Preskoči na sadržaj
Kršćanska Stvarnost

✠

Acta Sanctorum · Svezak I · 9. siječnja

O sv. Hadrijanu, opatu u Engleskoj

DE S. ADRIANO ABBATE, IN ANGLIA

Sadržaj (2)
  1. Alia vita
  2. Ex legenda SS. Joan. Capgravii.

Adrianum Abbatem, non minori Christianæ humilitatis quam Apostolici zeli laude illustrem, venerantur IX Januarii Ecclesiæ Anglicanæ: de quo præter Martyrologium Anglicanum, Galesinius, Molanus et Carthusiani Colon. in Addit. ad Usuardum: In Cantia Adriani Abbatis et Confessoris. Ejusdem meminit Ferrarius in generali catalogo Sanctorum, Martyrolog. Germanicum, Ghinius, Wion, Menardus, Tritthemius lib. 3, de viris illust. cap. 115. Fusius Harpsfeldius sec. 7, cap. 9, qui anno 708, mortuum scribit, Wion anno 707.

2 Illius geminam huc vîtam damus, alteram ex Beda lib. 4, hist. Anglic. cap. 1 et 2, ex Joanne Capgravio alteram, cujus pars prior ex Beda est adumbrata. ex ven. Beda, lib. 4.

Anno DCLXV a Deusdedit sextus Ecclesiæb Dorovernensis Episcopus obiit pridie Iduum Juliarum. Sed etc Erconbert Rex Cantuariorum eodem mense ac die defunctus, Ecgberto filio sedem regni reliquit, quam ille susceptam per novem annos tenuit. Tunc cessante non pauco tempore Episcopatu, missus est Romam ab ipso simul et a Rege Nordamhumbrorumd Oswie Wighart Presbyter, vir in Ecclesiasticis disciplinis doctissimus, de genere Anglorum, petentibus, Ecclesiæ Anglorum Episcopum ordinari; missis pariter Apostolico Papæ donariis, et aureis atque argenteis vasis non paucis. Qui ubi Romam pervenit, (cui Sedi Apostolicæ tempore illof Vitalianus præerat,) postquam itineris sui caussam præfato Papæ Apostolico patefecit, non multo post et ipse, et omnes pene qui cum eo advenerant socii, pestilentia superveniente deleti sunt.

2 At Apostolicus Papa habito de his consilio, quæsivit sedulus quem Ecclesiis Anglorum Archiepiscopum mitteret. Erat autem in monasterio Niridano, quod est non longe a Neapoli Campaniæ, Abbas Adrianus, vir natione Afer, sacris litteris diligenter imbutus, monasterialibus simul et Ecclesiasticis disciplinis institutus, Græcæ pariter et Latinæ linguae peritissimus. Hunc ad se accitum Papa jussit, Episcopatu accepto, in Britanniam venire. Qui indignum se tanto gradu respondens, ostendere posse se dixit alium, cujus magis ad suscipiendum Episcopatum et eruditio conveniret et ætas. Cumque monachum quemdam de vicino Virginum monasterio, nomine Andream, Pontifici offerret; hic ab omnibus, qui eum novere, dignus Episcopatu judicatus est. Verum pondus corporeæ infirmitatis, ne Episcopus fieri posset, obstitit.

3 Et rursum Adrianus ad suscipiendum Episcopatum actus est: qui petiit inducias, si forte alium, qui Episcopus ordinaretur, ex tempore posset invenire. Erat ipso tempore Romae monachus Adriano notus, nomineg Theodorus, natus ex Tharso Ciliciæ, vir et seculari et divina litteratura, Græce et Latine instructus, probus moribus, et ætate venerandus, id est, annos habens ætatis 66. Hunc offerens Adrianus Pontifici, ut Episcopus ordinaretur, obtinuit; his tamen conditionibus interpositis, ut ipse eum perduceret in Britanniam, eo quod jam bis partes Galliarum diversis ex caussis adiisset; et ob id majorem hujus itineris peragendi notitiam haberet, sufficiensque esset in possessione hominum propriorum: et ut ei doctrinæ cooperator existens diligenter attenderet, ne quid ille contrarium veritati fidei, Græcorum more, in Ecclesiam, cui præesset, introduceret. Qui Subdiaconus ordinatus quatuor expectavit menses, donec illi coma cresceret, quo in coronam tonderi posset: habuerat enim tonsuram more Orientaliumh S. Pauli Apostoli. Qui ordinatus est a Vitaliano Papa anno Dominicæ incarnationis DCLXVIII, sub die VII Kal. Aprilium, i Dominica.

4 Et ita una cum Adriano vi Kalendas Junias in Britanniam missus est. Qui cum pariter per mare ad Massiliam, et deinde per terram Arelaten pervenissent, et tradidissent k Joanni Archiepiscopo civitatis illius scripta commendatitia Vitaliani Pontificis; retenti sunt ab eo, quousque l Ebroinus Major domus regiæ copiam pergendi quoquo vellent tribuit eis. Qua accepta Theodorus profectus est ad m Agilbertum Parisiorum Episcopum, et ab eo benigne susceptus, et multo tempore habitus est. Adrianus vero perrexit primum ad n Emme Senonum, et postea ad o Faronem Meldorum Episcopos, et bene cum eis diutius fuit. Coegerat enim eos imminens hyems, ut ubicum que potuissent, quieti manerent.

5 Quod cum nuntii certi narrassent Regi Ecgeberto, adesse scilicet Episcopum, quem petierant a Romano Antistite, in regno Francorum; misit illo continuo Redfridum Præfectum suum ad adducendum eum. Quo cum pervenisset, assumpsit Theodorum cum Ebrojni licentia, et perduxit eum ad portum, cui nomen est p Quentawic, ubi fatigatus infirmitate aliquantisper moratus est, et cum convalescere cœpisset, navigavit in Britanniam. Adrianum autem Ebroinus retinuit, quoniam suspicabatur eum habere aliquam legationem Imperatoris ad Britanniæ Reges adversus regnum, cujus tunc ipse maximam curam gerebat. Sed cum tale nihil illum habere vel habuisse veraciter comperisset, absolvit eum, et post Theodorum ire permisit. Qui statim, ut ad illum pervenit, dedit ei q monasterium B. Petri Apostoli, ubi Archiepiscopi Cantiæ sepeliri solent. Præceperat enim Theodoro abeunti Dominus Papa Apostolicus, ut in diœcesi sua provideret et daret ei locum, in quo cum suis apte degere potuisset.

6 Pervenit autem Theodorus ad Ecclesiam suam secundo postquam consecratus est anno, sub die sexto Kalendarum Juniarum, Dominica, et fecit in ea annos viginti et unum, menses tres, dies viginti sex. Moxque peragrata insula tota, quaquaversum Anglorum gentes morabantur, (nam et libentissime ab omnibus suscipiebatur atque audiebatur) rectum vivendi ordinem, ritum celebrandi Pascha canonicum, per omnia comitante et cooperante Adriano disseminabat. Isque primus erat Archiepiscopus, cui omnis Anglorum Ecclesia manus dare consentiret. Et quia litteris sacris simul et sæcularibus, ut diximus, abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiæ salutaris quotidie flumina in rigandis eorum cordibus emanabant: ita ut etiam metricæ artis, astronomiæ, et arithmeticæ Ecclesiasticæ disciplinam inter sacrorum apicum volumina suis auditoribus contraderent. Indicio est, quod usque hodie supersunt de eorum discipulis, qui Latinam, Græcamque linguam æque ut propriam, in qua nati sunt, norunt. Neque unquam prorsus, ex quo Britanniam petierunt Angli, feliciora fuere tempora, dum et fortissimos Christianosque habentes Reges cunctis barbaris nationibus essent terrori, et omnium vota ad nuper audita cælestis regni gaudia penderent: et quicumque lectionibus sacris cuperent erudiri, haberent in promptu magistros qui docerent.

7 Idem lib. 5, cap. 21. Anno post obitum præfatis Patris proximo, id est quinto t Osredi Regis, reverendissimus Pater Adrianus Abbas, cooperator in verbo Dei Theodori beatæ memoriæ Episcopi, defunctus est, et in monasterio suo in v Ecclesia beatæ Dei genitricis sepultus: qui est annus quadragesimus primus, ex quo a Vitaliano Papa directus est cum Theodoro; ex quo autem in Britanniam venit, tricesimus nonus. Cujus doctrinæ, simul et Theodori, inter alia testimonium perhibet, quod x Albinus discipulus ejus, qui monasterio ipsius in regimine successit, intantum studiis scripturarum institutus est, ut Græcam quidem linguam non parva ex parte, Latinam vero non minus quam Anglorum, quæ sibi naturalis est, noverit.

a S. Deusdedit, qui hic pridie Iduum Juliarum obiisse dicitur, ipsis Idibus seu xv Julii potissimum colitur. Martyrol. Anglicanum et Ferrarius cum referunt pridie Kal. Juliarum, quo alii volunt obiisse.b Cantuariam olim Doroberniam, seu Durovernum fuisse appellatam diximus vi Januarii, cum de S. Petro Abbate Cantuariensi egimus num. 3, ubi plura de Cantuaria.
c Successit Egbaldo patri an. Ch. 640 regnum magna cum laude 24 annis administravit, hæres regni et virtutum avi sui S. Ethelberti per quem Cantia Christo est consecrata: cujus vitam dabimus xxiv Febr. Fuit et frater S. Enswydæ, (de qua xii Septemb.) maritus S. Sexburgæ, (quæ vi Julii colitur) ex qua præter Ecgerum et Lotharium Reges, suscepit SS. Ermenildam et Erkongatam, quarum hæc vii Julii, illa xii Februarii colitur.d Successit hic fratri S. Oswaldo (cui v Augusti sacer) in regnum anno DCLXII, obiit Kalendis Martii an. DCLXX. De ejus filia S. Elfeda agemus vii Februar.e De eo, ejusque Romam legatione et morte plura idem Beda lib. 3, cap. 29.
f S. Vitaliani vitam dabimus xxvi Januar. Ejus ad Oswium Regem litteras de morte Wighardi recitat Beda.
g De S. Theodoro Episcopo Cantuariensi agemus xix Septemb.
h Varios fuisse coronæ Clericalis ritus, ex Beda constat. lib. 3, c. 22, et Baronio tom. 1, an. 58, num. 130.
i Erat ea Dominica Passionis eo anno.
k Abest a catalogo Archiepiscoporum Arelatensium apud Cl. Robertum, inserendus inter Theodosium, seu Theodoricum, (ad quem extat epistola Concilii Cabilonensis scripta circa an. Christ. DCL,) et Felicem, qui interfuit Concilio Romano sub Agathone circa an. Chr. DCLXXX, Joannes Chenu tres exhibet Catalogos Archiepiscorum Arelatensium, in quorum secundo, deprompto ex Historia Provinciali auctore Cæsare Nostrodamo Joannes hic Theodosio subjungitur.
l Truculenti hujus tyranni mentio fit in omnium fere hujus xvi occidentalium Sanctorum vitis.
m Hic Pontifex diu in Hibernia sacram Scripturam prælegerat, dein rogatu Regis Cenwalch Saxonibus Occidentalibus Sacerdotali jure multis annis præfuerat, tandem accepto Episcopatu Parisiensi ibidem senex et plenus dierum obiit. a quo an. Ch. DCLXIX, consecratus est S. Wilfridus Episcopus Eboracensis. Ita Beda lib. 3, cap. 7, et lib. 3, cap. 20.
n Aliis Emmo, Anno. Aimo et Haymo appellatur, xxvii ejus sedis Archiepiscopus, quam tenuit ab anno circiter DCLX, ad ann. DCLXXX, subscripsit privilegio libertatis monasterio Corbeiensi concesso a Bertefrido Episcopo Ambianensi ann. DCLXIV; successit, ei S. Amatus, qui xii Sept. colitur.
o S. Faronis, seu Pharonis, vitam dabimus 28 Octobris.
p Nobile tunc temporis emporium, ad os fere Quantiæ, sive Canteiæ fluvii, qui per fines Atrebatium labitur, seque isthic in Oceanum Britannicum effundit.
q De eo egimus vi Januar. ad vitam S. Petri Abbatis ejusdem monasterii num. 7. r Anno DCLXIX, vi Kal. Jun. incidit in Dominicam. Non ergo post biennium a consecratione in Britanniam venit, ut scribil Westmonasteriensis.
t Osredus successit patri Alfrido in regno Nordhumbrorum an. Christ. DCCV.
v Eam in dicto monasterio construxerat Edbaldus Rex Cantiorum pater Ercomberti, ut notavimus.
x Hujus consilio et auxilio fatetur Beda in præfatione ad Regem Ceowlphum, se historiam Anglicanam scripsisse: Auctor inquit, ante omnes, atque adjutor opusculi hujus Albinus Abbas reverendissimus, vir per omnia doctissimus, extitit. Qui in Ecclesia Cantuariorum a beatæ memoriæ Theodoro Archiepiscopo et Adriano Abbate, viris venerabilibus atque eruditissimis institutus, diligenter omnia quæ in ipsa Cantuariorum provincia, vel etiam in contiguis ejusdem regionibus a discipulis beati Papae Gregorii gesta fuere vel monimentis litterarum, vel seniorum traditione cognoverat, ea mihi de his quæ memoria digna videbantur per religiosum Londoniensis Ecclesiæ Presbyterum Nothelmum sive litteris mandata, sive ipsius Nothelmi viva voce referenda transmisit. S. Adriani discipulum fuisse S. Adelmum scribit Harpsfeldius seculo 8, cap. 11, de quo ad ejus vitam 25 Maii.

Alia vita

Ex legenda SS. Joan. Capgravii.

Adrianus, natione Africanus, comes et cooperator Evangelicus Apostolicorum virorum post Primatem Augustinum, magnum lumen refulsit Anglorum. Quod autem S. Augustinus in Anglia plantavit, S. Adrianus cum B. Theodoro ubertim rigavit. Nam cum Papa Vitalianus B. Adriano bis electo imponeret Apostolatum Angliæ, B. Theodorum invenit pro se, quem sibi debitis insigniis induit, suisque titulis sublimavit. O beatum Adrianum, dignum gradu Apostolico, et sanctitatis merito, et doctrinæ studio, et caritatis officio! Qui et Græca et Latina eruditione emicuit, qui etiam electus a Romano Pontifice in Apostolatum Britanniæ, refugit honorem! invasit tamen laborem, de Prælato subjectus, de magistro minister factus Evangelii: malens genti instruendæ prodesse, quam præesse; ministrare, quam ministrari. Primo Andream quemdam virum probi testimonii pro se obtulit: sed hunc infirmitas corporis inhibuit. Rursus raptus Adrianus ad Pontificium, objecto, ut diximus, Theodoro se redemit. Prius tamen a Papa hæc interjecta est conditio, ut ipse Pontifici non solum dux, comes, adjutor, et cooperator Dominicæ legationis in Britannia; verum etiam custos et observator Apostolicæ fidei in omnibus existèret: ne Græca in stitutio gentem Apostolice docendam in aliquo læderet. a ret. Beatum vero Adrianum Abbatem a Viridiani monasterii, quod erat non longe a Neapoli Campaniæ, Afrum natione, monasterialibus et Ecclesiasticis disciplinis sancte informatum, cælesti ac mundiali philosophia, Latina quoque et Græca lingua eruditum, adeo Roma noverat, ut nullum magis Angliæ institutorem optaret; aut tandem pro illo non alium quam quem ipse approbaret, et suo comitatu et suffragio confirmaret.

2 Ibat ergo athleta Dei Adrianus cum B. Theodoro sanctisque sociis, laboriosa peregrinatione, ad omnem patientiæ palmam paratus. Illustrissimus autem Adrianus, quia frequenti legatione per Gallias famosus erat, ad cumulum præmiorum detentus est a Duce Francorum Ebroino, quasi legatus Imperatoris ad Reges Britanniæ contra regnum, quod ipse maxime procurabat. Sed tandem innocens repertus, et ad Angliam libere dimissus, regimen monasterii S. Augustini Cantuariæ suscepit. Congregata autem discipulorum caterva metricæ artis, astronomiæ, et arithmeticæ Ecclesiasticæ disciplinam, inter sacrorum apicum volumina suis auditoribus tradidit; ut quidam eorum discipuli Latinam Græcamque linguam æque ut propriam, in qua nati sunt, noverint. Sed et sonos cantandi in Ecclesia, quos eatenus in Cantia tantum noverant, ab hoc tempore per omnes Anglorum Ecclesias discere cæperunt.

3 Ahno autem Domini septingentesimo octavo sanctus Pater Adrianus bonis operibus et exemplis plenius, migravit ad Dominum, v Idus Januarii, et in monasterio suo sepultus est quadragesimo primo scilicet anno, ex quo in Angliam missus fuit. Reliquit autem sanctum et doctissimum Albinum discipulum suum, sibi successorem.

4 Post mortem vero multis effulgens miraculis, nautas Anglorum quosdam ad Frisonum littora appulsos, ab invasione hostili citius liberavit. Nam cum essent ab irruente turba opprimendi; invocato Sancti suffragio, celeri turbine in alta pelagi propellente, ad optatum illæsi portum pervenerunt.

5 Mortuum resuscitavit: et inter paganos cum quidam Christianus peregrinus sub elevato jam percursoris gladio, Sancte Adriane adjiuva me, exclamando proferret; percussor eadem hora trucidatur, et captivus liberatur.

6 Conflagrata, in qua requiescit, ecclesia, in visu cuidam viro apparuit, dicens: Vade et dic Episcopob Dunstano: Hæc tibi mandat famulus Christi Adrianus: Tu in domibus diligenter coopertis requiescis; et mater Domini nostri, atque nos domestici sui, omni cæli jacturæ patemus. Quo audito Dunstanus ecclesiam S. Mariæ reparat: quam æterna dulcedine raptus singulisc noctibus frequentare solebat. Nocte autem quadam idem Episcopus ecclesiam ingressus manifeste vidit S. Adrianum inter choros cælestium cum ipsa mundi Domina collaudantem Dominum.

7 Cum puer quidam doctoris sui verbera timens, Adriani tumbæ fugiendo adhæreret, et invocans Sanctum ictibus afficeretur; dum tertio altius dexteram Doctor elevaret; stetit elevatum in alta brachium, plurima diei parte tenens irreflexum. Demum ab ipso, quem afflixerat, parvulo veniam suppliciter petiit: et ipsō interveniente solutum et sanum brachium demum recepit.

8 Offendens puer alius doctorem suum, dum ad tumbam S. Adriani, ejus auxilium implorando, confugeret; rapitur a magistro suo, qui ait: Nec ipso, inquit, Christo adveniente impunitum dimitterem te. Et ecce illico columbam candidissimam in vertice tumbæ S. Adriani conspexit: quæ clementer submisso capite, et expansis alis, veniam pro parvulo implorare videbatur. Perterritus ergo doctor puero pepercit, coram Sancto se projecit, et veniam suæ obstinatiæ humiliter imploravit. Columba vero ad summa ecclesiæ tecta evolans, ab oculis ejus disparuit.

9 Vir quidam S. Adriano valde devotus, pro suis commissis ipsum apud Deum intercessorem fore jugiter flagitabat. Cumque repentina morte præventus fuisset, quidam ei familiarior continuis precibus pro anima ejus Dominum exorare non cessabat. Cui demum soporato defunctus lineis indutus apparens, dixit: Scito, inquit, quod peccatis meis exigentibus cum dæmonum traditus essem potestati; tamquam stella matutina radians, subito advenit B. Adrianus, advocatus meus, cum splendida facie, et columbina specie, qui cunctis excussis adversariis eripuit me: et ante tribunal æterni judicis tremendum constituit. Vidi enim vultum Domini erga me terribilem valde, qui S. Adriano conversus ait: O Adriane, inquit, hunc prævaricatorem et meis præceptis non obtemperantem quare huc adduxisti? Cui ille, o Domine clementissime, et misericors æterne pro tui nominis honore mei memoriam semper habuit: et apud te intercessorem et protectorem me constituit. Hac placatus Dominus satisfactione, sensi faciem Domini erga me fore serenissimam, et ad culpis meis absolutus in custodia advocati mei Adriani me tradidit Dominus, sub cujus protectione vivo feliciter et æternaliter conregnabo.

a Beda et alti Niridani, aliqui Neridani. Trithemius Heridanensis.
b S. Dunstanus rexit Ecclesiam Cantuariensem annis XXIX, ab anno CMLIX, ad an. CMLXXXVII. Ejus vitam dabimus XIX Maii.
c Dicitur in ejus vila ad monasterium beatissimorum Apostolorum Petri et Pauli quadam vice ex more circa mediae noctis silentium perrexisse, ibique Deo se diutius in oratione prostravisse. Egressus vero, ad oratorium beatæ Dei genitricis et perpetuæ Virginis Mariæ, quod in orientali ipsius monasterii parte situm est, eadem facturus divertisse, etc; adduntur variæ Sanctorum, et ipsius Deiparæ Virginis apparitiones.
d Hæc sane intelligenda, quod in extremis contritionem ei impetraverit S. Adrianus.

✠

9. siječnja Kalendar godine