Preskoči na sadržaj
Kršćanska Stvarnost

✠

Acta Sanctorum · Svezak I · 5. siječnja

O sv. Gerlaku, pustinjaku u Belgiji

DE S. GERLACO EREMITA IN BELGIO

Sadržaj (49)
  1. § I. S. Gerlaci celebre nomen, et publica veneratio.
  2. § II. Hymni de S. Gerlaco.
  3. Ex Officio Ruræmundensi.
  4. § III. Fontis S. Gerlaci inventio.
  5. Ex Præf. Erasmi Goyæi ad Hen. Cuyckium.
  6. Vita, auctore anonymo. caput 1.
  7. De primordiis conversionis ejus.
  8. De initio peregrinationis ejus.
  9. Qualiter ab Adriano Papa Roma remissus sit.
  10. Quomodo a quadam nobili matrona sit visitatus.
  11. De eo qui loricam, qua utebatur, frequenter reparavit.
  12. De modo orationis ejus.
  13. De his, quæ a quodam seniore adhuc superstite, de B. Gerlaco narrantur.
  14. Qualiter B. Gerlaci meritis in vinum Dominus aquam mutavit.
  15. Caput XVIII.
  16. De eo, quod a B. Servatio in extremis sit visitatus.
  17. Liber II.
  18. De clauda erecta.
  19. Qualiter Matthæus claudus sit erectus.
  20. De quodam mortuo suscitato.
  21. De puella quadam a morte resuscitata.
  22. De puella quadam a duplici malo, cæcitatis scilicet ac orbitatis, servata.
  23. Ulcus secundo sanatum.
  24. Qualiter Cassardus sit curatus.
  25. De quadam muliere languida curata.
  26. De alia a caduco morbo sanata.
  27. De quodam a dolore dentium curato.
  28. De cruce quam ab Hierosolymis apportavit.
  29. De muliere officio pedum restituta.
  30. De quodam dysenteria liberato.
  31. Caput XVIII.
  32. De eo, quod febricitantes per pulverem sepulchrieju s sint sanati.
  33. Quomodo terra sepulchri ejus, in speciem sanguinis sit commutata.
  34. Qualiter quidam B. Gerlaco unum dentem mordicitus evelens, sit castigatus.
  35. Caput XXII.
  36. Caput XXIII.
  37. Caput XXIV.
  38. Caput xxvi.
  39. Caput xxvi.
  40. Caput xxvii.
  41. Caput xxviii.
  42. Caput xxix.
  43. Caput xxxi.
  44. Caput xxxii.
  45. Caput xxxiii.
  46. Alia vita
  47. Sancti Gerlaci,
  48. Mors, miracula.
  49. Fons S. Gerlaci, salutaris.

Caput xxxi.

Præterea mater prædicti juvenis hoc etiam subinfert, filiam suam, Aleidem nomine, ardore febrium jam desperatam, et morti proximam, ad B. Gerlaci limina deportasse, et pro ea Sancto preces et vota libasse, et statim post hoc eamdem suam natam perfectæ sospitati restitutam, domum se commemorat reportasse.

Caput xxxii.

De matrona quadam curata.

In hac, quæ nuper exacta est, indictione, matrona quædam de loco, qui vocatur a Redincheim, uxor videlicet militis cujusdam qui dicitur Amilius, qui nomen satis celebre in partibus illis obtinet, venit ad S. Gerlacum, et ei ibi multa cum devotione magnas exolvit gratiarum actiones, pro eo, quod ipsa duodecim et eo amplius septimanis lecto decumbens, ejus adjuvantibus meritis a dolore, quo torquebatur, pristinæ a Domino restituta sit sanitati. a Reckem municipium est cis Mosam, haud procul Trajecto, Comitatus titulo insigne, de quo pluribus agit D. Christopherus Butkens, monasterii S. Salvatoris Ord. Cistertiens. Antwerpiæ Prior, in libro de Insignibus gentilitiis familiæ vander Linden. Est isthic monasterium nobilium virginum Ord. Præmonstratensis, in cujus fundationis diplomate vocatur Redinckhem, Radinckhem. Radekem, Rackhem, nec dubium est, quin hic idem indicetur locus.

Caput xxxiii.

Aliæ curationes.

De castello quodam a Ardennæ, quod diciturb Uffalis, vir quidam venit ad Sanctum Confessorem Gerlacum, et pro collato sibi magno et diuturno labore et languore optato munere sanitatis, vota laudationis simul et oblationis devotus exolvit.

44 Item de territorioc Leodiensi, quædam plebis ejus retulit, sibi, dum in pascendis gregibus die quodam detineretur, ulcus sævissimum in pede casu inopinato excrevisse, et officio ambulandi, vel etiam standi statim ei penitus præpedito, mox ubi nomen et meritum Sancti invocavit Gerlaci, dolore caruit, et expedite ambulandi simul, et firmiter in pedibus consistendi facultatem recepit.

a Latissime olim patuit silva Arduenna, a Mediomatricum finibus ad Vahalim, a Mosella et Rheno ad Scaldim, atque ultra fortassis. Nunc ex parte nomen retinet, vulgo l'Ardenne, ad utramque Mosæ ripam in Luxenburgensi ac Leodiensi ditione.
b Ad Urtam flumen, in ditione Luxenburgensi.
c Celeberrima civitas est Leodium, aliis Leodicum, et Leodiacum, ad Mosam in Belgio, quatuor supra Trajectum milliaribus.

Alia vita

Sancti Gerlaci,

AUCTORE WILHELMO CRIPIO.

S. Gerlaci conversio, pænitentia.

Gerlacus in provincia Falcoburgensi prope Trajectum ad Mosam, nobili genere natus, adolescens se ad militiam applicuit: cumque animo et corpore esset pariter magno, barba promissa, et vultu liberali; et ita vitam institueret, ut solent qui castra plerumque fidei et pietatis vacua sequuntur, brevi ad equestris turmæ præfecturam evectus est. Cumque eo munere fungeretur, indicti ad Juliacum sunt equestres ludi: in quibus cum jam ad certamen accinctus esset, de uxoris morte certior factus est: quo nuntio salutariter consternatus, fili illius, a quo vita resque humanæ pendent, tenuitatem brevi meditatione pervidit. Quare equestri cingulo, et aliis suæ dignitatis insignibus cum non resumendi proposito abjectis, asino vectus domum rediit: ibique rebus constitutis, ad loca religionis caussa adiri solita, cilicio et lorica supra nudum corpus indutus, nudis pedibus profectus est: atque inter alia Romam, ubi a Summo Pontifice a Eugenio III sincera criminum confessione facta, pænitentiam iis delendis sibi injungi postulavit. Cumque illi præscriptum esset, ut in xenodochio Hierosolymitano pauperibus septennio ministraret; idque ipse in se onus cupide recepisset, eo abiit: et summa cum humilitate vilissima sibi quæque, ut porcorum et aliorum animalium custodiam, demandari enixe cupivit: et in eo ministerio aspere et tenuiter vixit.

2 Elapso autem stato ei pænitentiæ septennio, Romam circa annum millesimum centesimum quinquagesimum quintum rediit, sibique ab Hadriano IV, qui tum Urbis et orbis sacris præerat, instituendæ deinceps vitæ modum præscribi postulavit. Cumque ipsi variæ cum monasticæ tum canonicæ vivendi formæ præ oculis ponerentur; nulla earum, quod laxior videretur, placuit. Quare, cum quid Deo vovisset de continuo vini et carnium in usu, cilicii vero usu et aliis laboribus et exercitiis, Pontifici detexisset, ab eo diploma accepit, quo libertas ei, ut voverat, domi vivendi facta est.

3 Ad sua igitur reversus, veternosam quamdam raræ crassitudinis quercum sibi circa radices excavari, et in eam magnam lapidum vim inferri jussit: et his imponi textum e stramine lectum seu stoream, et in ea, cilicio et lorica, sub candida Præmonstratensis Ordinis veste, semper tectus, necessario somno corpus refecit: nec illam minime mollem vestem totis quatuordecim annis exuit, nisi ut reficeret: sed eam indutus, mortuus et sepultus est. Cibus ei fuit panis ex hordeo cineribus mixto; potus, aqua frigida, ex vicino quodam fonte hausta, qui ab illo etiamnum nomen habet; ad quem propterea, ut post dicetur, multa mira facta sunt. Pauperes vero S. Gerlacus et peregrinos ad se venientes, annuis suis soli et armentorum vectigalibus, liberaliter lauteque tractabat: ipse interim non nisi solito cibo et potu famem sitimque sedans.

4 Idem orationi multum temporis tribuebat: cui cum incumberet, idemtidem repetebat hæc verba, Kyrie eleison, Christe eleison. Pater noster, Ave Maria. Præterea licet habitaret magno milliari Belgico a dicta civitate Trajectensi, in qua tum erant, et etiamnum sunt reliquiæ famigeratæ sanctimoniæ viri Servatii; summo tamen mane, earum venerandarum caussa difficillimo itinere, quippe partim montoso, partim palustri, nullo assumpto lumine, quotidie nudis pedibus, (etsi altero pede ex ulcere, quod illi, dum jumenti Hierosolymitani curam gereret, natum erat, aliquantulum claudicaret;) et demum impotentior factus asino insidens, ad eam properabat, nulla frigoris et pluviæ, quantumvis vehementis, nulla etiam spectrorum occurrentium ratione habita: exceptis tantum sabbatinis diebus, quibus Deiparæ virginis honorandæ causa, ad augustum ejus sacellum Aquisgranense, quatuor a quercu sua milliarium spatio distans, peregrini habitu assumpto proficiscebatur. a Sedit Eugenius III, a XXV Febr. MCXLV, usque ad VIII Jul. MCLII.

Ejus innocentia varie impugnata.

Cumque istam ejus virtutem gloria necessario sequeretur, invidentes illi Præpositus et Monachi Mersenses, ipsum a suo ad ipsorum vitæ institutum pertrahere conati sunt. Quod cum non succederet, Gerlacum falsorum aliquot vitiorum apud Leodiensem Episcopum insimularunt: et nominatim quidem singularis avaritiæ, et ex ea reconditi contra paupertatis professionem in quercu sua thesauri: quam cum propter ea (calumniatoribus nimis credulus) Episcopus dirui jussisset, nihil pecuniæ invenit: sed contra aliqua quæ Divo nostro singularis vitæ sanctimoniæ testimonium præberent. Quare doluit Episcopus, suasque in spirituali ejus cura, Brunoni Abbati et Monachis Rodensibus vices demandavit. Neque plures ei ei defuere cum vivo tum mortuo obtrectatores, sed quorum invidiæ et calumniandi cacoethæs facile eluxit. Episcopus vero ex succisa quercu duas Divo Gerlaco cellas fieri curavit, in quarum una precibus incumberet, in altera vero somno corporis vires refocillaret: erat que hæc ita humilis, ut in ea supinus jacens, genibus tectum contingeret: illa vero ejusmodi, ut in ea permissu Episcopi res divina commode fieri posset; ad quam ipse ornandam, quæ necessaria videbantur, comparavit, et religiosos Sacerdotes ejus faciendæ caussa apud se habuit. Nec tamen sopitum fuit Mersensium in Gerlacum prope novercale odium: quod illos eousque excæcabat, ut eo obtentu, quod extra pariochialem ecclesiam vir sanctus sibi Missæ sacrificium fieri curaret, ei sacris interdiceretur frustra laborarint.

6 Fuit huic Gerlaco coæva celebris illa vaticiniis et morum innocentia Hildegardis: quæ cum suo more Deum variis Divorum ordinibus cinctum in throno sedentem videret, splendidissimam inter Confessores sellam vacuam vidit, et Gerlaco nostro paratam didicit. Quare coronam, quam cum velo virginali a suo Monguntinensi Antistite acceperat, in sacræ amicitiæ symbolum ei transmisit.

7 Venere ad ipsum varii non optimæ notæ homines, puta Sacerdotes impudici, milites violenti, mulieres superbæ, et calamistrati quidam adolescentes: quos omnes acriter reprehendebat. Nec sine fructu. Adolescentum enim, quos dixi, non pauci se ultro ipsi tondendos obtulerunt: contigitque ut uni illorum crines ab eo tonsi, non amplius excreverint. Ita autem in se severus erat, ut ne domo quidem absens mollibus lectis uteretur, sed humi cubaret.

8 Non diu ante obitum, cum Sacerdos ejus, ea Dominica quæ Passionis dicitur, ex fonte familiari ad sitim levandam aquam ipsi hausisset, et ipse allatam gustasset, vinum se bibere sensit. Quare ea effusa, cum aquam denuo hauriri jussisset, et haustam ejusdem deprehendisset saporis, Sacerdoti suboffensus, ipse ad fontem concessit: et cum quod hauserat biberet, iterum aquam in vinum versam expertus est, et actis Deo gratiis, bibit.

Mors, miracula.

Cum vero ipsi post menses complures jam mors immineret, et Sacerdos ejus forte abesset et ex Rodiensi collegio nullus satis cito adesse posset, nec ex Merssensi vellet; nihil eo perculsus est, sed auxilium sibi a Deo adfuturum certo persuasit. Neque falsus est. Nam venit ad eum quidam venerabilis senex in nivea Sacerdotali veste, quem constans fama et communis opinio fuit D. Servatium, de quo supra meminimus, fuisse: a quo omnibus Sacramentis ritu Catholico munitus, paullo post, pridie Theophaniæ, castum Deo creatori spiritum reddidit: et, ut voluit, in memorato suo ligneo sacello inclusus thecæligneæ, in profundissimam foveam funibus demissus est, plurimis præsentibus, qui undiquaque ad tanti viri funus confluxerant.

10 Sed corpus tam sanctum Deus non diu passus est terra claudi. Sepulchro enim ultro patefacto, id contra naturæ legem paullatim se conspicuum reddidit, cruce quadam, quæ etiamnum in pretio habetur, quam Hierosolymis attulerat, et cum qua, ut vivus eam semper de collo pensilem habuerat, humatus etiam erat; sed et ea cilicii parte, quam illa texerat, integra relicta. Ad quod miraculum spectandum convenerunt plurimi, et inter eos non pauci languidi, qui hic salutem recuperaverunt: ut etiam post ad hujus Divi intercessionem duobus mortuis vita, et multis gravissime ægrotantibus valetudo restituta est: ac inter alios quidem, Adamo cuidam militi,

Hadwigi uxori nobilis viri Wilhelmi Binsfeldii, et alteri matronæ, item duabus puellis et mulieri, claudis: feminæ etiam cæcæ et pariter insecundæ, uti et alteri morbo comitiali vehementer afflictæ, cuidam etiam viro ex dentibus non leviter laboranti: ut et aliis dysenteria, et pluribus utriusque sexus hominibus morbidis: nec hominibus tantum, sed et pecoribus. Quin etiam cum a femina quadam aliquid terræ ex ejus sepulchro furtim sublatum esset, id subito in sanguinem conversum est: et cuidam, mortuo ejus corpori dentem evellenti, omnes dentes exciderunt.

Fons S. Gerlaci, salutaris.

Nec talia tantum ad ossa et sepulchrum beatissimi viri contigerunt; verum etiam ad fontem, qui ei, dum viveret, potum suppeditavit. Qui fons, cum, instigante diabolo, magna injectorum lapidum mole obstructus esset, et annis amplius sexaginta, conniventibus sacris virginibus, quæ in cænobio, quod circa eum D. Gerlaco erectum est, in Ordine Præmonstratensi Deo serviunt, neglectus, et terra ac virgultis obtectus esset; res monasterii non retrolabi tantum cæperunt, sed et ipsum exustum est, et virgines captæ, et incredibilibus damnis affectæ sunt. Quod cum innotuisset celebri Catholicæ fidei in Belgio defensori D. Henrico Cuykio, Ruræmundensis Ecclesiæ Episcopo, in cujus diœcesi dictum cænobium situm est, eum fontem, cujus neglectui omnia dicta damna imputabat, quæri jussit. Qui cum ejus jussu a Winando Balthasaro, fideli dictarum virginum Æconomo, et Arnoldo Naeleno sene centenario quæreretur, nocte festi Dominicæ Ascensionis anno MXCXIX inventus est, dicto religiosissimo Episcopo in arce Valckenburgensi agente. Qui optato inventi fontis nuntio accepto, pro summa sua erga Divos (ad quorum aspirat consortium) reverentia plurimum gavisus est: et sequenti Lunæ die, comitantibus insignibus aliquot sacri et profani ordinis viris, ad cænobium concessit, nimirum Theodoro Molano Falcoburgensi, Wilhelmo Hesio Venloensi, et Wilhelmo Amico Hulsbergensi Pastoribus, Winando a Geldria Persona (ut vocant) Gronsfeldensi; nec non Nobilibus, Gualtero Hoenio Advocato seu Præfecto dicti Falcoburgi, Petro Vanderhoefio ibidem Satrapa, et Jacobo Leickio provinciæ Commissario; pariterque vigintiquinque honestis et Catholicis civibus Falcoburgensibus. Ibique Sacro solemniter facto, dictus Antistes cum iisdem et sacris virginibus, aliisque, vexillo victricis crucis præcedente, ad fontem venerabundus accessit: cumque ei, celebri illo hymno, Te Deum laudamus, religiosissime decantato benedixisset, omnes ex eo biberunt.

12 Paullo vero post ejus potu Catharina Tzevelia, dicti monasterii Propræfecta, ad Medicorum desperationem ægrotans subito convaluit: ut et post eam non pauci alii, et inter eos senex quidam Hoelandensis febricitans, et varii ex Margratensi, Aldtfalcoburgensi, Heerensi, Caijerensi, et aliis pagis; qui reverenter sperati auxilii causa dictum fontem adierunt. Quibus omnibus eximius ille Præsul motus (qui et ipse ex alvi pertinacissimis obstructionibus mense Novembri anni MDCVI a Venloæ laborans, post frustra adhibitas Medicorum operas, illius haustu aquæ, quam eapropter e memorato puteo adferri jusserat, repente incolumitatem recuperavit) hanc illius vitam publicari, et in hoc compendium contrahi jussit; ut laudetur Deus in hoc suo sancto Confessore et Eremita, et hic imitatores inveniat, et ex dicto fonte ad plures beneficia proveniant. a Venloa, usitatius Venlona, vulgo Venloo, oppidum est in Geldriæ Ducatu opulentum et elegans, ad Mosam fluenen, quatuor a Ruræmunda milliaribus.

✠

5. siječnja Kalendar godine