Vitalis Abbatis Saviniacensis natalem hodie refert Chrysostomus Henriquez in Menologio Cisterciensi his verbis: Savigniaci in Gallia B. Vitalis Abbas, qui virtutibus et miraculis celebris e vita discessit. Andreas Saussayus in Martyrol. Gallicano, eodem die: Pio hodie exitu decessit venerabilis memoriæ Vitalis Abbas Savigniaci Ord. Cisterc. virtutibus et signis egregie decoratus. Et quidem solum inter Pios, quibus nullus adhuc publicus docretus sit cultus, connumerat Vitalem Saussayus. At solemniter ab Episcopis elevatum ejus corpus, indubie ad aliquam venerationem, testatur Hugo Menardus, qui Kalendiis Maii ista habet in suo Martyrologio: In territorio Abrincensi elevatio Sanctorum Saviniacensium, nempe Vitalis, Gaufridi, Guillelmi Abbatum, Petri et Hamonis monachorum. Libro deinde 2 Observationum ista scribit: Horum beatorum Abbatum et monachorum Saviniacensis cænobii corpora honorifice elevata sunt, et reposita in quodam loco ejusdem cænobii, ab Episcopis Cenomanensi, Abrincensi, et Redonensi: in cujus memoriam fit quotannis in eodem cænobio solemnis processio Kalendis Maii. Subdit deinde de singulis plura. Andreas Saussayus eodem die illius translationis meminit, sed Vitalis nomen omittit. Est Saviniacum, sive, ut infra vocatur, Savineium, vulgo Savigny, in confinio Normanniæ, Britanniæ, Cenomaniæ, et Andium, situm, ut testatur Cl. Robertus, unde hæc translatio a vicinis Episcopis facta, Rhedonum, vulgo Rennes in Britannia, Cenomanorum, et Abrincatum in Normannia, vulgo Auranches, cujus et diæcesi continetur cænobium; conditum, ut ait Menardus, ann. MCXII. Radulpho Barone Fulgeriarum ad id facultates suas conferencente.
2 De hoc fortassis Vitale Abbate agit ms. Florarium
EX VARIS. XXIX Januarii, his verbis: Ipso die B. Vitalis Abbatis. Et Carthus. Colon. in Addit. ad Usuardum, Vitalis Abbatis. Ejus vitam breviter describit Ordericus Vitalis lib. 8 Ecclesiasticæ histor. Venerandus Vitalis, qui quondum fuerat Roberti Comitis Moritolii Capellanus, et apud Moritolium S. Ebrulfi Canonicus sæcularium curarum ac divitiarum depositis oneribus, leve jugum Christi per Apostolorum vestigia ferre decrevit, et in desertis locis aliquamdiu cum religiosis quibusdam habitavit. Ibi mollioris vitæ pristinas consuetudines edomuit, et rigidioris observantiæ cultus edidicit. Denique Savineium vicum, ubi antiquorum ingentes ædificiorum ruinæ apparent, consideravit, sedemque sibi suisque ad habitandum elegit, et in contiguo saltu monasterium in honore sanctæ et individuæ Trinitatis condere cœpit. Ritus Cluniacensium, vel aliorum qui monachilibus observantiis jamdudum mancipati fuerant, imitatus non est; sed modernas institutiones neophytorum, prout sibi placuit, amplexatus est.
4 In cœnobio, quod construxerat, per annos vn Deo militavit, et usque ad bonum finem bonæ vitæ permansit. In Oratorio post aliquantam ægritudinem, in qua fideliter confessus fuerat, et sacræ Communionis viaticum devote perceperat, ad matutinos de sancta Virgine Maria Lectori poscenti benedictionem dedit, et a cunctis qui aderant dicto, Amen, mox spiritum exhalavit. Quo defuncto Bajocensis Goisfredus, ac Cerasiacensis monachus successit, qui et ipse immoderatis adinventionibus studuit, durumque jugum super cervices discipulorum aggregavit. Hæc Ordericus. Robertus ille Moretolii Comes frater uterinus fuit Guilielmi I, Angliæ Regis, ut idem refert Ordericus lib. 7, S. Ebrulphus, in cujus Ecclesia Canonicus fuit Vitalis, colitur XXIX Decembris. Ordericus instituti Cisterciensis sectatores neophytos vocat; in quos, uti et plures alii monachi sub ipsa Ordinis initia, haud satis æquus fuit. Goisfredus, sive Gaufredus, ut eum vocat Saussayus, aut Gaufridus ut Menardus, antea monachus fuerat in monasterio S. Vigoris de Cerasayo, vulgo Cerisy, in diæcesi Bajocensi.
5 Guillelmus Neubrigensis lib. 1 de rebus Anglic. cap. 13 de Vitale quoque ista scribit: In transmarinis partibus, sicut a majoribus accepi, tres memorabiles viri uno tempore fuere, scilicet Robertus cognominatus de Arbusculo, Bernardus, et Vitalis. Hi non ignobiliter eruditi et spiritu ferventes circuibant per castella et vicos, seminantesque secundum Isaiam super omnes aquas, de conversione multorum fructus uberes colligebant, pio inter se placito constituto, quod Robertus quidem feminarum communi labore ad meliora conversarum sollicitudinem gereret, Bernardus vero et Vitalis maribus propensius providerent. Robertus itaque famosissimum illud monasterium feminarum de Fonte Ebraudi construxit, et regularibus disciplinis informavit. Bernardus vero apud Tyrocinum, et Vitalis apud Saviniacum Monachis regulariter institutis, suos quisque ab aliis per quasdam præceptorum proprietatis distinxit. Cumque ex his tribus quasi radicibus servorum atque ancillarum Dei per diversas provincias religiosa germina pullularent, quidam Saviniacenses monachi Bellelandam nostram condiderunt. Paullo deinde inferius ait, Saviniacenses per cujusdam Abbatis religiosam instantiam in ritus Claravallenses transiisse. Imo Menardus Constitutiones a Vitale ad similitudinem Cisterciensium conditas testatur.
6 De Roberto de Abresello, vel Abrissellis, vel ut hic vocatur Arbusculo, agemus xxx Augusti; ubi et de celeberrimo monasterio Fontis Ebrardi, aut ut hic dicitur, Ebraudi. De Bernardo, et monasterio Sanctæ Trinitatis de Tironio, xiv Aprilis. Bellelanda monasterium fuit in diæcesi Eboracensi, vulgo nunc Biland, unico milliari distans a Neuburgensi, in quo Guilielmus Neubrigensis se a puero educatum scribit.
✠