Præfatus itaque puer totum se dispositioni fidei committens, viam incognitam accipiens, peregre profectus est inb Aquitaniæ Provinciam. Deveniensque ad civitatem Arvernicam, moratus est in ea aliquod tempus absque fonte baptismi. Sed desiderio sanctæ conversationis, quo et famosus illec Cornelius antequam baptismi gratiam perciperet, æstuabat, orationibus, jejuniis, ac vigiliis serviens Domino die ac nocte. Cujus cum devotionem morumque gravitatem quidam ex oppido illo deprehenderent, scirent vero advenam; sciscitabantur ab eo unde, vel quare ad hanc civitatem divertisset. Isque virorum sollicitatione comperta omnem suæ peregrinationis ordinem denudans, ait ad eos: Cognovi quem in cœlis adoratis, ideirco paganis relictis parentibus huc advectus sum, quærens quonam modo ad salutem animæ pertingere possim. Auditoque hoc verbo gratias agentes Deo, magnificabant gratiam ejus, qui omnes vult salvos fieri et ad agnitionem veritatis venire. Non multo post Catholica fide instructus, et baptismatis unctione signatus, viriliter se agebat, et ut litteris erudiretur operam dabat. Assequutus autem litterarum scientiam, multo amplius in mandatis Domini diu noctuque exercebatur; adeo ut non pauci ejus exemplo vanam seculi cogerentur vitam respuere, cœlestibus vero ardentius inhærere. Fama igitur viri Dei Episcopus ejus civitatis audita, eum populo favente ad sacerdotalem gradum promovit.

a Ilic est Clotarius II, qui an. 384, Chilperico patri quadrimestris successit, obiit 628.
b Est enim civilas Arvernorum in Provincia Aquitanica prima.
c De S. Cornelio Centurione agemus 2 Febru.

Reliquiæ divinitus obtentæ.

Qui suscepti officii donum vita decoravit et actu, ac zelo domus Domini accensus vita malorum fovere nescivit. Unde accidit ut quamplurimos a via rectitudinis defluere cernens, et paleam super triticum exuperare, ut ad alia spe salvationis loca secederet conatus est. Veniens autem ad Cenomanicæ diæcesis confinia, in pago a Sagamnensi hospitalabatur in villula, quæb Busciacus dicitur, in qua erat domus Orationis non parva. Quo dum moraretur, quia non potest non lucere lucerna super candelabrum posita, multitudinem miserorum diversis infirmitatibus vexatam manuum impositione servabat. Cognoscentes denique incolæ loci hujus veri Dei ad se ingressum, et quia ex Deo est, postulaverunt ab eo ut secum dignaretur morari; ipsi enim sufficientia quarumque rerum præberent solatia. Vir Domini videns amorem eorum erga se, pariterque devotionem in Christo, votis illorum satisfecit.

6 Quadam igitur nocte de more suo oratorium ingressus, ut Matutinarum solemnia perageret, pavore subito turbatus est. Quam ob caussam cognovit olim locum illum publicis conventionibus dicatum, qui diversis Sanctorum reliquiis fuerit adornatus. Sentiens cultum earum ob negligentiam deperiisse, convocans concives, in quorum prædio commanebat, intimavit desiderii sui esse Romam causas orationis petere, postulans in eo itinere eorum vota se comitari. Progressus tandem ad loca beatorum asilorum devotus orator accessit. Ibi siquidem coram Domino anxietatem cordis sui ingeminans, Sedis illius diutius flagitabat Antistitem, ut mereretur exoptatum munus pignorum ab eo accipere. Multo certe labore pro hujuscemodi negotio fatigatus, cum jam pœne desperaret, ecce pridie quam reverti decerneret, ipsius noctis medio astitit ei Angelus Domini, cui et dixit: Lenogisile, quid inter curas æstuas, quidve dejiceris? Accingere igitur et clam accedens ad aram B. Petri, quod inveneris tecum defer. Continuo a visione surgens exequitur quod sibi fuerat jussum, invenitque dentem Apostolorum Principis altari suo superpositum. Quem assumens, comitem reversionis suæ habuit, et lætitia multa refectus ad propria remeavit. Quod ubi compererunt cives loci hujus, reditum scilicet viri Dei, admodum gratulati sunt, et quibus desperationis præbuit metum, reddidit præ sentiæ gaudium; ut quem sine spe vivendi amiserant, post multam tristitiam meruissent recipere. Tanto denique amore in medio eorum habitabat, ut unusquisque de facultatibus suis ei ministraret. Hoc vero contubernio fultus, cellulam locavit, quæ vocatur Busciacus; statuens animo post hæc nullam in partem aliam divertendum, sed ibi humanarum rerum perfunctionem suam præstolari.

a Is in S. Hadoindi Vita Sagonensis dicitur, vulgo Sonnois.
b Buxidus in S. Hadoindi Vita appellatur, Renato Benedicto Busi.

Agnefletis pudicitia, miraculo defensa.

Interea suppetit res non modica, meritum beati viri commendans. Erat namque virgo quædam, Agnefletis nomine: quam cum pater et mater jam nubilem matrimonio sociare vellent, præventa ab eo, qui verus est sponsus, spurcitias carnis calcare se dicens, quamdam in silvam furtim recessit. Hic cum secum anxia, quid agat, quove divertatur, sedulo revolvit, rediit ei in mente memoria Sacerdotis Christi Lenogisili, cujus fama jam ad eam pervenerat. Hunc se votis omnibus desiderare, hunc se invenire gestiens, dum sic sola æstuat; ecce pastor gregum patris sui advenit: quem illa de arbore, quo se abdiderat, intuens, vocato eo dixit: Obsecro te, sumens laborem festina ad virum Dei, quem ego novi, audita fama ejus, in multis industrium, postulans eum ut non tædeat videre me famulam sibi devotam. Servo autemrenuente, adjecit illa, et ait: Vade, plane non fraudabo te mercede tua, vitulum de grege patris tibi dabo. Quod ut audivit, acquiescens pervenit ad hominem Dei narravitque omnia quæ gesta sunt. Homo Dei statim surgens ab eo loco, venit ad condictam sibi stationem Virginis. Exercitatus, inquiens, venio ad te: nunc indica mihi quamobrem me vocasti. Illa vero ordinem rei gestæ exeruit, dicens: A parentibus ad copulam maritalem cogor, sed sponsalia jura animum meum non capiunt. Volo quippe theristris politis, et ornamentis capitis pretiosis renuntiare, sacroque velamine tamquam in viduitate indui. Hæc miles Christi audiens, futuras minas Procerum parvipendens, transduxit eam ad cellulam suam, ac sacro velamine Domino consecravit: quod usque ad finem dierum suorum custodiens, cum Dei homine strenue Domino militavit.

8 Sed quia quæ in lucrum partibus Christi veniunt, diabolus evertere conatur; non defuerunt ei ministri mortis, per quos astutias veteres excitaret. Namque præfatus vir Dei, Virgoque sancta, non magis ore quam et corde casta, cum pariter Dei cultibus occupantur; homo ille qui sacram Virginem sibi sociari crediderat, Principis Clotarii auribus hanc accusationem ingessit, quod videlicet accola quidam, nomine Lenogisilus, artibus magicis sponsam debitam ad sese vinxisset. Modo, ait, legitima conjugia violantes inter se invicem nefandis studiis commiscentur. At Rex verba hujusmodi non ferens, virum cum Virgine ad palatium deduci fecit. Ventum est ad sedem Principis, et contigit ut Rex caussa venationis abesset: (hæc autem hyemis tempore gerebantur) vir ergo Domini multo fatigatus frigore, dixit ad ancillam Christi: Accelera, et sicubi potes investiga ignem, et veniens affer unde frigus temperemus. Direxit illa iter ad clibanum ubi coquebatur panis Regius, et dixit cuidam de pistoribus: Da mihi paullulum ignis. Ille quasi alludens, ait: Præbe tu linteolum, quo amicta es, faciam quæ postulas. Mox illa porrigente palliolum, pistor sumens de carbonibus quantum sibi sufficere indicavit, misit ante sinum ejus in quo illa paraverat: stringensque Virgo Domini utraque manu linteum, gradiens tamquam grana cujuslibet seminis ferret, ad hominem Dei festina pervenit: propositoque igne pedibus suis Confessor Christi frigoris violentiam caloris fomento vacuavit. Posthæc ancilla Domini comitante fide, ut attulerat, ita et revexit carbones ad locum, unde eos ceperat; rei hujus stuporem mirantibus cunctis qui aderant: vident opus mirabile, nec tamen ardorem ignis in aliquo deficientem.

9 Quid multa? Revertente Rege a venatione, nuntiatur ei quam inauditam et contra naturam veritatis rem manifeste Dominus fleri voluit, ad testimonium eorum, qui in cordis simplicitate gradiebantur. Igitur cum talia Rex comperisset, indagine veritatis patefacta, qui reatus obtentu tamquam damnandi adducti fuerant, innotuit omnium auribus, quia hi sunt qui toto desiderio terrenas illecebras conculcantes, conversationem in cœlestibus habent: ad quorum meritum insinuandum ignea virtus linteum incombustum servavit. Conversus Rex, adorans virum Dei ait: Nesciens quidem feci quod pateris, aliorum detrectationibus auditum præbens; verumtamen admodum me pœnitet, quod hac suspicione, quæ Deo tuo te protegente evanuit, gravem tibi veniendi ad nos laborem imposui. Accipere ergo dignare nostro munere de facultatibus rerum, ut quietudinem vitæ stipendiariis usibus affluentibus serves. Audiens vir Domini tantam sarcinam a se rejicit, dicens: Semel renuntiavi seculo, diutius... mundi onerari non posum, quia hæc sunt quæ ad interitum amantem semper trahunt. Hoc unum peto, ut quia Celsitudo vestra mihi condescendere dignatur, cellula, quam bonorum hominum oblationibus contuli, te habeat defensorem. Rex autem libenter quæ sibi sacer suggerit accepit, atque pro munere vovit se in annis singulis argenti libras decem stipendiis ejus donaturum. Unde homo Dei quæque loco necessaria erant præparavit. Post hæc beneficiis Domini laudes rependens, reversus est in locum suum. ut cellam suam is pro- tegat, petil,

Agnefletis et Lenogisili obitus.

Interea accidit, ut filius Clotarii Regis, nomine Dagobertus, vir Ecclesiasticæ dignitatis cultor, febre correptus lectulo decumberet. Multis medicis super eum axiantibus, et nihil proficientibus, de vita ejus desperatum est: quippe totius corporis vegetatione privatus, diutino languore vexabatur. Recordatus Rex devotionem famuli Dei, mittit ei calicem et patenam argenti opere factam, ut orationibus suis sibi redderet filium suum incolumem. Jam pene medium itineris, qui hæc ferebat, attigerat, et ecce languidus a febrium miserabili fatigatione laxatur.

11 His itaque gestis cum pia salutis nostra omni-potentia ancillæ suae laboribus requiem dare voluit, multo in sancta religione temporum cursu transmisso, Verno vico publico vitæ fecit excessum. Cujus cum obitum vir Dei comperisset, sine mora cum apparatu funeris ad locum venit, corpus ejus ad cellulam suam volens provehere, ut ibi venerabiliter sepulturam caperet. Cepto jam itinere, venientes ad villam, cui nomen est Mamertium, ut possibilitatem sui resumerent, dimisso feretro paullulum substiterunt. Inde surgentes ut iter suum percurrerent, nequaquam ab eo loco corpus amovere potuerunt. Sacerdos Domini contra votum suum agi videns, modicum concitato spiritu dixit: Si hinc te asportare nequeo, dimittam in via ista insepultam. Dubius, ut quid hæc acciderint, et qui illa nocte in eodem loco corpus venerandum custodirent, ipse monasterium repetens, pervigil in nocturnis precibus orabat, ut juxta votum Deus ei ei concederet. Mane facto iterum viam carpit, et cum pervenisset ad locum, sine ulla dilatione sumpto feretro cum comitibus suis regreditur ad monasterium, sepelieruntque eam in basilica, cujus anima occursu beatorum spirituum migravit ad Christum.

12 Post hæc Deitatis cultor Lenogisilus in gratia Dei solidatus, multo tempore studiis bonorum operum in stadio vitæ hujus perseveravit. Plenus itaque dierum et sancto senio confectus languorem incurrit corpusculi. Jamque deficientibus membris anima benedocta adjutori et visitatori suo gratias in labore sedulo referebat, sique carnis vinculo absolutus est spiritus ejus, et cujus desiderio æstuavit in terris, meruit eum feliciter videre in cœlis; et qui patriæ suæ et cognationi propinquorum renuntiare studuit, ut fidem Christi Domini contingeret, ab eo nunc excelsus factus, regnum nullo fine caducum in superna Hierusalem per bonam militiam consequutus est. Sepultum est autem corpus beati viri in basilica, quam ipse sumptibus religiosorum hominum construxerat in præfata cellula. Ubi si quis de nobis petitor advenerit, orationibus ejus peccatorum optatam percipiet remissionem, per eum qui glorificat Sanctos suos Dominus noster Jesus Christus; cui laus et gratiarum actio, virtus et potestas, in secula seculorum. Amen.

✠

Izvornik: Acta Sanctorum. Ianuarius, tomus II, Pariz: Victor Palmé, 1863. Prvi cjeloviti prijevod na hrvatski, objavljen 22. studenoga 2026. Prijevod i uređivanje: Tim Kršćanska stvarnost.

Svezak II Kalendar godine